ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --- LÊ THỊ THẮM GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM CAM KẾT VÀ THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ GATS LUẬN VĂN THẠC
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
LÊ THỊ THẮM
GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM CAM KẾT VÀ THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH CHUNG
VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ (GATS)
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU
Hà Nội – 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
LÊ THỊ THẮM
GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM CAM KẾT VÀ THỰC HIỆN HIỆP ĐỊNH CHUNG
VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ (GATS)
Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
Mã số: 60 31 01 06
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THÙY ANH
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ
CHẤM LUẬN VĂN
Hà Nội – 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan!
Bản luận văn tốt nghiệp này đƣợc hoàn thành bằng sự nhận thức chính xác của bản thân
Các số liệu và kết quả nghiên cứu trình bày trong luận văn là trung thực và chƣa hề đƣợc sử dụng để bảo vệ bất kỳ một học vị nào
Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến TS Nguyễn Thùy Anh là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn này Nếu không có sự chỉ bảo và hướng dẫn nhiệt tình, những tài liệu phục vụ nghiên cứu và những lời động viên khích lệ của thầy thì luận văn này không thể hoàn thành
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến nhà trường, khoa và các ban ngành đoàn thể của trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho học viên trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Cuối cùng, tôi muốn dành lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và người thân
đã hết lòng ủng hộ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu, động viên tôi vượt qua những khó khăn trong học tập và cuộc sống để tôi
có thể yên tâm thực hiện ước mơ của mình
Xin trân trọng cảm ơn!
Trang 5MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT i
DANH MỤC CÁC BẢNG ii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ iii
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài :Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: HIỆP ĐỊNH CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ (GATS)
VÀ TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CỦA CÁC NƯỚC ĐANG
PHÁT TRIỂN Error! Bookmark not defined
1.1 Khái niệm giáo dục đại học Error! Bookmark not defined.
1.2.GATS và các quy định của GATS đối với lĩnh vực giáo dục đại học.Error! Bookmark not defined 1.2.1 Mục đích và cấu trúc của GATS Error! Bookmark not defined.
defined.
1.2.3 Quy định của GATS đối với lĩnh vực giáo dục đại học Error!
Bookmark not defined.
1.2.4 Tác động của GATS đối với Giáo dục đại học của các nước đang
phát triển Error! Bookmark not defined.
1.3 Kinh nghiệm của các quốc gia đang phát triển về phát triển giáo dục đại học
trong khuôn khổ Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS).Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Kinh nghiệm của Thái Lan Error! Bookmark not defined.
1.3.2 Kinh nghiệm của Trung Quốc Error! Bookmark not defined.
1.3.3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH
VIỆT NAM CAM KẾT VÀ THỰC HIỆN GATSError! Bookmark not defined
2.1 CƠ SỞ PHÁP LÝ CHO VIỆC PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM CAM KẾT VÀ THỰC HIỆN GATSError! Bookmark not defined.
Trang 62.1.1 Khuôn khổ pháp lý và chính sách đối với giáo dục đại học ở Việt
Nam Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Cam kết về GATS của Việt Nam trong lĩnh vực giáo dục đại học.
Error! Bookmark not defined.
2.2 Thực trạng giáo dục đại học Việt Nam theo bốn phương thức cung cấp
dịch vụ giáo dục đại học theo quy định của GATS.Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Cung cấp qua biên giới Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Tiêu dùng ngoài lãnh thổ Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Hiện diện thương mại Error! Bookmark not defined.
2.2.4 Hiện diện thể nhân Error! Bookmark not defined.
2.3 Đánh giá chung về cơ hội và thách thức của GATS đối với giáo dục đại
học Việt Nam Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Cơ hội Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Thách thức Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC TRONG
BỐI CẢNH VIỆT NAM CẢM KẾT VÀ THỰC HIỆN GATSError! Bookmark not defined
3.1 Định hướng phát triển giáo dục đại học Việt Nam trong bối cảnh cam
kết và thực hiện GATS Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Định hướng đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam
giai đoạn 2006-2020 Error! Bookmark not defined.
3.1.2 Định hướng phát triển xuất nhập khẩu dịch vụ giáo dục đại học
Error! Bookmark not defined.
3.2 Giải pháp phát triển giáo dục đại học trong bối cảnh Việt Nam cam kết
và thực hiện GATS Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Giải pháp đối với nhà nước Error! Bookmark not defined.
3.2.2 Giải pháp đối với các cơ sở đào tạo: Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2
Trang 7i
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
1 GATS Hiệp định chung về thương mại dịch vụ
2 WTO Tổ chức Thương Mại Thế giới
6 VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam
7 CTĐT Chương trình đào tạo
8 DHI Chỉ số phát triển con người
9 PPP Tổng thu nhập quốc nội tính theo sức mua của
đồng tiền
11 ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội
12 MTI Trường đại học Công nghệ Moscow
13 MBA Thạc sỹ quản trị kinh doanh
15 FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài
16 BTA Hiệp định thương mại song phương Việt Mỹ
Trang 8ii
DANH MỤC CÁC BẢNG
1 Bảng 1.1
Nhận diện các hoạt động xuất nhập khẩu dịch vụ giáo dục đại học theo 4 phương thức cung cấp dịch vụ của GATS/WTO
16
2 Bảng 1.2 Số lượng sinh viên Thái Lan tại nước ngoài và
sinh viên nước ngoài tại Thái Lan 23
3 Bảng 1.3 Số lượng sinh viên quốc tế tại Trung Quốc phân
4 Bảng 2.1 Thống kế số trường Đại học tham gia liên kết đào
5 Bảng 2.2 Phân bổ chương trình đào tạo theo đối tác nước ngoài 48
Trang 9iii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
1 Hình 1.1 Số trường Đại học, cao đẳng tại Thái Lan 21
2 Hình 1.2 Số lượng sinh viên nước ngoài đến Trung
3 Hình 2.1 Số lượng du học sinh Việt Nam tại một số
4 Hình 2.2 Số lượng du học sinh Việt Nam giai đoạn
5 Hình 2.3 Phân bổ các chương trình theo cấp đào tạo 50
Trang 101
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Xu thế toàn cầu hóa đang ngày càng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu và xu thế toàn cầu hóa giáo dục đại học cũng không nằm ngoài quy luật đó Toàn cầu hóa giáo dục đại học là đặc điểm nổi bật của tiến trình phát triển giáo dục đại học thế kỷ XXI Tất cả các nền giáo dục đại học không phân biệt là nền giáo dục đại học của nước phát triển hay đang phát triển đều nằm trong xu thế quốc tế hóa và toàn cầu hóa Trên thực tế, giáo dục đại học
đã phát triển ở rất nhiều quốc gia trên thế giới và giáo dục được coi là một trong 12 ngành thuộc phạm vi điểu chỉnh của Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS) Cho đến thời điểm này đã có 47 quốc gia cam kết Hiệp định chung về thương mại dịch vụ về lĩnh vực giáo dục và 38 quốc gia cam kết về giáo dục đại học trong đó có Việt Nam
Kể từ khi Việt Nam thực hiện đường lối “Đổi Mới” năm 1986, chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa, Việt Nam đã mở rộng hợp tác quốc tế trên rất nhiều lĩnh vực trong đó có lĩnh vực giáo dục Là một lĩnh vực quan trọng trong đời sống xã hội, giáo dục đại học ở nước ta trong thời gian qua đã đạt được những thành tựu đáng tự hào, góp phần đắc lực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, giáo dục đại học cũng đang bộc lộ những hạn chế, bất cập về mặt lý luận cũng như thực tiễn, cần được khắc phục Trong khi những giải pháp: tăng cường quyền tự chủ của các trường đại học, giảm nhẹ đồng thời đổi mới để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mở rộng khi vực đại học tư, thu học phí, hoặc quan niệm cần phải
có cạnh tranh để nâng cao chất lượng đào tạo… đều được xã hội chấp nhận thì khái niệm thị trường hóa lại gặp rất nhiều những phản ứng rất khác nhau Có
Trang 112
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng việt
1 Phạm Văn Châu (2011), “Xuất nhập khẩu dịch vụ giáo dục đại học Việt
Nam”, NXB Thông Tin và Truyền Thông, Hà Nội
2 Phạm Đức Chính (2009), “Vai trò quản lý của Nhà nước trong giáo dục
đại học – Góc nhìn từ lý thuyết kinh tế học hiện đại”, Khoa Kinh tế, Đại
học quốc gia TP.Hồ Chí Minh
3 Dietrich Barth (2008), “Thực thi cam kết thương mại dịch vụ: kinh nghiệm
quốc tế và thách thức đối với Việt Nam”, dự án MUTRAP, Hà Nội
4 Vũ Minh Giang (2008), “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh mở của và hội nhập”, mục tiêu điểm, bản tin đại học Quốc Gia
số 208/2008, Đại học Quốc gia Hà Nội
5 Lê Văn Hảo (2009), “GATS và giáo dục đại học Việt Nam: Vấn đề và giải
pháp”, Trường Đại học Nha Trang
6 Biền Văn Minh (2010), “những cơ hội và thách thức đối với giáo dục Việt Nam khi gia nhập WTO”
7 Đỗ Ngọc Mỹ (2008), “Hội nhập kinh tế quốc tế: Thách thức đối với các
cơ sở đào tạo, nghiên cứu và các nhu cầu xây dựng năng lực”, Trường
Đại học Kinh Tế - Đại học Đà Nẵng
8 Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam VCCI (2009), “Hệ thống
ngắn gọn về WTO và các cam kết gia nhập của Việt Nam Hiệp định GATS và Biểu cam kết dịch vụ Các Hiệp định và nguyên tắc WTO”
9 Phạm Đỗ Nhật Tiến (2010), “Phát triển giáo dục đại học Việt Nam trong
bối cảnh Việt Nam gia nhập WTO”, Vũng Tàu
Trang 123
10 Ủy Ban Quốc Gia về hợp tác kinh tế quốc tế (2005), “Tác động của các hiệp định WTO đối với các nước đang phát triển”
11 Ủy ban Quốc Gia về hợp tác Kinh tế Quốc tế (2005), “Tác động của Hiệp
định WTO đối với các nước đang phát triển”, Hà Nội
12 Vụ Hợp tác Quốc tế (2015), “Danh mục các chương trình liên kết đào tạo
đã được Bộ GDĐT phê duyệt”, Bộ Giáo dục và Đào tạo
Tiếng anh
13 Barnet R (1992), “Improving higher education: Total quality care”,
Buckingham
14 Edilberto C (2006),“WTO and Vietnam Higher Education Reform – The
Role of Government”, Southeast Asian Ministers of Education
Organization
15 Knight, J (2002), “GATS – Higher Education Implications Opinions and
Questions”, Paris
16 Knight, J (2006), “Internationalization of Higher Education: New
Directions, New Challenges”, 2005 IAU Global Survey Report,
International Association of Universities
17 Knight, J (2007), “Internationalization of Higher Education: Motivation
and Realities”, Published by SAGE, ASIE
18 Knight, J (2008) Higher Education in Turmoil: the Changing World of
Internationalization, Sense Publishers, Rotterdam
19 Knight, J (2008), “Financing Access and Equity in Higher Education”,
Sense Publishers, Rotterdam
20 Nguyen Thuy Anh (2015), “Internationalization of higher education in
Vietnam: Policies & Practice”, Vietnam National University, Ha Noi
Trang 134
21 Proefschrift (2006), “Higher Education and GATS: Regulatory
Consequences and Stakeholders’ Respond”,Unitsk Publisher, Czech
Republic
22 UNESCO (2005), “Implications of WTO/GATS on Higher Education in Asia
and the Pacific”, presented at “Regional Seminar for Asia Pacific” in Korea
23 Varghese N.V (2007), “GATS and Higher Education: “The Need for
Regulatory Policies”, University of Philippines in the Visayas
Website:
24 http://en.unesco.org/
25 http://iie.org/
26 http://ueb.vnu.edu.vn/
27 http://www.moe.go.th/en/
28 http://www.moet.gov.vn/
29 http://www.moet.gov.vn/
30 http://www.moet.gov.vn/
31 http://www.ntu.edu.vn/
32 http://www.vcci.com.vn/
33 www.ier.edu.vn
