Vai trò của năng lượng điện đối với đời sống con người: Điện năng là nguồn động lực, nguồn năng lượng cho các máy, thiết bị và trong sản xuất và đời sống xã hội.2. Điện cũng là một ngu
Trang 1BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC
TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
Chủ đề: Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - năng lượng điện
I.
TÊN TÌNH HUỐNG: Tiết kiệm điện – lời giải cho bài toán tương lai
Khủng hoảng năng lượng và biến đổi khí hậu đang là những mối quan
tâm lớn nhất của cả thế giới hiện nay về tương lai của trái đất và loài người
Sự khai thác và sử dụng quá mức nguồn nhiên liệu hóa thạch vào cuối thế kỷ
20 đã khiến trữ lượng của chúng giảm nhanh và nhiều đến mức báo động,
đồng thời gây nên hiện tượng ấm lên toàn cầu Với tính hình đó, trường
THPT Nhân Chính của em tổ chức cuộc thi hùng biện, tuyên truyền với chủ
đề “Sử dụng năng lượng tiêt kiệm và hiểu quả” nhằm mục đích nâng cao
nhận thức của học sinh trước vấn đề nóng bỏng của nhân loại Lớp em được
phân công về vấn đề “Tiết kiệm điện năng” Chúng em cần viết bài thuyết
trình cho buổi tuyên truyền
II.
MỤC TIÊU:
Hình thành nhận thức: Sử dụng năng lượng liên quan đến sự sống thiết
thực của con người
Việc rèn kĩ năng sống cho tất cả các bạn học sinh trong đó có việc sử
dụng năng lượng hợp lí là vấn đề quan trọng, thiết thực Xuất phát là học
sinh chúng ta sẽ trở thành những tuyên truyền viên tích cực tạo những
ảnh hưởng tốt đến tất cả bà con lối xóm, đến tất cả những người thân
trong gia đình, cùng nhau tiết kiệm năng lượng hợp lí để bảo vệ môi
trường
Với riêng các bạn học sinh, khi giải quyết tình huống này, chúng ta sẽ tìm
hiểu được sâu hơn về kiến thức các môn học: Vật lý, Địa lý, Sinh học,
Hóa học, Công dân, Công nghệ,….Và từ đó góp phần nâng cao, củng cố
kiến thức của bản thân và hình thành kĩ năng vận dụng các hiểu biểt đó
vào cuộc sống hằng ngày của mình và cộng đồng xung quanh mình
III.
TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC
GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
Tìm hiểu thông tin mới và vận dụng các kiến thức đã có để đặt ra các câu
hỏi hệ thống và giải quyết cụ thể trong phần thuyết minh:
Nguồn gốc của điện?
VAI TRÒ của năng lượng điện đối với đời sống con người?
Trang 2 HIỆN TRẠNG sử dụng năng lượng điện?
HẬU QUẢ của việc sử dụng lãng phí nguồn năng lượng điện?
NGUYÊN NHÂN gây nên những hậu quả do sử dụng năng lượng điện không hợp lí?
Các GIẢI PHÁP sử dụng điện hiệu quả?
LỢI ÍCH của việc sử dụng điện hợp lý?
TRÁCH NHIỆM của mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, học sinh đối với việc sử dụng năng lượng hợp lí?
IV.
GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
Để giải quyết tình huống, em vận dụng, kết hợp các tri thức, hiểu biết về
môn học và các tài liệu tham khảo:
Vật lý: Các dạng năng lượng, ứng dụng,…
Địa lý: Đặc điểm các vùng dân cư, biểu đồ thống kê,…
Hóa học: Năng lượng từ các phản ứng,…
Công nghệ: Sơ đồ cấu tạo mạch điện,mô hình thiết bị,…
Công dân: Các điều luật, chính sách tiết kiệm năng lượng,…
…
V.
THUYẾT MINH TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
Điện năng có tầm quan trọng rất lớn đối với cuộc sống của chúng ta
Những đồ gia dụng như ti vi, tủ lạnh, máy giặt, lò vi sóng … đều phải sử
dụng điện Các nhà máy, cửa hàng, trường học… cũng không thể thiếu
điện, con người dùng điện để sưởi ấm, chiếu sáng, thông tin liên lạc với
nhau… Có điện khiến cuộc sống của chúng ta ngày càng hiện đại và tiện lợi
hơn Vậy điện có từ đâu?
1 Nguồn gốc của điện:
Như chúng ta đã biết, trong cuộc sống, chúng ta bắt gặp rất nhiều
dạng năng lượng khác nhau Trong đó gần gũi và quen thuộc nhất phải kể
đến năng lượng điện
Điện năng thường được sản xuất từ các máy phát cơ - điện quay bởi
cáctuabin hơi được đun nóng từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, hoặc từ nhiệt
giải phóng ra từ các lò phản ứng hạt nhân; hoặc từ những nguồn khác như
thu cơ năng từ gió hoặc dòng chảy của nước Ngày nay khoảng 80% lượng
điện năng sản xuất ra trên toàn thế giới sử dụng từ các nguồn nhiệt
Phần lớn điện năng hiện nay được sản xuất từ máy phát điện và các
nhà máy điện Máy phát điện được nối với tuabin Chuyển động quay của
tuabin dẫn đến chuyển động quay của máy phát, tạo ra điện Tuabin có thể
được vận hành qua hơi nước, năng lượng nhiệt qua quá trình đốt cháy các
Trang 3nhiệt điện) hay từ phản ứng hạt nhân (trong các nhà máy điện nguyên tử)
làm nước bốc hơi, dưới áp suất cao làm quay tuabin Tại các nhà máy thủy
điện, nước tụ lại với thế năng lớn Năng lượng dòng chảy của nước làm
quay tuabin Dưới đây là một vài ví dụ:
Nhiệt điện:
Thủy điện:
Như vậy, điện năng đóng vai trò như thế nào trong cuộc sống của
chúng ta?
2 Vai trò của năng lượng điện đối với đời sống con người:
Điện năng là nguồn động lực, nguồn năng lượng cho các máy, thiết bị và
trong sản xuất và đời sống xã hội
Trang 4Nhờ có điện năng, quá trình sản xuất được tự động hóa và cuộc sống của
con người có đầy đủ tiện nghi, văn minh hiện đại hơn
Điện là một dạng năng lượng rất thuận tiện cho truyền tải đi xa, và đã
được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau
Điện cũng là một nguồn năng lượng được sử dụng nhiều cho các thiết bị
chiếu sáng, làm lạnh, điều hòa không khí, đồ gia dụng, bếp, nồi cơm…
Nhiều phương tiện giao thông công cộng cũng sử dụng điện, bao gồm xe
điện và tàu điện ngầm
Tàu điện ngầm Bếp điện Với những vai trò quan trọng như trên đây, thật khó tưởng tượng cuộc
sống của con người sẽ ra sao nếu không có sự hỗ trợ của điện Tuy nhiên,
hiện nay, vấn đề sử dụng điện trên toàn cầu, cụ thể hơn là tại nước ta đang
trở nên đáng báo động:
3 Hiện trạng sử dụng năng lượng điện:
Như chúng ta biết, ở nước ta hiện nay vẫn còn hiện tượng sử dụng
điện khá lãng phí, nhất là ở các khu vực công cộng, ví dụ như: chiếu sáng
quảng cáo, chiếu sáng bán hàng; nhiều đường phố, điện sáng suốt đêm với
độ sáng quá mức cần thiết; nhiều phòng làm việc buông rèm và bật đèn,
không tận dụng ánh sáng tự nhiên; đèn quảng cáo bố trí quá nhiều và phần
lớn dùng bóng đèn tròn sợi đốt Ở nhiều thành phố lớn, đèn trang trí được
treo trên cây, số lượng đèn nhiều làm sáng rực cả khoảng không gian
Nhiều nơi mắc đèn ngõ xóm bằng bóng dây tóc nóng sáng 100-300W, hiệu
suất chiếu sáng của bóng đèn kém, ánh sáng không đều, chỗ sáng chỗ tối,
gây lãng phí điện
Trang 5Nhiều cơ quan, nhà hàng, khách sạn dùng điện trang trí, quảng cáo
mới 5 giờ chiều đã bật đèn quảng cáo sáng cả khoảng trời, nhiều hộ
gia đình dùng điện quá lớn, tiền điện thanh toán từ 5-12 triệu
đồng/tháng; các quán nước, nhà hàng hiện
nay đều sử dụng điều hòa bật 24/7…
Hiện nay Việt Nam
có tỉ lệ điện dùng cho ánh sáng sinh hoạt chiếm tỉ lệ 41,7% Trong khi đó tỉ lệ này ở các nước trong cùng khu vực chỉ dao động từ 12 – 22,5% Tỷ lệ điện dùng cho ánh sáng sinh hoạt cao
là một yếu tố chính gây mất cân đối của hệ thống điện trong giờ cao điểm tối, ảnh hưởng xấu đến hiệu quả đầu tư hệ thống điện
4 Hậu quả của việc sử dụng lãng phí nguồn năng lượng điện:
Lãng phí điện là lãng phí năng lượng Các nguồn năng lượng hiện
đang dần cạn kiệt, lại gây ô nhiễm trầm trọng môi trường, góp phần làm
biến đổi khí hậu toàn cầu
Trang 6Khí hậu nóng lên khiến băng ở hai cực tan, mực nước biển dâng
lên, gây ra lũ lụt, sóng thần…
Trung tâm Quản lý Môi trường Quốc tế ICEM qua nghiên cứu đã đưa ra cảnh báo: 4,4% diện tích đất của Việt Nam sẽ bị ngập lụt vĩnh viễn, 12%
hưởng do mực nước biển dâng Hiện tại, Việt
Nam đang phải chi trả cho việc lãng phí năng lượng với giá 1 triệu USD
mỗi ngày…
Những năm gần đây, miền Bắc thiếu điện nghiêm trọng, bệnh viện,
trường học bị cắt điện, một số nhà máy không có điện sản xuất, công nhân
xây dựng điện đã làm việc thâu đêm để đường dây 500kV kịp đóng điện
tăng thêm công suất chi viện cho miền Bắc Hiện trạng này đã được nhiều
cơ quan đài báo phản ánh bằng những bài viết, những đoạn phim trong
chương trình thời sự về sự lãng phí điện
Có thể nói rằng, với bất cứ một hành động sử dụng điện năng lãng phí
nào thì những hậu quả nó đem lại sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chúng ta Vậy
thì đâu là nguyên nhân dẫn đến những hậu quả đó?
5 Nguyên nhân gây nên những hậu quả do sử dụng năng lượng
điện không hợp lí:
Chúng ta biết rằng, trong mỗi quá trình chuyển hóa năng lượng đều có
một hiệu suất nhất định, các tổn thất được nhân với nhau dẫn đến tổn thất
ngày càng gia tăng
Song, hiện nay, nhu cầu sử dụng điện trong cuộc sống của người dân
ngày càng tăng Người sử dụng điện lại chưa có ý thức tiết kiệm điện triệt
để, thậm chí là chưa được trang bị kiến thức đầy đủ khiến họ vô tình gây
lãng phí điện bằng việc mua các thiết bị điện rẻ tiền, thiết bị tái sử dụng
hoặc chưa sử dụng điện đúng cách…Hơn nữa, thói quen sử dụng điện năng
hợp lý vẫn chưa được hình thành trong một bộ phận lớn người dân do thiếu
các quy định và chính sách cụ thể trong việc khuyến khích sử dụng các thiết
Trang 7bị gia đình tiết kiệm điện như: nồi cơm điện, bếp điện từ, tủ lạnh, máy điều
hòa, có hiệu suất cao
Câu hỏi đặt ra là: lời giải nào cho bài toán sử dụng điện năng hiệu quả
và tiết kiệm?
6 Các giải pháp tiết kiệm điện:
Lựa chọn thiết bị tiết kiệm điện:
Trên thị trường hiện nay, xu hướng chung là các thiết bị điện thế hệ
càng mới khả năng tiết kiệm điện càng cao Ví dụ:
Khi chọn lựa thiết bị điện quay (bơm nước, quạt điện, máy
giặt ), chúng ta nên chọn động cơ có nhiều nấc tốc độ hoặc có biến tần đi kèm để tiết kiệm điện
Nói lời tạm biệt với tất cả các sản phẩm bóng đèn dây tóc, thay
vào đó, hãy sử dụng các loại đèn halogen hiệu năng hay đèn huỳnh quang compact Chúng ta có thể tiết kiệm được đến 80%
lượng điện tiêu thụ!
Trang 8Nhiều loại đèn ống tiết kiệm điện mới đã có mặt trên thị trường
Lắp đặt các thiết bị cảm biến chuyển động cho bóng đèn Nó sẽ
tự động phát sáng khi có người hiện diện và nhanh chóng tắt nếu không còn ai
Bên cạnh đó, chúng ta có thể sử dụng các thiết bị sử dụng
nguồn năng lượng tự nhiên như bình năng lượng mặt trời, pin mặt trời, đèn điện từ, máy bơm nước sử dụng năng lượng mặt trời để hạn chế sử dụng nguồn điện năng
Mô hình nhà sử dụng pin năng lượng mặt trời
Trang 9 Lựa chọn các thiết bị điện có dán nhãn tiết kiệm năng lượng:
Nhãn xác nhận sản phẩm tiết kiệm năng lượng
Nhãn so sánh sản phẩm tiết kiệm năng lượng
Tận dụng chiếu sáng tự nhiên:
Sử dụng các tấm tôn nhựa trong, mờ
Sử dụng các cửa sổ lấy ánh sáng có ô văng, giếng trời
Phối hợp cửa lấy sáng với cửa thông gió
Sử dụng năng lượng tái tạo được:
Năng lượng tái tạo được xem là nguồn năng lượng vô tận như sức gió (phong năng), năng lượng mặt trời, năng lượng địa nhiệt, sức thủy triều và năng lượng thủy điện Đây là nguồn năng lượng sạch và rất thân thiện với môi trường
Năng lượng không tái tạo thường là các nhiên liệu hóa thạch như than, dầu và khí thiên nhiên Các loại nhiên liệu hóa thạch này phải mất hàng trăm triệu năm mới hình thành và hiện đang cạn kiệt theo thời gian
Trang 10Bình nước nóng sử dụng năng lượng mặt trời
Lắp đặt thiết bị hợp lý, khoa học
Biện pháp này cũng góp phần tiết kiệm điện rất lớn Ví dụ máy bơm
đặt ở vị trí thích hợp sẽ giúp bể nước của nhanh đầy hơn Trong nhà nên
quét vôi hoặc lăn tường bằng màu sáng, tận dụng ánh sáng tự nhiên để
tiết kiệm một phần ánh sáng điện
Tắt các thiết bị điện khi không sử dụng
Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức về việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đến mỗi công dân.
Mỗi công dân, học sinh cần trở thành tuyên truyền viên tích cực vận
động đến tất cả bà con lối xóm, đến tất cả những người thân trong gia
đình, cùng nhau sử dụng điện năng hiệu quả và tiết kiệm để bảo vệ môi
Trang 117 Lợi ích của việc tiết kiệm điện:
Giảm chi phí chi trả hóa đơn tiền điện
Góp phần đảm bảo nhu cầu điện, gas, xăng…
Giảm phát thải CO2, giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động sản xuất tới môi trường
Tiết kiệm ngân sách nhà nước
Tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên quốc gia và bảo vệ môi trường sống
8 Trách nhiệm của mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, học sinh
đối với việc sử dụng năng lượng hợp lí:
Chung tay bảo vệ môi trường là trách nhiệm của mỗi cá nhân
Trong đó sử dụng năng lượng hiệu quả, sử dụng điện năng tiết kiệm là hành động thiết thực góp phần bảo vệ cuộc sống của chính chúng ta Chính vì lí do đó mà mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ cần phải có trách nhiệm với tương lai sự sống của mình Sử dụng điện hiệu quả và tiết kiệm là lời giải chính xác và cần thiết mà mỗi chúng ta cần hành động ngay lúc này
VI.
Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:
Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đặc biệt là năng lượng điện, không phải là một vấn đề mới xuất hiện, mới được đề cập Tuy
nhiên đây lại là vấn đề mang tính thời sự cao và không phải ai cũng
hiểu rõ về nó, đặc biệt là thế hệ trẻ, là các bạn học sinh Cũng có
trường hợp: Mọi người đều có nhận thức rằng khi tất cả chúng ta sử
dụng tiết kiệm điện thì lợi ích mang lại cho mình, cho cơ quan đơn vị,
cho xã hội, cho môi trường sống của cả loài người là to lớn và thiết
thực như thế nào Thế nhưng, cũng một con người đó, ở môi trường
gia đình thì họ “nhớ” sử dụng tiết kiệm điện, nhưng ở môi trường cơ
quan, đơn vị họ lại “quên” sử dụng tiết kiệm điện Do vậy, vấn đề còn
nằm ở việc vận động, tuyên truyền, nâng cao tính tự giác tự nguyện
của mọi người trong việc sử dụng tiết kiệm điện
Việc kết hợp các kiến thức liên môn Sinh học, Công nghệ, Vật lý
và nhiều môn học khác nhằm làm rõ hơn sự cần thiết của việc sử dụng
năng lượng điện tiết kiệm và hiệu quả Từ đó chúng em đưa ra một số
giải pháp thiết thực, đơn giản giúp biến lý thuyết, hiểu biết suông trở
thành hành động, đưa vào thực tiễn, giúp các bạn học sinh cùng chung
Trang 129 tay cải thiện thực trạng sử dụng lãng phí điện, lãng phí năng lượng
hiện nay