Lịch sử văn minh thế giới: Thời đại văn minh nông nghiệp khu vực văn minh phương Tây

Tập trung giới thiệu một cách khái quát về thời đại văn minh nông nghiệp khu vực phương Tây, một trong những giai đoạn quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của loài người, với những bước phát triển nền tảng nhưng quan trọng đóng góp vào văn minh của nhân loại.

THỜI ĐẠI VĂN MINH NÔNG NGHIỆP

KHU V C V N MINH ỰC VĂN MINH ĂN MINH

KHU V C V N MINH ỰC VĂN MINH ĂN MINH

PH ƯƠNG TÂY NG T Y ÂY

I VĂN MINH HI – LA CỔ ĐẠI

1 Điều kiện hình thành và phát triển văn minh

a Điều kiện tự nhiên

 Vai trò của biển:

 Hệ thống đảo

 Có nhiều vịnh và

cảng sâu

 Khoáng sản: sắt,

Điều kiện tự nhiên của Hy Lạp cổ đại

Điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại

* => Kết luận :

 Không thuận lợi phát triển nông nghiệp trồng cây lương thực

 Thuận lợi để phát triển thương nghiệp biển

 Thuận lợi để tiếp thu, tích lũy thành tựu văn minh từ các nơi khác

b Dân cư

 Thiên niên kỷ IV TCN: con người định cư

 Thiên niên kỷ III TCN, con người đã bước vào thời đại đồ đồng

 146 TCN, La Mã chinh phục Hy Lạp: tỉnh Akai

 476, người Giec-manh tấn công và chinh phục La Mã

César - Octavius

2 Các thành tựu chính của văn minh Hi – La cổ đại

2.1 Kinh tế

 Sớm tìm ra sắt  c2 lao động

 Nông nghiệp là nền kinh tế nền tảng

 Phát triển mạnh nông nghiệp trồng nho và liu

ô- Lực lượng sản xuất chính: nô lệ

 Nền kinh tế mang tính chất hàng hóa // tính chất tự nhiên

 Đơn vị kinh tế: điền trang và đại điền trang

Công thương nghiệp phát triển, đặc biệt là

thương nghiệp biển

 TCN phục vụ trao đổi buôn bán: rượu nho, dầu ô-liu

Tiền cổ La Mã

2.2 Chính trị

 Dân chủ chủ nô: Aten

 Cộng hòa Quý tộc: Xpac, La Mã Cộng hòa

 Chế độ Quân chủ La Mã: 82 TCN – 476

- Hội nghị Nhân dân

- Hội đồng 5 quan giám sát

* Khuynh hướng hiếu

chiến

Nền quân chủ phương Tây

 Quân chủ Trung Hoa

- Hoàng Đế Trung Hoa

- Cha truyền con nối

Văn học… thần thoại

- Vị trí quan trọng trong nền văn học Hi – La

- Thời gian: TK VIII – VI TCN

- Tập hợp các vị thần phong phú, sinh động

- Bao hàm thế giới quan, nhân sinh quan

- Gần gũi với thế giới con người

Văn học… Thơ trữ tình

 Hy Lạp: Hêdiốt, Acsilôcus, Sapho, Panhda

 La Mã: Viếcgiliut, Hôratiút, Ôviđiút, …

“Tao đàn Mêxen” – Ôctaviút

- Phản ánh rõ đời sống tinh thần của cá nhân con người

- Bắt đầu có những nghiên cứu lí luận thơ ca

và mĩ học

- Đặt cơ sở cho một nghệ thuật mới: Kịch

Văn học… Kịch

- Bắt nguồn từ nghệ thuật ca múa dân gian

- Có hai loại:

+ Bi kịch: Etsin, Xôphôclơ, Ơripit, Ennius, …

+ Hài kịch: Arixtofan, Nơvius, Planút, …

- Giá trị: nghệ thuật xây dựng hoàn cảnh, tính cách n.vật và phản ánh hiện thực XH

- Hình thành một loại hình kiến trúc: nhà hát

- Vai trò của người La Mã: phát triển và Latinh hóa các phương pháp biểu hiện và thể loại văn học

4 Sử học

 Rất coi trọng lịch sử

 Bắt đầu xuất hiện LS thành văn: TK V TCN

 Cơ sở: ý thức cá nhân + thời đại anh hùng

 Lưu giữ chiến công và tên tuổi anh hùng

- Hy Lạp: Hêrôđốt, Tuyxiđít, Xênôphôn

- La Mã: Phabiút, Pôlibiút, Liviút, Lutác, …

 Đặt nền tảng quan trọng cho nền sử học nhân loại và sử học phương Tây

5 Nghệ thuật

 Đa dạng, phong phú

 Đạt trình độ nghệ thuật và kĩ thuật cao

 Vươn tới chủ nghĩa hiện thực và thực dụng

 Các loại hình kiến trúc chủ yếu: kiến trúc đô thị, đền thờ, công trình tưởng niệm (ngọn hải đăng, khải hoàn môn, cột đá, ); rạp hát

 3 lĩnh vực chính: kiến trúc, điêu khắc, hội họa

- Coi trọng sự tiện

dụng,đề cao uy quyền

- Công trình to lớn, vững chắc, sù sì, …

II VĂN MINH TÂY ÂU TRUNG ĐẠI

1 Nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển văn minh

 Sự hủy diệt các thành tựu văn minh của

người Giec-manh:

- Chiến tranh liên miên

- Tâm lý tự ti dân tộc của người Giec-manh

 Tinh thần thượng võ chiếm ưu thế tuyệt đối

trong xã hội

 Vai trò và thế lực của Giáo hội Thiên Chúa

giáo

Chế độ phong kiến Tây Âu : hình thành với 4 đặc trưng cơ bản:

- Xã hội tồn tại 2 giai cấp cơ bản: lãnh chúa -

nông nô

- Quyền sở hữu tối cao thuộc về lãnh chúa

- Hình thức bóc lột chủ yếu: địa tô

- Sự “bắt tay” giữa Chính quyền và Giáo hội, Nhà thờ

2 Các thành tựu tiêu biểu

 Thành thị tự do

 Phong trào phát kiến địa lý

 Phong trào Văn hóa Phục Hưng

+ Thay đổi trong đời sống văn hóa, xã hội:

- Tầng lớp xã hội mới: thị dân

- Cấu trúc xã hội mới: hạng lão - thợ thủ công

- Văn hóa thị dân

Sự khởi sắc văn minh

 Giáo dục: dấu hiệu đặc biệt: sự ra đời các trường Đại học đầu tiên trên thế giới

 Sự phát triển của triết học: triết học kinh viện

 Những loại hình kiến trúc độc đáo và điển hình: Roman (TKXI - XII) và Gotic (TKXII - XVIII)

2.2.Phong trào phát kiến địa lý TK XV - XVI

“Du kí” (Maco Polo), …

 Sự phát triển của KHKT: hải đồ, la bàn,…

 Sự liên kết giữa quý tộc và giáo hội

Phát kiến địa lý… Hệ quả

 Tích cực:

- Nối lại con đường buôn bán Đông – Tây

 “thời đại thương mại” châu Âu  thúc đẩy kinh tế

- Thúc đẩy khoa học phát triển

- Truyền bá rộng rãi đạo KiTô

2.3 Phong trào văn hóa Phục Hưng

 Điều kiện, nguyên nhân

 Nội dung phong trào

 Ý nghĩa

Nguyên nhân: “Renaissance”

 Sự phát triển của kinh tế công thương nghiệp trong các thành thị

 Tầng lớp tư sản  nhu cầu chính trị

 Nhu cầu văn hóa, nghệ thuật của giai cấp phong

kiến quý tộc

 Ý là nơi khởi phát và tập trung các thành tựu chính: + Trung tâm kinh tế Công – Thương nghiệp châu Âu + Tập trung nhiều cá nhân và dòng họ quý tộc, là trung tâm tôn giáo châu Âu

+ Quê hương của nền văn minh Hi – La cổ đại

Thành tựu của phong trào:

 Thơ: Đan-tê; Pêtơraca

(Gacgăngchuya và Păngtagruyen); Xecvantes

(Donkihote)…

 Kịch: William Shakespeare

 Nghệ thuật: hội họa, điêu khắc: Masasio,

Boscicenli, Michelangelo, Leonard de Vinci

- J.Keple: định luật Keple

- E Halley: sao chổi Halley

Nội dung tư tưởng PT VHPH

 Lên án, đả kích sự tàn bạo, dối trá của các giáo sĩ và giai cấp quý tộc phong kiến

 Khẳng định sự suy đồi, thối nát và suy tàn, lạc hậu của chế độ phong kiến

 Chống lại quan niệm của giáo hội về con

người và cuộc sống trần gian

 Chống lại những quan điểm phản khoa học

và chủ nghĩa duy tâm (khoa học và triết học)

 Đề cao tinh thần dân tộc và tình yêu đối với

Giá trị nghệ thuật của PT VHPH

 Hình thành nhiều tiêu chuẩn nghệ thuật mới về cái đẹp: lấy con người làm tiêu

chuẩn

 Phát triển một số giá trị nghệ thuật lên

đến đỉnh cao của nhân loại: hội hoạ,

nghệ thuật kịch, tiểu thuyết

Đánh giá

tư tưởng

 + Đánh bại hệ tư tưởng lỗi thời của phong

kiến và Thiên Chúa giáo

 + Giải phóng tư tưởng con người với

những vấn đề mới được đặt ra như nhân