Quản lý thuế Thu nhập cá nhân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Cùng với sự hội nhập và phát triển về kinh tế, hệ thống chính sách Thuế cũng đã từng bước được sửa đổi, bổ sung hoàn thiện, phù hợp với thông lệ quốc tế, thể hiện tốt vai trò là công cụ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ ÁNH NGỌC

QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ ÁNH NGỌC

QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Kim Chi

Hà Nội - 2016

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 1

HỌCVỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN VÀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ

NHÂN Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan tài liệu nghiên cứu liên quan đến đề tàiError! Bookmark not defined

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước Error! Bookmark not defined

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nước Error! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở lý luận về thuế TNCN và quản lý thuế TNCNError! Bookmark not defined

1.2.1 Những vấn đề chung về thuế thu nhập cá nhânError! Bookmark not defined

1.2.2 Tổng quan về Quản lý thuế Thu nhập cá nhân Error! Bookmark not defined

1.3 Cơ sở thực tiễn về quản lý thuế TNCN Error! Bookmark not defined

1.3.1 Hệ thống văn bản Pháp luật và chính sách về thuế TNCN ở nước taError! Bookmark not defined 1.3.2 Thuế TNCN ở một số quốc gia trên thế giới Error! Bookmark not defined

1.3.3 Kinh nghiệm trong nước về thuế TNCN và quản lý thuế TNCNError! Bookmark not defined 1.3.4 Bài học kinh nghiệm rút ra đối với cục thuế tỉnh Thái NguyênError! Bookmark not defined

2.1 Lựa chọn địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2 Khung phân tích Error! Bookmark not defined

2.3 Phương pháp cụ thể Error! Bookmark not defined

2.3.1 Phương pháp thu thập thông tin Error! Bookmark not defined

2.3.2 Phương pháp xử lý - tổng hợp Error! Bookmark not defined

2.3.3 Phương pháp phân tích thông tin Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ

NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN Error! Bookmark not defined

3.1 Khái quát về kinh tế-xã hội của tỉnh Thái Nguyên và cục thuế Thái Nguyên.Error! Bookmark not defined

3.1.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tỉnh Thái NguyênError! Bookmark not defined

3.1.2 Khái quát về cục Thuế Thái Nguyên Error! Bookmark not defined

3.2 Thực trạng công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái NguyênError! Bookmark not defined

3.2.1 Công tác tổ chức bộ máy quản lý thuế Error! Bookmark not defined

3.2.2 Quy trình quản lý thu thuế Thu nhập cá nhân tại tỉnh Thái NguyênError! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá chung về công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái NguyênError! Bookmark not defined

3.3.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined

3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined

TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI

NGUYÊN Error! Bookmark not defined

4.1 Định hướng nhằm nâng cao công tác quản lý thuế TNCNtrên địa bàn tỉnh

Thái Nguyên Error! Bookmark not defined

4.1.1 Đảm bảo đúng chủ trương, chính sách pháp luật thuế trong từng giai đoạn.Error! Bookmark not defined 4.1.2 Đảm bảo công bằng xã hội và nguồn thu cho NSNN.Error! Bookmark not defined

4.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn

tỉnh Thái Nguyên Error! Bookmark not defined

4.2.1 Giải pháp chung Error! Bookmark not defined

4.2.2 Giải pháp cụ thể Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)là loại thuế trực thu phổ biến và cơ bản trong nền kinh tế thị trường Tại Việt Nam, đây là sắc thuế có đối tượng chịu thuế

và đối tượng nộp thuế đông đảo và phức tạp nhất Quản lý thuế nói chung, quản lý thu thuế TNCN nói riêng là một trong những giải pháp quan trọng góp phần cân đối thu, chi ngân sách nhà nước Thuế TNCN từ tiền lương và tiền công ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn thu NSNN Đặc biệt là ngân sách của một tỉnh miền núi như Thái Nguyên

Những năm qua, nền kinh tế của Việt Nam đã từng bước hội nhập và phát triển cùng các nước trong khu vực và trên thế giới Cùng với sự hội nhập và phát triển về kinh tế, hệ thống chính sách Thuế cũng đã từng bước được sửa đổi, bổ sung hoàn thiện, phù hợp với thông lệ quốc tế, thể hiện tốt vai trò là công cụ quản lý và điều tiết vĩ mô có hiệu quả của Nhà nước đối với nền kinh tế, góp phần giúp Chính phủ điều hành nền kinh tế vĩ mô, kiểm soát thu nhập của từng bộ phận nhân dân để hoạch định chính sách phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, an sinh xã hội…cho phù hợp, đồng thời góp phần ổn định nguồn thu ngân sách, quản lý hiệu quả nguồn thu thuế TNCN, đảm bảo công bằng xã hội trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế Tuy nhiên, song hành với điều đó,nhiều loại thuế đã, đang và sẽ cắt giảm theo lộ trình cam kết quốc tế làm cho ngân sách các cấp, trong đó có ngân sách tỉnh Thái Nguyên

sẽ hụt thu từ các khoản thuế này Vì vậy, việc hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN để hạn chế các khoản hụt thu ngân sách càng trở nên cấp thiết

Hoạt động quản lý thuế TNCN từ tiền lương, tiền công là một trong những công tác quan trọng của quản lý tài chính nhà nước Hoạt động này bao gồm những mặt công tác cơ bản như: Quản lý các cá nhân thuộc diện kê khâi, nộp thuế, tính thuế và các khoản được khấu trừ theo quy định của pháp luật về thuế Tuyên truyền, phổ biến đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, quy định pháp luật về thuế TNCN, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tác dụng của Thuế nói chung và thuế TNCN nói riêng đối với sự nghiệp bảo vệ và xây dựng phát triển đất nước Từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành nghĩa vụ nộp thuế

Thực tế trong thời gian qua, kể từ khi Luật thuế TNCN có hiệu lực từ 01/01/2009, các khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế đã mở rộng hơn so với pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, ngưỡng chịu thuế thu nhập thấp hơn và không phân biệt giữa cá nhân là người nước ngoài hay người Việt Nam Do vậy số lượng NNT có mức thu nhập chịu thuế tăng lên, ngoài ra luật thuế TNCN có tính đến giảm trừ gia cảnh cho bản thân NNT và người phụ thuộc bổ sung một số trường hợp miễn thuế, giảm thuế… Tuy nhiên, điều đó cũng tạo thêm rủi ro cho cơ quan thuế, ví dụ đối với người làm công ăn lương có thể gian lận thuế bằng cách khai báo sai người phụ thuộc hoặc khai báo sai mức thu nhập của thành viên trong gia đình thấp hơn để trở thành người phụ thuộc Đối với hộ kinh doanh, gian lận thuế thông qua việc che giấu toàn bộ hoặc một phần thu nhập hoặc kê khai không trung thực các khoản chi phí trong hoạt động kinh doanh

Trong khi đó, việc thanh tra, kiểm tra đối với đối tượng nộp thuế chưa được quan tâm đúng mức Đối với người có thu nhập cao chưa bao quát hết thu nhập thuộc diện chịu thuế và chưa quản lý hết đối tượng nộp thuế thu nhập Trình độ cán

bộ kiểm tra ở địa phương còn hạn chế, khả năng phân tích rủi ro kém dẫn đến kiểm tra tràn lan, không phận tích lựa chọn đúng đối tượng, gây lãng phí thời gian và nguồn lực Đồng thời, khả năng đánh giá các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính của cán

bộ thuế không cao, dẫn đến biên bản kiểm tra quyết toán thấp

Trong những năm qua, Cục Thuế Tỉnh Thái Nguyên đã phát huy khá tốt vai trò của mình trong quản lý thuế TNCN đối với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công trên địa bàn Cục Thuế và các chi Cục thuế đã tổ chức triển khai thực hiện tốt các văn bản quy phạm pháp luật về thuế TNCN Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn những tồn tại, bất cập, hạn chế trong công tác quản lý Thuế TNCN đối với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công trên địa bàn Điển hình là cục Thuế tỉnh Thái Nguyên vẫn chưa có những biện pháp hữu hiệu để kiểm soát các khoản giảm trừ gia cảnh của người nộp thuế, công tác kiểm tra, kiểm soát, khấu trừ tại nguồn có nơi chưa chặt chẽ Thêm vào đó, với địa bàn rộng và khối lượng dân cư lớn cũng làm cho công tác quản lý Thuế TNCN trở nên phức tạp hơn

Nhận thức rõ việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế TNCN nhằm góp phần tránh thất thoát nguồn thu cho NSNN là cấp thiết, kết hợp với những kiến thức bản thân được học ở lớp Cao học Quản lý Kinh tế của trường Đại học Kinh tế - Đại

học Quốc gia Hà Nội, tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Quản lý Thuế Thu nhập cá

nhân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn tốt nghiệp cho mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn thực trạng quản lý thuế từ đó tìm

ra những tồn tại và hạn chế đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để hoàn thành mục tiêu đề ra, đề tài tập trung vào một số nhiệm vụ cơ bản sau:

- Tổng quan các tài liệu nghiên cứu, công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến luận văn

- Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về Thuế tại Việt Nam nói chung và Thuế TNCN nói riêng

- Nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia và một số địa phương về công tác quản lý Thuế TNCN

- Phân tích, đánh giáthực trạng công tác quản lý thuế TNCN ở tỉnh Thái Nguyên nhằm chỉ ra những thành tựu cũng như những hạn chế của công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn

- Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động quản lý thuế TNCN tại Chi cục thuế tỉnh Thái Nguyên

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian nghiên cứu: Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Về thời gian nghiên cứu: Giai đoạn từ năm 2010 - 2014

- Về nội dung : Tập trung vào công tác quản lý thu thuế TNCN

4 Câu hỏi nghiên cứu

Thực trạng công tác thu thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay như thế nào và cần có những giải pháp nào để hoàn thiện công tác quản lý thu thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới?

5 Đóng góp của luận văn

Ý nghĩa khoa học: Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về sắc thuế Thu nhập cá nhân bao gồm các khái niệm, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng

Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn đã vạch rõ những thành tựu, hạn chế và khó khăn trong công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua Trên cơ sở đó có những giải pháp phù hợp làm hoàn thiện hơn cho công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn trong thời gian tới

Luận văn cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho Cục Thuế Thái Nguyên , các chi cục Thuế cấp Huyện, các cơ quan thuế khác trong cả nước và những bạn đọc quan tâm đến công tác quản lý thuế TNCN của chi Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa họcvề thuế Thu

nhập cá nhân và quản lý thuế Thu nhập cá nhân

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Thái

Nguyên

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý thuế TNCN tại tỉnh

Thái Nguyên giai đoạn 2015 -2020

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Ban chấp hành TW, 2010 Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2010 -2020, Hà Nội

2 Hoàng Văn Bằng, 2009 Quản lý thuế thu nhập cá nhân: Nhân tố, công cụ,

chính sách nào ảnh hưởng đến tính tuân thủ của cá nhân người nộp thuế? Tạp

chí nghiên cứu Tài chính kế toán, số 9 (74), tr.34-41

3 Bộ Tài chính, 1990 Thông tư số 38/TC/TCCB ngày 25/8/1990 hướng dẫn thực

hiện Nghị quyết số 281/HĐBT ngày 7/8/1990 của Hội đồng Bộ trưởng về việc thành lập hệ thống thu thuế nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính Hà Nội

4 Bộ Tài chính (Dự án Việt - Pháp về tăng cường năng lực đào tạo quản lý tài

chính công và thống kê kinh tế), 2005 Nhập môn Luật thuế đại cương và lý

thuyết thuế Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia

5 Bộ Tài chính, 2009 Thông tư của Bộ Tài chính số 62/2009/TT-BTC ngày

27/3/2009 Hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 84/2008/TT-BTC ngày 30/9/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và hướng dẫn thi hành Nghị định số 100/2008/NĐ-CP ngày 08/9/2008 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập

cá nhân Hà Nội

6 Bộ Tài chính, 2013 Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật thuế thu nhập

cá nhân và Nghị định 65/2013/NĐ-CP Hà Nội

7 Bộ Tài chính, 2013 Thông tư 156/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật Quản lý thuế;

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định 83/2013/NĐ-CP Hà Nội

8 Bộ Tài chính, 2014 Thông tư 119/2014/TT-BTC sửa đổi Thông

tư156/2013/TT-BTC, 111/2013/TT-tư156/2013/TT-BTC, 219/2013/TT-tư156/2013/TT-BTC, 08/2013/TT-tư156/2013/TT-BTC, 85/2011/TT-BTC, 39/2014/TT-BTC và 78/2014/TT-BTC để cải cách, đơn giản thủ tục hành chính về thuế Hà Nội

9 Bộ Tài chính, 2014 Thông tư 128/2014/TT-BTC hướng dẫn việc giảm thuế thu

nhập cá nhân đối với cá nhân làm việc tại Khu kinh tế Hà Nội

10 Bộ Tài chính, 2014 Thông tư 151/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Nghị định

91/2014/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định quy định về thuế

Hà Nội

11 Bộ Tài chính, 2015 Thông tư 92/2015/TT-BTC hướng dẫn thực hiện thuế

TNCN đối với cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh; hướng dẫn thực hiện một số nội dung sửa đổi, bổ sung về thuế thu nhập cá nhân

12 Chi cục Thuế Thành phố Thái Nguyên, 2010 - 2014 Báo cáo tổng kết công tác

quản lý thuế của Chi cục, Báo cáo kết quả công tác kiểm tra thuế, Báo cáo về cán bộ thuế của Chi cục thuế TP Thái Nguyên

13 Chính phủ, 2008 Nghị định của Chính phủ số 100/2008/NĐ-CP ngày 8/9/2008

quy định chi tiết một số điều của Luật Thu nhập cá nhân Hà Nội

14 Chính phủ, 2011 Quyết định số 732/QĐ-TTg ngày 17/5/2011 về việc phê duyệt

chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020, Hà Nội

15 Chính phủ, 2013 Nghị định 65/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật thuế thu nhập cá nhân

và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập cá nhân, Hà Nội

16 Chính phủ, 2013 Nghị định 83/2013/NĐ-CP hướng dẫn Luật quản lý thuế và

Luật quản lý thuế sửa đổi Hà Nội

17 Chính phủ, 2014 Nghị định 91/2014/NĐ-CP sửa đổi các Nghị định quy định về

thuế Hà Nội

18 Lý Phương Duyên, 2009 Xã hội hóa công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân ở

Việt Nam: Tại sao không? Tạp chí Tài Chính, số 7, tr.22-25

19 Lê Thị Thanh Hà, 2007 Giáo trình thuế Hà Nội: Nhà xuất bản thống kê

20 Tôn Thu Hiền và Nguyễn Tiến Dũng, 2013 Tuân thủ thuế thu nhập cá nhân:

Lượng hóa và phân tích Tạp chí nghiên cứu Tài chính kế toán số 10

(123)/2013, tr.25-36, Hà Nội

21 Nguyễn Thị Liên và Nguyễn Văn Hiệu, 2009 Giáo trình thuế Hà Nội: Nhà

xuất bản Tài chính

22 Nguyễn Thị Mỹ Linh, 2011 Thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng bất

động sản: Thực trạng và giải pháp Tạp chí Thương mại, số 15/2011