SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5

SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5 SKKN một số phương pháp rèn kĩ năng đọc đúng và đọc diễn cảm trong phân môn tập đọc lớp 5

Túm tắt đề tài……….……… Trang 2

2 Giới thiệuđề tài……… ……… Trang 5

3 Phơng pháp nghiên cứu:……… ……… ….Trang 5

1) Khách thể nghiên cứu……… …… …Trang 6 2) Thiết kế nghiên cứu……… …Trang 6 3) Quy trình nghiên cứu……….……… Trang 7 4) Đo lờng và thu thập dữ liệu……….… Trang 7

4 Phân tích dữ liệu và kết quả……… ……… Trang 8

5 Bàn luận ……… … … Trang 10

6 Kết luận và khuyến nghị……… Trang 10

7 Tài liệu tham khảo……… ……….……Trang 11

8 Phụ lục……… ……… …Trang 12

* Danh mục các từ viết tắt trong đề tài

ĐỌC DIỄN CẢM TRONG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 5"

I. TÓM TẮT ĐỀ TÀI

- Phân môn Tập đọc trong Tiếng Việt là một trong những phân môn quan trọng

bởi có đọc tốt thì mới học tốt Tiếng Việt Đọc tốt ở phân môn Tập đọc là các em

được củng cố khắc sâu thêm những tri thức, kỹ năng học tốt ở những phân môn khác của Tiếng Việt và các môn học khác Chức năng của phân môn Tập đọc là luyện đọc: rèn cho học sinh đọc đúng, đọc trôi chảy, tiến tới đọc hay (đọc diễn cảm) Thông qua đọc đúng, đọc hay học sinh cảm thụ được cái hay cái đẹp của bài văn, bài thơ Nó là chìa khoá đưa các em vào kho tàng văn hoá, khoa học, giúp các em nhận ra những tinh hoa của dân tộc đang được tàng trữ trong sách

vở Mỗi bài tập đọc là một văn bản là một bức tranh thu nhỏ về hiện thực về cảnh đẹp đất nước, con người, xã hội Mặt khác, thể hiện được tâm hồn của tác giả không chỉ có nội dung hấp dẫn của bài văn bài thơ mà còn phụ thuộc vào người đọc tác phẩm đó Trước hết người đọc phải đọc đúng, đọc chính xác, đọc trôi chảy, tiến tới đọc diễn cảm , đọc theo vai thì mới diễn tả cảm xúc, tình cảm,thái độ của tác giả bộc lộ qua từng nhân vật trong tác phẩm Đối với học sinh lớp 5, khi học môn tập đọc, các em được làm quen và tiếp xúc với nhiều loại văn

bản khác nhau như: Văn bản nghệ thuật, báo chí, khoa học Trong văn bản nghệ thuật có cả trích đoạn, kịch, thơ, văn xuôi với số lượng chữ khá nhiều và

yêu cầu cao hơn về tốc độ đọc tối thiểu khoảng 120 tiếng/phút Vì vậy Giáo viênphải nâng cao năng lực đọc cho học sinh, giúp học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm

là hết sức cần thiết cho học sinh cuối cấp tiểu học , làm nền tảng cho việc học ởcác lớp trên

- Theo chương trình Giáo dục phổ thông - Cấp Tiểu học (ban hành kèm theoquyết định số 16 / 2006 / QĐ - BGDĐT ngày 05- 5-2006 của Bộ trưởng Bộ Giáodục và Đào tạo), mục tiêu của phân môn Tập đọc là:

- Hình thành và phát triển ở học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng việt (đọc,viết, nghe, nói) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứatuổi Thông qua việc dạy học Tập đọc, góp phần rèn luyện thao tác tư duy

- Cung cấp những kiến thức sơ giản về Tiếng việt; về tự nhiên, xã hội và conngười; về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài.

- Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu Tiếng việt và hình thành thói quen giữ gìn

sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng việt, góp phần hình thành nhân cách conngười Việt Nam xã hội chủ nghĩa

- Để thực hiện mục tiêu "Hình thành và phát triển ở HS các kĩ năng sử dụngTiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trườnghoạt động của lứa tuổi", môn Tiếng việt bậc Tiểu học lấy nguyên tắc dạy giaotiếp làm định hướng cơ bản Quan điểm dạy giao tiếp được thể hiện trên cả haiphương diện nội dung và phương pháp dạy học

- Về Mục đích yêu cầu của dạy học phân môn tập đọc lớp 5:

1.Củng cố kỹ năng đọc trơn, độc thầm đã được hình thành ở các lớp dưới ;tăng cường tốc độ đọc,khả năng đọc lướt để chọn thông tin nhanh; khả năng đọc diễn cảm.

2.Phát triển kỹ năng đọc hiểu lên mức cao hơn: nắm và vận dụng được một số khái niệm như đề tài, cốt truyện, nhân vật, tính cách, để hiểu ý nghĩa của bài

và phát hiện một vài giá trị nghệ thuật trong các bài văn, bài thơ.

3,Mở rộng vốn hiểu biết về tự nhiên,xã hội và con người đẻ gốp phần hình thành nhân các của con người mới

(Trích TIếng Việt 5 Tập 1 Sách giáo viên Bộ Giáo dục và Đào tạo)

- Về nội dung dạy học Bộ SGK Tiếng Việt lớp 5 bào gồm 62 bài tập đọc thuộc các loại hình văn bản nghệ thuật, báo chí khoa học, trong đó có 46 bài văn xuôi( 4 bài là trích đoạn kịch),18 bài thơ ( có 4 bài ca dao ngắn dạy trong cùng một tiết), phân môn tập đọc ở lớp 5 tiếp tục củng cố nâng cao kỹ năng đọc trơn, đọc thầm, tiếp tục rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm

Cùng với các phận môn kể chuyện,Tập làm văn, phân môn Tập đọc còn xây dựng cho học sinh thói quen tìm đọc sách ở thư viện, dùng sách công cụ (từ diển, sổ tay từ ngữ, ngữ pháp) và ghi chép những thông tin cần thiết khi đọc.

- Về yêu cầu cần đạt : Theo sách Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thúc, kỹ năng các môn học ở tiểu học lớp 5 thì mức độ đọc của học sinh theo từng giai

đoạn ( gắn với 4 lần kiểm tra định kỳ môn Tiếng Việt quy định như sau:

Giai đoạn Giữa HK1 Cuối HK1 Giữa HK1I Cuối HK1I Tốc độ đọc

cần đạt

Khoảng 100 tiếng/ 1 phút

Khoảng 110tiếng/ 1 phút

Khoảng 115tiếng/ 1 phút

Khoảng 120tiếng/ 1 phút

- Về phương pháp dạy học, các kĩ năng nói trên được dạy thông qua nhiều bàitập mang tính tình huống, phù hợp với những tình huống giao tiếp tự nhiên

- Phân môn Tập đọc rèn luyện cho HS kĩ năng đọc (đọc thành tiếng, đọc thầm,đọc hiểu, đọc diễn cảm), nghe và nói Bên cạnh đó các bài Tập đọc trong SGKHướng dẫn học Tiếng Việt 5phản ánh nhiều lĩnh vực khác nhau:

- Thông qua hệ thống bài Tập đọc theo chủ điểm và các lĩnh vực khác nhau,qua những câu hỏi, bài tập khai thác nội dung bài, phân môn Tập đọc còn cungcấp cho HS những hiểu biết về thiên nhiên, xã hội và con người, cung cấp vốn

từ, vốn diễn đạt, những hiểu biết về tác phẩm văn học (như nhân vật, cốt truyện,hình ảnh, chi tiết, ) góp phần mở rộng vốn sống và rèn luyện nhân cách chohọc sinh

II GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI

1.Tìm hiểu thực trạng

-Hiện nay, nhiều thành tựu khoa học và công nghệ xuất hiện một cách hết sứcbất ngờ và đổi mới một cách cực kì nhanh chóng Theo đó hệ thống giáo dụccũng đặt ra yêu cầu cần phải đổi mới Nước ta đang trên con đường hội nhập vàphát triển thì đổi mới giáo dục, trong đó có đổi mới phương pháp dạy học là hếtsức cần thiết Vấn đề đặt ra với nhà trường là làm thế nào để học sinh có thể làmchủ, tự lực chiếm lĩnh kiến thức, tích cực, chủ đông, sáng tạo, có kĩ năng giảiquyết vấn đề nảy sinh trong cuộc sống Đó thực sự là thách thức lớn đối vớingành giáo dục nói chung, nhà trường, giáo viên nói riêng Giáo viên không chỉ

là người mang kiến thức đến cho học sinh mà cần dạy cho học sinh cách tìmkiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho việc tự học suốt đời

Thực tế hiện nay ở trường Tiểu học tôi đang dạy cho thấy, kỹ năng đọc củahọc sinh còn hạn chế, một số giáo viên chưa tìm ra phương pháp để nâng cao kết

quả giờ dạy phân môn tập đọc của lớp mình Việc dạy phân môn Tập đọc củamột số giáo viên vẫn bám vào phương pháp dạy học theo kiểu truyền thống.Phần đa vận dụng phương pháp mới cũng chỉ là đọc cá nhân, đọc theo nhóm, Khi học sinh đọc bài hầu hết giáo viên không kiểm soát được tốc độ đọc, cho dùcách đọc của học sinh đó đọc đúng hay sai Đây chính là nguyên nhân làm chohọc sinh hoạt động không tích cực, sinh ra nhàm chán khi học phân môn Tậpđọc này

*Về sách giáo khoa:Sách giáo khoa Hướng dẫn họcTiếng Việt 5 Vnen mà

chúng tôi đang thực hiện (gồm 4 tập) với 10 đơn vị học, mỗi đơn vị gắn với mộtchủ điểm, mỗi chủ điểmhọc trong 3 tuần

Học kỳ 1: Gồm các chủ điểm

Việt Nam –Tổ quốc em

Cánh chim hòa bình

Con người với thiên nhiên

Giữ lấy màu xanh

Những chủ nhân của tương lai

(trừ chủ điểm VÌ HẠNH PHÚC CON NGƯỜI được học trong 4 tuần) Nội dung cácchủ điểm học ở lớp 5 đã chia ra cụ thể hơn, mở rộng và nâng cao hơn, giúp HSđược tiếp xúc với nhiều mặt của cuộc sống, góp phần phục vụ cho việc dạy họcphân môn Tập đọc được tốt hơn

* Về giáo viên và học sinh:

a) Giáo viên:

- Một số giáo viên chưa chú ý đến tốc độđọcvà chỉnh sửa cách đọc sai cho họcsinh và sử dụng phương pháp dạy học chưa linh hoạt, còn dạy theo lối cô giảnggiải HS nghe như vậy học sinh không tích cực trong học tập biến giờ tập đọcthành giờ giảng văn.

- Một hạn chế rất phổ biến ở giáo viên khi dạy phân môn Tập đọc là chưa hướngcho học sinh cách nhập vai, cách thể hiện khi đọc, chưa chú ý đến cách đọc diễncảm cho học sinh

b) Học sinh:

- Lớp có trình độ nhận thức không đồng đều có nhiều học sinh tiếp thu tốt, đọctrôi chảy nhưng vẫn còn rất nhiều em đọc chưa trôi chảy, còn sai những âm, vầndấu thanh theo phương ngữ

-Do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương phát âm chưa chuẩn, ông bà, bố mẹngười lớn nói thế nào các em bắt chước như thế

- Do bố mẹ ở địa phương khác chuyển đến hay đến xây dựng gia đình nói , phát

âm chưa đúng.Số lượng học sinh đông, ý thức học của một số HS còn chưatốt.Sau khi được phân công nhận lớp tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đọccủa học sinh qua Bài 2A: Văn hiến nghìn năm với bài tập đọc Nghìn năm vănhiến Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 5 tập 1A trang 23 kết quả như sau :

(Bảng này khảo sát của HS lớp nào?)

chuẩn xác một số phụ âm đầu: l/n; tr/ch; s/x), nên đa số các em ngại đọc.

Qua khảo sát thực trạng dạy và học tập đọc ở lớp 5 cho thấy kỹ năng đọc củacác emchưa tốt Đó là điều tôi băn khoăn, trăn trở, đã thúc đẩy tôi suy nghĩ

và đầu tư chăm lo chất lượng dạy học của mình, thúc đẩy khả năng học của học trò để theo kịp thời kỳ giáo dục công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

2 Giải pháp thay thế:

a) Để giúp học sinh đọc đúng

- Phải biết kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội Đầu năm học nhà trường đã tổ chức hội nghị phụ huynh tôi kết hợp họp phụ huynh lớp để traođổi, bàn bạc tìm ra biện pháp tốt nhất để các em học tốt các môn học nói chung

và phân môn Tập đọc nói riêng Tôi hướng dẫn phụ huynh cách giúp đỡ các em học tập tốt ở nhà, học sinh phải biết cách chuẩn bị bài như đọc và soạn bài trước

ở nhà

-Để các em giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, tôi sắp xếp những học sinh đọc yếu ngồi cạnh những học sinh đọc khá, giỏi, 15 phút đầu giờ những em khá, giỏi có nhiệm vụ kiểm tra việc luyện đọc ở nhà của bạn để giúp giáo viên sữa chữa cho học sinh

- Tôi thường xuyên kiểm tra bài cũ để biết được mức tiến bộ của các em để có biện pháp hướng dẫn phù hợp

-Muốn giờ học trở lên nhẹ nhàng, đem lại được hiệu quả thiết thực GV cần nắmvững yêu cầu cơ bản và sử dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức cho HS luyện đọc.(nhất là đối với học sinh có điều kiện còn khó khăn trong học tập)

- Đối với lớp 5 học sinh cần đọc đúng và rành mạch bài văn (đạt yêu cầu tối thiểu khoảng120 tiếng / phút ), từ đó có cơ sở nhận biết được ý chính của đoạn văn, bài văn.Tôi luôn củng cố kỹ năng đọc cho học sinh khi gặp dấu chấm phải nghỉ hơi, gặp dấu phẩy phải ngắt hơi Để tránh học sinh ngắt nghỉ quá lâu ,làm cho việc đọc rời rạc không diễn cảm , tôi thường đọc mẫu câu, đoạn ,,,,sau đó gọi một vài em khá đọc để cả lớp lắng nghe, cảm nhận Tôi nghĩ rằng việc đổi mới dần dần từng bước chắc chắn sẽ có hiệu quả, để cho các em làm quen cách học này sẽ thực hiện phương pháp tích cực hoá hoạt động của người học Trong

đó giáo viên đóng vai trò người tổ chức hoạt động của học sinh, mỗi học sinh đều được hoạt động, mỗi học sinh đều được bộc lộ mình và được phát triển đó

chính là hoạt động giao tiếp (đặc thù của môn Tiếng Việt) Trước hết tôi kiên trì tập cho các em có nề nếp trong học tập đọc, yêu thích học tập đọc Khi tôi đọc mẫu, tất cả các em phải chú ý nhìn vào bài đọc và đọc thầm theo Khi một em đọc thì tất cả học sinh khác phải chú ý đọc thầm và sẵn sàng đọc tiếp Khi bạn đọc xong phải biết nhận xét cách đọc của bạn, đó chính là cách giúp các em tự trau dồi kỹ năng đọc của mình thông qua việc đọc của bạn Những em đọc yếu tôi thường cho các em đọc tiếp nhận văn bản nhiều lần để giúp các em luyện đọcđúng tiếng từ khó Tôi cho các em luyện đọc từng câu đến đoạn ngắn và luôn có lời khích lệ, động viên các em để các em khỏi ngại ngùng, mạnh dạn hơn, vừa động viên được các em đọc yếu vươn lên tiến bộ mà còn làm cho các em tự tin ởmình hơn Những em khá giỏi tôi thường cho các em đọc đoạn hoặc cả bài và sau đó theo dõi các bạn trung bình yếu để nhận xét và nhắc nhở những tiếng bạnđọc sai

-Việc các em tự luyện đọc là rất quan trọng Tôi có kế hoạch cho các em tập đọc trước bài ở những tiết tự học Những em đọc yếu phải đọc nhiều lượt cho quen mặt chữ Những em đọc khá giỏi đọc ít lượt rồi tìm hiểu nội dung, hiểu nghĩa từ Ngoài việc đọc to các em cần luyện đọc thầm bằng mắt Những em đọcyếu về nhà luyện đọc thêm hôm sau đọc cho cô nghe vào 15 phút sinh hoạt đầu giờ

- Tôi khuyến khích các em đọc thêm sách báo đặc biệt những cuốn sách tranh truyện, báo nhi đồng Vì loại truyện này ngắn, chữ to có tranh nên rất thu hút các

em hứng thú đọc

- Hướng dẫn đọc từng câu : Mục đích của rèn đọc câu là hướng dẫn học sinh ngừng nghỉ, ngắt hơi, ngắt nhịp đúng chỗ, biết lên giọng, nhấn giọng, hạ thấp giọng, … ở những từ ngữ thích hợp trong tiết tập đọc, giáo viên cần chọn ra những câu văn dài, những câu thơ khó ngắt nhịp ghi ra bảng phụ, sau đó giáo viên đọc mẫu cho học sinh phát hiện ra những chỗ ngắt hơi, ngắt nhịp trong câu đó; Sau đó dùng bút lông (phấn màu) sổ (đánh dấu) chỗ ngắt hơi, ngắt nhịp, nhấn giọng… học sinh có thể dùng chì để làm kí hiệu vào SGK.Sau đó cho các

em luyện đọc cá nhân, hoặc đồng thanh tổ có nhiều học sinh đọc yếu

GV theo dõi học sinh đọc để sửa lỗi phát âm, kết hợp luyện đọc đúng từ ngữ Giáo viên nên chia nhỏ văn bản cho nhiều học sinh được tham gia tích cực vào quá trình luyện đọc, qua đó bộc lộ năng lực đọc của từng cá nhân GV lắng nghehọc sinh đọc dù chỉ 1 câu cũng có thể sơ bộ cảm nhận được ưu điểm hay hạn chế

về kĩ năng đọc của HS để từ đó có biện pháp động viên hay giúp đỡ kịp thời Những "thông tin ngược" từ phía HS qua việc thực hành đọc câu còn là cơ sở để

GV lựa chọn nội dung dạy học thiết thực, tránh những áp đặt mang tính chủ quan

Từ ngữ ít HS đọc sai thì chỉ cần sửa trực tiếp cho từng cá nhân, nếu nhiều HS đọc sai thì cần hướng dẫn sửa chung cho cả lớp

Ví dụ: Khi dạy bài Tập đọc: "Ê- mi- li, con "

Đọc đoạn :

Giôn –xơn Tội ác bay chồng chất Nhân danh ai

Bay mang những B.52 Những na pan hơi độc

Đến Việt Nam

Để đốt những nhà thương,/ trường học Giết những con người/ chỉ biết yêu thương Giết những trẻ em/ chỉ biết đến trường Giết những đồng xanh /bốn mùa hoa lá

Và giết cả những dòng sông/ của thơ ca nhạc họa?

Học sinh lắng nghe bạn đọc biết nhận xét từ nhấn giọng ở những từ in đậm, ngắtnghỉ từng câu thơ ,đoạn thơ , Biết diễn cảm lời chú Mo-ri-xơn lên án tội ác củachính quyền Giôn –xơn

Học sinh được đọc và nghe bạn đọc từng câu, bằng trực giác, học sinh còn nhận thức được đơn vị nhỏ nhất của lời nói (câu) là diễn đạt trọn ý Kết hợp với những kiến thức được cung cấp qua các bài tập luyện từ và câu, HS sẽ dễ dàng tiếp nhận và thực hành cách viết câu đúng ngữ pháp Tiếng Việt

Ở Sách Hướng dẫn học Tiếng Việt 5 Vnen phần Cùng luyện đọc được chia

thành hai hoặc 3 mục rõ ràng

Đầu tiên học sinh được đọc các từ khó, tên riêng

Ví dụ :

a) Đọc các tên riêng :

-Ê-mi-li, Mo-ri- xơn,Lầu Ngũ Giác,na pan

-Pô-tô-mác, Giôn –xơn, Oa-sinh-tơn

b) Đọc câu

c) Đọc đoạn,bài

Hoạt động đọc từng từ ,đến câu rồi đến đoạn trong quy trình hướng dẫn HS luyện đọc ở lớp 5 xuất phát từ các căn cứ khoa học, sư phạm và tâm lí trẻ em, vì vậy không thể bỏ qua Điều đáng quan tâm là việc vận dụng của GV phải hết sức linh hoạt như một số điểm nêu trên

- Hướng dẫn đọc từng đoạn trước lớp: Ở lớp 5,HS nối tiếp nhau đọc từng đoạn trong bài GV theo dõi HS đọc để gợi ý, hướng dẫn cách ngắt nghỉ hơi, cách ngắt nhịp thơ cho đúng, đọc đúng ngữ điệu câu và tập phân biệt lời người dẫn chuyện với lời nhân vật (nếu có); hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa từ ngữ được chú giải trong SGK thông qua đọc; từ ngữ chưa quen thuộc với học sinh địa phương (nếu có)

- Hướng dẫn đọc từng đoạn trong nhóm: Có thể linh hoạt đọc theo nhóm đôi, nhóm bốn, dựa vào cách đọc được hướng dẫn trên lớp HS cần đọc và theo dõi nhận xét bạn đọc GV cần tạo cho học sinh thói quen đọc vừa phải để không ảnhhưởng nhiều đến nhóm khác, có kỹ năng nghe và theo dõi SGK để xác nhận kết quả đọc của bạn.Hiện nay ở loại sách giáo khoa thông thường hay sách Vnen thìphân môn Tập đọc đều áp dụng phương pháp là giáo viên hướng dẫn học sinh luyện đọc xong rồi mới tìm hiểu bài, sau đó tiếp theo phần luyện đọc lại Học sinh lớp lúc đầu chưa hiểu hết nội dung bài nên đọc bài lúc đầu chưa thể đọc đúng, đọc diễn cảm được Giáo viên lúc đó phải đọc mẫu cho học sinh tiếp xúc với tác phẩm, sau khi luyện đọc từ, câu khó có trong đoạn xong giáo viên mới hướng dẫn luyện đọc đoạn, giáo viên cần nêu cách cụ thể về đọc như: Nhấn

giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ nào, đọc cao hạ thấp từ nào…, nhanh, chậm, vui, buồn.Tóm lại giáo viên cần phải rèn cho học sinh đọc có ngữ điệu, giọng điệu phải phù hợp với từng loại câu (câu kể,câu hỏi, câu cảm,câu cầu khiến) Giáo viên hướng dẫn đọc một cách cụ thể, rõ ràng, tránh hướng dẫn chung chung như phần hướng dẫn đọc ở SGK Đối với các bài thơ để rèn học sinh đọc diễn cảm, giáo viên phải biết khai thác những nét đặc trưng của thơ: Dòng thơ, nhịp thơ, vần thơ, thể thơ Cần hướng dẫn kỹ về cách ngắt nhịp, cách ngắt nghỉ hơi ở cuối mỗi dòng thơ, cách đọc những tiếng cùng vần với nhau… sao cho phù hợp với

thể thơ, nội dung của từng khổ thơ, đoạn thơ.

b Luyện đọc diễn cảm:

Kĩ năng đọc diễn cảm được luyện tập sau khi học sinh đã được những yêu cầu tối thiểu về trình độ đọc (đọc đúng, rõ ràng, rành mạch…), sau khi học sinh đã tìm hiểu bài và nắm được nội dung, ý nghĩa bài đọc Muốn đọc diễn cảm một văn bản, phải lựa chọn được giọng đọc, ngữ điệu phù hợp với tình huống miêu

tả, thái độ của tác giả đối với nhân vật và nội dung miêu tả trong văn bản Khi dạy HS đọc diễn cảm, giáo viên hướng dẫn các em luyện tập để từng bước đạt được những yêu cầu trên theo mức độ từ thấp đến cao như sau:

- Biết thể hiện ngữ điệu phù hợp với từng loại câu

Ví dụ: Khi dạy bài : “Cái gì quý nhất ?” Hướng dẫn học Tiếng Việt 5- Tập 1A

trang 150

Hướng dẫn học sinh luyện đọc các câu thể hiện đúng ngữ điệu:

+ Theo tớ, quý nhất là lúa gạo.Các cậu có thấy ai không ăn mà sống được không

?! (Câu đầu giọng khẳng định dứt khoát , câu sau lên giọng ở cuối câu)

+ Bạn Hùng nói không đúng.quý nhất phải là vàng Mọi người chẳng thường nóiquý như vàng là gì ? Có vàng là có tiền, có tiền sẽ mua được lúa gạo

.- Biết đọc phân biệt lời kể của tác giả với nhân vật

- Biết đọc phân biệt lời của các nhân vật sao cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi

và tính cách của từng nhân vật

Ví dụ: Khi dạy bài: “Lòng dân” – Hướng dẫn học Tiếng Việt 5- Tập 1A trang 46

Tôi hướng dẫn cách ngắt giọng để phân biệt tên nhân vật với lời nói nhân vật

Đọc đúng ngữ điệu các câu kể, câu hỏi, câu khiến, câu cảm trong bài.Giọng đọc phải thay đổi linh hoạt, phù hợp với tính cách từng nhân vật và tình huống căng thẳng, đầy kịch tính của vở kịch Biết đọc diễn cảm vở kịch theo cách phân vai Cai: Hừm! Thằng nhỏ, lại đây.Ông đó phải tía mầy không? Nói dối tao bắn (Giọng hống hách, xấc xược)

An: Dạ hổng phải tía …

An: Dạ cháu… kêu bằng ba, chứ hổng phải tía.( Giọng thật thà ,hồn nhiên)

Dì Năm: Ba nó để chỗ nào?Cán bộ : Thì coi đâu đó.( Giọng dì Năm và chú cán

bộ tự nhiên, bình tĩnh)

- Khi đọc câu thơ có nhiều ý hóm hỉnh, vui vẻ cần nhấn giọng một số từ ngữ kèm theo cử chỉ nét mặt để thể hiện sắc thái đó Đối với những bài văn xuôi khi đọc ngoài việc tìm những dấu câu đặc biệt ( câu hỏi, câu cảm, câu khiến ) để hướng dẫn học sinh đọc Giáo viên cần chú trọng cách nghỉ hơi ở dấu chấm, ngắt hơi ở dấu phấy.Đặc biệt phải biết ngắt hơi ở chỗ không có dấu câu nhưng

đó là chỗ tách ý

Ví dụ : Khi dạy bài “ Lập làng giữ biển” –Tiếng việt 5- tập 2

Cần đọc giọng kể chuyện, chú ý giọng đọc của từng nhân vật.(Lời của bố Nhụ: vui vẻ thân mật.Lời của Nhụ: nhẹ nhàng.Có như vậy mới biểu đạt được trạng thái, cảm xúc của tác giả)

- Đối với các bài thơ, tuỳ theo từng thể loại thơ mà giáo viên hướng dẫn cho họcsinh cách đọc sao cho đúng nhịp câu thơ

Ví dụ bài: “ Cao Bằng”Tiếng Việt 5 tập 2

Rồi dần / bằng bằng xuốngÔng lành / như hạt gạo

Bà hiền / như suối trong…

Cao giọng khi đọc hai câu thơ:

“Cao Bằng/rõ thật cao Bạn ơi có thấy đâu//”

Giáo viên dựa vào những dòng thơ cụ thể để ngắt nhịp câu thơ cho đúng Chỉ có ngắt nhịp đúng câu thơ thì ý nghĩa đoạn thơ mới bộc lộ được cho người nghe

- Nội dung của bài tập đọc đã qui định ngữ điệu của nó giáo viên không nên áp đạt sẵn giọng đọc mà để cho học sinh tự nêu cách đọc và đọc trên cơ sở hiểu từ, hiểu nghĩa Giáo viên chỉ lắng nghe, sửa cách đọc của từng học sinh.Giáo viên luôn động viên, khuyến khích học sinh cố gắng đọc diễn cảm.Mặt khác để học sinh từng bước hình thành kỹ năng đọc diễn cảm, giáo viên cần đọc mẫu, giúp học sinh luyện tập thể sự cảm nhận về nội dung, ý nghĩa của bài qua giọng đọc

Để giúp học sinh luyện đọc diễn cảm tốt giáo viên cần:

- Sau khi tìm hiểu bài, giáo viên yêu cầu học sinh đọc thật tốt một đoạn “Thăm dò” khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng đọc của học sinh

- Qua kết quả đọc của học sinh, giáo viên dẫn dắt, gợi ý để học sinh phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế và tìm ra cách đọc hợp lí

- Hướng dẫn đọc đồng thanh: Có văn bản thông thường không nên đọc đồng thanh, có văn bản chỉ chọn đọc đồng thanh một đoạn, có văn bản miêu tả được đọc đồng thanh 2 - 3 đoạn hoặc cả bài, có bài thơ được đọc toàn bài 2 - 3 lượt nhằm hỗ trợ cho việc học thuộc lòng Tuy nhiên, GV cũng cần rèn luyện cho HS

có cách đọc đồng thanh nhịp nhàng, vừa phải, không đọc to quá, biết kết hợp nghe các bạn để điều chỉnh giọng đọc.Nhưng ở lớp 5 việc đọc đọc đồng thanh

đã được hạn chế rất nhiều

- Việc hướng dẫn HS tìm hiểu bài Tập đọc cần dựa theo các câu hỏi, bài tập

trong SGK là chủ yếu Để giúp HS định hướng hoạt động đọc hiểu, GV cần nêu

rõ câu hỏi hoặc giao nhiệm vụ cụ thể cho HS trước khi đọc (đọc câu, đoạn hay khổ thơ nào; đọc để biết, hiểu, nhớ điều gì ) Sau khi HS đọc thầm (hoặc kết hợp theo dõi SGK theo một bạn đọc thành tiếng), GV có thể yêu cầu HS trả lời, trao đổi ngay trước lớp hoặc nêu ý kiến trong nhóm rồi cử đại diện phát biểu (tùy mức độ yêu cầu của câu hỏi Cuối cùng, GV chốt lại những ý chính để HS nắm vững (có thể yêu cầu HS yếu, kém nhắc lại) Câu hỏi, bài tập trong SGK có thể được GV tách thành những ý nhỏ (hoặc điều chỉnh, dẫn dắt bằng câu hỏi phụ

Ví dụ: Câu hỏi 2 trong bài 6ATự do và Công lí

Phần tập đọc bài : Sự sụp đổ của chế độ a-pác-thai (Tập đọc, tuần 6 - trang 93) là: - Người da trắng đã chiếm giữ những quyền lợi gì ở đất nước này ?Vì sao nói sự chiếm giữ đó là phi lí ?

GV có thể yêu cầu HS đọc thầm đoạn 2, trao đổi nhóm và nêu kết quả (đối với lớp có điều kiện thuận lợi), hoặc tách thành các ý nhỏ để HS học yếu dễ trả lời:

Người da trắng đã chiếm giữ những quyền lợi gì ở đất nước này ?Ở đất nước này,cuộc sống của người da đen như thế nào ?Vì sao nói sự chiếm giữ đó là phi

lí ? việc tách câu hỏi nhỏ sẽ giúp học sinh dễ tìm được cách trả lời hơn, học sinh sẽ biết cách so sánh cuộc sống của người da trắng và da đen ở Nam Phi

Sau đó GV chốt lại ý trả lời đầy đủ cho câu hỏi trong SGK

- Đối với các câu hỏi suy luận, GV có thể dựa vào nội dung trả lời trong SGK

để nêu 2 phương án trả lời theo kiểu trắc nghiệm cho HS lựa chọn phương án đúng

Ví dụ: Có thể bổ sung câu hỏi 3, bài Những người bạn tốt ( Tập đọc, tuần 7 - trang 112) như sau: Qua câu chuyện, em thấy cá heo, đáng yêu, đáng quý ở điểmnào? Em hãy chọn câu trả lời đúng

a) Qua câu chuyện em thấy cá heo đáng yêu, đáng quý ở điểm là cá heo biết thưởng thức tiếng hát

b) Qua câu chuyện em thấy cá heo đáng yêu, đáng quý ở điểm là cá heo biết ca hát

c)Qua câu chuyện em thấy cá heo đáng yêu đáng quý ở điểm là cá heo biết cứu giúp nghệ sĩ khi ông nhảy xuống biển

d) Qua câu chuyện em thấy cá heo đáng yêu đáng quý ở điểm là cá heo là bạn tốt của con người

- Đối với yêu cầu luyện đọc lại, dựa vào trình độ đọc của đa số học sinh trong lớp và đặc điểm của bài Tập đọc, GV lựa chọn mức độ và hình thức luyện đọc sao cho phù hợp cần theo dõi thời gian đọc của từng em tránh đọc nhanh quá hay chậm quá: luyện đọc tốt và thi đọc tốt một đoạn hoặc cả bài, đọc theo vai, tổchức ttrò chơi học tập có tác dụng luyện đọc Riêng đối với các bài học thuộc

lòng, dù đã luyện đọc kỹ, GV cần bố trí thời gian để HS được học thuộc bài trên lớp với yêu cầu tối thiểu cần đạt là: học thuộc khoảng từ 10 đến 12 dòng thơ trên lớp tùy theo dòng thơ dài hay ngắn) Hướng dẫn HS linh hoạt trong khi đọc diễn cảm bài tập đọc và cảm thụ bài đọc.

VD: Bài "Bài ca về trái đất"

Trái đất này/ là của chúng mình

Quả bóng xanh /bay giữa trời xanh

Trái đất trẻ/ của bạn trẻ năm châu

Vàng trắng đen /dù da khác màu

Bom H, bom A/ không phải bạn ta

Tiếng hát vui /giữ bình yên trái đất

Tiếng cười ran/ cho trái đât không già

- HS đọc diễn cảm, biết cách ngắt đúng dòng thơ , nhấn giọng đúng một số từ ngữ gợi cảm, gợi tả thể hiện Tình yêu hòa bình, chống chiến tranh

- Bên cạnh đó giáo viên cần hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của từ bằng cáchnêu ví dụ cho học sinh hiểu, đặt câu với từ cần giải nghĩa, tìm từ đồng nghĩa, tráinghĩa với từ cần giải nghĩa, miêu tả sự vật đặc điểm biểu thị ở từ ngữ cần giảinghĩa Ngoài ra học sinh cần hiểu nội dung, ý nghĩa của câu chuyện, bài văn, bàithơ Là người giáo viên hơn 30 năm đứng trên bục giảng ,qua 15 năm trực tiếpdạy lớp 5 Trường Tiểu học Lê Hồng Phong - Nam Dong - Cư Jút Tôi nghiêncứu và vận dụng phương pháp rèn luyện kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọclớp tôi, tôi thấy đạt hiệu quả Vậy tôi đưa ra nghiên cứu này mong rằng nhữngbiện pháp mà tôi đưa ra sẽ giúp cho học sinh có được kỹ năng cần thiết để đọccác loại văn bản khác nhau các em sẽ có kỹ năng làm việc với sách báo, có công

cụ để học tốt các môn học khác và tự học sau này

-Nghiên cứu này được tiến hành trên hai nhóm tương đương ở hai lớp 2Trường Tiểu học Lê Hồng Phong - Nam Dong - Cư Jút Lớp 5C là nhóm thựcnghiệm, lớp 5A là nhóm đối chứng Lớp thực nghiệm được thực hiện Vận dụng

phương pháp dạy học tích cực rèn luyện kĩ năng đọcvào dạy các bài tập đọc Kếtquả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng học tập của họcsinh Lớp thực nghiệm đã có khả năng đọc tốt hơn so với lớp đối chứng

Kiểm chứng Test có kết quả P < 0,00005 có nghĩa là lớp đối chứng và lớp thựcnghiệm có sự khác biệt, kết quả đó đã chứng minh rằng HS lớp thực nghiệm đọcbài tốt hơn học sinh lớp đối chứng

3 Xác định vấn đề nghiên cứu:

Như đã nói trên, nước ta đang trên con đường hội nhập và phát triển thì đổi mới giáo dục, trong đó có đổi mới phương pháp dạy học là hết sức cần thiết Vấn đề đặt ra với nhà trường là làm thế nào để học sinh có thể làm chủ, tự lực chiếm lĩnh kiến thức, tích cực, chủ đông, sáng tạo, có kĩ năng giải quyết vấn đề nảy sinh trong cuộc sống Đó thực sự là thách thức lớn đối với ngành giáo dục nói chung, nhà trường, giáo viên nói riêng Giáo viên không chỉ là người mang kiến thức đến cho học sinh mà cần dạy cho học sinh cách tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho việc tự học suốt đời.Nghiên cứu này giúp chúng ta nhằm tìm ra giải pháp thu hút toàn bộ học sinh tích cực tham gia vào việc rèn đọc, có hiệu quả với tất cả các đối tượng học sinh, tránh tình trạng học sinh lợi dụng thời gian luyện đọc để làm việc riêng, nói chuyện riêng Đó là việc rất quan trọng và cần thiết của người giáo viên hiện nay

4 Giả thuyết nghiên cứu.

- Nghiên cứu này nhằm giúp học sinh tham gia tích cực trong việc luyện đọc.Làm cho việc luyện đọc của học sinh đạt hiệu quả cao, qua đó sẽ giúp cho kĩnăng đọc của các em ngày càng được nâng lên