Sáng Kiến Kinh Nghiệm Đổi Mới Phương Pháp Soạn Giảng Môn Ngữ Văn Trung Học Cơ Sở Theo Hướng Tích Hợp

Công việc dạy văn phải định hướng được những rung động thẩm mĩ của học sinh vì không phải đối tượng học sinh nào cũng yêu thích môn học này.Nhưng về phương diện nào đó lại cần kích thích

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP SOẠN GIẢNG MÔN NGỮ VĂN TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƯỚNG TÍCH HỢP

1 Phần mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài:

Văn học là nhân học, học văn chính là học cách làm người Văn học hướng con người tới cái đẹp, cái đẹp về nhân cách Từ ngàn đời nay văn học luôn là chìa khóa tâm hồn,văn học là nơi cho ta những khát vọng đích thực của con người Không những thế văn còn có vai trò rất quan trọng trong đời sống và trong sự phát triển tư duy của con người Là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội ,có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm ,tư tưởng ,tình cảm cho học sinh Đồng thời cũng là môn học thuộc nhóm công cụ ,môn văn còn thể hiện rõ mối quan hệ với các môn học khác.Học tốt môn văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác

và ngược lại ,các môn học khác cũng góp phần học tốt môn văn Điều đó đặt ra yêu cầu tăng cường tính thực hành ,giảm lí thuyết ,gắn học với hành ,gắn kiến thức với thực tiễn hết sức phong phú ,sinh động của cuộc sống

Dạy học văn để làm gì ? Câu hỏi tưởng như đơn giản ấy đã dày vò bao thế

hệ thầy cô giáo Phải thừa nhận rằng nhiều người rất yêu văn học nhưng không phải ai trong số đó cũng làm nghề dạy văn bởi người thầy dạy văn thiên chức lớn hơn nghề nghiệp

Vậy mà hiện nay,nhiều học sinh lại rất ngại học văn, điều đó có nghĩa rằng nhân học đang bị mai một dần Tâm hồn các em không được nuôi dưỡng, khô khan dần theo năm tháng thời gian và điều gì sẽ xảy ra? Các em sống vô cảm, thờ ơ, lạnh lùng với thế giới xung quanh, mất đi những cảm xúc, những rung động và những khát khao tốt đẹp ở đời…Phải chăng có một phần do thầy cô giáo dạy văn học chưa phát huy hết các chức năng, sức mạnh tiềm tàng của nó

Công việc dạy văn phải định hướng được những rung động thẩm mĩ của học sinh vì không phải đối tượng học sinh nào cũng yêu thích môn học này.Nhưng về phương diện nào đó lại cần kích thích những “ điểm ỳ”, “ điểm trơ” và thậm chí cả

những “điểm chết” trong tâm linh những công dân trẻ để hình thành một cái vốn có nào đó, để bùng cháy một cái gì đó mà chỉ có đặc trưng bộ môn này mới làm được

đó là : Hình ảnh dân tộc, đất nước, tiếng mẹ đẻ, lòng nhân ái bao dung, trí tuệ, cái đẹp…

Mỗi giáo viên dạy Ngữ văn cần có phương pháp dạy học phù hợp với từng bài, từng tuần, từng phân môn Để có những giờ dạy theo quan điểm tích hợp đạt kết quả cao, GV phải biết lựa chọn các khía cạnh để tích hợp Nội dung tích hợp cho

cả 3 phân môn là rất phong phú Có thể tích hợp trong từng thời điểm ( 1 tiết học, 1 bài học ) Để soạn giảng được một giáo án Ngữ văn đảm bảo được những chức năng thông tin như vậy thật không đơn giản chút nào! Nhưng nói như vậy không

có nghĩa là không làm được mà phải làm được theo yêu cầu hiện nay Với lí do đó,với kinh nghiệm một giáo viên dạy Văn, tôi xin mạnh dạn giới thiệu với đồng

nghiệp một số kinh nghiệm “Đổi mới phương pháp soạn giảng Ngữ văn THCS theo hướng tích hợp” mà tôi từng trải nghiệm và đã tạo được sự lôi cuốn, say mê

của học sinh đối với môn học mang tính nghệ thuật hình tượng này

1.2 Phạm vi áp dụng đề tài:

Mong muốn của bản thân đạt được thì rất nhiều nhưng vì thời gian và trong khuôn khổ có hạn của một sáng kiến kinh nghiệm, trong đề tài này tôi chỉ xin trình bày một số nội dung chính để cùng anh chị em đồng nghiệp trao đổi nhằm tạo nên thành công một giờ dạy học môn Ngữ văn THCS :

Các bước cần thiết thực hiện lập kế hoạch bài học(soạn giáo án) môn Ngữ Văn Cấu trúc một kế hoạch bài học theo phương pháp đổi mới, tích hợp các bộ môn học khác vào phần soạn

Trình bày một kế hoạch bài học thực hiện soạn theo cấu trúc đã nêu

2 Phần nội dung

2.1 Thực trạng:

Mục tiêu của bậc học THCS là đào tạo con người toàn diện Hiện nay việc soạn giáo án nhiều giáo viên có quan niệm, hiểu và thực hiện rất khác nhau: Có giáo viên cho rằng soạn giáo án phải nhất thiết theo một mẫu cố định, có giáo viên cho rằng đó là sự tóm tắt lại nội dung sách giáo khoa, thẩm chí chép lại sách giáo khoa cũng được, một số giáo viên khác lại photo hoặc chép lại bài soạn đã có sẳn

để lên lớp Nhưng chúng ta đều biết rằng giáo án chính là một trong những “ sản phẩm tri thức” của người thầy được chắt lọc qua nhiều công đoạn mà “ sản phẩm tri thức” ấy nó đánh giá tay nghề trình độ cũng như năng lực sư phạm của người thầy

Vì vậy, chúng ta phải tích cực đổi mới phương pháp soạn giảng bám sát chuẩn kiến thức kỷ năng và sát đối tượng, tích hợp thực tế vào quá trình giảng dạy để khơi gợi lại hứng thú học văn của học sinh, hình thành cho các em phương pháp học văn có hiệu quả nhất

Căn cứ vào thực tế khi chưa vận dụng đề tài qua những lớp tôi trực tiếp giảng dạy kết quả khảo sát việc tiếp thu kiến thức sau một tiết dạy tại lớp như sau: Lớp lượngSố Giỏi SL % Khá SL % SL Tb% Yếu SL % TB Trở lên SL %

Như vậy qua kết quả trên cho thấy chất lượng học sinh còn rất thấp, tỉ lệ học sinh yếu còn cao

2 2 Nguyên nhân:

a Đối với người dạy:

Phương pháp soạn giảng chưa thực sự phù hợp với một bộ phận không nhỏ học sinh yếu kém dẫn đến chất lượng chưa cao Phương pháp trực quan vào tiết học hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu bài của học sinh Một số giáo viên chưa thực sự tâm huyết với nghề, chưa khơi gợi được mạch nguồn cảm xúc ẩn sau mỗi trái tim người học, chưa liên hệ bài học với thực tế và thực tế vào bài học

b Đối với học sinh:

Phong trào học tập nhìn chung còn thấp ý thức học tập chưa cao. Một số em

vì lười học, chán học mải chơi, hổng kiến thức nên không chuẩn bị tốt tâm thế cho giờ học Ngữ văn Bản thân chưa thực sự tự giác chủ động trong việc học tập, chưa vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống vẫn còn tình trạng học mang tính thụ động, đối phó nên chất lượng chưa cao so với chỉ tiêu đề ra

 Địa phương thuộc vùng kinh tế còn khó khăn, hầu hết phụ huynh đều đi làm

ăn xa, ít có thời gian quan tâm kèm cặp con em mình Bản thân các em còn phải phụ giúp gia đình ngoài giờ lên lớp, không có thời gian học

Đời sống văn hóa tinh thần ngày một nâng cao, một số nhu cầu giải trí như xem ti vi, chơi game ngày càng nhiều làm cho một số em chưa có ý thức học bị lôi cuốn, sao nhãng việc học tập

2.3 Các giải pháp:

Làm thế nào để nâng cao được chất lượng thiết kế bài giảng theo yêu cầu đổi mới là câu hỏi luôn trăn trở đối với nghề làm thầy Soạn một bài giảng có chất lượng không phải là dễ, đặc biệt là đối với môn Ngữ Văn, một môn học được coi là

“ khó soạn, khó dạy” Bởi chúng ta hiểu rằng thiết kế giờ dạy không chỉ đơn giản

là thay đổi hình thức giờ dạy mà về bản chất nó là sự thay đổi làm nên hiệu quả của giờ dạy

Để có thực hiện tốt chương trình THCS, ngoài việc nghiên cứu kỷ chương trình và sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trong quá trình soạn giảng giáo viên cần lên kế hoạch soạn giảng cụ thể cho từng phần, từng mục Cần có các dự thảo

về phương pháp, biện pháp dạy học, liên hệ kiến thức vào phần nào cho phù hợp Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học, xác định và phân loại đối tượng học sinh phù hợp với từng hoạt động học tập Luôn có ý thức khơi gợi hứng thú học tập

ở học sinh Phải nắm rõ quan điểm dạy học tích hợp, xác định rõ vai trò của giáo viên và học sinh trong giờ học

Giáo viên đóng vài trò chủ đạo tổ chức hướng dẫn học sinh tiếp thu kiến thức bằng các phương pháp dạy học cụ thể

Học sinh đóng vai trò tích cực, chủ động lĩnh hội tri thức trên cơ sở hướng dẫn của giáo viên Muốn giải quyết tốt các vấn đề này, theo tôi trong quá trình soạn giảng một tiết Ngữ văn cần đổi mới các khâu sau:

2.3.1 Đổi mới quan niệm mục tiêu bài soạn:

- Viết mục tiêu cho thầy: tập trung

vào những điều giáo viên phải đạt

được sau khi dạy xong bài đó

- Mục tiêu: yêu cầu thông hiểu ghi

nhớ tái hiện các kiến thức do giáo

viên truyền đạt theo sách giáo khoa,

lặp lại đúng và thành thạo các kỹ

năng đã tập dượt trong tiết học

- Mục tiêu bài học theo kiểu dạy học

đồng loạt, giáo viên lấy trình độ

chung của lớp làm căn cứ

- Mục tiêu chung chung, chiếu lệ,

hình thức Mục tiêu đơn giản là chủ

đề bài học, tóm tắt nội dung bài học

hoặc giới hạn trọng tâm bài học

- Những động từ như nắm được, hiểu

được vẫn còn quá chung chung, chưa

cho thấy rõ mức độ

- Viết mục tiêu cho trò: Sau khi học xong bài đó học sinh phải có những kiến thức,

kỷ năng thái độ gì,ở mức độ như thế nào

- Mục tiêu: Đặc biệt chú ý năng lực nhận thức, rèn luyện các kỷ năng và phẩm chất

tư duy phù hợp với nội dung bài học ( phân tích, tổng hợp, xác lập quan hệ giữa các sự kiện, nêu giả thuyết về nguyên nhân các sự kiện , hiện tượng…), chú ý các kỹ năng học tập, phát triễn năng lực tự học, năng lực tự liên hệ

- Mục tiêu bài học theo phương pháp tích cực giáo viên phải hình dung thêm yêu cầu phân hóa đối với những nhóm học sinh có trình độ kiến thức và tư duy khác nhau để mỗi học sinh đều được làm việc với sự nỗ lực trí tuệ vừa sức nghĩa là bên cạnh mục tiêu chung còn phải tính đến mục tiêu riêng cho các nhóm học sinh đặc biệt

-Mục tiêu phải định rõ mức độ hoàn thành công việc của học sinh, làm căn cứ để đánh giá chất lượng, hiệu quả thực hiện bài học Vì vậy mỗi “ đầu ra” của bài học nên được diễn đạt bằng một động từ hành động có thể quan sát, đánh giá được

- Về mục tiêu kiến thức có thể dùng các động từ: định nghĩa, giải thích, mô tả lại,

so sánh, chứng minh…Về mục tiêu kỹ năng có thể dùng các động từ: thu nhập,

đo đạc, liệt kê, phân loại, nhận dạng…

2.3.2 Đổi mới cách soạn:

Soạn bài theo phương pháp thụ động Soạn bài theo phương pháp tích cực

- Giáo viên dự kiến chủ yếu là những

hoạt động trên lớp của chính mình, có

hình dung chút ít về những hành động

hưởng ứng của học sinh

- Giáo viên phải tính toán kĩ trình tự các

hoạt động trên lớp của chính mình sao

cho hợp lí, tiết kiệm thời gian để chủ

động hoàn thành tiết học đúng giờ

- Thông tin đi theo một chiều, chủ yếu

là từ thầy đến trò cho nên giáo viên có

thể hoàn toàn kiểm soát được tiến độ bài

học Giáo viên vận dụng vốn hiểu biết

và kinh nghiệm của mình để cố làm cho

học sinh hiểu và nhớ nội dung quy định

trong sách giáo khoa

- Những dự kiến của giáo viên phải tập trung chủ yếu vào các hoạt động của học sinh, trên cơ sở đó giáo viên hình dung sẽ phải tổ chức các hoạt động của học sinh như thế nào

- Giáo viên phải suy nghĩ công phu về những khả năng diễn biến các hoạt động đề ra cho học sinh, dự kiến những giải pháp điều chỉnh để không bị “ cháy giáo án”

- Bài học được xây dựng từ những đóng góp của học sinh thông qua những hoạt động do giáo viên tổ chức, khai thác vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng học sinh và tập thể lớp, tăng cường mối liên hệ ngược từ trò đến thầy và mơi liên hệ ngang giữa trò với trò Trong trường hợp này giáo viên phải có kinh nghiệm sư phạm mới làm chủ được tiết học

2.3.3 Đổi mới khâu kỷ thuật

Để phát triển các phương pháp tích cực,trong khâu soạn bài cần coi trọng chuẩn bị các câu hỏi.

Tránh đặt câu hỏi ở chỗ dễ hỏi mà phải đặt câu hỏi ở chỗ cần hỏi, câu hỏi có yêu cầu cao về nhận thức

Tránh tùy tiện đặt câu hỏi tức thì tại lớp mà cần phải chuẩn bị trước câu hỏi đặc biệt câu hỏi có yêu cầu cao về nhận thức

Cần có một số câu hỏi then chốt nhằm vào những mục đích nhận thức xác định, đặc biệt ở các phần trọng tâm, trên các cơ sở đó khi lên lớp sẽ phát triển thêm những câu hỏi phụ tùy thuộc vào diễn biến của tiết học

Đặc biệt toàn bài phải có hệ thống câu hỏi phù hợp với từng đối tượng học sinh

Để tổ chức các hoạt động học tập của học sinh, giáo viên cần sử dung các phiếu học tập.

Mỗi phiếu học tập giao cho học sinh một vài nhiệm vụ nhận thức cụ thể nhằm

dẫn dắt tới một kiến thức, tập dượt một kĩ năng, rèn luyện một thao tác tư duy hoặc thăm dò thái độ của học sinh trước một vấn đề

Qua công tác làm việc độc lập với các phiếu học tập học sinh được phát triển các kỹ năng tư duy ( quan sát, so sánh,phân tích, quy nạp, khái quát hóa, suy luận,đề xuất giả thuyết…)

Cốt lõi của giáo án đổi mới là phần thiết kế các hoạt động giúp học sinh tự lực chiếm lĩnh nội dung bài học.Hình thức trình bày giáo án( mấy cột, mấy bước…) có thể thay đổi tùy theo trình độ, kinh nghiệm, thói quen của giáo viên, tùy theo sự chỉ đạo thống nhất của chuyên môn từng nhà trường

2.4 Quy trình chuẩn bị một giờ học 

Hoạt động chuẩn bị cho một giờ dạy học đối với giáo viên¸ thường được thể hiện qua việc chuẩn bị giáo án Đây là hoạt động xây dựng kế hoạch dạy học cho một bài học cụ thể, thể hiện mối quan hệ tương tác giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh nhằm đạt được những mục tiêu của bài học

Căn cứ trên giáo án, có thể vừa đánh giá được trình độ chuyên môn và tay nghề sư phạm của giáo viên vừa thấy rõ quan niệm, nhận thức của họ về các vấn đề giáo dục như: mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục, cách sử dụng phương pháp dạy học, thiết bị dạy học, hình thức tổ chức dạy học và cách đánh giá kết quả học tập của häc sinh trong mối quan hệ với các yếu tố có tính chất tương đối ổn định như: kế hoạch, thời gian, cơ sở vật chất và đối tượng häc sinh Chính vì thế, hoạt động chuẩn bị cho một giờ học có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng, quyết định nhiều tới chất lượng và hiệu quả giờ dạy học

Từ thực tế dạy học, có thể tổng kết thành quy trình chuẩn bị một giờ học với các bước thiết kế một giáo án và khung cấu trúc của một giáo án cụ thể như sau:

2.4.1 Các bước thiết kế một giáo án

Bước 1: Xác định mục tiêu của bài học căn cứ vào chuẩn kiến thức (KT), kĩ

năng (KN) và yêu cầu về thái độ trong chương trình Bước này được đặt ra bởi việc xác định mục tiêu của bài học là một khâu rất quan trọng, đóng vai trò thứ nhất, không thể thiếu của mỗi giáo án Mục tiêu (yêu cầu) vừa là cái đích hướng tới, vừa

là yêu cầu cần đạt của giờ học; hay nói khác đi đó là thước đo kết quả quá trình dạy học Nó giúp giáo viên xác định rõ các nhiệm vụ sẽ phải làm (dẫn dắt HS tìm hiểu, vận dụng những kiến thức kĩ năng nào; phạm vi, mức độ đến đâu; qua đó giáo dục cho häc sinh những bài học gì)

Bước 2: Nghiên cứu SGK và các tài liệu liên quan để: hiểu chính xác, đầy đủ

những nội dung của bài học; xác định những kiến thức kĩ năng, thái độ cơ bản cần hình thành và phát triển ở học sinh; xác định trình tự logic của bài học

Bước này được đặt ra bởi nội dung bài học ngoài phần được trình bày trong SGK còn có thể đã được trình bày trong các tài liệu khác Kinh nghiệm của các GV lâu năm cho thấy: trước hết nên đọc kĩ nội dung bài học và hướng dẫn tìm hiểu bài trong SGK để hiểu, đánh giá đúng nội dung bài học rồi mới chọn đọc thêm tư liệu

để hiểu sâu, hiểu rộng nội dung bài học Mỗi GV không chỉ có kĩ năng tìm đúng, tìm trúng tư liệu cần đọc mà cần có kĩ năng định hướng cách chọn, đọc tư liệu cho

HS GV nên chọn những tư liệu đã qua thẩm định, được đông đảo các nhà chuyên môn và GV tin cậy Việc đọc SGK, tài liệu phục vụ cho việc soạn giáo án có thể

chia thành 3 cấp độ sau: đọc lướt để tìm nội dung chính xác định những kiến thức,

kĩ năng cơ bản, trọng tâm mức độ yêu cầu và phạm vi cần đạt; đọc để tìm những thông tin quan tâm: các mạch, sự bố cục, trình bày các mạch kiến thức kĩ năng và dụng ý của tác giả; đọc để phát hiện và phân tích, đánh giá các chi tiết trong từng mạch kiến thức, kĩ năng

Thực ra khâu khó nhất trong đọc SGK và các tư liệu là đúc kết được phạm vi, mức độ kiến thức kĩ năng của từng bài học sao cho phù hợp với năng lực của HS

và điều kiện dạy học Trong thực tế dạy học, nhiều khi chúng ta thường đi chưa tới hoặc đi quá những yêu cầu cần đạt về kiến thức kĩ năng Nếu nắm vững nội dung bài học, GV sẽ phác họa những nội dung và trình tự nội dung của bài giảng phù hợp, thậm chí có thể cải tiến cách trình bày các mạch kiến thức kĩ năngcủa SGK, xây dựng một hệ thống câu hỏi, bài tập giúp HS nhận thức, khám phá, vận dụng các kiến thức kĩ năng trong bài một cách thích hợp

Bước 3: Xác định khả năng đáp ứng các nhiệm vụ nhận thức của HS, gồm: xác

định những kiến thức kĩ năng mà HS đã có và cần có; dự kiến những khó khăn, những tình huống có thể nảy sinh và các phương án giải quyết

Bước này được đặt ra bởi trong giờ học theo định hướng đổi mới PPDH, GV không những phải nắm vững nội dung bài học mà còn phải hiểu HS để lựa chọn PPDH, phương tiện dạy học, các hình thức tổ chức dạy học và đánh giá cho phù hợp Như vậy, trước khi soạn giáo án cho giờ học mới, GV phải lường trước các tình huống, các cách giải quyết nhiệm vụ học tập của HS Nói cách khác, tính khả thi của giáo án phụ thuộc vào trình độ, năng lực học tập của HS, được xuất phát

từ : những kiến thức kĩ năng mà HS đã có một cách chắc chắn, vững bền; những kiến thức kĩ năng mà HS chưa có hoặc có thể quên; những khó khăn có thể nảy sinh trong quá trình học tập của HS Bước này chỉ là sự dự kiến; nhưng trong thực tiễn, có nhiều giờ học do không dự kiến trước, GV đã lúng túng trước những ý kiến không đồng nhất của HS với những biểu hiện rất đa dạng Do vậy, dù mất công nhưng mỗi GV nên dành thời gian để xem qua bài soạn của HS trước giờ học kết hợp với kiểm tra đánh giá thường xuyên để có thể dự kiến trước khả năng đáp ứng các nhiệm vụ nhận thức cũng như phát huy tích cực vốn kiến thức kĩ năng đã có của HS

Bước 4: Lựa chọn phương pháp dạy học(PPDH), phương tiện dạy học(PTDH),

hình thức tổ chức dạy học và cách thức đánh giá thích hợp nhằm giúp HS học tập tích cực, chủ động, sáng tạo

Bước này được đặt ra bởi trong giờ học theo định hướng đổi mới PPDH, GV phải quan tâm tới việc phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kiến thức kĩ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tác động đến tư tưởng và tình cảm để đem lại niềm vui, hứng thú trong học tập cho HS Trong thực tiễn dạy học hiện nay, các GV vẫn quen với lối dạy học đồng loạt với những nhiệm vụ học tập không có tính phân hoá, ít chú ý tới năng lực học tập của từng đối tượng HS Đổi mới PPDH sẽ chú trọng cải tiến thực tiễn này, phát huy thế

mạnh tổng hợp của các PPDH, PTDH, hình thức tổ chức dạy học và cách thức đánh giá nhằm tăng cường sự tích cực học tập của các đối tượng HS trong giờ học

Bước 5: Thiết kế giáo án.

Đây là bước người GV bắt tay vào soạn giáo án - thiết kế nội dung, nhiệm vụ, cách thức hoạt động, thời gian và yêu cầu cần đạt cho từng hoạt động dạy của GV

và hoạt động học tập của HS

Trong thực tế, có nhiều GV khi soạn bài thường chỉ đọc SGK, sách GV và bắt tay ngay vào hoạt động thiết kế giáo án; thậm chí, có GV chỉ căn cứ vào những gợi

ý của sách GV để thiết kế giáo án bỏ qua các khâu xác định mục tiêu bài học, xác định khả năng đáp ứng nhiệm vụ học tập của HS, nghên cứu nội dung dạy học, lựa chọn các PPDH, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức dạy học và cách thức đánh giá thích hợp nhằm giúp HS học tập tích cực, chủ động, sáng tạo Cách làm như vậy không thể giúp GV có được một giáo án tốt và có những điều kiện để thực hiện một giờ dạy học tốt Về nguyên tắc, cần phải thực hiện qua các bước 1, 2, 3, 4 trên đây rồi hãy bắt tay vào soạn giáo án cụ thể

2.4.2 Tiến hành soạn

Qua tham khảo kinh nghiệm của nhiều giáo viên và các tài liệu liên quan đến đổi mới PHDH theo kinh nghiệm tích lũy bản thân thì kế hoach bài học (KHBH) nên soạn theo cấu trúc:

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Tiết chương trình TÊN BÀI DẠY

A Mục tiêu:

1 Kiến thức

2 Kỹ năng:

3 Thái độ:

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 Chuẩn bị của giáo viên

2 Chuẩn bị của học sinh

C Tiến trình bài dạy:

Trong mục này giáo viên phải tạo dựng, thiết kế, viết ra được các hoạt động nhằm thể hiện được các nội dung chủ yếu sau đây

1 Kiểm tra bài cũ và đặt vấn đề chuyển tiếp vào bài mới

2 Dạy học bài mới

3 Cũng cố và luyện tập bài học

4 Hướng dẫn học sinh học ở nhà

D Rút kinh nghiệm sau tiết dạy.

2.4.3 Những cụng việc cần thực hiện trong tiến trình soạn bài theo cấu trúc

đó là:

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

Người soạn phải xác định được kiến thức trọng tâm của tiết dạy, kiến thức trọng tâm của từng phần mà mình sẽ cung cấp cho học sinh Nghĩa là giáo viên phải hình dung rõ sau khi học xong bài đó, học sinh phải có được những kiến thức gì?

2 Kĩ năng:

Qua nội dung kiến thức ấy hình thành cho học sinh kĩ năng gì? ứng dụng vào thực tế ra sao?

3 Thái độ:

Hướng cho học sinh có thái độ như thế nào qua tiết học: Tán thành, phản đối, hưởng ứng, chấp nhận

(Việc xác định mục tiêu bài học càng cụ thể, càng sát hợp với yêu cầu của chương trình, với hoàn cảnh điều kiện dạy và học thì càng tốt Mục tiêu được xác định như vậy sẽ là căn cứ đánh giá kết quả và điều chỉnh hoạt động dạy, để trò tự đánh giá kết quả và điều chỉnh hoạt động học, từng bước thực hiện các nhiệm vụ

để đạt được mục đích dạy-học một cách vững chắc Phần mục tiêu bài học vô cùng quan trọng vì nếu người soạn không xác định được mục tiêu bài học thì tiết dạy không thành công.)

B Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của thầy:

Thầy phải chuẩn bị những gì về PTDH và đồ dùng dạy học để đảm bảo yêu cầu của tiết dạy

2 Chuẩn bị của trò:

Trò phải chuẩn bị đồ dùng học tập theo yêu cầu bài học (đồ dùng này đã được giáo viên dặn từ tiết trước)

(Lưu ý: Đồ dùng dạy học, đồ dùng học tập phải được chuẩn bị và thực hiện thử nghiệm đầy đủ trước khi thực hiện tiết dạy, chu đáo về mọi mặt, tránh sai sót,

sự cố không đáng có - Một tiết dạy sinh động, theo phương pháp mới là tiết dạy có

sử dụng đồ dùng dạy học thích hợp và biểu diễn đồ dùng dạy học thành thạo)

C Lên lớp

1 ổn định lớp – Kiểm tra bài cũ: ( 3 - 5 phút)

Giáo viên ổn định lớp, kiểm tra sỉ số học sinh.

Kiểm tra bài cũ: Có thể kiểm tra bài cũ hoặc việc chuẩn bị bài của học sinh hay việc chuẩn bị đồ dùng học tập của các em

(Kiểm tra bài cũ , giáo viên phải chuẩn bị câu hỏi - bao gồm cả câu hỏi chính

và câu hỏi phụ, đồng thời phải có các phương án trả lời - Sau khi học sinh trả lời, giáo viên phải nhận xét, tổng kết, cho điểm)

2 Đặt vấn đề vào bài:

Một bài soạn chu đáo là một bài soạn có nội dung đặt vấn đề và lời giới thiệu vào bài Lời giới thiệu cần ngắn gọn và phải tạo được tâm thế cho tiết học nhằm gây hứng thú học tập, thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức cũ và kiến thức mới Giáo viên có thể tiến hành hoạt động này bằng nhiều cách khác nhau như kể

một câu chuyện, trình bày sinh động một trích đoạn của bài học mới, đưa ra một thông tin hấp dẫn, một số tranh ảnh, giáo cụ trực quan, đặt một số câu hỏi có tình huống cần giải quyết dựa trên vốn kinh nghiệm của học sinh có liên quan đến một phần nội dung nào đó của bài học mới nhằm thu hút sự quan tâm của học sinh với bài học

3 Bài mới: ( khoảng 25 phút)

Có nhiều cách, nhưng theo tôi người soạn có thể chia giáo án thành 2 cột (Một cột là hoạt động của thầy và trò cột còn là nội dung cần đạt.)

Phần này có các đề mục lớn nhỏ tương ứng với từng đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu

Trước khi hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức, chiếm lĩnh các đơn vị kiến thức thì người soạn phải xác đinh được kiến thức trọng tâm của mục ấy là gì?

Bước tiếp theo là lựa chọn phương pháp giảng dạy

Có nhiều phương pháp dạy học chung cho tất cả các môn học nhưng đối với môn Ngữ văn thường có bốn phương pháp chính:

Phương pháp đọc sáng tạo

Đây là phương pháp đặc biệt được sinh ra do chính đặc trưng bộ môn:

Có nhiều cách đọc sáng tạo: Đọc hướng dẫn, đọc có phân tích kể chuyện hoặc đọc thuộc lòng, phát biểu cảm nghĩ, hay hoạt động liên môn với hội hoạ, âm nhạc, biểu diễn nghệ thuật, Nhưng tất cả đều phải diễn ra trên văn bản nghệ thuật Mức thấp nhất là đọc đúng (đọc chữ) tròn vành rõ chữ đúng chính âm, chính tả Mức cao hơn là đọc diễn cảm (đọc văn) đọc diễn tả sự cảm thụ chứ không chỉ dừng lại ở mức thể hiện cảm xúc mà có cả sự hiểu biết của người đọc, sự tri ân với tác giả,

Trong phương pháp đọc sáng tạo cả thầy và trò cùng tham gia đọc diễn cảm,

có diễn ra sự phân tích bằng diễn xuất đọc Thông qua việc đọc còn biết trình độ học sinh Việc đọc phải tuân theo tám yêu cầu sau:

Giản dị và tự nhiên

Thâm nhập vào nội dung tư tưởng nghệ thuật của tác phẩm ở mức dễ hiểu với học sinh ở các lứa tuổi

Truyền đạt rõ ràng tư tưởng tác giả

Thể hiện trình độ của mình với tác phẩm được đọc

Thái độ tiếp xúc nhiệt tình với người nghe

Phát âm rõ ràng và chính xác

Truyền đạt được đặc điểm thể loại và phong cách tác phẩm

Kỹ năng sử dụng đúng giọng của mình Kỹ năng lòng ghép kiến thức, tích hợp từng phần từng đơn vị kiến thức cho học sinh liên hệ

Thực chất đọc sáng tạo là phương pháp huy động tổng lực các biện pháp, các nghệ thuật hỗ trợ cho hoạt động trung tâm là “đọc” để làm sao đạt được ngưỡng “vang nhạc sáng hình”

Phương pháp gợi tìm