Bài 1: Khái niệm lập trình và ngôn ngữ lập trìn

Nội dung: Mọi bài toán đều có thuật toán để giải trên máy tính điện tử + Xác định bài toán + Xây dựng thuật toán + Lập trình Lập trình là việc sử dụng cấu trúc dữ liệu và các lệnh của mộ

Ngày soạn: 03/9/2007

Tiết theo PPCT: Tiết 1

Khái niệm lập trình và ngôn ngữ lập trình

I Mục tiêu

- Biết đợc khái niệm lập trình và ngôn ngữ lập trình

- Biết đợc khái niệm chơng trình dịch

- Phân biệt đợc hai loại chơng trình dịch là biên dịch và thông dịch

II đồ dùng dạy học

1 Chuẩn bị của giáo viên

Bảng viết, SGK, phiếu học tập

2 Chuẩn bị của học sinh

Sách giáo khoa

III Hoạt động dạy học

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm ngôn ngữ lập trình

a Mục tiêu:

- Giúp học sinh biết đợc khái niệm lập trình là gì ý nghĩa của việc lập trình

- Biết đợc khái niệm ngôn ngữ lập trình và một số loại ngôn ngữ lập trình

b Nội dung:

Mọi bài toán đều có thuật toán để giải trên máy tính điện tử

+ Xác định bài toán

+ Xây dựng thuật toán

+ Lập trình

Lập trình là việc sử dụng cấu trúc dữ liệu và các lệnh của một ngôn ngữ lập trình cụ thể để mô tả dữ liệu và diễn đạt các thao tác của thuật toán

Ngôn ngữ lập trình là một phần mềm dùng để diễn đạt thuật toán thành một chơng trình giúp cho máy tính hiểu đợc thuật toán đó

Một số loại ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao

c Các bớc tiến hành:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1 Chiếu nội dung bài toán đặt vấn đề: Kết

luận nghiệm của phơng trình: ax + b = 0

- Hãy xác định Input và Output của bài

toán?

- Hãy xác định các bớc để tìm Output?

- Diễn giải: Hệ thống các bớc này đợc gọi

là thuật toán

- Nếu trình bày thuật toán với một ngời nớc

ngoài, em sẽ dùng ngôn ngữ nào để diễn

đạt?

- Nếu diễn đạt thuật toán này cho máy

hiểu, em sẽ dùng ngôn ngữ nào?

- Diễn giải: Hoạt động để diễn đạt một

thuật toán thông qua một ngôn ngữ lập

trình đợc gọi là lập trình

- Yêu cầu học sinh đọc SGK và cho biết

khái niệm lập trình

- Hỏi: kết quả của hoạt động lập trình?

2 Phát phiếu học tập Yêu cầu các em ghi

các loại ngôn ngữ lập trình mà em biết (sử

dụng kĩ thuật động não để viết)

- Đọc nội dung một số phiếu học tập cho

cả lớp nghe

- Hỏi: Em hiểu nh thế nào về ngôn ngữ

máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao?

1 Quan sát nội dung bài toán và theo dõi yêu cầu của giáo viên

Input: a, b,

Output: x= b/a, Vô nghiệm, VSN Bớc 1: Nhập a, b

Bớc 2: Nếu a<>0, kết luận có nghiệm x=-b/a Bớc 3: Nếu a = 0 và b<>0, kết luận VN Bớc 4: Nếu a = 0 và b=0, kết luận VSN

- Ngôn ngữ tiếng Anh

- Em dùng ngôn ngữ lập trình

- Lập trình là việc sử dụng cấu trúc dữ liệu

và các lệnh của một ngôn ngữ lập trình cụ thể để mô tả dữ liệu và diễn đạt các thao tác của thuật toán

- Ta đợc một chơng trình

2 Tham khảo SGK và sử dụng vốn hiểu biết về tin học để điền vào phiếu học tập

- Ngôn ngữ máy

- Hợp ngữ

- Ngôn ngữ bậc cao

- Ngôn ngữ máy: các lệnh đợc mã hoá thành các kí hiệu 0-1 Chơng trình đợc viết trên ngôn ngữ máy có thể đợc nạp vào bộ

nhí vµ thùc hiÖn ngay

- Hỏi: Làm thế nào để chuyển một chơng

trình viết từ ngôn ngữ bậc cao sang ngôn

ngữ máy?

- Hỏi: Vì sao không lập trình trên ngôn

ngữ máy để khỏi mất công chuyển đổi mà

ngời ta thờng lập trình bằng ngôn ngữ bậc

cao?

- Hợp ngữ: Là ngôn ngữ có sự kết hợp giữa ngôn ngữ máy và ngôn ngữ tự nhiên

- Ngôn ngữ bậc cao: Các lệnh đợc mã hoá

bằng một ngôn ngữ gần với ngôn ngữ tiến Anh Chơng trình viết trên ngôn ngữ bậc cao phải đợc chuyển đổi thành chơng trình trên ngôn ngữ máy mới có thể thực hiện

đ-ợc trên máy

- Phải sử dụng một chơng trình dịch để chuyển đổi

- Lập trình bằng ngôn ngữ bậc cao dễ viết hơn vì các lệnh đợc mã hoá gần với ngôn ngữ tự nhiên Lập trình trên ngôn ngữ máy rất khó

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu hai loại chơng trình dịch: thông dịch và biên dịch

a Mục tiêu:

- Học sinh biết đợc khái niệm chơng trình dịch và sự cần thiết của chơng trình dịch

- Phân biệt đợc thông dịch và biên dịch

b Nội dung:

- Chơng trình dịch là một chơng trình có chức năng chuyển đổi một chơng trình viết bằng hợp ngữ hoặc ngôn ngữ bậc cao sang ngôn ngữ máy

- Đầu vào của chơng trình dịch là một chơng trình đợc viết bằng hợp ngữ hoặc ngôn ngữ bậc cao Đầu ra cũng là một chơng trình nhng đợc viết bằng ngôn ngữ máy

- Biên dịch: Kiểm tra, phát hiện lỗi và dịch toàn bộ chơng trình nguồn thành một chơng trình đích

- Thông dịch: lần lợt dịch và thực hiện từng lệnh một

c Các bớc tiến hành:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1 Nêu vấn đề: Em muốn giới thiệu về

tr-ờng mình cho một ngời khách du lịch quốc

tế biết tiếng Anh, có hai cách để thực hiện

1 Chú ý lắng nghe ví dụ của giáo viên và thảo luận để tìm ra ví dụ tơng tự

Cách 1: Cần một ngời biết tiếng Anh, dịch

từng câu nói của em sang tiếng Anh cho

ngời khách

Cách 2: Em soạn nội dung cần giới thiệu ra

giấy và ngời phiên dịch dịch toàn bộ nội

dung đó sang tiếng Anh rồi đọc cho ngời

khách

- Hãy lấy ví dụ tơng tự trong thực tế về

biên dịch và thông dịch từ tiếng Anh sang

tiếng Viết

2 Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK và sử

dụng các ví dụ trên để cho biết các bớc

trong tiến trình thông dịch và biên dịch

- Khi thủ tớng chính phủ trả lời phỏng vấn trớc một nhà báo quốc tế, họ thờng cần một ngời thông dịch để dịch từng câu tiếng Việt sang tiếng Anh

- Khi thủ tớng đọc một bài diễn văn tiếng Anh trớc Hội nghị, họ cần một ngời biên dịch để chuyển văn bản tiếng Việt thành tiếng Anh

2 Nghiên cứu SGK và suy nghĩ để trả lời

- Biên dịch:

Bớc 1: Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tra tính

đúng đắn của lệnh trong chơng trình nguồn Bớc 2: Dịch toàn bộ chơng trình nguồn thành một chơng trình trên ngôn ngữ máy (thuận tiện cho các chơng trình ổn định và cần thực hiện nhiều lần)

- Thông dịch:

Bớc 1: Kiểm tra tính đúng đắn của lệnh tiếp theo tiếp theo trong chơng trình nguồn Bớc 2: Chuyển lệnh đó thành ngôn ngữ máy

Bớc 3: Thực hiện các câu lệnh vừa đợc chuyển đổi

(phù hợp với môi trờng đối thoại gia ngời

và máy)

IV đánh giá cuối bài

1 Những nội dung đã học

- Khái niện lập trình và ngôn ngữ lập trình

- Có ba loại ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao

- Khái niệm chơng trình dịch

- Có hai loại chơng trình dịch là biên dịch và thông dịch

2 Câu hỏi và bài tập về nhà

- Mỗi loại ngôn ngữ lập trình phù hợp với những ngời lập trình có trình độ nh thế nào?

- Kể tên một số ngôn ngữ lập trình bậc cao có sử dụng kĩ thuật biên dịch và một số ngôn ngữ lập trình có sử dụng kĩ thuật thông dịch

- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK – trang 13

- Xem bài đọc thên 1: Em biết gì về các ngôn ngữ lập trình? SGK – trang 6

- Xem trớc bài học: Các thành phần của ngôn ngữ lập trình