Nhiều giáo viên viết bảng xong rồi lại xóa lem nhem khiến cho học sinh rất khó ghi vào vở… Hiện nay việc dạy học bằng giáo án điện tử ở các trường học đang rất phổ biến nhưng vẫn cần đế
Trang 1TRƯỜNG TIỂU HỌC LÝ TỰ TRỌNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
Một số biện pháp trình bày
bảng lớp của giáo viên
NGƯỜI THỰC HIỆN: Phạm Thị Hồng Hạnh
CHỨC VỤ: Giáo viên
Tháng 1 năm 2011
Trang 2A/ PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của giáo viên khi thực hiện tiết dạy đó là việc giáo viên truyền tải kiến thức cần thiết của mình cho học sinh Những kiến thức bài dạy cần thiết muốn được khắc sâu hơn cho các em không phải bằng cách nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong tiết dạy mà cần được lưu lại suốt thời gian một tiết học Để làm được điều đó giáo viên cần đến một đồ dùng trực quan
quan trọng đó là “Bảng lớp”.
Bảng lớp là phương tiện dạy học đáp ứng kênh nhận thông tin nhìn Trình bày trên bảng có ưu điểm là cho thông tin bằng kênh nhìn, rất trực quan và biểu cảm Thông tin trên bảng có độ tin cậy cao hơn thông tin lời nói và có tác dụng định hướng sự quan sát của học sinh nhiều hơn lời nói Thông tin học tập không ở dạng cho sẵn mà luôn mới mẻ, biến đổi Thông tin trên bảng không được trình bày sẵn mà xuất hiện từ từ có chủ định theo tiến trình học tập, không lắp lại tài liệu in,
mà đã được xử lý, biến đổi, mang đặc điểm mới, có sức thu hút tao sự chú ý cho học sinh Tài liệu trên bảng thường ngắn gọn, khúc chiết, chặt chẽ hơn tài liệu trong sách và lời nói Tài liệu bảng hầu như không có thông tin nhiễu vì giáo viên chỉ viết những nội dung cốt yếu, cô đọng Bảng lớp tạo thuận lợi để học sinh ghi nhớ nhanh
và chắc chắn, dễ theo dõi, dễ ghi chép, ít nhầm lẫn, có tác dụng rèn luyện các kĩ năng ghi chép và trình bày văn bản Bảng lớp đóng vai trò giúp học sinh trao đổi và chia sẻ ý kiến Mọi học sinh đều được sử dụng phượng tiện này như nhau, thường xuyên thu hút học sinh chú ý vào bài học và định hướng đồng loạt hoạt động ở lớp của học sinh
Từ xưa đến nay trong mỗi lớp học đều được trang bị bảng lớp để phục vụ cho việc dạy và học Bảng lớp đóng một vai trò hết sức quan trọng giúp cho giáo viên thể hiện hệ thống kiến thức của từng môn học cho học sinh quan sát Có thể nói rằng đa số giáo viên trình bày bảng lớp xấu, chưa khoa học Chữ viết trên bảng chưa thẳng hàng, chưa biết chọn các kiến thức trọng tâm để ghi bảng mặc dù trong giáo án đã chỉ rõ đâu là phần ghi bảng, phần diễn giảng của giáo viên, đâu là phần trả lời của học sinh Nhiều giáo viên viết bảng xong rồi lại xóa lem nhem khiến cho học sinh rất khó ghi vào vở…
Hiện nay việc dạy học bằng giáo án điện tử ở các trường học đang rất phổ biến nhưng vẫn cần đến bảng lớp để ghi chép một số nội dung cơ bản của tiết học mà không thể lưu lại lâu trên màn chiếu Vậy làm thế nào để người giáo viên trình bày bảng lớp một cách tinh tế và khoa học giúp cho học sinh tiếp thu kiến thức của bài học và nhắc lại kiến thức một cách hiệu quả Từ bảng lớp các em có khả năng trình bày bài vào vở của mình đẹp
Từ những lí do trên khi dạy học tôi đã luôn chú ý vào việc trình bày bảng lớp nên đã chọn đề tài: “Một số biện pháp trình bày bảng lớp của giáo viên.” Hơn
Trang 3một năm qua, từ các tiết dạy học hàng ngày tôi đã tích lũy được một số biện pháp làm kinh nghiệm cho bản thân về cách trình bày bảng lớp Đây cũng là một trong các biện pháp khi dạy và học nhằm đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng dạy cho giáo viên và chất lượng học của học sinh
2 Mục đích nghiên cứu
- Đi sâu tìm hiểu một số phương pháp, biện pháp về cách trình bày bảng nhằm
mục đích giúp giáo viên thể hiện các kiến thức, nội dung cơ bản của bài dạy một cách hệ thống, khoa học
- Giúp học sinh trực quan nắm kiến thức, nội dung bài học, khắc sâu được kiến thức, nhớ bài lâu, nhớ một cách hệ thống Từ đó biết cách trình bày bài làm, biết cách ghi những nội dung chính vào vở của mình một cách nhanh gọn và đẹp
3 Đối tượng nghiên cứu
Căn cứ vào yêu cầu của môn học, chất lượng dạy – học của giáo viên và học sinh tôi đã chọn “Một số biện pháp trình bày bảng lớp của giáo viên.” làm đối
tượng nghiên cứu
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu các quy định cơ bản về cách trình bày bảng đen của một số môn học ở tiểu học
- Nghiên cứu các quy tắc, phương pháp về cách trình bày bảng đen của một
số môn học ở tiểu học
- Nghiên cứu cách trình bày bảng cụ thể nội dung kiến thức cơ bản từng bài dạy của các phân môn
- Khảo sát một số cách trình bày bảng ở một số lớp trong trường mình và trường bạn
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tìm kiếm, nghiên cứu: Tìm kiếm, nghiên cứu tài liệu, tìm hiểu
các quy định cơ bản về cách trình bày bảng đen của một số môn học ở tiểu học
- Phương pháp thiết kế mẫu: Thiết kế các mẫu trình bày bảng khác nhau của các môn học, chọn cách trình bày khoa học, hiệu quả, phù hợp nhất đưa vào thực hành trong các tiết dạy cụ thể
- Phương pháp trình bày thử:
Trình bày thử vào giấy nháp nội dung bài sẽ trình bày trên bảng lớp
Trang 4Thử áp dụng các cách trình bày bảng của đồng nghiệp trong trường cũng như trường bạn…
6 Thời gian nghiên cứu
- Từ năm học 2009 – 2010 cho đến cuối kì 1 năm học 2010 - 2011
B/ PHẦN NỘI DUNG
1.Đặc điểm tình hình
Thay cho việc sử dụng bảng đen bằng gỗ hoặc bằng bảng xi măng… Từ năm 2004 nhà trường đã được ngành cung cấp đầy đủ cho mỗi phòng học một bảng đen ( bảng lớp) có tính chống lóa màu xanh tỏ ra ưu việt hơn cả ( gây cảm giác dịu mát, thông thoáng, dùng được nhiều loại màu phấn), đảm bảo chất lượng, có kích thước về chiều dài, chiều rộng có thể phục vụ tốt cho việc dạy và học của giáo viên
và học sinh ở mỗi lớp
Trong thực tế chỉ rất ít giáo viên bước đầu biết cách sử dụng, trình bày bảng đen của lớp theo một trình tự và khoa học khi truyền thụ hệ thống kiến thức cho học sinh Đa số giáo viên trình bày bảng còn luộm thuộm, không theo trình tự trên bảng đen, có giáo viên còn nháp lung tung, xóa lem nhem, thích ghi gì thì ghi, treo tranh, bảng nhóm xộc xệch, có giáo viên lại để bảng trống suốt tiết học chỉ ghi đầu bài… Từ đó dẫn đến việc học sinh khó nhớ bài học, khó ghi lại nội dung cần thiết
Về mặt thẩm mĩ khi nhìn vào chưa thấy được sự tinh tế và khoa học của bài học
Về mặt hiệu quả giảng dạy thì chưa cao khi học sinh không nhớ được nội dung bài học còn giáo viên sẽ vi phạm một trong những tiêu chí đánh giá xếp loại của tiết dạy
Từ những thực tế trên tôi đã quyết tâm đổi mới, thực hành, rút kinh nghiệm để
chọn ra được các cách trình bày bảng của mình khi giảng dạy các môn học khác
nhau Trong thời gian nghiên cứu và thực hành tính đến nay đã được một năm rưỡi ( tính theo năm học) Thời gian đầu tôi cảm thấy còn lúng túng, việc trình bày bảng còn chưa đẹp, chưa mang lại hiệu quả cao khi dạy học Nhưng cho đến bây giờ tôi cảm thấy rất tự tin, tiết học nào tôi cũng có thể trình bày được bảng đẹp một cách khoa học Sau mỗi tiết học tôi đều được không những giáo viên mà cả học sinh đánh giá cao
2 Nguyên nhân thực tế
Trang 5Mặc dù đã được ban giám hiệu, bộ phận chuyên môn dự giờ góp ý rất nhiều nhưng vẫn còn đa số giáo viên ( trong đó có tôi) bị nhận xét là trình bày bảng chưa khoa học Từ việc trình bày bảng chưa khoa học như trình bày bài học lộn xộn, dùng tay xóa bài sai, gạch xóa, nháp tự do trên bảng, chia bảng không cân xứng bên
ít bên nhiều … dẫn đến việc ghi nhớ bài khó, ghi chép bài vào trong vở của học sinh không đẹp Các em trình bày bài làm của mình lộn xộn, có em còn tẩy xóa lung tung, gạch sai tự do…vì các em hay bắt chước giáo viên Lúc này giáo viên lại mất rất nhiều thời gian vào việc chỉnh sửa, dạy cho các em cách trình bày bài vào
vở Bên cạnh đó giáo viên luôn luôn bị học sinh hỏi trình bày thế nào và còn bị đánh giá là tiết dạy chưa thành công Đó chính là nguyên nhân thực tế mà giáo viên hay mắc phải khi trình bày bảng lớp Để khắc phục triệt để những nguyên nhân trên người giáo viên cần có những kĩ năng cơ bản về trình bày bảng lớp để mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy và học
3 Kết quả nghiên cứu
Sau một thời gian dài thử nghiệm ở các tiết học, tính đến nay đã được hơn 1 năm học Với sự nhiệt tình quan tâm, hướng dẫn, góp ý của Ban giám hiệu, tổ chuyên môn Với sự cố gắng học hỏi từ bạn bè đồng nghiệp trong và ngoài trường, cùng với việc luôn rút kinh nghiệm từ bản thân sau mỗi tiết dạy Bên cạnh đó tôi luôn tìm hiểu một số tài liệu có liên quan đến việc trình bày bảng lớp Vì thế mà bản thân tôi luôn được đánh giá là có khả năng trình bày bảng tốt Chất lượng về học sinh nhớ nội dung bài, trình bày đẹp bài trong vở được tăng dần Cho đến bây giờ kết quả trình bày bảng được đánh giá qua các tiết dạy thực tế hàng ngày như sau:
- Đối với học sinh
THỜI GIAN nội dung bàiHS khó nhớ
ngay tại lớp
HS khó ghi nội dung bài
HS nhớ nội dung bài ngay tại lớp
HS ghi, trình bày nội dung bài đẹp Đầu năm 2009- 2010 12/35em 10/35em 17/35em 18/35em Cuối kì 1 2009- 2010 11/35em 9/35em 20/35em 30/35em Cuối năm 2009- 2010 3/35em 5/35em 30/35em 34/35em Đầu năm 2010- 2011 13/35em 10/35em 16/35 em 33/35em Cuối kì 1 2010- 2011 10/35 em 7/ 35 em 32/35em 34/35em
- Năm học 2009- 2010 lớp đã đạt giải nhì vở sạch chữ đẹp cấp trường ( trong
đó được đánh giá cao là học sinh trình bày bài đẹp)
- Dưới đây là một ví dụ về cách trình bày vở chính tả của học sinh
Trang 6- Đây là một ví dụ về cách trình bày vở toán của học sinh.
Trang 7- Đối với giáo viên
THỜI GIAN
Ban giám hiệu xếp loại
Tổ chuyên môn xếp loại
Giáo viên dự giờ xếp loại
HS nhận xét
Đầu năm 2009- 2010 Khá Khá Khá Khá đẹp Cuối kì 1 2009- 2010 Khá Khá Khá Khá đẹp Cuối năm 2009- 2010 Tốt Tốt Tốt Đẹp Đầu năm 2010- 2011 Tốt Tốt Tốt Đẹp Cuối kì 1 2010- 2011 Tốt Tốt Tốt Tốt
4 Những biện pháp cụ thể vận dụng khi trình bày bảng lớp
Trang 8a Đối với giáo viên
Để mỗi tiết trở nên hay hơn, hấp dẫn hơn khi trước mặt các em là bảng lớp một đồ dùng trực quan để các em nhìn vào đó trong suốt tiết học thì giáo viên cần
có một số kỹ năng trình bày bảng đẹp – khoa học khi dạy bất cứ môn học nào Muốn đạt được điều đó giáo viên cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
- Cần đưa ra một số quy định về cách trình bày bảng đen của lớp như là:
Từ dưới bàn học sinh nhìn lên ở góc bảng phía trên bên trái kẻ 1 khung hình chữ nhật có kích thước (20 x 40 cm) dùng để ghi sĩ số học sinh hàng ngày Tính từ mép bảng phía trên trở xuống: Dòng kẻ thứ hai ghi chủ điểm hàng tháng ( bằng phấn màu) Dòng kẻ thứ 4 ghi thứ… ngày….tháng….năm…… ở giữa bảng
Ví dụ:
Dòng kẻ thứ sáu: Ghi tên của môn học (VD: Toán) lùi sang trái so với thứ, ngày, tháng, năm khoảng 15 – 20 cm tùy theo đề bài dài hay ngắn Sau đó dùng dấu hai
Trang 9chấm cách ra khoảng 1 ô bảng ghi tên bài học ( VD: Ôn tập về phép cộng và phép trừ) Từ dòng kẻ thứ năm trở xuống: Tùy theo nội dung của từng môn học, bài học,
ta có thể chia bảng 3 phần để trình bày nội dung cung cấp kiến thức mới, cũng như hướng dẫn học sinh luyện tập, thực hành, củng cố kiến thức đã học
- Trình bày viết bảng từ trái sang phải nếu bài có hình thành kiến thức mới thì bắt đầu ghi nội dung cần thiết vào cột đầu tiên bên trái bảng Nếu là bài không
có kiến thức mới thì bắt đầu trình bày bài 1 vào cột đầu tiên bên trái bảng
Chủ điểm
Thứ …ngày … tháng… Năm…
Toán : Bài……
Kiến thức mới Luyện tập Bài 2:
( Hoặc bài 1) Bài 1:
Bài 3:
- Lựa chọn các nội dung ngắn gọn, cụ thể để viết vào các phần được chia, biết treo tranh ảnh phù hợp
- Không nên viết quá ít sẽ làm bảng không cân phần chữ và phần bảng hoặc viết quá nhiều sẽ làm bảng rối khó nhìn Điều tránh không nên làm là để bảng trắng chỉ viết đầu bài như vậy khi dạy và học xong sẽ không biết học cái gì
- Cần thường xuyên rèn chữ viết, viết đúng mẫu chữ trên bảng, không viết to quá sẽ chiếm hết bảng hay viết nhỏ quá học sinh lại không nhìn thấy Cần viết chữ thật đều, viết thẳng hàng không lên dốc, xuống dốc Viết cỡ chữ đủ lớn, đủ đậm để mọi học sinh đều nhìn thấy rõ
- Cần viết bảng một cách chân phương, câu đầy đủ, hình vẽ thẳng nét
- Khi treo tranh ảnh cần treo thắng tránh xộc xệch sẽ làm xấu bảng
- Dùng thước kẻ cho thẳng các vạch chia bảng hay các gạch chân đầu đề, đầu bài, khi vẽ các sơ đồ bài toán, vẽ các hình học…
- Không viết hay vẽ dày đặc, chi chít trên bảng, trình bày cả những thông tin vụn vặt
Ví dụ: Trình bày bảng tiết luyện từ và câu
Trang 10Ví dụ: Trình bày bảng tiết toán
Trang 11- Tùy theo từng môn học, bài học, ta trình bày bảng sao cho phù hợp và khoa học, tránh trình bày bảng rườm rà, tran lan, làm mất đi sự thẩm mĩ của bảng
- Dùng phấn màu để ghi các tiêu đề hay các con số cho phù hợp để khi nhìn vào thấy ngay nội dung cần học
Trang 12- Trong tất cả các môn học nếu có sử dụng bảng nhóm ( từ 2 bảng trở lên) , thì ta sắp xếp gắn số bảng nhóm đó thành một hàng thẳng kể từ trái sang phải, theo mép bảng ở phía dưới
- Tất cả các bảng nhóm đều được trình bày trên bảng, sau đó chọn một bảng đẹp nhất và có kết quả đúng, để nhận xét cả về hình thức trình bày cũng như kết quả của bài tập Từ đó đối chiếu nhận xét các bảng nhóm khác vì thế yêu cầu giáo viên phải chuẩn bị bảng nhóm và nam châm đầy đủ khi treo cần treo cho thẳng hàng
Ví d : ụ:
Bài 1:………
Mẫu:……
Bài 2:………
Mẫu:……
Bài 3: Giải
………
………
- Để chữ viết dễ nhìn thấy và dễ viết giáo viên cần xóa bảng sạch sẽ khi hết tiết học hoặc khi đang dạy mà không cần nội dung đó nữa
- Khi xóa bảng giáo viên nên dùng giẻ đã giặt sạch để hơi ướt ( không ướt quá hoặc khô quá) như vậy sẽ không làm bảng trắng vì còn vết phấn
- Nếu muốn học sinh lên bảng lớp trình bày nội dung bài học thì giáo viên cần hướng dẫn cho các em cách viết, chữ viết, viết chỗ nào để khi nhìn vào chữ viết của cô và trò không lệch nhau quá
- Có những từ, cụm từ hay thuật ngữ, địa danh có thể viết tắt nhưng phải tuân thủ các qui định
* Dưới đây là một số cách trình bày bảng các môn học như sau:
1/ Đối với phân môn Tập đọc
Chủ điểm: ………
Thứ …ngày … tháng… Năm…
Tập đoc: Bài……
Luyện đọc Tìm hiểu bài Tranh, ảnh hoặc bảng phụ bài học thuộc lòng
2/ Đối với phân môn chính tả:
Chủ điểm: ………
Thứ …ngày … tháng… Năm…
Trang 13Chính tả: ( T/C ) Bài…….
Tìm hiểu nội dung Luyện viết từ khó Bài viết:
……… ………
3/ Đối với phân môn tự nhiên xã hội:
Chủ điểm: ………
Thứ …ngày … tháng… Năm…
Tự nhiên xã hội: Bài……
Tranh ảnh Nhận xét Kết luận hoặc ghi nhớ: ……… ………
4/ Đối với phân môn tập viết:
Chủ điểm: ………
Thứ …ngày … tháng… Năm…
Tập viết: Bài……
Quy trình viết Hướng dẫn viết mẫu HS tập viết
……… ………
- Ngoài các cách trình bày ở trên khi dạy học giáo viên cần linh hoạt khi trình bày bảng cùng một môn học như bài toán luyện tập, bài toán có kiến thức mới
Trang 14- Tùy vào nội dung bài học mà thiết kế cách trình bày bảng khác nhau vì có bài cần nhiều tranh, có bài lại ít tranh
- Lưu ý khi dạy xong bài thì bảng lớp phải thể hiện đủ nội dung của tiết học vậy nên cần xác định rõ mục tiêu để trình bày bảng
- Cần tạo cho bản thân có thói quen trình bày bảng cẩn thận khi có giáo viên
dự giờ cũng như khi chỉ có cô và trò Ban đầu khi chưa có kinh nghiệm giáo viên dành thời gian vào những tiết học trống tập trình bày, tự chỉnh sửa khi cảm thấy chưa hài lòng
- Lắng nghe ý kiến góp ý của mọi người khi họ dự giờ từ đó rút ra được những cái hay, cần thiết cho việc trình bày bảng lớp của mình
- Chịu khó dự giờ đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường, đúc rút kinh nghiệm tạo điều kiện cho việc trình bày bảng của mình được tốt hơn
- Không lảng tránh hay bực bội khi học sinh phát hiện ra sai sót trên bảng Nên cảm ơn các em và sữa chữa ngay hoặc rút kinh nghiệm lần sau
b Đối với học sinh
Ở lứa tuổi học sinh Tiểu học đa số các em rất hay bắt chước giáo viên và làm theo những gì giáo viên hướng dẫn Chính vì vậy người giáo viên cần quan tâm nhiều đến đặc điểm tâm lý này để hướng dẫn cho các em trong khi dạy học cũng như việc trình bày bảng lớp của mình Bên cạnh đó các em cũng cần lưu ý một số nội dung cần thiết nhằm góp phần làm cho việc trình bày bảng lớp của giáo viên đẹp hơn
- Cần theo dõi và quan sát các thao tác trình bày bảng bảng kết hợp với lời nói của giáo viên để ghi nhớ bài học một cách hệ thống
- Quan sát cách trình bày của giáo viên để trình bày vào vở của mình cho đẹp và khoa học Chú ý từ dòng đầu tiên đến dòng cuối cùng cần viết ở đâu lùi vào như thế nào
- Khi được giáo viên gọi lên bảng làm bài tập cần viết cẩn thận, chữ viết thẳng hàng với chữ viết của giáo viên
- Trình bày trên bảng nhóm cần lưu ý trình bày đẹp để khi mang lên bảng lớp treo không bị lệch quá so với chữ giáo viên Khi treo chú ý treo cho thẳng hàng, tránh xộc xệch làm xấu bảng
- Có ý thức giữ gìn bảng lớp không bôi bẩn, vẽ bậy lên bảng, luôn lau bảng sạch sẽ
- Cần tạo thói quen viết cẩn thận khi cầm phấn ghi lên bảng, luôn coi bảng lớp như chính vở của mình
C/ PHẦN KẾT LUẬN