Quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THỊ HUYỀN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HUYỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA

TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ HUYỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA

TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Mai Hương

HÀ NỘI – 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập và nghiên cứu đề tài, tôi đã nhận được sự quan tâm nhiệt tình, có trách nhiệm của các Quý Thầy, Cô giáo, bạn bè, gia đình và đồng nghiệp

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Mai Hương - cán bộ hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Giáo dục

và quý Thầy, Cô giáo, Cán bộ viên chức thuộc các phòng, ban chức năng của Trường đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn và quan tâm giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Cuối cùng tôi đặc biệt cảm ơn Ban Giám hiệu Viện Đại học Mở Hà Nội, bạn

bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, hỗ trợ về tinh thần, thời gian và vật chất cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện Luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song Luận văn này vẫn khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Tác giả kính mong nhận được những ý kiến góp ý, chỉ bảo của các thầy cô, các nhà khoa học, bạn bè đồng nghiệp và những người quan tâm để Luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Huyền

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

10 PTĐT Phát triển đào tạo

16 UNESCO Tổ chức văn hóa Khoa học giáo dục Liên hợp quốc

MỤC LỤC

Lời cảm ơn ……… ……… i

Danh mục các chữ viết tắt……… ……… ii

Danh mục các bảng ……… ……… viii

Danh mục các biểu đồ ……… ……… ix

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA 6

1 Tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu ……… ……… 6

1.1.1 Trên thế giới ……… ……… 6

1.1.2 Ở Việt Nam ……… ……… 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu ……… ……… 11

1.2.1 Các khái niệm liên quan đến quản lý ……… ………… 11

1.2.1.1 Quản lý ……… ……… 11

1.2.1.2 Các chức năng quản lý ……… ……… 12

1.2.1.3 Quản lý nhà trường……… ……… 14

1.2.1.4 Quản lý quá trình dạy học ……… ……… 15

1.2.2 Các khái niệm về tự học ……… ……… 16

1.3 Đào tạo từ xa và hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa …… 21

1.3.1 Đào tạo từ xa ……… … 21

1.3.2 Hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa ……… …… 28

1.4 Quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa 31

1.4.1 Mục đích quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa … … 31

1.4.2 Các nội dung quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa … 32

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động tự học và quản lý hoạt động tự học của sinh viên 36

1.5.1 Yếu tố khách quan ……… ……… 36

1.5.2 Yếu tố chủ quan ……… ……… 37

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI 40

2.1 Tình hình chung của Viện Đại học Mở Hà Nội 40

2.1.1 Khái quát về Viện Đại học Mở Hà Nội 40

2.1.2 Loại hình và quy mô đào tạo của Viện Đại học Mở Hà Nội 41

2.1.3 Đào tạo từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội 42

2.2 Thực trạng hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội 44

2.2.1 Thực trạng của sinh viên hệ từ xa Viện Đại học Mở Hà Nội …… 44

2.2.2 Thực trạng nhận thức và động cơ của sinh viên hệ từ xa về việc tự học 45

2.2.3 Thực trạng nội dung, phương pháp tự học của sinh viên hệ từ xa … 51

2.2.4 Thực trạng kỹ năng tự học của sinh viên hệ từ xa …… ………… 53

2.2.5 Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa ……… ……… 55

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động tự học đối với sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội ……… ………… 61

2.3.1 Thực trạng quy trình quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ

xa 61

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa 62

2.4 Nhận xét chung về thực trạng quản lý hoạt động tự học của sinh viên tại Viện Đại học Mở Hà Nội 67

2.4.1 Kết quả quản lý hoạt động và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả 67

2.4.2 Thuận lợi và khó khăn 68

2.4.3 Nguyên nhân 70

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN HỆ TỪ XA TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI 73

3.1 Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội 73

3.1.1 Tính pháp lý 73

3.1.2 Tính hệ thống 74

3.1.3 Tính hiệu quả và khả thi 74

3.1.4 Tính thực tiễn 74

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội 75

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về hoạt động tự học cho sinh viên hệ từ xa 75

3.2.2 Biện pháp 2: Phát triển đội ngũ cố vấn học tập hướng dẫn sinh viên hệ từ xa tự học có hiệu quả 76

3.2.3 Biện pháp 3: Xây dựng hệ thống tài liệu hướng dẫn tự học cho sinh viên hệ từ xa 78

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường quản lý kế hoạch và kết quả tự học của

sinh viên hệ từ xa 79

3.2.5 Biện pháp 5: Đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá nhằm thúc đẩy hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa 80

3.2.6 Biện pháp 6: Hoàn thiện các điều kiện về vật chất, trang thiết bị phù hợp tạo thuận lợi cho sinh viên hệ từ xa tự học 83

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội 85

3.3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý ……… … 85

3.3.2 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 87

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

1 Kết luận ……… 92

2 Khuyến nghị ……… 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ……… 97

PHỤ LỤC ……….……… 102

DANH MỤC CÁC BẢNG

Số hiệu

bảng

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát mức độ quan trọng về vai trò của hoạt

động tự học 47

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát mức độ quan trọng của nội dung các động cơ tự học 49

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát thực trạng nội dung tự học 51

Bảng 2.4 Kết quả khảo sát thực trạng sử dụng phương pháp tự 52

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát mức độ thực hiện kỹ năng tự học 54

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát mức độ đánh giá của sinh viên về các điều kiện phục vụ tự học 56

Bảng 2.7 Kết quả khảo sát thực trạng sử dụng thời gian dành cho tự học của sinh viên hệ từ xa 58

Bảng 2.8 Kết quả đánh giá mức độ thực hiện việc xây dựng tài liệu hướng dẫn tự học cho sinh viên hệ từ xa 63

Bảng 2.9 Kết quả đánh giá mức độ thực hiện về xây dựng kế hoạch tự học cho sinh viên hệ từ xa 65

Bảng 2.10 Kết quả đánh giá mức độ thực hiện quá trình kiểm tra - đánh giá kết quả tự học của sinh viên hệ từ xa 66

Bảng 2.11 Kết quả đánh giá về nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động tự học 70 Bảng 3.1 Kiểm chứng tính cấp thiết của các biện pháp quản lý

nâng cao hiệu quả hoạt động tự học của sinh viên hệ từ 87

xa

Bảng 3.2 Kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp quản lý nâng

cao hiệu quả hoạt động tự học của sinh viên hệ từ xa 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

 Văn bản văn kiện

Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của Thủ tướng chính phủ về đổi mới căn bản và toàn diện GDĐH Việt Nam giai đoạn 2006-2020

 Tác giả, tác phẩm

1 Nguyễn Ngọc Bảo (1980), Tổ chức dạy học, một số vấn đề về lý luận dạy

học Tủ sách trường CBQL và NVGD

2 Đặng Quốc Bảo - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2009), Quản lý giáo dục, quản lý

nhà trường Bài giảng cho học viên cao học quản lý giáo dục

3 Thiên Giang Trần Kim Bảng (1967), Muốn học giỏi Nhà sách khai trí Sài gòn

4 Lê Khánh Bằng (1998), Tổ chức phương pháp tự học cho sinh viên Đại

học Nxb ĐHSP Hà Nội

5 Lê Khánh Bằng (1998), Phương pháp tự học (đề cương chuyên đề) Đại

học sư phạm

6 B.P Exipov chủ biên (1997), Những cơ sở lý luận dạy học, Tập 1 Nxb

Giáo dục, 1997

7 Cẩm nang giáo dục từ xa (2009), Trần Đức Vượng dịch Nxb Thế giới

8 Nguyễn Duy Cần (1971), Tôi tự học Nhà sách Khai trí - Sài Gòn

9 Hoàng Anh, Đỗ Thị Châu (2008), Tự học của sinh viên Nxb Giáo dục, Hà

Nội

10 Vũ Quốc Chung, Lê Hải Yến (2003), Để tự học đạt hiệu quả Nxb ĐHSP

Hà Nội

11 Nguyễn Cao Chương (2009), Một số giải pháp phát triển giáo dục đại học

theo phương thức từ xa tại Đà Nẵng và các tỉnh miền Trung Tây Nguyên

Báo cáo khoa học tại Hội thảo khoa học ở Viện Đại học Mở Hà Nội

12 Phạm Khắc Chương - J.A.Comenxki (1996), Ông tổ của nền sư phạm

cận đại - NXB Giáo dục - Hà Nội

13 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2009), Tập bài giảng Lý luận

đại cương về quản lý

14 Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Lý luận đại cương về

quản lý Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

15 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (1997), Những cơ sở khoa học về

quản lý giáo dục Trường CBQL giáo dục - Đào tạo, Hà Nội.

16 Đặng Trung Còn (1960), Luận ngữ - Từ Đức Tòng thư - Sài Gòn

17 Nguyễn Văn Đạo, Tự học - Tự đào tạo tư tưởng chiến lược của phát triển

giáo dục Việt Nam Nxb giáo dục, Hà Nội

18 Nguyễn Minh Đạo (1997), Cơ sở khoa học quản lý NXB chính trị Quốc

gia, Hà Nội

19 Hà Thị Đức (1993), Về hoạt động tự học của sinh viên sư phạm Tạp chí

Nghiên cứu Giáo dục số 5

20 Hồ Chủ Tịch (1962), Bàn về giáo dục NXB Giáo dục

21 Trình Thanh Hà (2004), Một số biện pháp quản lý hoạt động tự học đối

với học viên hệ từ xa của Viện Đại học Mở Hà Nội Luận văn Thạc sĩ Quản

lý Giáo dục, trường ĐHSP Hà Nội

22 Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề về giáo dục và khoa học giáo dục

Nxb GD Hà Nội

23 Nguyễn Duy Hoan (2005), Một số giải pháp nâng cao chất lượng giảng

dạy và quản lý đối với hệ đào tạo từ xa Báo cáo khoa học tại Hội thảo khoa

học ở Viện Đại học Mở Hà Nội

24 Đặng Vũ Hoạt - Hà Thị Đức (1994), Lí luận dạy đại học Nxb Trường

ĐHSP Hà Nội

25 Nguyễn Mai Hương (2013), Những thách thức mới và hệ thống giải pháp

đảm bảo phát triển bền vững đào tạo từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội

Tạp chí Khoa học Viện Đại học Mở Hà Nội N0

1

26 TS Nguyễn Mai Hương (2012), Nghiên cứu phương pháp dạy học hiệu

quả cho các lớp đại học hệ từ xa – Viện ĐH Mở HN Đề tài nghiên cứu

khoa học cấp Viện

27 Harold Koontz, Cyrill O,donnell Heninz Weihrich (1992), Những vấn

đề cốt yếu của quản lý Nxb Khoa học Kỹ thuật, Hà Nội

28 Đặng Bá Lãm (2003), Kiểm tra - đánh giá trong dạy - học đại học Nxb

Giáo dục Hà Nội

29 Nguyễn Hiến Lê (2002), Tự học - một nhu cầu thời đại Nxb Văn hóa

Thông tin Thành phố Hồ Chí Minh

30 Vũ Thị Lý (2014), Quản lý hoạt động tự học của sinh viên trong đào tạo

theo học chế tín chỉ tại trường Đại học Hòa Bình Luận văn Thạc sĩ Quản lý

Giáo dục, trường Đại học giáo dục

31 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2006) Tâm lý học quản lý Tài liệu dành cho học

viên cao học quản lý giáo dục, khoa Sư phạm, ĐHQGHN

32 Phan Trọng Luận (1998), Tự học - một chìa khóa vàng về Giáo dục Tạp

chí Nghiên cứu Giáo dục, số 2

33 Makiguchi (1994), Giáo dục vì cuộc sống sáng tạo Trường ĐHTH Tp Hồ

Chí Minh, NXB Trẻ

34 Nguyễn Ngọc Quang (1999), Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý

giáo dục Trường Cán bộ QLGD-ĐT Trung ương

35 Rubakin (1962), Tự học như thế nào Nxb Giáo dục Hà Nội

36 RaJa Roy Singh (1994), Nền giáo dục cho thế kỷ XXI – Những triển vọng

của châu á - Thái Bình Dương (bản dịch) Viện KHGD Hà Nội

37 Roger Gal (1971), Lịch sử giáo dục học NXB Trẻ, Sài Gòn

38 Lâm Quang Thiệp (2000), Xây dựng một hệ thống giáo dục từ xa đích

thực cho giáo dục đại học từ xa Hà Nội

39 Nguyễn Cảnh Toàn (1997), Quá trình dạy - tự học Nxb Giáo dục Hà Nội

40 Nguyễn Cảnh Toàn (1999), Luận bàn về kinh nghiệm tự học Nxb Giáo

dục Hà Nội

41 Nguyễn Cảnh Toàn (2001), Tuyển tập tác phẩm tự học - Tự giáo dục - Tự

nghiên cứu Trường ĐHSP Hà Nội

42 Nguyễn Đức Trí (2002), Quản lý quá trình giáo dục và đào tạo Viện phát

triển giáo dục, Hà Nội

43 Nguyễn Kim Truy (2013), Giáo dục từ xa - lý luận và thực tiễn Tạp chí

Khoa học - Viện Đại học Mở Hà Nội

44 Trịnh Quang Từ (1996), Phương pháp tự học Nxb Thành phố Hồ Chí

Minh

45 Phạm Viết Vƣợng (1996), Giáo dục học đại cương Nxb Đại học Quốc Gia

Hà Nội

46 Trần Đức Vƣợng (2006), Giáo dục mở và từ xa: cơ sở lý luận và kinh

nghiệm quốc tế Đề tài NCKH cấp bộ, Viện Đại học Mở Hà Nội

47 Nguyễn Hoàng Yến (1990), Tự học, một tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí

Minh về dạy học - Tạp chí NCGD số 3

Tiếng Anh

48 Garrison, R (1993) Quality and access in distance education: theoretical

considerations- In D Keegan (Ed.) Theoretical Principles of Distance Education New York: Routledge

49 Moore, M (1993) Theory of transactional distance In D Keegan (Ed.)

Theoretical Principles of Distance Education New York: Routledge

50 Perraton, H (2007) Open and Distance Learning in the Developing World

(2nd edition) London: Routledge

51 Peters, O (1967) Distance education and industrial production: a

comparative interpretation in outline In D Keegan (Ed) (1993) Otto Peters

on Distance Education: the industrialization of teaching and learning New

York: Routl edge

52 Peters, O (1993) Distance education in post-industrial society In D

Keegan (Ed.) (1993) Otto Peters on Distance Education: the industrialization of teaching and learning New York: Routledge

53 Peters, O (1999) The University of the Future: pedagogical perspectives

Proceeding of the Ỉ9 íh World Conference on open Learning and Distance Education, Vienna, June