DẠY học THEO CHỦ đề TÍCH hợp môn hình học 12 bài KHÁI NIỆM về mặt TRÒN XOAY

Mục tiêu dạy học: 1 Học sinh có hình dung trực quan về các mặt tròn xoay và hình tròn xoay, qua đó nhận ra những đồ vật trong thực tế mà bề mặt có dạng tròn xoay như các đồ gốm chế tạo b

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI TRƯỜNG THPT M.V LÔMÔNÔXỐP

HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO

CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

1. Tên chủ đề:

Tiết 18: KHÁI NIỆM VỀ MẶT TRÒN XOAY

2. Môn học chính của chủ đề:

HÌNH HỌC 12 (NÂNG CAO)

3. Các môn học được tích hợp:

LỊCH SỬ ĐỊA LÝ VẬT LÝ HÓA HỌC VĂN HỌC

Năm học 2014 - 2015

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI

Sở giáo dục và đào tạo thành phố Hà Nội

Trường: THPT M.V LÔMÔNÔXỐP

Địa chỉ: Khu đô thị Mỹ Đình II – Quận Nam Từ Liêm – Hà Nội.

Thông tin giáo viên dự thi:

Họ và tên: Nguyễn Thị Hồng

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

I. Tên bài thi: Thiết kế tiết dạy “Khái niệm mặt tròn xoay” Hình học 12 Nâng cao theo hướng tích hợp liên môn

II. Mục tiêu dạy học:

1) Học sinh có hình dung trực quan về các mặt tròn xoay và hình tròn xoay, qua đó nhận

ra những đồ vật trong thực tế mà bề mặt có dạng tròn xoay như các đồ gốm chế tạo bằng bàn xoay, các sản phẩm chế tạo bằng máy tiện Từ đó thấy được ứng dụng của toán học trong đời sống thực tiễn

2) Hiểu được các hình đang học trong chương này (mặt cầu, mặt trụ, mặt nón) đều là các mặt tròn xoay

3) Học sinh được học tập từ thực tế về cách tạo nên mặt tròn xoay và giáo viên tích hợp các kiến thức địa lý, lịch sử, hóa học, … vào chuyến đi thực tế đó

4) Thúc đẩy khả năng tìm tòi, khám phá, tự học của học sinh và bước đầu biết cách tạo ra một số mặt tròn xoay đơn giản có ứng dụng trong đời sống thực tiễn

5) Phát triển năng lực giao tiếp, năng tự học, năng lực giải quyết vấn đề và năng lực hợp tác với người khác một cách hiệu quả

III. Đối tượng dạy học:

Học sinh: lớp 12D; Sỹ số: 29

IV. Ý nghĩa của bài học:

Bài học hướng đến tính thiết thực, tập trung vào những kiến thức, kỹ năng cơ bản, coi trọng thực hành vận dụng, tích hợp được nhiều mặt, nhiều nội dung giáo dục Quá trình dạy học chủ yếu là định hướng cho học sinh tự tìm hiểu, tự học, tự tìm tòi phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với thực tiễn đời sống, đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm “học đi đôi với hành”

V. Thiết bị dạy hoc, học liệu:

- Máy tính, máy chiếu, phần mềm Cabri 3D mô tả sự hình thành của mặt tròn xoay

- Học sinh nhóm 1: các đồ vật có bề mặt dạng tròn xoay trong cuộc sống

- Học sinh nhóm 2: tự làm các sản phẩm có dạng mặt tròn xoay bằng dây nhờ keo sữa và bóng bay

- Học sinh nhóm 3: máy quay phim, micro, chuyến đi thực tế đến Bát Tràng và các sản phẩm bằng gốm tự làm từ Bát Tràng

VI. Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

1. Ổn định lớp và kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh: (3 phút)

- Chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm có nhiệm vụ đọc trước bài để tìm hiểu thế nào là mặt tròn xoay và mang đến lớp một số đồ vật có dạng mặt tròn xoay.

- Nhóm 1 giới thiệu các đồ vật mà nhóm mình mang đến.

C M

2. Tổ chức dạy và học bài mới:

HOẠT ĐỘNG 1: NHẮC LẠI KHÁI NIỆM TRỤC ĐƯỜNG TRÒN (5 phút)

Hoạt động của

giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung Định hướng phát triển năng lực

Yêu cầu học sinh

nhắc lại khái

niệm về trục

đường tròn?

Trục của đường tròn (O,R) là đường thẳng đi qua O và vuông góc với mặt phẳng chứa đường tròn đó.

- Năng lực giao tiếp (qua việc trả lời câu hỏi)

Hỏi:

- Cho một đường

thẳng ∆ và một

điểm M không

thuộc ∆ Có bao

nhiêu đường tròn

đi qua M và nhận

∆ làm trục?

Có duy nhất một đường tròn

Cách xác định (C M):

Khi M không thuộc ∆

thì có duy nhất một

đường tròn đi qua M

và nhận ∆ làm trục

Ký hiệu đường tròn đó

là (C M)

Trường hợp M thuộc

∆ thì quy ước đường

- Năng lực tư duy

(trực giác toán học, tưởng tượng không gian)

- Đường tròn đó

xác định như thế

nào?

- Dựng mặt phẳng (P) đi qua M và vuông góc với

∆

- Gọi

( )

O = ∆ ∩ P

, khi

đó (C M) là đường tròn có

tâm O và bán kính R =

OM.

tròn (CM) là một điểm M

HOẠT ĐỘNG 2: GIỚI THIỆU KHÁI NIỆM MẶT TRÒN XOAY, HÌNH TRÒN XOAY

(10 phút)

Hoạt động của

giáo viên

Hoạt động của

Định hướng phát triển năng

lực

Giáo viên nêu khái

niệm hình tròn

xoay? Mặt tròn

xoay?

Nhấn mạnh các

yếu tố xác định

mặt tròn xoay

Học sinh theo dõi

và hình thành khái niệm

1 Định nghĩa:

Trong không gian cho hình

H và đường thẳng Δ

Hình gồm tất cả các đường tròn (C M ) với M thuộc hình

H được gọi là hình tròn

xoay sinh bởi H khi quay

- Năng lực tự học toán.

- Năng lực giải quyết vấn đề (qua việc tiếp cận khái niệm)

- Năng lực giao

Và cho học sinh

quan sát sự tạo

thành của mặt tròn

xoay trên phần

mềm cabri 3D

Sở dĩ mặt tròn

xoay sinh bởi l khi

quay quanh Δ vì

mỗi điểm M thuộc

l khi quay sẽ cho

vết là đường tròn

(CM)

Hỏi: Nếu cắt mặt

tròn xoay này bởi

một mặt phẳng

vuông góc với trục

thì giao tuyến nhận

được là đường gì?

- HS trả lời

quanh Δ.

Đường thẳng Δ gọi là trục

của hình tròn xoay đó

Khi H là một đường l thì hình tròn xoay sinh bởi nó gọi là mặt tròn xoay.

l gọi là đường sinh của mặt tròn xoay

tiếp

- Năng lực mô

hình hóa toán học - Năng lực

sử dụng các công

cụ, phương tiện học toán.

GV nhấn:

- Hình quay quanh

trục sinh ra hình

tròn xoay

- Đường quay

quanh trục sinh ra

mặt tròn xoay

Mời cả lớp cùng

kiểm tra các sản

phẩm mà nhóm 1

mang đến

Học sinh quan sát

và phân biệt sản phẩm nào có dạng mặt tròn xoay Sản phẩm nào không phải, giải thích vì sao?

Học sinh quan sát sự hình thành của mặt tròn xoay qua phần mềm Cabri 3D

HOẠT ĐỘNG 3: MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ MẶT TRÒN XOAY

(25 phút)

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Định hướng phát triển năng

lực

Giáo viên nêu ví dụ

Như vậy mặt cầu mà chúng

ta đã được học ở bài 1 cũng

là một mặt tròn xoay

Học sinh suy nghĩ trả lời

2 Một số ví dụ:

Ví dụ 1: Cho đường tròn

(C) có đường kính AB thuộc đường thẳng ∆ Xác định mặt tròn xoay sinh bởi (C) khi quay quanh ∆?

- Năng lực tư duy.

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp.

- Năng lực sử dụng công cụ phương tiện học toán.

- Năng lực hợp tác với người khác một cách

GV nhấn:

- Đường tròn quay quanh

trục sinh ra mặt (cầu) tròn

xoay

Δ

- Hình tròn quay quanh

trục sinh ra hình (cầu) tròn

xoay

Sử dụng một trong các đồ

trả lời

Mặt cầu đường kính AB

Ví dụ 2: Nếu (C) có hình tròn có đường kính AB thuộc đường thẳng ∆ Hình tròn xoay sinh ra khi quay (C) quanh ∆ là hình gì?

Hình cầu đường kính AB

Ví dụ 3: Tìm trục và đường

sinh của một mặt tròn xoay đó?

Ví dụ 4: Cho đường thẳng

∆ và đường thẳng l Hãy

mô phỏng mặt tròn xoay sinh bởi l khi quay quanh

∆ trong 3 trường hợp:

1) l và ∆ cắt nhau

2) l và ∆ song song

3) l và ∆ chéo nhau

hiệu quả.

- Yêu cầu học sinh làm việc

theo nhóm trong 5 phút,

các nhóm bốc thăm để chọn

nhiệm vụ

- Cho học sinh quan sát các

mặt tròn xoay tạo thành

bằng dụng cụ dạy học và

Cabri 3D để so sánh kết

quả

- Cho học sinh quan sát

một số công trình kiến trúc

trên thế giới có dạng mặt

hyperboloid trò xoay một

tầng

- Mời nhóm 2 và nhóm 3

lần lượt giới thiệu về các

đồ vật có dạng mặt tròn

xoay mà nhóm mình mang

đến

Mỗi nhóm suy nghĩ và giải quyết một trường hợp

Các nhóm nhận xét kết quả của nhóm khác

Học sinh theo dõi

Đại diện nhóm 2

và nhóm 3 lần lượt giới thiệu

Mặt cầu Mặt trụ

Nhóm 2 giới thiệu sản phẩm

Nhóm 3 giới thiệu sản phẩm và chuyến đi Bát Tràng của nhóm

Cả lớp quan sát hành trình đến với Bát Tràng, với lịch sử (các dòng họ tụ cư lập nghiệp tại một vùng có 72 gò đất trắng hình thành nên Bạch Thổ Phường, trong đình làng Bát Tràng vẫn còn lưu giữ bức đại tự “Thiên địa hợp kỳ đức” cho đến ngày nay là vì thế Sử sách còn lưu truyền dân làng Bát Tràng đã cậy gạch lát sân đình góp xây thành Hà Nội được triều Nguyễn ban đại tự “Hiếu nghĩa cấp công”…), địa lý (công trình đào sông dài đến 200km nổi tiếng một thời từng được gọi là Đại thủy nông Bắc Hưng Hải) và văn học về Bát Tràng (ước gì anh lấy được nàng/ để anh mua gạch Bát Tràng về xây…; chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng…), với các

thành phần hóa học của đất sét, với lực ly tâm và chuyển động tròn đều của bàn xoay và quan sát các mặt tròn xoay được hình thành bằng bàn xoay nhờ bàn tay khéo léo của người thợ gốm.

HOẠT ĐỘNG 4: GIÁO VIÊN CỦNG CỐ LẠI BÀI HỌC VÀ GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ.

(2 phút) Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh

Định hướng phát triển

năng lực Trong bài này chúng ta đã biết:

- Khái niệm mặt tròn xoay

- Một số đồ vật thường gặp trong thực tế có dạng

mặt tròn xoay

- Các hình được học trong chương này đều là

hình tròn xoay

- Bước đầu biết cách tạo ra một số mặt tròn xoay

đơn giản

Nhiệm vụ ở nhà:

- Tìm hiểu về mặt trụ, hình trụ, khối trụ

- Làm mô hình về hình trụ, khối trụ và một phần

của mặt trụ

- Xây dựng công thức tính diện tích xung quanh

của một hình trụ

Học sinh lắng nghe

và tự đánh giá bản thân đã biết những nội dung nào

Những nội dung nào cần biết thêm, hoặc còn thắc mắc

Học sinh ghi chép lại nhiệm vụ

- Năng lực phân tích, tổng hợp, khái quát.

- Năng lực tự học.

VII.KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP:

Sau tiết dạy, học sinh nắm rất tốt khái niệm về mặt tròn xoay Hình dung được một số mặt tròn xoay được hình thành khi cho trước trục và đường sinh Biết tìm trục và đường sinh của một mặt tròn xoay cho trước Và đặc biệt các em đã biết tự tay làm ra một số đồ vật đơn giản

có dạng mặt tròn xoay Qua tiết học các em còn được biết thêm một số kiến thức về địa lý, lịch sử, hóa học, vật lý…

VIII.CÁC SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH:

- Nắm được khái niệm mặt tròn xoay

- Giải quyết được các ví dụ trong bài

- Tự làm các sản phẩm: cái cốc, lọ hoa, lót đĩa bằng dây đay (nhóm 2); cái cốc, cái bát, hồ lô, lọ hoa, cái đĩa bằng gốm (nhóm 3)