Vấn đề đời sống văn hóa của người lao động Việt Nam trên báo điện tử (Khảo sát báo Lao động online, Lao động thủ đô online

LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo tại Khoa Báo chí và Truyền thông Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giảng dạy và giúp

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN THI ̣ THU HUYỀN

VẤN ĐỀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội-2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN THI ̣ THU HUYỀN

VẤN ĐỀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

(Khảo sát báo Lao động online, Lao đô ̣ng thủ đô online, Người lao động

online từ tháng 9/2014 – 2/2015)

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí ho ̣c

Mã số: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: TS Đậu Ngọc Đản

Hà Nội-2016

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo tại Khoa Báo chí và Truyền thông Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong những năm vừa qua

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Tiến sĩ Đậu Ngọc Đản, người đã hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành Luâ ̣n văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các nhà báo , bạn bè , đồng nghiê ̣p… cung cấp tài liệu và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện, hoàn thành Luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn bạn bè, người thân, những người đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành Luâ ̣n văn này

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Huyền

Mục lục

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined 4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5.Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 6.Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined

7.Kết cấu luận văn Error! Bookmark not defined

PHẦN NỘI DUNG Error! Bookmark not defined Chương 1: Cơ sở lý luâ ̣n về báo điê ̣n tử và vấn đề đời sống văn hóa của người

lao đô ̣ng Viê ̣t Nam Error! Bookmark not defined

1.1.Khái niệm báo điện tử và đặc điểm của báo điện tử Error! Bookmark not defined

1.1.1.Khái niệm báo điện tử Error! Bookmark not defined 1.1.2.Đặc điểm của báo điện tử Error! Bookmark not defined

1.2.Văn hóa và vấn đề xây dựng đời sống văn hóa của người lao động Error! Bookmark not defined

1.2.1.Khái niệm và đặc trưng của văn hóa Error! Bookmark not defined 1.2.2.Đời sống văn hóa của người lao động Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2.2.1.Đời sống văn hóa Error! Bookmark not defined 1.2.2.2.Người lao động Error! Bookmark not defined 1.2.3.Vấn đề xây dựng đời sống văn hóa của người lao động Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.3.Mối quan hê ̣ giữa báo điê ̣n tử và vấn đề xây dựng đời sống văn hóa của người

lao đô ̣ng Viê ̣t Nam Error! Bookmark not defined

1.4 Tiêu chi ́ đánh giá chất lươ ̣ng thông tin về đời sống văn hóa của người lao đô ̣ng

Viê ̣t Nam Error! Bookmark not defined

Chương 2: Thực tra ̣ng báo điê ̣n tử phản ánh về đời sống văn hóa của người lao

đô ̣ng Viê ̣t Nam Error! Bookmark not defined

2.1 Giơ ́ i thiê ̣u báo điê ̣n tử đươ ̣c cho ̣n để khảo sát Error! Bookmark not defined

2.1.1 Báo Lao động online Error! Bookmark not defined 2.1.2 Báo Ngươ ̀ i lao động online Error! Bookmark not defined 2.1.3 Báo Lao động thủ đô online Error! Bookmark not defined

2.2 Nô ̣i dung thông tin về đời sống văn hóa của người lao đô ̣ng Viê ̣t Nam trên các

báo điện tử được khảo sát Error! Bookmark not defined

2.2.1 Thông tin chung Error! Bookmark not defined

2.2.2 Tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về xây dựng đời

sống văn hóa của người lao động Error! Bookmark not defined

2.2.3 Thông tin về hoạt động bảo vệ di tích lịch sử văn hóa, giáo dục truyền thống

và cách mạng trong người lao động Error! Bookmark not defined

2.2.4 Thông tin về ca ́ c hoạt động văn nghê ̣ quần chúng của người lao động Error! Bookmark not defined

2.2.5 Thông tin về hoa ̣t động xây dựng nếp sống văn hóa của người lao động, văn

hóa trong lao động sản xuất Error! Bookmark not defined

2.2.6 Phản ánh hoạt động thể dục thể thao, vui chơi gia ̉i trí của người lao động Error! Bookmark not defined 2.2.7 Phản ánh hoạt động xã hội từ thiện của người lao động Error! Bookmark not defined

2.2.8 Báo chí nêu gương cổ vũ những cá nhân, tâ ̣p thể có đời sống văn hóa lành

mạnh điển hình Error! Bookmark not defined

2.2.9 Báo chí bảo vệ quyền lợi người lao động, tham gia gia ́ m sát, phản biện trong

hoạt động xây dựng đời sống văn hóa của người lao động Error! Bookmark not defined

2.3 Hình thức thể hiện nội dung đời sống văn hóa của người lao động Việt Nam

trên báo điê ̣n tử Error! Bookmark not defined

2.3.1 Các thể loại báo chí được sử dụng Error! Bookmark not defined

2.3.1.1 Thể loại tin Error! Bookmark not defined

2.3.1.2 Thể loại bài phản ánh Error! Bookmark not defined

2.3.2 Đặc điểm ngôn ngữ báo điện tử về đời sống văn hóa của người lao động Việt

Nam Error! Bookmark not defined

2.3.2.1 Khái quát chung Error! Bookmark not defined 2.3.2.2 Cách đặt tít Error! Bookmark not defined

2.3.2.3 Ngôn ngữ phi văn tự Error! Bookmark not defined

2.4 Hiê ̣u quả công tác thông tin về đời sống văn hóa người lao động trên báo điện

2.4.1 Nâng cao nhâ ̣n thức cho xã hội trong viê ̣c thông tin về đời sống văn hóa của

người lao động Error! Bookmark not defined

2.4.2 Phản biện, hoàn thiện những chính sách về đời sống văn hóa của người lao

động Error! Bookmark not defined

2.4.3 Nêu gương cổ vu ̃ nhân tố mới trong công cuộc xây dựng đời sống văn hóa

của người lao động Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: Những giải pháp nâng cao hiê ̣u quả của viê ̣c thông tin về đời sống

văn hóa của người lao đô ̣ng trên báo điê ̣n tử Error! Bookmark not defined

3.1 Như ̃ng khó khăn, hạn chế của báo chí khi phản ánh vấn đề đời sống văn hó a

của người lao động Error! Bookmark not defined

3.2 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined

3.3 Mô ̣t số kiến nghi ̣ tăng cường hiê ̣u quả thông tin về vấn đề đời sống văn hóa

người lao đô ̣ng trên báo điê ̣n tử Error! Bookmark not defined

3.3.1 Tăng cươ ̀ ng sự đi ̣nh hướng, lãnh đạo của Đảng và Nhà nước trong quản lý

báo chí về vấn đề xây dựng đời sống văn hóa của người lao động Error! Bookmark not defined

3.3.2 Về ca ́ ch thức tổ chức nội dung tin, bài Error! Bookmark not defined

3.3.3 Về viê ̣c tiếp cận đối tượng công chúng Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xây dựng và phát triển đời sống văn hóa cho con người là mô ̣t nhiê ̣m vu ̣ thiết yếu đối với xã hô ̣i Nó cũng quan trọng không kém việc xây dựng và phát triển chính trị, kinh tế Và đời sống văn hóa là một trong những yếu tố để phát triển kinh tế bền vững, giữ vững an ninh chính tri ̣, trâ ̣t tự xã hô ̣i

Đời sống văn hóa không chỉ là yếu tố trực tiếp tác động đến đời sống kinh tế, chính trị mà nó còn bảo đảm cho kinh tế, chính trị phát triển đúng hướng Đời sống văn hóa lành mạnh sẽ như cơ thể khỏe mạnh làm cho mỗi người, mỗi tổ chức phát huy tinh thần sáng tạo, yêu nghề nghiệp, nâng cao vốn hiểu biết khoa học, kỹ thuật để từ đó góp phần xây dựng nền kinh tế - chính trị vững mạnh

Công nhân, viên chứ c, người lao đô ̣ng là mô ̣t bô ̣ phâ ̣n quan tro ̣ng hàng đầu trong xã hô ̣i Họ là bộ phận tạo ra những giá trị vật chất của xã hội Theo điều tra kết quả điều tra dân số , năm 2011, trong tổng số 67,1 triệu người từ

15 tuổi trở lên có hơn ba phần tư (77,0%) tham gia lực lượng lao động Như

vâ ̣y, có thể thấy người lao động là bộ phận chiếm đa số trong tổng dân số của đất nước

Để nâng cao đời sống văn hóa trong xã hô ̣i , cần phải xây dựn g văn hóa

trong mo ̣i bô ̣ phâ ̣n Chính vì vậy, viê ̣c nâng cao đời sống văn hóa cho người

lao đô ̣ng là hoa ̣t đô ̣ng cần được lưu ý và đẩy ma ̣nh hơn nữa

Sự phát triển của công nghệ thông tin toàn cầu (internet) đã tạo ra một loại hình báo chí mới, đó là báo điện tử Báo điê ̣n tử ra đời với nhiều ưu điểm vượt trội hơn các loại hình báo chí khác Có thể nói, ở đó hội tụ cả ba loại hình báo chí đi trước: báo phát thanh, báo truyền hình và báo in Trong nhiê ̣m vụ xây dựng và phát triển đời sống văn hóa tinh thần của người lao động V iê ̣t Nam, báo chí nói chung và báo điện tử nói riêng giữ một vai trò quan trọng Báo chí vừa là công cụ truyền bá văn hóa , vừa là mô ̣t sản phẩm, mô ̣t thành tố

văn hóa, tham gia tích cực trong viê ̣c lưu giữ , truyền bá và làm giàu kho tàng văn hóa dân tô ̣c và nhân loa ̣i Mă ̣c dù chỉ là mô ̣t kênh thông tin nhưng báo điê ̣n tử là phương tiê ̣n đă ̣c biê ̣t có hiê ̣u quả trong viê ̣c thực hiê ̣n các chức năng của văn hóa từ giáo dục, nhâ ̣n thức, thẩm mỹ, đến giao tiếp, giải trí và dự báo Như vâ ̣y, viê ̣c xem xét, đánh giá về vai trò của báo chí nói chung và báo điê ̣n tử nói riêng đối với viê ̣c xây dựng và phát triển đời sống văn hóa của người lao đô ̣ng là đòi hỏi cấp bách

Có thể thấy, vấn đề đời sống văn hóa của người lao đô ̣ng là mô ̣t nô ̣i dung rất rộng, bao gồm các nô ̣i dung: Trách nhiệm xã hội của người lao động ; Đa ̣o đức nghề nghiê ̣p của người lao đô ̣ng; Ý thức pháp luật của người lao động; và Đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh của người lao động Tuy nhiên, luâ ̣n

văn tâ ̣p trung phân tích các nô ̣i dung được các báo điê ̣n tử Lao đô ̣ng online, Lao đô ̣ng thủ đô online và Người lao đô ̣ng online phản ánh về đời sống văn

hóa của người lao động Trong đó chủ yếu là các nô ̣i dung tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng , Nhà nước về xây dựng đời sống văn hóa của

người lao đô ̣ng và các hoa ̣t đô ̣ng văn hóa tinh thần của người lao đô ̣ng

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

- Những công trình nghiên cứu về văn hóa

Qua các công trình như “Việt Nam văn hoá sử cương” của Đào Duy Anh (1938), “Bản sắc văn hoá Việt Nam” của Phan Ngọc (2000), “Cơ sở văn hoá

Việt Nam” của Trần Quốc Vượng (2000), “Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam” của Trần Ngọc Thêm (2001), “Biên khảo thuần phong mỹ tục Việt Nam” của Sơn Nam (1994), “Một nền văn hoá văn nghệ đậm đà bản sắc dân tộc” của GS Hà Minh Đức (2005); Phan Ngọc (2013), “Nền văn hoá mới của Việt Nam”; Trần Quốc Vượng (2000), “Văn hoá Việt Nam – Tìm tòi và suy ngẫm”; Trần Ngọc Thêm (1999), “Cơ sở văn hoá Việt Nam”; Nguyễn Tài

Cẩn (2001), “Một số chứng tích về ngôn ngữ, văn tự và văn hoá”; Trường

Lưu (2006), “Văn hoá Việt Nam – truyền thống và hiện đại”; Hà Văn Tấn (2005), “Đến với lịch sử văn hoá Việt Nam”; GS.TS Ngô Đứ c Thi ̣nh (chủ

biên) (2010), “Ba ̉o tồn và phát huy các giá tri ̣ văn hóa truyền thống Viê ̣t Nam trong đổi mới và hội nhập” ; GS.TS Đỗ Huy (2013), “Văn hoá Việt Nam – Trên con đường giải phóng, đổi mới, hội nhập và phát triển”; PGS.TS

Nguyễn Thừa Hỷ (2012)“Văn hóa Viê ̣t Nam truyền thống : một góc nhìn” ;

Mai Văn Hai, Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Đức Chiện, Ngô Thị Thanh Quý

(2013), “Bản sắc làng Việt trong tiến trình toàn cầu hoá hiện nay”… chúng

ta thấy được các nhà nghiên cứu đã xây dựng căn bản những kiến thức quan trọng nhất về sự hình thành, định hình và những bước phát triển của nền văn hoá Việt Nam, từ khởi thuỷ đến hiện nay

- Các tác giả khác nghiên cứu về mối quan hệ giữa văn hoá và các phương tiện truyền thông đại chúng, bao gồm các phương tiện truyền thông mới, sự ảnh hưởng của PTTT mới đến văn hoá Việt Nam, như Bùi Hoài Sơn

(2006), “Ảnh hưởng của Internet đối với thanh niên Hà Nội”, Nxb Khoa học

Xã hội, Hà Nội; Phan Hồng Giang, Bùi Hoài Sơn (2012), “Quản lý văn hoá

Việt Nam trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế”, Nxb Chính trị Quốc

gia – Sự thật, Hà Nội; Đặng Thị Thu Hương (2013), “Một số vấn đề về truyền

thông đại chúng, văn hoá đại chúng và văn hoá truyền thông trong kỷ nguyên số”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Văn hoá truyền thông trong thời kỳ hội nhập,

tháng 5/2013, Hà Nội; Nguyễn Thành Lợi (2013), “Hình thái văn hoá và

quyền lực văn hoá của truyền thông hội tụ”, Kỷ yếu Hội thảo khoa học Văn

hoá truyền thông trong thời kỳ hội nhập, tháng 5/2013, Hà Nội

- Gần vớ i đề tài nghiên cứu về đời sống văn hóa của người lao đô ̣ng Viê ̣t Nam trên báo điê ̣n tử có thể kể đến một số công trình nghiên cứu như sau: Luâ ̣n án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Sơn Minh năm 2014 nghiên cứu về

vấn đề: “Báo điện tử với vấn đề xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam

hiện nay” Luận án đã tìm hiểu, phân tích tổng thể quy trình truyền thông của

Danh mu ̣c tài liê ̣u tham khảo

1 Hoàng Anh (2003), Mô ̣t số vấn đề về sử dụng ngôn ngữ trên báo chí

2 Lê Thanh Bình (2005), Báo chí truyền thông và các vấn đề kinh tế, văn hóa

– xã hội, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội

3 Lê Thanh Bình (2004), Quản lý và phát triển báo chí xuất bản , NXB chính

trị quốc gia, Hà Nội

4 Nguyễn Thị Bình (2006), Nâng cao chất lượng báo chí Internet trong thời

gian tới, Luận văn thạc sĩ, Khoa Báo chí & Truyền thông, ĐH KHXH&NV,

ĐH QGHN

5 Claudia Mast (2003), Truyền thông đa ̣i chúng – Những kiến thức cơ bản ,

NXB Thông tin, Hà Nội

6 Đức Dũng (2010), Báo chí và đào tạo báo chí, NXB Thông tấn, Hà Nội

7 Đức Dũng (2001), Viết ba ́ o như thế nào, NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội

8 Nguyễn Văn Dững (2012), Cơ sở lý luận báo chí, NXB Lao đô ̣ng, Hà Nội

9 Phạm Tất Dong, Lê Ngọc Hùng (2008), Xã hội học, NXB Đa ̣i ho ̣c quốc gia

Hà Nội

10 Hà Minh Đức (1994), Báo chí – như ̃ng vấn đề lý luận và thực tiễn , NXB

Giáo dục, Hà Nội

11 Hà Minh Đức (1996), Báo chí – như ̃ng vấn đề lý luận và thực tiễn (T2),

NXB Giáo du ̣c, Hà Nội

12 Hà Min h Đứ c (2000), Cơ sở lý luận báo chí đặc tính chung và phương

cách, NXB Đa ̣i ho ̣c quốc gia Hà Nô ̣i

13 Vũ Quang Hào (2007), Ngôn ngữ báo chí, NXB Thông tấn, Hà Nội

14 Đinh Văn Hườ ng (2007), Tổ chức và hoạt động của tòa soạn , NXB Đa ̣i

học quốc gia Hà Nội

15 Đinh Văn Hườ ng (2004), Các thể loại báo chí thông tấn , NXB Đa ̣i ho ̣c

quốc gia Hà Nô ̣i