Giải pháp huy động vốn phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thuỷ lợi trong các doanh nghiệp trong khu công nghiệpError!. Nhận thức rõ tầm quan trọng của các công trình thủy lợi tron
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN Lí
-*** -
TRẦN VĂN HỒNG
đổi mới công nghệ trong ngành thuỷ lợi Thông qua chính sách huy động vốn của các bên h-ởng lợi từ công trình
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYấN NGÀNH: QUẢN Lí KHOA HỌC VÀ CễNG NGHỆ
MÃ SỐ 60.34.72 Khúa 2005 – 2008
Trang 2Hà Nội, 200
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN Lí
-*** -
đổi mới công nghệ TRONG NGàNH THUỷ LợI THÔNG QUA CHíNH SáCH HUY Động vốn của các bên h-ởng lợi từ công trình
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYấN NGÀNH: QUẢN Lí KHOA HỌC VÀ CễNG NGHỆ
MÃ SỐ 60.34.72 Khúa 2005 – 2008
Người thực hiện: Trần Văn Hồng
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Vũ Cao Đàm
Trang 3Hà Nội, 2008 MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 5
LỜI CẢM ƠN 6
PHẦN MỞ ĐẦU 7
1 Lý do nghiên cứu 8
2 Tổng quan nghiên cứu 10
3 Mục tiêu nghiên cứu 11
4 Phạm vi nghiên cứu 11
5 Mẫu khảo sát 12
6 Câu hỏi nghiên cứu 12
7 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined
8 Phưong pháp chứng minh giả thuyết Error! Bookmark not defined
9 Kết cấu của Luận văn Error! Bookmark not defined
PH ẦN NỘI DUNG Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI Error! Bookmark not defined 1.1 Những khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined
1.1.1 Khái niệm về công nghệ Error! Bookmark not defined 1.1.2 Công nghệ trong lĩnh vực thuỷ lợi Error! Bookmark not defined 1.1.3 Đổi mới công nghệ Error! Bookmark not defined 1.1.4 Đổi mới công nghệ trong ngành Thuỷ lợiError! Bookmark not defined
1.1.5 Chính sách Error! Bookmark not defined 1.1.6 Đánh giá hoạt động đổi mới công nghệError! Bookmark not defined 1.1.7 Tổ chức Error! Bookmark not defined 1.1.8 Bên hưởng lợi từ công trình Error! Bookmark not defined
1.2 Quan hệ giữa bên hưởng lợi với đổi mới công nghệError! Bookmark not
defined
CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined
Trang 4THỰC TRẠNG CÁC CÔNG TRÌNH THUỶ LỢI VÀ Error! Bookmark not
defined
VIỆC HUY ĐỘNG VỐN PHỤC VỤ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆError! Bookmark
not defined
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG Error! Bookmark not defined
2.1 Quan điểm của Đảng ta về ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ vào
phát triển nông nghệp và nông thôn Error! Bookmark not defined
2.1.1 Thực trạng việc ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất nông
nghiệp và nông thôn Error! Bookmark not defined
2.1.2 Nhiệm vụ đặt ra cho các cấp, các ngành nhằm thực hiện chủ trương
chính sách của Đảng Error! Bookmark not defined
2.1.3 Chính sách của Nhà nước về phát triển nông nghiệp và nông thôn
Error! Bookmark not defined
2.2 Những kinh nghiệm trong nước để thúc đẩy phát triển nông nghiệp và thuỷ
lợi Error! Bookmark not defined 2.3 Khái quát một số nét trên địa bàn nghiên cứuError! Bookmark not defined
2.3.1 Vị trí địa lý Error! Bookmark not defined 2.3.2 Đặc điểm xã hội tỉnh Hải Dương Error! Bookmark not defined
2.4 Kết quả khảo sát Error! Bookmark not defined
2.4.1 Chọn mẫu điều tra Error! Bookmark not defined
2.4.2 Thực trạng các thiết bị công nghệ các công trình thuỷ lợi trên địa bàn
tỉnh Hải Dương Error! Bookmark not defined
2.4.3 Thực trạng huy động vốn phục vụ đổi mới công nghệ các công trình
thuỷ lợi (2003 - 2006) trên địa bàn tỉnh Hải DươngError! Bookmark not defined
2.4.4 Giá trị xuất khẩu nông sản, lâm sản, thuỷ sản trong những năm qua
Error! Bookmark not defined
2.4.5 Giá trị xuất khẩu công nghiệp chế biến thực phẩm và đồ uống trong
những năm qua Error! Bookmark not defined
2.5 Kết quả phỏng vấn Error! Bookmark not defined
2.5.1 Chọn mẫu và phương pháp phỏng vấnError! Bookmark not defined 2.5.2 Kết quả thu nhận Error! Bookmark not defined 2.5.3 Bình luận kết quả Error! Bookmark not defined
2.6 Kết quả điều tra Error! Bookmark not defined
2.6.1 Chọn mẫu và số phiếu điều tra Error! Bookmark not defined 2.6.2 Kết quả thu nhận Error! Bookmark not defined 2.6.3 Bình luận kết quả Error! Bookmark not defined
2.7 Kết quả chỉ đạo thí điểm Error! Bookmark not defined
2.7.1 Chọn mẫu và phương pháp thí điểmError! Bookmark not defined 2.7.2 Kết quả thu nhận Error! Bookmark not defined
Trang 52.7.3 Bình luận kết quả Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG VỐN ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ
CÁC CÔNG TRÌNH THUỶ LỢI Error! Bookmark not defined 3.1 Yêu cầu bức thiết phải đổi mới công nghệError! Bookmark not defined 3.2 Huy động vốn đổi mới công nghệ từ ngân sách Nhà nước Error!
Bookmark not defined
3.2.1 Quan điểm huy động vốn đổi mới công nghệ từ ngân sách Nhà nước
Error! Bookmark not defined
3.2.2 Định hướng chính sách huy động vốn đổi mới công nghệ từ ngân sách
Nhà nước Error! Bookmark not defined
3.3 Huy động vốn đổi mới công nghệ các công trình thuỷ lợi từ các doanh
nghiệp trong khu công nghiệp Error! Bookmark not defined
3.3.1 Quan điểm huy động vốn từ các doanh nghiệp trong khu công nghiệp
Error! Bookmark not defined
3.3.2 Giải pháp huy động vốn phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thuỷ
lợi trong các doanh nghiệp trong khu công nghiệpError! Bookmark not defined
3.4 Huy động vốn đổi mới công nghệ từ các doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông
sản, thuỷ sản Error! Bookmark not defined
3.4.1 Quan điểm Error! Bookmark not defined
3.4.2 Định hướng chính sách huy động vốn đổi mới công nghệ từ các doanh
nghiệp xuất khẩu hàng nông sản, thuỷ sản Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CNH Công nghiệp hoá CGCN Chuyển giao công nghệ
ĐMCN Đổi mới công nghệ HĐH Hiện đại hóa
Trang 6KT-XH Kinh tế - xã hội KH&CN Khoa học và Công nghệ
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập, tôi luôn được sự quan tâm giúp đỡ của các thầy, các cô trong trường và sự giúp đỡ của các bạn đồng nghiệp, nhất là trong thời
Trang 7gian làm luận văn tốt nghiệp lãnh đạo khoa Khoa học quản lý và các cán bộ trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, các bạn đồng nghiệp đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi, đến nay tôi đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tôi xin được bày tỏ trân trọng cảm ơn tới:
- PGS TS Vũ Cao Đàm hướng dẫn trực tiếp
- Các thầy cô đã giảng dạy, trang bị kiến thức để tôi hoàn thành chương trình học tập
- Ban lãnh đạo và các cán bộ khoa Khoa học quản lý Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
- Ban lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tỉnh Hải Dương đã tạo điều kiện trong việc điều tra số liệu, thu thập thông tin để làm cơ sở cho việc viết luận văn tốt nghiệp
- Các đồng nghiệp, các bạn đã ủng hộ giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập
Trong quá trình làm luận văn của mình, mặc dù tôi đã hết sức cố gắng nhưng cũng cũng không tránh khỏi thiếu sót, rất mong được sự chỉ bảo của các thầy, các
cô và đồng nghiệp
PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 81 Lý do nghiên cứu
Nhiều công trình thủy lợi ở miền Bắc được xây dựng từ những năm 1960 của thế kỷ trước đã phát huy hiệu quả góp phần to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, điển hình là các công trình thủy nông Bắc Hưng Hải, hệ thống công trình thủy lợi Sông Chu tỉnh Thanh Hóa, công trình thủy lợi Kẻ Gỗ tỉnh Hà Tĩnh và nhiều công trình thủy lợi khác Nhận thức rõ tầm quan trọng của các công trình thủy lợi trong những năm gần đây Nhà nước đã cho xây dựng nhiều công trình thủy lợi mới phục vụ phát triển đất nước như: công trình đập Ba Ra trên sông Hàm Luông nhằm ngọt hóa thị xã Bến Tre, hệ thống thủy lợi Nam Mang Thit tỉnh Trà Vinh, hệ thống thủy lợi Dầu Tiếng tỉnh Tây Ninh,… Các công trình thủy lợi không những phục vụ phát triển nông nghiệp, ngư nghiệp mà còn góp phần quan trọng vào cải tạo môi trường phục vụ đắc lực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Trái với lợi ích mà ngành Thủy lợi mang lại cho môi trường và phát triển đất nước, một số ngành công nghiệp khác lại tàn phá môi trường, nạn phá rừng gia tăng, sự phát triển mất cân đối của các ngành công nghiệp đã làm khí hậu trái đất nóng dần lên, bão lũ diễn biến phức tạp đặt ra cho ngành Thủy lợi những yêu cầu mới, trong khi đó chính sách nhằm phát triển hệ thống thủy lợi cũng còn nhiều bất cập, các thiết bị công nghệ trên các công trình thủy lợi hiện đã bị xuống cấp trầm trọng, hiệu quả phục vụ sản xuất còn thấp không đáp ứng yêu cầu chủ động phòng chống thiên tai Đánh giá tình trạng các công trình thủy lợi hiện nay ở Việt Nam
nhà báo Phạm Anh viết: Một đất nước còn nặng về kinh tế nông nghiệp, có truyền
thống lâu đời về sản xuất nông nghiệp như Việt Nam thì còn rất cần hệ thống thủy lợi hoàn hảo, tuy vậy trái với kỳ vọng của đa số nông dân, ngư dân hệ thống thủy lợi của Việt Nam lại đang quá xập xệ, xuống cấp, chính vì thế mà nạn hạn cháy, úng lụt hầu như năm nào cũng xảy ra, trong khi phần đông nông dân, ngư dân vẫn còn canh tác theo tình trạng “ đánh bạc với giời"
Trang 9Tuy nhiên đáng lo ngại hơn thế khi mà hệ thống thủy lợi của Việt Nam đang
bị xuống cấp trầm trọng, thậm chí nhiều công trình như Ma Đanh (Lâm Đồng), Cao Cang (Đồng Nai),… đầu tư trên dưới 10 tỷ đồng mà không phát huy tác dụng Trong khi đó 3 năm gần đây đầu tư cho hệ thống thủy lợi của Việt Nam lên tới 57.682 tỷ đồng Bên cạnh đó, hiện trạng quản lý hệ thống thủy lợi trên toàn lãnh thổ Việt Nam cũng còn nhiều hạn chế Bản thân Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cũng nhận định cơ chế chính sách chưa đồng bộ, quản lý còn bất cập, ý thức sử dụng, khai thác và tu sửa rất yếu kém
Hệ thống thủy lợi của Việt Nam trong những năm gần đây bị xuống cấp không đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ của ngành, không đáp ứng nguyện vọng của đông đảo bà con nông dân, ngư dân Vậy làm gì để giảm bớt tình trạng han cháy, giảm bớt úng lụt Trong những năm qua Nhà nước có nhiều chính sách nhằm bảo vệ môi trường như phong trào phủ xanh đất trống đồi trọc, phong trào trồng cây gây rừng, pháp lệnh đê điều
Một trong những giải pháp không kém phần quan trọng đòi hỏi ngành Thủy lợi cần khắc phục, như nhà báo Phạm Anh viết, đó là phải khắc phục tình trạng xuống cấp của các công trình thủy lợi, cần đổi mới công nghệ trên các công trình thủy lợi, cần xây dựng hệ thống thủy lợi đồng bộ với các thiết bị nhằm đáp ứng yêu cầu chủ động phòng chống thiên tai như tác giả nhận định đó là cần có chính sách đồng bộ, thay đổi phương pháp quản lý, huy động vốn từ các ngành các tổ chức để tạo ra nguồn lực phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi nhằm khai thác
và tu sửa, khai thác công trình hiệu quả hơn
Có chính sách đồng bộ, chính sách huy động vốn hợp lý, phù hợp với nguyện vọng của đông đảo bà con nông dân, ngư dân, được các ngành các cấp ở địa phương nhất là các bên hưởng lợi từ công trình đồng tình, ủng hộ việc tu sửa, đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi sẽ được thực hiện dễ dàng nạn hạn cháy, úng lụt dần dần được khắc phục
Trang 10Chỉ thị 63 ngày 28/2/2001 của Bộ Chính trị về việc đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng khoa học và công nghệ phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn mở ra và định hướng trước mắt, lâu dài nhằm từng bước phát triển nền nông nghiệp trong đó từng bước xây dựng hoàn chỉnh các công trình thuỷ lợi
Đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả sử dụng các công trình thủy lợi là việc làm cần thiết, một trong những khó khăn để đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi đó là chưa xây dựng được một chính sách đồng bộ, chính sách huy động vốn phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi
Vậy cần có chính sách huy động vốn đồng bộ sao cho phù hợp với ý nguyện của đông đảo bà con nông dân, ngư dân nhằm phục vụ đổi mới các công trình thủy lợi đó là nội dung luận văn của tôi đề cập tới nhằm nghiên cứu và đề xuất các chính sách nhằm huy động vốn phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi
2 Tổng quan nghiên cứu
Theo UNESCO hoạt động KH&CN là những hoạt động liên quan đến phát triển KH&CN bao gồm nghiên cứu khoa học, triển khai thực nghiệm, giáo dục đào tạo, chuyển giao công nghệ, dịch vụ KH&CN… ở Việt Nam hoạt động KH&CN phát triển mạnh mẽ nhất là những năm đầu thế kỷ 20 các công trình nghiên cứu khoa học đã góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Từ khi Luật Khoa học và Công nghệ ra đời năm 2000 các hoạt động KH&CN ở Việt Nam phát triển đa dạng theo mục tiêu, định hướng do Nhà nước đề ra nhằm gắn hoạt
động KH&CN với thực tiễn sản xuất Trong nông nghiệp, Luật nêu rõ: Chính phủ
có chính sách ưu tiên và biện pháp thúc đẩy việc ứng dụng các thành tựu khoa học
và công nghệ để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển nông thôn, chú trọng địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn
Thực hiện chính sách của chính phủ trong những năm gần đây nhiều công trình nghiên cứu khoa học nhằm đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi đã góp
Trang 11phần cải thiện điều kiện làm việc cũng như hiệu quả phục vụ sản xuất trên các công trình thủy lợi
Đề tài đổi mới công nghệ đóng mở cửa van Đập Đáy tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội) năm 1997 do cục Đê điều làm chủ đề tài nhằm phân lũ trên sông Hồng
Đề tài đổi mới công nghệ công trình thủy lợi cống Phú Cam tỉnh Thừa Thiên Huế năm 1998 do Viện Khoa học Thủy lợi làm chủ đề tài nhằm ngăn mặn trên sông Hương
Đề tài của tôi tập trung nghiên cứu những khó khăn trong việc huy động vốn, trên cơ sở đó đề xuất một số chính sách phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi
3 Mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu hiện trạng công nghệ các công trình thủy lợi trên cơ sở đó, đánh giá năng lực công nghệ các công trình so với yêu cầu của ngành trong điều kiện hiện nay
- Nghiên cứu để đề xuất một số chính sách huy động vốn các bên hưởng lợi
từ công trình
4 Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu hiện trạng thiết bị công nghệ trên các công trình thủy lợi trên cơ
sở đó phân tích, đánh giá hiệu quả sử dụng và đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi
Trong khuôn khổ luận văn, tôi chỉ tập trung nghiên cứu các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Hải Dương trên cơ sở đó đề xuất một số chính sách phục vụ đổi mới công nghệ các công trình thủy lợi
Thời gian khảo sát các công trình thủy lợi được xây dựng từ những năm
1960 đến năm 2005
Trang 125 Mẫu khảo sát
Khảo sát một số công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Hải Dương, chú trọng
đi sâu nghiên cứu các thiết bị trên công trình
6 Câu hỏi nghiên cứu
Các thiết bị công nghệ trên các công trình thủy lợi xập xệ, xuống cấp trầm trọng, trong khi đó diễn biến thời tiết trong nước nói riêng và trên thế
TÀI LIỆU THAM KHẢO