Hiện nay công tác chủ nhiệm của hầu hết giáo viên đều gặp những khó khăn như: có nhiều hs cá biệt trong lớp, hs lười học.... Vậy vấn đề làm sao để cảm hóa các em trở thành con ngoan trò giỏi và tiến bộ trong lớp?
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1.Bối cảnh chung:
Trong tất cả các lĩnh vực, nhân tố con người sẽ quyết định cho mọi sự thành công hay thất bại Trong xu thế hội nhập quốc tế, giao lưu văn hóa ngày nay mỗi con người chúng ta cần ra sức phấn đấu học tập để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước, như Đảng ta đã xác định con người là tài sản quý giá và quan trọng nhất, là nguồn lực lớn và cần thiết đối với quốc gia dân tộc Trên cơ sở đó ngành giáo dục – đào tạo đóng vai trò then chốt trong mọi hoạt động và người thầy đóng vai trò quyết định cho sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ cho tương lai
Ở lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi mà tâm sinh lý của các em phát triển rất phức tạp, các em không còn là trẻ con mà cũng không hẳn là người lớn, không còn vô tư chạy nhảy, có ý thức thể hiện mình, đã để ý đến dáng vẻ bề ngoài và biết làm đẹp nhưng lại chưa có những suy nghĩ chín chắn, dễ giận hờn
và nhiều tự ái Vì vậy việc xây dựng nề nếp cho các em, bắt các em phải tuân theo các khuôn mẫu, nguyên tắc là điều rất khó
Ngày nay trong công cuộc đổi mới đất nước, tiếp cận với những tiến bộ về khoa học – công nghệ đòi hỏi những người phục vụ trong công tác giáo dục phải xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình là sự nghiệp trồng người Những sản phẩm của mình tạo ra nó sẽ quyết định cho cả một thế hệ Do đó vai trò của người thầy là nhân tố quan trọng để quyết định cho những sản phẩm mà mình tạo ra Người thầy là những người phục vụ trực tiếp trong lĩnh vực giáo dục để đào tạo, rèn luyện cho thế hệ trẻ, trong đó giáo viên chủ nhiệm (GVCN) đóng vai trò quan trọng
Việc xếp lớp, với hình thức đại trà, ở mỗi lớp đều có học sinh giỏi; khá; trung bình Đặc biệt là đối với học sinh khối lớp 6 sau một thời gian học từ một đến hai tháng mới nổi trội lên những học sinh yếu, kém về học lực Từ đó những học sinh này có những biểu hiện sa sút về học lực lẫn hạnh kiểm do nhiều nguyên nhân tác động đã dẫn đến tình trạng như thường xuyên không thuộc bài,
Trang 2không làm bài tập, bỏ học, cúp tiết, mê chơi games, không chấp hành nội quy nề nếp trường lớp… gọi chung là học sinh cá biệt
Những đối tượng nêu trên mặc dù số lượng không nhiều, trung bình chỉ chiếm khoảng 5% / lớp Nhưng đối với vai trò của GVCN đây là vấn đề không ít khó khăn trong công tác quản lý lớp, không khéo sẽ làm ảnh hưởng đến những học sinh khác Từ đó mà đối với mỗi giáo viên ngoài kiến thức chuyên môn giỏi đòi hỏi phải có kỹ năng trong công tác chủ nhiệm nhằm kịp thời giáo dục những học sinh cá biệt trở thành những học sinh ngoan Giúp các em có được nhận thức đúng đắn về vai trò, trách nhiệm của một người học sinh, đồng thời giúp cho người thầy có được niềm tin đam mê nghề nghiệp, tạo một môi trường giáo dục thân thiện, tích cực đầy ý nghĩa Đây là vấn đề quan trọng trong công tác chủ nhiệm ở trường THCS nói chung và THCS Vĩnh Hòa nói riêng
2 Lí do chọn đề tài :
Trong năm học qua nhà trường có một số học sinh rơi vào trường hợp “học
sinh cá biệt”, trong đó đáng nói nhất là có cả học sinh bị đưa ra Hội đồng kỷ
luật nhà trường, kết quả có học sinh phải bị hạ bậc đạo đức do hình thức vi phạm nặng
Đứng trước tình hình đó, bản thân là một GVCN của nhà trường, cần phát huy tinh thần trách nhiệm của mình nhiều hơn đối với những em có hành vi cá biệt như thế Trong khi ngày nay Nhà nước ta rất quan tâm và đầu tư cho giáo dục, bằng nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục Trong
toàn ngành giáo dục đang thực hiện cuộc vận động “Hai không với bốn nội
dung”; phong trào thi đua “Mỗi thầy cô giáo là tấm gương đạo đức, tự học, sáng tạo”, phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”.
Vì vậy vai trò của GVCN không thể xem nhẹ, nhất là trong việc giáo dục học sinh cá biệt Mỗi thầy cô giáo với tinh thần trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp của mình bằng mọi cách phải giúp các em có được nhận thức đúng đắn
trong lao động, học tập, phải uốn nắn các em từ người “xấu” trở thành người
Trang 3“tốt” Nếu không khéo sẽ làm hỏng cả một thế hệ của các em, đồng thời cũng là
một gánh nặng cho gia đình và xã hội
Với những lý do trên, bằng những kinh nghiệm tích lũy của bản thân, tôi
viết sáng kiến kinh nghiệm với đề tài “Một số biện pháp giáo dục học sinh cá
biệt” tại trường THCS Vĩnh Hòa, với đề tài này hy vọng ít nhiều sẽ góp phần
thêm cho các thầy cô làm công tác chủ nhiệm trong những năm học tới
3 Phạm vi và đối tượng của đề tài :
Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu về thực trạng của trường THCS Vĩnh Hòa trong những năm qua, đặc biệt là năm học 2012 – 2013 Đối tượng nghiên cứu của đề tài chỉ đề cập đến học sinh cá biệt
4 Mục đích nghiên cứu:
Với đề tài nêu trên, bản thân tôi muốn làm thế nào để giúp cho những học sinh cá biệt từng bước thay đổi thái độ của mình trong học tập theo hướng tích cực Giúp các em biết tự tôn trọng bản thân mình và xác định được việc học sẽ phục vụ chính bản thân các em và tạo điều kiện để giúp đỡ gia đình, góp phần xây dựng quê hương, đất nước Giúp các em thấy được công lao to lớn của các bậc làm cha, làm mẹ nuôi con ăn học; sự vất vả của các thầy cô trong việc truyền đạt tri thức và giáo dục nhân cách, kỹ năng sống cho các em Từ đó các
em biết mình sẽ làm gì để thay những lời tri ân đầy ý nghĩa
Bên cạnh phần nào giúp cho các thầy cô quan tâm hơn về vai trò, trách nhiệm của mình đối với nghề nghiệp, đặc biệt là trong công tác chủ nhiệm Nghề dạy học là một nghề thiêng liêng cao cả, không phải ai cũng làm được, như cố
Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói “Nghề dạy học là nghề cao cả nhất trong
những nghề cao cả” Đồng thời giúp cho một số ít thầy cô xóa đi tư tưởng kỳ
thị, phân biệt đối với những học sinh không ngoan mà phải xác định “tất cả vì
đàn em thân yêu” để góp phần xây dựng môi trường học tập “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Trang 4B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận :
Những học sinh cá biệt có thói quen lười biếng, quay cóp trong học tập, lừa dối cha mẹ, thầy cô, dọa nạt bạn bè, hay trốn học và lảng tránh các hoạt động của tập thể như : lao động, sinh hoạt Đoàn – Đội, sinh hoạt ngoại khóa Một số học sinh hay ngủ gật, lười chép bài, học bài nhưng lại tỏ ra rất khéo léo, nhanh trí trong việc giở những trò tinh nghịch với thầy cô, bạn bè Những học sinh này hay xem thường, trêu ngươi, khiêu khích trước các thầy cô giáo, cha mẹ, bạn bè
để nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh nghịch được sắp xếp sẵn trong đầu óc Chúng thường đánh mất lòng tự trọng và trở nên chai lì khác thường
Đối với học sinh THCS, hầu hết các em chưa phát triển toàn diện về thể chất cũng như đặc điểm sinh lý, lở lứa tuổi này đã bắt đầu hình thành một tính tự lập, các em rất dễ bị kích động do những yếu tố xã hội bên ngoài, có khi các em thường tự khẳng định mình là người lớn chứ không phải là trẻ con, cho nên các
em tự cho phép mình có quyền giải quyết các vấn đề theo kiểu người lớn, tự quyết định cho bản thân mà không nghe theo sự giáo dục của người khác kể cả cha mẹ Một số em nghĩ rằng thầy cô sẽ không làm gì được mình ngoài việc nhắc nhở, đe dọa, mời phụ huynh … từ đó mà các biểu hiện cá biệt dần dần xuất hiện
Đối với thầy cô làm công tác chủ nhiệm trước hết phải hiểu biết về tâm lý lứa tuổi của các em để có các giải pháp xử lý tình huống cho thích hợp Trong lớp học có rất nhiều đối tượng học sinh: học sinh giỏi, học sinh khá, học sinh yếu, kém Đối với học sinh khá, giỏi thường các em rất có ý thức, nghe lời thầy
cô, các em sẽ thấy hối hận khi mình lỡ vi phạm và các em sửa đổi những khuyết điểm của mình một cách tự giác rất nhanh Nhưng đối với học sinh yếu, kém (học sinh chậm tiến) khi vi phạm các em sửa đổi rất chậm, thậm chí không hề sửa đổi mà vi phạm ngày càng tăng lên dẫn đến học lực ngày càng sa sút và kết quả phải lưu ban hoặc bỏ học giữa chừng Do đó giáo viên khi làm công tác chủ nhiệm phải nắm rõ các đối tượng của lớp mình để có hướng giáo dục cho phù
Trang 5hợp Làm thay đổi thái độ học tập của học sinh từ “xấu” chuyển sang “tốt” góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường và đồng thời giảm được tỷ lệ
bỏ học hàng năm
Có thể nói những tác hại do các em học sinh cá biệt gây ra là không nhỏ và thậm chí là khá nghiêm trọng Nó làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục chung, phong trào thi đua của nhà trường, trật tự an toàn xã hội, hạnh phúc gia đình và nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai, cuộc sống của các em sau này
2 Thực trạng của vấn đề :
Hiện nay học sinh "cá biệt" không chỉ là những học sinh học kém, thường xuyên vi phạm nội quy mà học sinh cá biệt còn biểu hiện ngày càng đông đối với các em học khá, giỏi Đây là điều mà nhiều giáo viên cũng như phụ huynh không bao giờ ngờ được, các em có thể tập trung thành từng nhóm cùng lớp hoặc khác lớp để chơi cùng nhau và có chung nhau các biểu hiện tiêu cực như
bỏ học tập thể, sử dụng tập thể để gây sức ép hoặc tổ chức đánh nhau, uống rượu, hút thuốc, gây rối trong giờ dạy của một bất kỳ giáo viên nào đó các em cho rằng mình không thích
Tâm lí học sinh được tác động “đa chiều” và trong lứa tuổi này sự biến đổi
về mặt hình thái và sinh lí trong cơ thể của mỗi học sinh cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển về tâm lí ở tất cả các em, tuy nhiên mỗi học sinh có một cách cảm nhận về mỗi cách tác động làm cho mỗi em có những biến đổi tâm lí phức tạp của riêng bản thân mình Sự cảm nhận của các em có thể là tích cực hoặc tiêu cực đối với cùng một vấn đề
Ví dụ: khi bị cha, mẹ mắng vì học kém học sinh có thể nhận ra khuyết điểm của mình để cố gắng học bài hoặc có thể các em nghĩ vì không thích học môn đó nên không học bài là đúng , các em tiếp tục không thuộc bài và xem như
đó là cách để chứng tỏ bản thân mình
Trang 6Chính sự cảm nhận khác nhau đó mà chúng ta rất khó phân loại nguyên nhân dẫn đến cá biệt, theo tôi khi tìm hiểu nhận thấy một số nguyên nhân như sau:
a Từ gia đình :
Chính nhịp sống ngày càng nhanh của thời đại nhiều phụ huynh phải vất vả mưu sinh và công việc đã chiếm hết thời gian làm cho mối quan hệ gia đình trở nên xa hơn, trẻ bắt đầu có những khoảng thời gian rỗng (không có gì để làm, không có ai để chia sẻ), trong khoảng thời gian rỗng đó trẻ cảm thấy “cô đơn” từ
đó các em trở nên trầm lắng và sống như “người máy” có nghĩa là sáng đến trường, trưa về nhà ăn cơm, học bài, xem ti vi, và ngủ Chính sự “cô đơn” đó làm cho trẻ cần có người để chia sẻ và các em chọn cho mình một đối tượng hết sức quen thuộc đó là bạn học chung lớp để chia sẻ, từ đây nhóm bạn sẽ hình thành và bắt đầu cho những ngày “ nhóm người máy thể hiện mình” bằng các buổi trốn học để di chơi, uống rượu, hút thuốc, chơi games…
Một nguyên nhân nữa cũng từ phía gia đình là sự lạnh nhạt với trẻ, các em không biết phải làm gì khi cha và mẹ không ai bảo mình phải làm, gia đình nghĩ rằng các em không biết gì nên không cho các em tham gia vào bất cứ công việc nào của gia đình dù là công việc nhỏ nhất như: quét nhà, rửa chén, dọn cơm…., gia đình quan niệm rằng các em chỉ việc học tập và cho các em đủ tiền để đến trường là xong trách nhiệm Khi trẻ mắc phải các lỗi ở trường hay ở nhà thì phụ huynh cho là “tội” và bắt đầu trị tội bằng cách la mắng, đánh thậm chí sử dụng những từ ngữ thô tục với trẻ, chính nguyên nhân này làm cho trẻ cảm thấy bị xúc phạm, hoặc cảm thấy cha mẹ không thương mình Chính sự cảm thấy như vậy mà các em có những thái độ như không thích nói chuyện với cha mẹ, thầy
cô, vì “người lớn” chỉ la mắng sỉ vả các em Suy nghĩ và hành động tự tách rời gia đình này rất dễ làm cho các em bị sa ngã bởi nhóm bạn xấu và các em trở nên “cá biệt” từ đây
Một số gia đình kinh tế khá, họ chăm lo cho trẻ đầy đủ tất cả những gì trẻ cần, nhưng do thương con nên không thường xuyên nhắc nhở, ngại nói chuyện
Trang 7hoặc thảo luận với trẻ thậm chí ngay từ những lỗi đầu tiên trẻ mắc phải, và nhiều lần phạm lỗi sau đó cũng được “hóa không” làm cho các em không có phương hướng phát triển đúng đã đưa đến sự sai phạm nghiêm trọng và lúc này gia đình đành chấp nhận “thói hư tật xấu của con” hoặc gọi đứa con của mình là “ bất trị” Một số học sinh chỉ biểu hiện “cá biệt” khi gia đình có sự bất hòa giữa cha
và mẹ, khi tìm hiểu về hoàn cảnh gia đình thì khoảng 70% học sinh cá biệt cho biết là cha mẹ đã li dị, sự bất hòa của gia đình làm các em mất niềm tin vào cuộc sống, các em tự xem mình là gánh nặng cho cha hoặc mẹ hoặc có các suy nghĩ tiêu cực như “ ta không còn gì để mất ” làm cho các em có ý định “trả thù” bằng các hành vi như quậy phá, vào trường vi phạm, đánh nhau, lôi kéo băng nhóm, uống rượu, vô lễ với thầy cô…
b Từ phía giáo viên :
Chưa quan tâm sâu sát tới các em học sinh, chưa tìm ra giải pháp hiệu quả trong khi xử lý các vi phạm, chưa thực sự khách quan, vô tư trong khi giải quyết các vấn đề, dẫn tới việc học sinh thiếu tin tưởng, không có chỗ dựa nên sinh ra chán nản không muốn phấn đấu Hoặc có những giáo viên lại rất quan tâm tới học sinh nhưng lại áp dụng các biện pháp chưa phù hợp, chưa gây được niềm tin thực sự ở các em nên việc chủ nhiệm cũng chưa có hiệu quả, thậm chí giáo dục không được, đi vào chỗ bế tắc Có khi đứng trước hiện tượng các em hư hỏng
mà không giải quyết được thì các em không khâm phục không tin tưởng
c Từ xã hội:
Ngoài các mối quan hệ tại nhà trường gia đình thì các em đều có các mối quan hệ rộng lớn từ xã hội Với sự bùng nổ về công nghệ thông tin và truyền thông các em có được nhiều khái niệm mới, nhiều bài học mới về cách ứng xử, giao tiếp và bạn bè… chính vì vậy mà không có một khuôn khổ nào để giới hạn các em tìm hiểu về thế giới, các em tự do hơn khi ở trường và ở nhà, các em cảm thấy thoải mái và vui vẻ khi được bạn bè khen rằng “chịu chơi”, “sành điệu”… và các mối quan hệ không lành mạnh bắt nguồn từ các cảnh phim mà các em xem được ở đâu đó để rồi các em muốn sống như các nhân vật trong
Trang 8phim Các em tự biến mình vào một hoàn cảnh thương tâm nào đó để rồi diễn lại vai diễn đó một cách máy móc
Sự du nhập của nhiều nền văn hóa như ngày nay làm cho tuổi trẻ các em sống theo một cách máy móc, sống không có mục đích và sống một cách lạnh lùng đơn độc ngay trong ngôi nhà có đủ cha và mẹ, rồi các em lại trách rằng không ai quan tâm đến mình, không ai thương mình
Quá trình giao tiếp với xã hội, sự non nớt của các em đã bị lợi dụng, kích động nhằm phá hoại của một số đối tượng xấu, các em bị mê hoặc bởi cái danh
“gian hồ” nào đó và thực hiện theo các yêu cầu của các đối tượng đó mà không biết điều đó đúng hay sai, hậu quả của nó như thế nào
d Từ bản thân các em:
Ở độ tuổi này các em có nhiều sự biến đổi về tâm- sinh lí hết sức phức tạp đặc biệt, chưa ý thức được mục đích chính của việc học tập, phấn đấu nên làm theo sở thích của cá nhân Chính vì vậy mà đôi khi các em cáu gắt với ba mẹ thầy cô hay bạn bè mà ngay sau đó các các em cũng biết rằng mình vừa phạm lỗi nhưng nếu gia đình, nhà trường không khéo phân tích mà cương quyết ngăn chặn sẽ làm cho các em cảm thấy bị xúc phạm, các em bắt đầu suy diễn và chống cự bằng nhiều hình thức như vô lễ, bỏ học…
Thuận lợi:
- Ban giám hiệu nhà trường nhiệt tình, quan tâm đến học sinh
- Đa số học sinh cơ bản là ngoan, có ý thức trong học tập
- Nhà trường được xây dựng khang trang, có đủ các trang thiết bị phục vụ cho việc dạy, học cũng như các nhu cầu vui chơi giải trí khác
- Đa số phụ huynh học sinh quan tâm, theo dõi phối hợp với nhà trường trong việc giáo dục đạo đức con em mình
- Đội ngũ giáo viên có phẩm chất tốt, tận tụy với công việc
Khó khăn:
- Nhiều em ở vùng sâu, có hoàn cảnh gia đình khó khăn, nên việc đi lại, liên lạc với nhà trường chưa thường xuyên
Trang 9- Học sinh đa phần là con nông dân nên trình độ nhận thức về mọi mặt còn thấp
- Mặt bằng kinh tế khu vực địa phương còn thấp, ngoài giờ học văn hóa các
em còn phải tham gia làm kinh tế tại địa phương giúp đỡ gia đình nên ảnh hưởng ít nhiều đến kết quả học tập của các em
- Nhiều học sinh có nhận thức về học tập chưa đúng đắn
3 Một số giải pháp cụ thể
Giáo dục “học sinh cá biệt” đòi hỏi sự sáng tạo rất lớn của người giáo viên chủ nhiệm Mỗi trường hợp “học sinh cá biệt” người giáo viên chủ nhiệm sẽ có những cách giải quyết riêng cụ thể Vậy làm thế nào để có thể giáo dục “học
sinh cá biệt” thành công? Tôi cũng luôn tự đặt cho mình câu hỏi: Có nên xử
phạt học sinh cá biệt không? Câu hỏi này là vô cùng khó trả lời trong công tác
giáo dục đặc biệt ở giai đoạn hiện nay Với tôi việc học sinh có vi phạm tất nhiên sẽ phải bị xử lí, người giáo viên chủ nhiệm không thể nhắm mắt làm ngơ trước những vi phạm của học sinh được, nhưng xử lí như thế nào cho thoả đáng cho có tính giáo dục cao nhất Với “học sinh cá biệt” theo tôi việc xử phạt là cần thiết nhưng xử phạt phải đảm bảo “vừa trói”, “ vừa mở”; “trói” là không cho các em tiếp tục vi phạm nhưng phải “ mở” nghĩa là tạo ra cho các em một lối thoát khỏi những bế tắc trong cuộc đời, giúp các em hiểu được điều đúng đắn để trở thành người có ích cho xã hội như thế mới gọi là giáo dục Còn việc đuổi học hay buộc phải chuyển trường thì đâu có gì là khó nhưng xã hội sẽ sớm phải đón nhận những công dân với nhân cách méo mó vào đời
Theo tôi dù học sinh có lỗi lầm dù lớn đến đâu đi chăng nữa mà học sinh biết nhận lỗi và quyết tâm sửa lỗi thì trong phạm vi của mình người giáo viên chủ nhiệm hãy tạo cho học sinh cơ hội để sửa chữa, cơ hội làm chủ bản thân, làm chủ cuộc đời mình Hãy đến với học sinh bằng tất cả sự quan tâm, lo lắng , giúp đỡ
Trang 10Dưới đây tôi xin trình bày một số kinh nghiệm của mình về giáo dục “học sinh cá biệt” rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy các cô để công tác chủ nhiệm của tôi đạt kết quả tốt hơn
a Phương pháp lắng nghe:
Do có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng cá biệt của học sinh nên việc giáo dục các đối tượng này cũng hết sức khó khăn và vất vả, đòi hỏi chúng ta cần nắm được xu hướng phát triển của mỗi cá nhân và hết sức kiên trì để tìm hiểu và tìm ra biện pháp tối ưu nhất Giáo viên chủ nhiệm dành thời gian gặp riêng học sinh cá biệt, tìm hiểu nguyên nhân và lý do dẫn đến sai phạm, khi đó hãy lắng nghe các em trò chuyện, từ đó sẽ phân tích mức độ nguy hại của khuyết điểm và giáo viên thức tỉnh học sinh bằng những câu chuyện đạo đức để cảm phục học sinh
Thầy cô luôn là tấm gương về đạo đức, về lối sống, về trình độ chuyên môn Đồng thời thầy cô chủ nhiệm phải luôn có tình cảm yêu thương, niềm tin động viên học sinh bởi “Chỉ có tấm lòng mới đánh thức được tấm lòng” Giáo viên cần phải khéo léo, linh hoạt, trong mỗi trường hợp cụ thể, biết tập hợp và
sử dụng sức mạnh của các yếu tố giáo dục nhằm rèn luyện cho học sinh cá biệt Giáo viên chủ nhiệm cần tuyệt đối tránh tư tưởng định kiến cách cư xử thiếu sư phạm đối với học sinh
b Biện pháp giáo dục học sinh cá biệt trên lớp :
- Tin tưởng giao công việc tập thể phù hợp với khả năng của học sinh cá biệt Đây là việc làm mang tính 2 mặt, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên giám sát, kiểm tra và động viên kịp thời khi học sinh đạt được thành tích
dù là nhỏ nhất
- Tổ chức hoạt động tập thể, hoạt động nhân đạo để tạo điều kiện cho học sinh cá biệt tham gia, xây dựng môi trường lành mạnh, tích cực, để các em có cơ hội tự thể hiện mình Công tác này thực sự đặc biệt có ý nghĩa đối với học sinh trầm cảm, tự ti Các em sẽ mạnh bạo, tích cực hơn trong học tập và rèn luyện