Quản lý vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) tại Ban Quản lý Dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ ---o0o--- NGUYỄN BÁ TRƯỜNG QUẢN LÝ VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC ODA TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ PHỦ LÝ, TỈNH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

NGUYỄN BÁ TRƯỜNG

QUẢN LÝ VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC (ODA) TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ

THÀNH PHỐ PHỦ LÝ, TỈNH HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

NGUYỄN BÁ TRƯỜNG

QUẢN LÝ VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC (ODA) TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ

THÀNH PHỐ PHỦ LÝ, TỈNH HÀ NAM

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN HỒNG SƠN

XÁC NHẬN CỦA

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

PGS.TS NGUYỄN HỒNG SƠN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CHẤM LUẬN VĂN

GS.TS PHAN HUY ĐƯỜNG

Hà Nội – 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, các tư liệu tham khảo có nguồn gốc rõ ràng Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Tác giả luận văn

Nguyễn Bá Trường

LỜI CẢM ƠN

Được sự quan tâm hướng dẫn tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ nhiệt tình của bạn bè và đồng nghiệp, cùng nỗ lực cố gắng của bản thân tôi đã hoàn thành luận văn này

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Kinh tế, Lãnh đạo khoa Kinh tế Chính trị, các thầy cô giáo đã giảng dạy trong quá trình học tập Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc thầy giáo

PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn người thầy đã trực tiếp hướng dẫn giúp đỡ tôi

trong quá trình nghiên cứu hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các đ/c Lãnh đạo và cán bộ Ban Quản lý dự

án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn đ/c Lê Thanh Liêm giám đốc Ban cùng toàn thể các đ/c Lãnh đạo, cán bộ Ban Quản lý đầu tư xây dựng nâng cấp đô thị thành phố Hồ Chí Minh và đ/c Huỳnh Thanh Sử giám đốc Ban cùng toàn thể các đ/c lãnh đạo, cán bộ Ban Quản lý Dự án ODA TP Cần Thơ đã tận tình trao đổi kinh nghiệm quản lý quí báu, cung cấp tài liệu cho tôi và đoàn công tác tỉnh Hà Nam đến học tập kinh nghiệm tại quí Ban

Bản thân tôi đã nỗ lực cố gắng tìm tòi, nghiên cứu để hoàn thiện luận văn, tuy nhiên không tránh khỏi còn có những thiếu sót, vì vậy tôi rất mong nhận được những đóng góp tận tình của quý thầy cô và các bạn

Tác giả luận văn

Nguyễn Bá Trường

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC SƠ ĐỒ iii

PHẦN MỞ ĐẦU 4 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN

CHÍNH THỨC (ODA) TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁNError! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu: Error! Bookmark not defined 1.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý vốn ODAError! Bookmark not defined

1.2.1 Nguồn vốn ODA, đặc điểm và phân loại vốn ODA Error!

Bookmark not defined

1.2.2 Quản lý vốn ODA tại Ban quản lý dự ánError! Bookmark not

defined

1.3 Kinh nghiệm quản lý dự án sử dụng nguồn vốn ODA và bài học kinh

nghiệm Error! Bookmark not defined

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý sử dụng nguồn vốn ODA tại một số ban quản

lý dự án Error! Bookmark not defined

1.3.2 Bài học kinh nghiệm vể công tác quản lý vốn ODA tại Ban quản lý

dự án Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

2.1 Phương pháp thu thập, xử lý thông tin Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp thống kê, mô tả: Error! Bookmark not defined

2.3 Phương pháp phân tích - tổng hợp: Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGUỒN VỐN ODA TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ PHỦ

LÝ Error! Bookmark not defined

3.1 Khái quát chung về nguồn vốn ODA cho thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà

Nam Error! Bookmark not defined

3.2 Khái quát chung về Ban Quản lý dự án phát triển đô thị thành phố Phủ

Lý, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

3.2.1 Sự ra đời và phát triển Error! Bookmark not defined 3.2.2 Nhiệm vụ của Ban Quản lý dự án Phát triển đô thị Phủ Lý Error!

Bookmark not defined

3.2.3 Cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý dự án Phát triển đô thị Phủ Lý

Error! Bookmark not defined

3.3 Thực trạng công tác quản lý nguồn vốn ODA tại Ban quản lý dự án

phát triển đô thị thành phố Phủ Lý Error! Bookmark not defined

3.3.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch: Error! Bookmark not defined 3.3.2 Thực trạng công tác Quản lý tổ chức thực hiệnError! Bookmark

not defined

3.3.3 Thực trạng tình hình quản lý tài chính, tài sản và giải ngân Error!

Bookmark not defined

3.3.4 Thực trạng công tác kiểm tra, kiểm soát, giám sát công tác quản lý

vốn ODA tại Ban QLDA: Error! Bookmark not defined

3.3.5 Công tác kế toán và phân công, phân nhiệm trong công tác quản lý

vốn ODA tại Ban QLDA Error! Bookmark not defined

3.4 Đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng vốn ODA tại Ban QLDA

Error! Bookmark not defined

3.4.1 Đánh giá thành tựu đạt được: Error! Bookmark not defined

3.4.2 Những khó khăn, hạn chế, nguyên nhân:Error! Bookmark not

defined

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ODA TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ

PHỦ LÝ, TỈNH HÀ NAM Error! Bookmark not defined

4.1 Dự báo nhu cầu vốn ODA trong phát triển kinh tế xã hội của thành phố

Phủ Lý, tỉnh Hà Nam đến năm 2020 Error! Bookmark not defined

4.2 Định hướng phát triển của Ban Quản lý dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam và các yêu cầu đặt ra trong công tác quản lý vốn

ODA Error! Bookmark not defined

4.3 Các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn ODA tại Ban

QLDA phát triển đô thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

4.3.1 Cập nhật văn bản quy phạm pháp luật để hoàn thiện các quy định

về quản lý vốn ODA tại Ban QLDA, tham mưu trình UBND thành phố, tỉnh ban hành các quy định phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước

trong công tác quản lý vốn ODA tại Ban QLDAError! Bookmark not

defined

4.3.2 Nâng cao năng lực cán bộ và hoàn thiện bộ máy quản lý tại Ban

QLDA phát triển đô thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà NamError! Bookmark

not defined

4.3.3 Nâng cao chất lượng công tác lập kế hoạch tại Ban QLDA phát

triển đô thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

4.3.4 Đẩy nhanh công tác GPMB, TĐC tại Ban QLDA phát triển đô thị

thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

4.3.5 Chấn chỉnh việc chấp hành các quy trình quản lý vốn, nâng cáo chất lượng quản lý vốn tại Ban QLDA phát triển đô thị thành phố Phủ Lý

tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined 4.3.6 Bố trí đủ vốn đối ứng cho dự án: Error! Bookmark not defined

4.3.7 Tăng cường việc kiểm tra quản lý vốn tại Ban QLDA phát triển đô

thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam: Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

i

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

1 BQLDA Ban Quản lý dự án

5 ĐTXD Đầu tƣ xây dựng

6 IBRD Ngân hàng tái thiết và phát triển quốc tế

7 IDA Hiệp hội phát triển quốc tế

8 MCPD Dự án phát triển đô thị loại vừa

9 ODA Nguồn hỗ trợ phát triển chính thức và các nguồn

vốn vay ƣu đãi của các nhà tài trợ

10 PPTAF Quỹ chuẩn bị dự án

12 SDR Quyền rút vốn đặc biệt

13 TOR Điều khoản tham chiếu

14 WB Ngân hàng thế giới

15 XDCB Xây dựng cơ bản

16 XDCT Xây dựng công trình

ii

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng 1.1 Tổng hợp nội dung thu thập thông tin 37

12 Bảng 3.11 Tình hình giải phóng mặt bằng, tái định cƣ đến

iii

DANH MỤC SƠ ĐỒ

1 Sơ đồ 1.1 Tổ chức ban quản lý đầu tƣ xây dựng công trình

2 Sơ đồ 1.2

Tổ chức ban quản lý đầu tƣ xây dựng dự án sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) thành phố Cần Thơ

31

3 Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức của Ban Quản lý dự án Phát triển đô

4 Sơ đồ 3.2 Mối quan hệ giữa Ban quản lý với các cơ quan liên

5 Sơ đồ 3.3 Quy trình thanh toán qua tài khoản cố định của Ban

6 Sơ đồ 3.4 Quy trình rút vốn thanh toán trực tiếp 63

4

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Đối với mỗi quốc gia, nguồn vốn để phát triển kinh tế- xã hội được huy động từ nhiều nguồn ở trong và ngoài nước Tuy nhiên đối với một nước đang phát triển như Việt Nam nguồn vốn trong nước rất hạn chế, vì vậy nguồn vốn

từ các nguồn tài trợ và nguồn vốn vay ưu đãi (nguồn vốn ODA) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, chuyển giao công nghệ, giải quyết việc làm và góp phần cải thiện đời sống nhân dân

Hà Nam với diện tích đất tự nhiên là 84.952 ha, là tỉnh có vị trí địa lý thuận lợi nằm ở cửa ngõ phía Nam của Thủ đô Hà Nội và có tuyến đường quốc lộ 1A, đường sắt Bắc Nam chạy qua Tuy nhiên kể từ khi tái lập tỉnh (năm 1997) đến nay, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp; thời gian gần đây nhờ sự mạnh dạn đổi mới và nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân địa phương, nền kinh tế tỉnh nhà đã có nhiều khởi sắc Nhưng để phát huy được lợi thế của tỉnh cần phải đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng cũng như đảm bảo cho đời sông nhân dân, trong khi thu ngân sách chỉ đáp ứng được một phần

nhu cầu đầu tư (Tổng thu ngân sách của tỉnh những năm gần đây đã đạt

khoảng 3.000 tỷ đồng) Vì vậy hiện tại các nguồn vốn đầu tư của tỉnh chủ yếu

trông chờ vào vốn Ngân sách trung ương và các nguồn vốn khác, trong đó nguồn vốn ODA có đóng góp đáng kể cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội của

tỉnh Tổng số vốn ODA tỉnh đã thực hiện ký kết với các nhà tài trợ (WB, Bỉ,

Đan Mạch, Nhật Bản, ) trong thời kỳ từ năm 2002-2014 là 79,77 triệu

USD.(Nguồn: Báo cáo kết quả hợp tác phát triển giữa tỉnh Hà Nam và các

nhà tài trợ ODA trong thời kỳ 1997- 2014 - Sở KH ĐT tỉnh Hà Nam)

Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam là một thành phố non trẻ trực thuộc một tỉnh nghèo vùng đồng bằng sông Hồng, những năm gần đây nhờ nỗ lực

5

của chính quyền và nhân dân, kinh tế thành phố Phủ Lý nói riêng và tỉnh Hà Nam nói chung đã có nhiều thay đổi; Tuy nhiên thành phố Phủ Lý mới được công nhận là đô thị loại 3 từ năm 2008, cơ sở hạ tầng còn nhiều yếu kém, nền kinh tế nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao Vì vậy thu nhập của nhân dân còn ở mức thấp, đời sống nhân dân còn có nhiều khó khăn Nguồn lực đầu tư cho phát triển kinh tế và xã hội rất eo hẹp chủ yếu dựa vào nguồn hỗ trợ của tỉnh và Trung ương

Được sự quan tâm của Chính Phủ, thành phố Phủ Lý cùng với Lào Cai

và thành phố Vinh tỉnh Nghệ An được tiếp cận nguồn vay của Hiệp hội phát triển quốc tế dành cho dự án phát triển đô thị loại vừa tại Việt Nam

Để quản lý nguồn vốn ODA do Ngân hàng Thế giới (WB) hỗ trợ để cải thiện môi trường sống của nhân dân và nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật của thành phố, Ủy ban nhân dân thành phố Phủ Lý đã ban hành Quyết định số 1503/QĐ-UBND ngày 21/10/2011 thành lập Ban Quản lý Dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý với mục tiêu tăng cường việc tiếp cận đầu tư các dịch vụ

cơ sở hạ tầng đô thị thành phố một cách bền vững và hiệu quả

Với tổng mức đầu tư dự án là 1.506 tỷ đồng trong đó vốn vay từ WB là 1.227 tỷ và vốn đối ứng là 279 tỷ đồng, nhờ nguồn vốn ODA cơ sở hạ tầng kỹ thuật đã được đầu tư nâng cấp góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của thành phố

Trong khi nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật và cải tạo môi trường sống, đầu tư cho y tế, giáo dục là rất lớn, thì khả năng đáp ứng của các nhà tài trợ là có hạn vì vậy việc quản lý nguồn vốn để đạt được hiệu quả cao nhất, cần phải lựa chọn những lĩnh vực, những vấn đề cấp bách có tác động tích cực đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Mặt khác nguồn vốn ODA dành cho phát triển đô thị Phủ Lý chủ yếu là nguồn vay, vì vậy cần phải quản lý chặt chẽ tránh thất thoát, lãng phí, để nâng

6

cao hiệu quả đầu tư như vậy mới giảm được gánh nặng nợ công của thành phố Tỉnh Hà Nam nói chung và Thành phố Phủ Lý nói riêng đang rất cần sự tín nhiệm của nhà tài trợ để tiếp tục được hỗ trợ từ nguồn vốn ODA trong thời gian tới Trong khi công tác quản lý nguồn vốn ODA ở Việt Nam nói chung thời gian qua bộc lộ nhiều vấn đề, đặt ra trách nhiệm của các cơ quan quản lý cần nghiêm túc rà soát từ khâu tiếp nhận, đến phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn vốn này Nguồn vốn ODA thực hiện theo thông lệ quốc tế vì vậy công tác quản lý còn bộc lộ nhiều hạn chế như: Năng lực của các Ban quản lý dự

án còn hạn chế, chưa lựa chọn đúng lĩnh vực cấp thiết để đầu tư, chưa hiểu hết các thông lệ quốc tế, Công tác quản lý dự án chưa được coi trọng đúng mức, trong đó như công tác lập kế hoạch, quản lý rủi ro trong quá trình thực hiện dự án, Chính sách đền bù giải phóng mặt bằng còn chưa nhất quán trong cùng một dự án, một số yếu tố làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân và tiến độ

dự án làm ảnh hưởng đến hiệu quả dự án, Để quản lý tốt vốn hỗ trợ phát triển chính thức cần thay đổi bổ sung những chính sách gì, thay đổi điều chỉnh công tác quản lý vốn tại Ban quản lý dự án như thế nào?

Xuất phát từ thực tế trên, tôi đã quyết định lựa chọn đề tài “Quản lý vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) tại Ban Quản lý Dự án phát triển

đô thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam” làm luận văn thạc sỹ tại Trường

Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu:

Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự

án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam, trên cơ sở đó đề xuất một

số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý này trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

7

- Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về công tác Quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự án

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác Quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý giai đoạn 2012-2015

- Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Công tác quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

3.2.1 Về không gian:

Ban Quản lý dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

3.2.2 Về thời gian: Từ năm 2012 đến năm 2015

3.2.3 Về phạm vi nội dung nghiên cứu:

Đề tài tập trung nghiên cứu việc quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự

án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý giai đoạn 2012-2015, chỉ ra những hạn chế và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự án này

4 Câu hỏi nghiên cứu:

Công tác quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý Dự án phát triển đô thị thành phố Phủ Lý đang đƣợc tiến hành nhƣ thế nào? (Kết quả đạt đƣợc, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân) Giải pháp nào cần thực hiện để hoàn thiện công tác quản lý vốn ODA tại Ban Quản lý dự án phát triển thành phố Phủ Lý, tỉnh

Hà Nam trong thời gian tới?