BÀI ôn THI dược sỹ TRUNG học THI VIÊN CHỨC y tế

- Tính diệt khuẩn: Kháng sinh gắn vào các vị trí tác động của nó trên tế bào vi khuẩn và làm vi sinh vật gây bệnh chết hay hủy hoại vĩnh viễn được vi khuẩn... MỘT SỐ KHÁI NIỆM Phổ kháng

BÀI ÔN THI DƯỢC SỸ TRUNG HỌC

4 Dược liệu chữa cảm cúm ho

5 Dược liệu an thần gây ngủ

6 Dược liệu có tác dụng lợi tiểu, lợi mật, thông mật

- Tính kìm khuẩn: Kháng sinh chỉ ức chế tạm thời sự phát triển của vi

khuẩn Nếu ngừng thuốc, vi khuẩn có thể phát triển lại, gây nhiễm trùng tái phát

Ví dụ : Các Tetracycline, Sulfonamide

- Tính diệt khuẩn: Kháng sinh gắn vào các vị trí tác động của nó trên tế bào

vi khuẩn và làm vi sinh vật gây bệnh chết hay hủy hoại vĩnh viễn được vi khuẩn

Ví dụ: Các Beta-lactam, Aminoglycoside.

2.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM

Phổ kháng khuẩn: Mỗi kháng sinh chỉ có tác động trên một số chủng vi khuẩn

nhất định, gọi là phổ kháng khuần của kháng sinh

- Phổ kháng khuẩn hẹp

- Phổ kháng khuẩn rộng

Nồng độ kìm khuẩn tối thiểu hay MIC (Minimal Inhibitory Concentration): là nồng độ tối

thiểu cùa kháng sinh cần có để ngăn chặn được sự tăng trưởng của vi khuẩn

Nồng độ diệt khuẩn tối thiểu hay MBC (Minimal Bactericidal Concentration): là

nồng độ tối thiều của kháng sinh đủ để diệt 99,9% số lượng vi khuẩn ban đầu

Sự nhạy cảm và sự kháng thuốc

- Sự nhạy cảm: Một vi khuẩn nhạy cảm với một kháng sinh khi vi khuẩn đó bị diệt

với liều và đường dùng thông thường Nồng độ kháng sinh/ huyết tương > MIC:

vi khuẩn nhạy cảm với kháng sinh

- Kháng thuốc:Nồng độ an toàn/ huyết tương (mcg/ml) << MIC.

2 CÁC KH ÁNG SINH THÔNG DỤNG

2.1 NH Ó M BETA - LACTAMIN (BETA-LACTAM)

Cơ chế tác dung: diệt khuẩn do ức chế sự tổng hợp vách tế bào vi khuẩn.

- Vi khuẩn Gr(+), trừ Staphylococci tiết β-lactamase

- Tác động trên vi khuẩn Gr(-) mạnh hơn PNC G, nên có tác dụng trên trực khuẩn

Gr(-) hiếu khí: H influenzae, Exoli Salmonella ,

- Có hoạt tính trên gonococci khi phối hợp với aminoglycoside (gentamicin)

- Là thuốc lựa chọn trị nhiễm Listeria monocytogens

Chỉ định

- Trị nhiễm Listeria monocytogenes (nhiễm khuẩn lúc mang thai, nhiễm khuẩn trẻ

em, viêm màng trong tim, viêm màng não, nhiễm khuẩn do thức ăn)

- Các chỉ định khác: là thuốc hàng thứ hai do kháng thuốc

• Nhiễm trùng đường tiểu không biến chứng do E faecalis, E faecium, E.duran và các vi khuẩn gram (-) khác: E coli, P.mirabilis

• Viêm tai giữa và nhiễm trùng hô hấp do H.influenzae và M.catarrhalis còn

Chống chỉ định: Mẫn cảm với thuốc, nhiễm khuẩn do tụ cầu kháng vởi PN, tăng

bạch càu đa nhân do nhiễm khuẩn

Tác dụng không mong muốn:

- Phản ứng dị ứng: Ban đỏ, mày đay, ngứa

- Rối loạn tiêu hoá: buồn nôn, nôn, tiêu chảy Ampicilỉin có thể gây viêm ruột

màng giả do Clos.difficile.

Cách dùng - liều dùng

- Người lớn:

Uống trước bữa ăn 30 đến 60 phút hoặc sau bữa ăn 2 giờ

Uống 2 - 4g/lần, ngày uống 3 - 4 lần

TB: 0,5 - 1g/lần, cách 4 giờ tiêm một lần

Tiêm tĩnh mạch; 0,5 - lg/lần, cách 6 giờ tiêm một lần

- Trẻ em:

Trẻ sơ sinh - 12 tháng tuổi: uống 50 mg/kg/ngảy

Trẻ từ 13 tháng tuổi - 4 tuổi: uống ngày 4 lần,- mỗi lần 1/2 gói bột thơm Ampicillin 250mg

Dạng thuốc: viên nang 25 - 500mg; hỗn dịch uống 125- 250mg; bột pha tiêm 125mg, 250mg,.500mg, 1g, 2g, l0g

2.1.2 PHÂN NHÓM CEPHALOSPORIN

CEPHALEXIN

Tác dụng: Tác dụng chủ yếu với liên cầu khuẩn beta tan huyết, tụ cầu khuẩn,

E.Coli, Proteus, Klebsiella

Chỉ định: Nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiết niệu, các mô mềm và ngoài da.

Chống chỉ định: mẫn cảm với PN và cephalosporin Suy thận, rối loạn công thức

- Người lớn: uống 1 -4g/ngày, chia làm 3 - 4 lần

- Trẻ em: uống 25 - 50mg/kg/ngày

2.2 KHÁNG SINH HỌ AMI NOSID

Cơ chế tác động: ức chê tổng hợp protein

GENTAMYCIN

Tác dụng:

- Phổ kháng khuẩn rộng, tập trung chủ yếu là gram âm (trực khuần gram âm hiếu khí như: trực khuẩn mủ xanh: pseudomonas, các vi khuẩn đường ruột: salmonella, shigella , và một số vi khuẩn gram dương

- Tác động không thưởng xuyên trên cầu khuẩn, tác động tốt trên staphylococcus aureus kể cả chủng tiết ra penicilinase.Tác động trung bình trên liên cầu

Chỉ định

- Phổ rộng, trị nhiễm trùng bệnh viện (viêm phổi, nhiễm trùng máu )

- Nhiễm trùng màng trong tim

- Nhiễm trùng hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu

- Gentamycin thường được phối hợp với beta-lactamin hay fluoroquinolon

- Ngoài dạng tiêm, còn dùng ở dạng thuốc nhỏ mắt

Tác dụng không mong muốn:

- Độc tính trên thận: dùng liều cao và kéo dài gây rối loạn chức năng thận

- Độc tính trên tai: tích tụ ở tai trong và gây tổn thương dây thần kinh sọ số 8, biểu hiện độc tính tai vừa tiền đình vừa thính lực

Chống chỉ định:

- Mẫn cảm với nhóm aminosìd

- Phụ nữ có thai hay đang cho con bú

- Suy thận nặng, rối loạn thính giác,

Liều lượng: 3mg/kg/ngày chia làm 3 lần (ở người có chức năng thận bình

thường)

2.3 K HÁNG SINH HỌ MACROLID

Cơ chế tác động: ức chế tồng hợp protein

CLARITHROMYCIN

Tác dụng: tác dụng trên các vi khuẩn nhạy cảm với erythromycin, mạnh hơn trên

tụ cầu khuẩn (staphylococcus) và liên cẩu khuẩn (streptococcus) Ngoài ra tác dụng, trên Toxoplasma gondii và các vi khuẩn kháng erythromycin

Chỉ định: Trị các bệnh khuẩn: phổi, tai-mũi-họng, răng miệng và đường tiểu,

sinh dục, và các nhiễm trùng ngoài da Đặc biệt được dùng trị loét dạ dày đo H pylori và trị nhiễm trùng cơ hội và khó trị ở bệnh nhân bị AIDS

Tác dụng không mong muốn:

- Ít độc tính, rối loạn tiêu hóa (buồn nôn, nôn, tiêu chảy)

- Tiêu chảy của người đi du lịch do nhiều mầm loại vi khuẩn khác nhau gây ra

- Trị sốt rét và amib, viêm phổi cộng đồng

Tác dụng không mong muốn:

- Rối loạn tiêu hóa: buồn nôn, nôn, tiêu chảy

- Chậm phát triển xương, vàng hỏng răng

- Trên da: tăng nhạy cảm với ánh sáng

- Quá mẫn: mề đay, phát ban, ngứa

- Độc trên gan thận

- Nhạy cảm với ánh sáng

Chống chỉ định: Phụ nữ có thai và cho con bú, trẻ em dưới 8 tuổi, suy gan nặng Cách dùng và liều lượng

Doxycyclin: 200mg/ngày uống một lần, 100 mg/ngày cho các ngày sau

- Bệnh lậu cầp: 300mg/lần/ngày cho ngậy đầu, 200mg/lần/ngày cho ngày sau Bệnh giang mai: 300mg/ngày chia 3 lần

- Viêm niệu đạo: 200mg/ngày

- Mụn trứng cá: 100 mg/lần/ngày

Chỉ định: nhiễm khuẩn tai, mũi, họng, đường hô hấp, ngoài da, mô mềm, viêm

xương tủy, nhiễm trùng huyết

Tác dụng không mong muốn:

Nôn, viêm miệng, viêm lưỡi, tiêu chảy, viêm ruột kết giả mạc

Chống chỉ định

Mẫn cảm với thuốc, phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ sơ sinh

Cách dùng và liều lượng:

Người lớn: cứ 6 giờ uống 1 liều 150 - 300mg

Trẻ em lớn hơn 1 tháng tuổi: uống 8 - 20mg/kg/ngày chia 3 - 4 lần

sử dụng cẩn thận với nhiễm trùng da

Chỉ định

- Trị nhiễm trùng đường tiểu, viêm tuyến tiền liệt

- Trị nhiễm trùng tiêu hóa như tiêu chảy nhiễm trùng: hầu hết các vi khuẩn gây bệnh đường ruột đều nhạy cảm như E.coỉi, Salmonella, Shigella

- Trị nhiễm trùng mô mềm, xương khớp, da, viêm xoang cấp, nhiễm trùng

ổ bụng (phối hợp với metronidazole), nhiễm trùng hô hấp dưới kể cả vi khuẩn đa

kháng thuốc như Pseudomonas, Enterobacter, viêm nội tâm mạc, nhiễm trùng

bệnh viên

- Trị các bệnh lây truyền theo đường tình dục: bệnh lậu, hạ cam, viêm niệu đạo và cổ tử cung

Tác dụng không mong muốn:

- Rối loạn tiêu hoá: buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, đầy hơi, ăn không ngon miệng Viêm đại tràng giả mạc

- Ảnh hưởng trên hệ thần kinh: chóng mặt, nhức đầu, mệt mỏi, mất ngủ, kích động, run rẫy, hiếm khi trầm cảm, ảo giác

- Phản ứng quá mẫn: nổi ban, ngứa, phản ứng phảnvệ

- Nhạy cảm với ánh sáng, hiếm khó chịu ở khớp, viêm bao gân, đau cơ

Viên nén bao phim 250 mg, 500mg

Dung dịch tiêm truyền: 100mg/50ml, 200mg/100ml

Người lớn: uống 500-750 mg X 2lần Nhiễm trùng niệu 250mg X 2 lần Tiêm truyền tĩnh mạch trong 30 phút cho 100mg và 200mg hay 60 phút cho 400mg trường hợp nhiễm trùng nặng

3 SƯ ĐỀ KH Á NG KH Á NG SINH CỦA VI KHU Ẩ N

3.1 Các dạng đề kháng

Đề kháng giả

- Khi hệ thống miễn dịch của cơ thể bị suy yếu

- Khi vi khuẩn ở trạng thái nghỉ

- Khi có vật cản trở tuần hoàn, làm kháng sinh không đến được ổ viêm

Đề kháng thật

- Đề kháng tự nhiên.

- Đề kháng thu nhận: xảy ra do các biến cố di truyền làm vi khuẩn từ chỗ không

có trở thành có mang gen đề kháng Bao gồm: Đề kháng trên nhiễm sắc thể và đề kháng ngoài nhiễm sắc thể (đề kháng do plasmid)

3.2 Cơ chế kháng thuốc của vi khuẩn

- Làm thay đổi tính thấm qua màng tế bào vi khuẩn (tetracyclin) hay làm mất hệ thống vận chuyển qua màng tế bào vi khuẩn (aminosid)

- Làm thay đổi vị trí tác động của kháng sinh (Penicillin, cephalosporin)

- Tạo ra enzyme làm biến đổi hay phá hủy cấu trúc của kháng sinh (Penicillin, cephalosporin, AG)

- Vi khuẩn thay đổi đường chuyển hóa mới hay tạo ra nhiều chất cạnh tranh với kháng sinh (Sulfonamid)

- Biến đổi các enzyme có chức năng chuyển hoá trở thành ít nhạy cảm với kháng sinh (Sulfonamid)

- Có hệ thống đẩy kháng sinh khỏi tế bào vi khuẩn (beta-lactam)

4 NGUYÊN TẢC SỬ DỤNG KHẢNG SINH

MỤC TIÊU

- Điều trị hiệu quả

- Tránh tạo chủng vỉ khuẩn đề kháng thuốc

- Tránh những tác dụng có hại của kháng sinh

- Hạ giá thành trị liệu

NGUYÊNTẮC

Các nguyên tắc chính nhằm sử dụng hợp lý -an toàn kháng sinh là:

- Chỉ sự dụng kháng sinh khi có nhiễm trùng

- Phải chọn đúng kháng sinh và đường cho thuốc thích hợp

- Phải sử dụng kháng sinh đúng liều lượng và đúng thời gian qui định

- Phải biết các nguyên tắc chủ yếu về phối hợp kháng sinh

Ngoài bốn nguyên tắc chủ yếu trên, khi tiến hành kháng sinh trị liệu cũng cần :

- Nắm vững các chống chỉ định của kháng sinh

- Theo dõi không chỉ hiệu quả trị liệu mà còn các tác dụng phụ của kháng sinh

- Biết rõ độc tính của kháng sinh sử dụng để có thể sử trí đúng khi có tai biến do kháng sinh gây ra

Chỉ dùng kháng sinh khi biết chắc có nhiễm khuẩn : Mỗi kháng sinh chỉ có tác động trên một số loại vi khuẩn nhất định vả hầu hết không có hiệu quả đối với các tác nhân gây bệnh khác như: virus, ký sinh trúng, nấm Do đó, chỉ nên chỉ định sử dụng kháng sinh trong trường hợp có nhiễm khuẩn

Lựa chọn kháng sinh hợp lý: Lựa chọn kháng sinh phụ thuộc 3 yếu tố:

• Độ nhạy cảm của vi khuẩn gây bệnh với kháng sinh

- Thời kỳ mang thai-cho con bú

- Tiền sử dị ứng hoặc tác dụng phụ đối với một loại thuốc, sử dụng lần sau

sẽ nặng hơn

-Khả năng đề kháng của bệnh nhân

Lự'a chọn dạng kháng sinh đường cho thuốc hơp lý:

Đường cho thuốc kháng sinh tùy thuộc nhiều yếu tố như:

- Tính khẩn cấp trong trị liệu

- Vị trí nhiễm khuẩn,

- Đặc tính hấp thu của kháng sinh

Bao gồm:

- Uống: phụ thuộc vào mức độ hấp thu qua đường ruột

- Tiêm chích: chỉ định khi thuốc hấp thu kém qua đường ruột hoặc bị nhiễm khuẩn nặng

- Hạn chế sử dụng kháng sinh tại chỗ: chỉ dùng khi nhiễm khuẩn ở mắt Nên dùng thuốc sát khuẩn cho nhiễm khuẩn ngoài da

Sử dụng đúng liều lượng:

- Dùng ngay kháng sinh ở liều điều trị cần thiết, không nên bắt đầu từ liều nhỏ rồi tăng đần.

- Điều trị liên tục, không ngắt quảng hoặc dừng đột ngột

- Không giảm liều từ từ để tránh đề kháng thuốc

Dùng kháng sinh đúng thời gian qui định

Đến nay, ấn định khoảng thời gian kháng sinh trị liệu vẫn một phần dựa trên kinh nghiệm Trong thực tế, với các trường hợp nhiễm khuẩn nhẹ, đợt điều trị thường kéo dài từ 7 - 1 0 ngày Trong phần lớn những bệnh nhiễm trùng khác, thời gian kháng sinh trị liệu còn tùy thuộc diễn tiến lâm sàng của từng ca bệnh và tùy thuộc xét nghiệm sinh học, vi trùng

Kết quả xét nghiệm vi khuẩn học: (-)

Lâm sàng: tình trạng bệnh nhân tiến triển tốt sử dụng kháng sinh thêm 2 - 3 ngày

ở người bình thường và từ 5-7 hgày ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch

Phối hợp kháng sinh

• Mục tiêu

- Tăng phổ tác dụng điều trị nhiễm khuẩn do nhiều loại vi khuẩn

- Trong bệnh nặng chưa rõ nguyên nhân

- Nhằm đạt được sự hiệp lực diệt khuẩn nhanh hơn

- Ngăn ngừa vi khuẩn phát triển dòng kháng thuốc

- Giảm độc tính do dùng liều cao hay dài ngày

• Nguyên tắc

- Căn cứ vào kết quả xét nghiệm vi khuẩn học, kháng sinh đồ

- Phối hợp hai loại kháng sinh khác họ, khác cơ chế, khác phổ tác dụng

- Phối hợp kháng sinh có cùng kiểu tác dụng

- Phối hợp các kháng sinh có tác dụng hiệp lực

- Không phối hợp 2 kháng sinh có cùng độc tính

Thay đồi kháng sinh

- Khi tình trạng nhiễm khuẩn không thuyền giảm sau một thời gian điều trị

Trước khi thay kháng sinh, cần chú ý:

- Vi khuẩn: Khả năng kháng thuốc của vi khuẩn gây bệnh.

- Ổ nhiễm khuẩn: Kháng sinh không đến được (do bọc mủ, vật cản), ồ nung mủ khu trú cần được dẫn lưu không?

- Kháng sinh dùng: Liều lượng, đường dùng, nhịp dùng thuốc

- Cơ địa bệnh nhân: Kiểm tra việc thực hiện y lệnh

Theo dõi quá trình dàng khảng sinh:

Phải theo dõi chặt chẽ, đặc biệt lưu ý đến những biểu hiện không dung nạp và ngộ độc thuốc như: Mẫn cảm, độc với thận, tai, gan, thần kinh, máu ,

Bài 2 VITAMIN

1 Tổng quát:

• Vitamin lả những hợp chất hữu cơ rất cẩn thiết cho sự sống Vitamin đóng vai trò không thể thiểu được trong sự chuyển hóa các chất Nếu thiếu vitamin các hoạt động của cơ thể sẽ bị rối loạn

• Phần lớn các vitamin cần thiết cho cơ thể điều được đưa từ ngoải vào vì cơ thể không thể tự tổng hợp được

• Nhu cầu hằng ngày của cơ thể về vitamin không nhiều; nhu cầu này có thể tăng trong một số trạng thái sinh lý, bệnh lý đặc biệt như trong quá trình mang thai, cho con bó, trong lúc bị nhiễm khuẩn

• Một số nguyên tắc sử dụng vitamin:

- Chỉ nên dùng vitamin khi có biểu hiện thiếu trong cơ thể Tình trạng thiếu vitamin thường do:

+ Nguồn thức ăn không cung cấp đủ các Vitamin

+ Ống tiêu hóa bị bệnh nên không hấp thu được

+ Việc sử dụng kháng sinh có thề diệt đi những vi khuẩn tông hợp một số vitamin

+ Nhu cầu cơ thê tăng

- Trừ vitamin A và D nếu dùng nhiều và lâu dài có thể gây bệnh thừa vitamin, còn các vitamin khác ít tích lũy nên thường không có tai biến và chống chỉ định tuyệt đối

2 Các Vitamin tan trong dầ u

2.1 Vitamin A (Retinal; Retinol)

• Nguồn gốc:

- Động vật: dầu gan cá, bơ sữa,lòng đỏtrứng

- Thực vật: cà rốt, gấc (dầu gấc có nhiều β - caroten, là tiền chất của vitamin A , khi vào cơ thể sẽ được gan chuyển hóa thành vitamin A)

• Nhu cầu cùa cơ thể: 5000UI / ngày (1UI = 0,3µg vitamin A)

• Chỉ định

- Bệnh quán gà, khô mắt, rối loạn màu sắc

- Bệnh ngoài da: bệnh vẩy cá, giúp mau lành vết thương, vết bỏng, vết loét.

- Trẻ em chậm lớn, dễ nhiễm khuẩn các bệnh đường hô hấp

- Động vật: dầu gan cá, bơ, sữa, lòng đỏ trứng

- Ở da có nhiều tiền chất của vitamin D Chất này được hoại hóa thành vitamin D dưới tác dụng của tia từ ngoại

- Tùy vào cấu trúc của nhóm R- mà ta có các loại Vitamin D1 - Vitamin D7

• Nhu cầu của cơ thể: 400UI / ngày (1UI — 0,025µg vitamin D)

- Dung dịch cồn 200000 UI Viên dầu cá uống 10000 - 50000UI / ngày

- Dung dịch tiêm dầu

- Điều trị vô sinh, xẩy thai liên tiếp

- Dùng trong bệnh teo cơ do thần kinh, nhược cơ, một số bệnh về tim mạch

• Cách dùng: Viên 100mg uống 100 - 500mg / ngày

2.4 Vitamin K

• Nguồn gốc:

- K1: có trong tự nhiên, tan trong dầu, có nhiều trong thực vật như cà chua,

đậu, bắp cải, cà rốt

- K2: do vi khuẩn ruột tổng hợp, tan trong dầu

- K3, K4: là những chất tổng hợp, tan trong nước

• Nhu cầu của cơ thể: 1mg/ngày

• Chỉ định: Điều trị hiện tượng xuất huyết do thiếu prothrombin.

- Tham gia chuyển hóa glucid (carbonhydrat)

- Dạng có họat tính: thiamin pyrophosphat

- Đóng vai trò là coenzym của các enzym decarboxylase, transketolase

• Triệu chứng thiếu:

- Viêm thần kinh ngoại biên, phù, suy tim

- Tê liệt cơ

• Nhu cầu của cơ thể:1 - 3 mg /ngày

• Chỉ định

- Bệnh tê phù Beri - Beri

- Viêm đa dây thần kinh do nghiện rượu

- Dùng liều cao có tác dụng giảm đau (đau mình mẩy, đau dây thần kinh, đau do thấp khớp )

- Phòng ngừa thiếu vitamin B1

• Cách dùng:

- Viên 50 - 100 mg uống 100 - 250mg / ngày

- Dung dịch tiêm : IM 25 - 100mg / ngày,

- Phòng ngừa thiếu 20 - 100mg / ngày

- Bột tinh thể màu vàng cam

- Vị đắng, khó tan trong nước và dung môi hữu cơ

- Không bị phân hủy bởi nhiệt độ và oxy

- Dễ bị thủy phân trong môi trường kiềm hay acid cho ra các sản phẩm không có hoạt tính vitamin

- Trong môi trường kiềm dễ bị phân hủy bởi ánh sáng

- Rối loạn tiêu hóa

- Viêm giác mạc, lưỡi, loét môi, nứt mép

- Viêm da, tăng tiết bã nhờn, thiếu máu

• Chỉ định: Tổn thương mắt, da niêm mạc; viêm kết mạc; viêm màng mắt;

viêm loét lưỡi miệng

• Cách dùng:

- Viên nén: 5 - 250mg, uống 5 - 30mg / ngày

- Ống tiêm 10 mg, IM sâu

3.3 Vitamin PP

• Nguồn gốc:

- Men bia, ngũ cốc, gan, thịt, sữa, vi khuẩn iruột

• Tính chất:

- Tinh thể hình kim, không màu, vị đắng, tan trong nước hoặc alcol, không

bị phân hủy khi đun nấu

• Tác dụng:

- Là coenzym của nhiều enzym xúc tác các phản ứng oxy hóa - khử chuồi

hô hấp tế bào để tạo ra năng lượng dưới dạng ATP

- Acid nicotinic làm giảm LDL và tăng HLD, giãn mạch (nicotinamid không có tác dụng này)

• Nhu cầu của cơ thể: 25 mg / ngày

• Triệu chứng thiế u :

- Đau họng, viêm miệng, luỡi, sụt cân

- Pellagra: tiêu chảy; viêm da; sa sút trí tuệ

• Chỉ định

- Phòng và chữa bệnh Pellagra (các rối loạn ngoài da, rối loạn thần kinh và tâm thần, rối loạn tiêu hóa và suy nhược.)

- Một số bệnh da - niêm mạc, tiêu hóa

• Cách dùng: Viên nén 500mg; uống 500mg / ngày.

3.4 Vitamin B6 (Pyridoxin)

• Nguồn gốc:

- Men bia, lúa mì, đậu, ngô, thịt, gan

• Tính chất:

- Tinh thể trắng, vị đắng, dễ tan trong nước vả cồn

- Bền vững với nhiệt độ, nhạy cảm với tia UV, dễ bị oxy hóa

- Bảo quản trong chai nâu, nút kín

• Tác dụng:

- Là coenzym cùa enzym chuyển hóa protid.

- Tham gia quá trình biến đồi a.gluconic => GABA

- Tham gia tổng hợp Heme

- Tham gia quá trình chuyển hóa glucid, lipid

• Triệu chứng thiếu:

- Viêm da, đau họng, tăng tiết bả nhờn

- Men bia, cấm gậo, mầm lúa mi, đậu tương, vi khuẩn ruột

- Viêm thần kinh ngoại biên, thiếu máu, co giật

• Nhu cầu của cơ thể: 2 mg / ngày

• Chỉ định

- Viêm dây thần kinh, rối loạn thần kinh

- Viêm da, các bệnh về da do thần kinh

- Nhiễm độc khi có thai

- Bệnh Pellagra (phối hợp với vitamin PP)

- Tạo ra hydroxyprolin là thành phần chính của mô liên kết

- Tham gia chuyển hóa protid, glucid, lipid

• Triệu ch ứng thiếu:

- Xuất huyết dưới da: vết bầm, chảy máu chân răng, vết thương chậm lên sẹo

• Nhu cầu của cơ thể: 100 mg / ngày

Bài 3 THUỐC CHỐNG DỊ ỨNG

1 ĐẠI CƯƠNG

Kháng histmin H1 là nhóm thuốc tổng hợp làm ức chế tác dụng của histamin

trên thụ thể H1 trong các phản ứng dị ứng Thường được chỉ định trong các trường hợp: triệu chứng dị ứng ngoài da như phát ban, mẫn ngứa, phù Quincke, viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng Ngoài ra một số chất kháng histamin H1 còn được chỉ định để phòng và trị chứng say tàu xe.Dựa vảo tác động lên thần kinh trung ương các chất kháng histamin Hi được phân ra thành 3 thế hệ:

Ưu điểm: - Khắc phục được một số nhược điểm của thuốc thế hệ 1

- Không hoặc ít gây buồn ngủ

- Thời gian tác dụng dài hơn

- Tác dụng kháng cholinergic ít hơn

Nhược điểm:

- Một số thuốc gây rối loạn nhịp tim:Terfenadin và Astemizol gây rối loạn nhịp thất, ngừng tim, tác dụng này xảy ra không quá xa liều điều trị Vì vậy 2 thuốc này đã bị rút ra khòi thị trường Mỹ năm 1998-1999

- Tương tác với nhiều thuốc

+ Thế hệ thứ 3 : Gồm những thuốc là đồng dạng ( isomer) hoặc các chất chuyển

hoá còn hoạt tính của những thuốc ở thế hệ 2

Ưu điểm: Khắc phục được nhược điểm các thuốc thế hệ 1,2 Ngoài ra còn có tác

dụng kháng viêm

2 NHÓM THUỐC KHÁNG HISTAMIN HI THẾ HỆ I

2.1 CLORPHENIRAMIN MALEAT

Tác dụng

Kháng histamin H1 (thế hệ I), kháng cholinergic, an thần

Chỉ định

- Dị ứng đường hô hấp trên: viêm mũi dị úng, sổ mũi mùa

- Dị ứng da: nổi mề đay, phù Quyncke; dị ứng thuốc; dị ứng thức ăn

- Viêm kết mạc dị ứng;

- Sưng viêm do côn trùng đốt

Tác dụng phụ: Buồn ngủ, ngủ gà ban ngày.

Khô miệng Chóng mặt

Chống chỉ định

- Mẫn cảm với thuốc, phì đại tuyến tiền liệt, glaucom góc đóng

- Cơn hen cấp, trẻ sơ sinh và trẻ sinh thiếu tháng

Liều dùng.

- Ngườỉ lớn: 4 mg/ lần x 4 -6 lần / 24 giờ; tối đa 40 mg/ 24giờ

- Trẻ em (<12 tuồi): 2 mg/ lần x 3 - 6 lần / 24 giờ; tối đa 12 mg/ 24 giờ

2.2 DEXCLORPHENIRAMIN MALEAT

Chỉ định: Chỉ định giống với clorpheniramin maleat tác dụng mạnh gấp 2 lần

clorpheniramin maleat Giới hạn an toàn cao

- Đây là 1 kháng histamin H1 và có tác dụng kháng cholinergic như chống nôn, chống ho, giảm tiết, ngoài ra còn có tính an thần gây ngủ.

- Dị ứng đường hô hấp trên: viêm mũi dị ứng, sổ mũi mùa

- Dị ứng da: nổi mề đay; dị ứng thuốc; dị ứng thức ăn; sưng viêm do côn trùng đốt

Liều dùng: Liều cho đường uống

- Người lớn: 25 - 50 mg/ lần X 4 -6 lần / 24 giờ; tối đa 300 mg/ 24giờ

- Trẻ em 6 - 12 tuổi: 12,5 - 25 mg/ lần X 4 - 6 lần / 24 giờ; tối đa 150 mg/ 24 giờ

- Trẻ em < 6 tuổi: 6,25 - 12,5 mg/lần X 4 - 6 lần / 24 giờ

2.

4 CETIRIZIN HYDROCLORID

Chỉ định

- Dị ứng đường hô hấp trên: viêm mũi dị ứng dai dẳng, viêm mũi theo mùa

- Mê đay mạn tính vô căn ở người lớn và trẻ em trên 12 tuổi

- Viêm kết mạc dị ứng;

Tác dụng phụ

- Buồn ngủ, ngủ gà ban ngày Mệt mỏi, khô miệng

- Chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn

Chống chỉ định: Có tiền sử dị ứng với cetirizin

Liều dùng: 6 tuổi: 10 mg X 1 lần / 24 giờ hoặc 5 mg X 2 lần / 24 giờ

2.5 LORATADINE

Chỉ định:

- Viêm mũi dị ứng Viêm kết mạc dị ứng;

- Ngứa, mề đay liên quan đến histamin

Tác dụng phụ

- Đau đầu, chóng mặt Khô miệng Buồn nôn

- Khô mũi, hắc hơi

Liều dùng: > 12 tuổi; 10 mg/ lần / 24 giờ.

- Trẻ em 2 -12 tuổi: trọng lượng cơ thể > 30 kg uống 10 ml xi-rô (1 mg /ml) /lần /

24 giờ

- Trọng lượng cơ thể < 30 kg uống 5 ml xi -rô (1 mg /ml) /lần / 24 giờ

BÀI 4 DƯỢC LIỆU CHỮA CẢM - CÚM-HO

Tinh dầu, menthol là thảnh phần chủ yếu có trong tinh dầu tinh dầu dưới dạng tự

do hay kết hợp với acid acetic

Ngoài ra còn chứa flavonoid

Thu hái - chế biến - bảo quản:

Thu hái lúc cây sắp ra hoa hoặc đang ra hoa, cắt cành lá để cất tinh dầu hoặc phơi trong mát (phơi âm can) đến khô, đóng bao, để nơi khô mát Mỗi năm thu hái 3-4 lần, hái về bó lại từng bó phơi chổ mát cho khô, hoặc nếu cất lấy tinh dầu thì cất ngay hoặc để héo rồi cất Tinh dầu cất lấy menthol

Tác dụng công dụng

T ác dụng

• Gây tê tại chỗ

• Sát trùng ngoài da và tai mũi họng

• Kháng viêm

• Với liều nhỏ gây hưng phấn xủc tiếp sự bài tiết của tuyến mồ hôi, làm cho nhiệt độ cơ thể hạ thầp.Liều lớn gây kích tùy sống gây tê và liệt phản xạ ngăn sự lên men quá bình thường trong ruột non

Công dụng

• Chữa cảm cúm, chữa ho, viêm họng

• Chữa đau bụng, đầy bungj, ăn uống khó tiêu

• Là thuốc chữa loét dạ dày, lảm giảm bài tiết dịch vị và giảm đau

Chú ý

Bạc hà, tinh dầu bạc hà, các chế phẩm từ Bạc hà gây ức chế hô hấp ờ trẻ sơ sinh

=> gây ngừng thở, ngừng tim