Qua mốn Sinh học 8, bài 21 “ Hoạt động hô hấp” giúp HS nắm vững hơn kiến thức về hoạt động của các cơ hô hấp làm thay đổi thể tích lồng ngực, nhu cầu trao đổi khí của cơ thể khi lao động năng hay chơi thể thao...Bài 23 “ Thực hành hô hấp nhân tạo” để học sinh nắm vững hơn phương pháp hà hơi, thổi ngạt và phương pháp ấn lồng ngực từ đó để vận dụng giải thích hiện tượng vì sao khi bơi cơ thể lại nổi lên mặt nước. Đồng thời giúp học sinh vận dụng sơ cứu nạn nhân khi bị đuối nước
Trang 1GIÁO ÁN DỰ THI THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN Tác giả: Dương Thị Thu Trang và Nguyễn Thị
Phương
Đơn vị công tác: Trường THCS Nga Thủy
Tên dự án dạy học : Vận dụng kiến thức liên môn: Vật lý, sinh học, thể dục và lồng ghép giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn đuối nước để dạy
bài “ Sự nổi”- Vật lý 8.
I.Mục tiêu.
1 Về kiến thức:
- Qua mốn Sinh học 8, bài 21 “ Hoạt động hô hấp” giúp HS nắm vững
hơn kiến thức về hoạt động của các cơ hô hấp làm thay đổi thể tích lồng ngực, nhu cầu trao đổi khí của cơ thể khi lao động năng hay chơi thể
thao Bài 23 “ Thực hành hô hấp nhân tạo” để học sinh nắm vững hơn
phương pháp hà hơi, thổi ngạt và phương pháp ấn lồng ngực từ đó để vận dụng giải thích hiện tượng vì sao khi bơi cơ thể lại nổi lên mặt nước Đồng thời giúp học sinh vận dụng sơ cứu nạn nhân khi bị đuối nước
- Qua môn Thể dục lớp 6,7,8, giúp học sinh củng cố được kiến thức các
bài tập thể dục bổ trợ, các động tác khởi động như: xoay khớp, ép dây
chằng nhằm chống mỏi cơ
- Qua môn Vật lý 8:
+ HS nêu được điều kiện để vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng
+ Giải thích được khi nào vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng trong thực tế + giải thích được các hiện tượng vật nổi thường gặp
2 Về kỹ năng:
- Giúp các em rèn luyện tốt khả năng tư duy, thảo luận nhóm, thu thập thông tin, phân tích kênh hình, liên hệ thực tế
- Rèn luyện kĩ năng biểu diễn lực và tổng hợp lực
Trang 2- Giúp các em vận dụng được kiến thức liên môn để giải thích được hiện tượng đuối nước xảy ra, đặc biệt ở trẻ nhỏ khi đi tắm ở các ao, hồ, sông, biển
- Giúp các em vận dụng được kiến thức liên môn để đề ra các biện pháp thiết thực, hiệu quả nhằm hạn chế tình trạng đuối nước xảy ra tại địa phương nơi các em đang sinh sống
- Qua môn học tích hợp kiến thức, kỹ năng phòng tránh tai nạn đuối nước cho học sinh, giúp các em tự bảo vệ chính mình, gia đình và người thân khi có trường hợp xảy ra đuối nước
- Học sinh có ý thức hơn về việc học bơi, cận trọng khi chơi gần ao,
hồ hoặc đi tắm cùng bạn bè Tích cự đẩy mạnh công tác tuyên truyền sâu rộng về tai nạn đuối nước đến từng người dân trong xã và đặc biệt cảnh báo đối với các em nhỏ
3 Về thái độ:
- Qua môn học nhằm giáo dục, ngăn chặn các hành vi hiếu động, bột
phát của học sinh khi tham gia tắm hoặc chơi gần ao, hồ, sông, biển
- Giáo dục cho học sinh lòng tương thân tương ái, giúp đỡ, cứu người khi gặp nạn
- Giáo dục ý thức thường trực cho học sinh về phòng tránh tai nạn đuối nước
II Chuẩn bị tài liệu - Thiết bị dạy học
a Chuẩn bị của giáo viên:
- SGK,SGV,Giáo án, tranh vẽ hình 12.1
- Video dạy kỹ năng phòng tránh tai nạn đuối nước
b Chuẩn bị của học sinh:
GV phân công cho học sinh chuẩn bị trước các nội dung sau:
- Dựa vào kiến thức môn sinh học 8 giải thích vì sao khi bơi ta nên có động tác hít thở sâu?
Trang 3- Giải thích vì sao khi bị đuối nước thì cơ thể của ta lại bị chìm trong nước?
III Tiến trình tổ chức dạy - học.
1 Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ: (5phút)- Slide 2,3,4
Chọn phương án đúng trong các câu sau:
Câu 1: Độ lớn lực đẩy Acsimet phụ thuộc vào
A.Trọng lượng riêng của chất lỏng.
B Trọng lượng riêng của vật.
C Thể tích phần vật chìm trong chất trong chất lỏng.
D Các câu A,C đều đúng
Câu 2: Trọng lượng P của một vật được tính bằng công thức: ( d là
trọng lượng riêng của vật,V là thể tích của vật).
A B P = d.V
C P = d.h D P = V/d
Câu 3: Viết công thức tính lực đẩy Acsimet tác dụng lên một trong chất
lỏng Nêu tên gọi và đơn vị các đại lượng trong công thức.
FA = dL.V
trong đó
FA là lực đẩy Acsimet lên vật (N)
dL là trọng lượng riêng chất lỏng (N/m 3 )
V là thể tích của vật (m 3 )
GV đặt vấn đề:(1phút)- Slide 5,6
Tại sao khi thả vào nước thì hòn bi gỗ nổi, còn hòn bi sắt lại chìm? Phải chăng do hòn bi gỗ nhẹ hơn?
Thế tại sao con tàu bằng thép nặng hơn hòn bi thép lại nổi, còn hòn bi thép lại chìm?
Tại sao một vật thả vào chất lỏng lại có thể nổi, chìm, lơ lửng?
V d
P
Trang 4Bài mời “ Sự nổi”
3 Bài mới :
Hoạt động 1: Tìm hiểu điều
kiện để vật nổi, vật chìm ,
vật lơ lửng
GV: Làm thí nghiệm biểu
diễn : lấy 1 quả cân bằng sắt,
1 khúc gỗ nhỏ thả vào chậu
nước
- Nêu hiện tượng xảy ra?
- Em hãy giải thích hiện
tượng trên?
GV: chiếu nội dung C1, C2
và H12.1( slide 8,9,10)
- GV yêu cầu HS hoạt động
nhóm nhỏ( mỗi nhóm gồm
2HS) -> gọi đại diện nhóm
trả lời-> nhóm khác nhận xét,
bổ sung-> Gv nhận xét, bổ
sung
HS quan sát gv làm thí nghiệm và độc lập suy nghĩ trả lời câu hỏi:
- Quả cân chìm, khúc gỗ nổi trên mặt nước
- HS quan sát, phối hợp nhóm trả lời:
C1: Một vật nhúng
trong chất lỏng chịu tác dụng của hai lực : Trọng lực P và lực đẩy acsimet
FA Hai lực này cùng phương nhưng ngược chiều nhau
C2: - 1HS lên bảng biểu
diễn 2 véc tơ lực
- FA< P, FA> P, FA= P
- Trường hợp:
a- Vật lơ lửng b- Vật nổi lên c- Vật chìm xuống
I Điều kiện để vật nổi, vật chìm :
- C1: Một vật nhúng chìm trong chất lỏng chịu td của hai lực: Trọng lực P, Lực đẩy Acsimet FA Hai lực này cùng phương nhưng ngược chiều
C2:
FA
P
a) P > FA Vật sẽ chuyển động xuống dưới
F A
P b) P = F
A Vật đứng yên
FA
P
c) P < FA Vật chuyển động lên trên
Trang 5- Từ thí nghiệm trín em rút ra
được kết luận gì về điều kiện
để vật nổi, vật chìm, vật lơ
lửng? ( Slide 11)
GV liín hệ thực tế: Khi
xuống nước tập bơi cơ thể
chúng ta chịu tâc dụng của
những lực năo ?
GV yíu cầu HS vận dụng
kiến thức sinh học, vật lý,
thể dục để trả lời câc cđu
hỏi, đồng thời lồng ghĩp
giâo dục kỹ năng phòng
trânh tai nạn đuối nước
(Slide 12 ):
- Hoạt động hít văo, thở ra
được thực hiện nhờ sự tham
gia của những bộ phận nằ?
- Khi bơi, muốn cơ thể nổi
lín được thì ta cần phải lăm
gì ? giải thích vì sao ?
- HS rút ra kết luận
- Cơ thể của chúng ta khi xuống nước chịu tâc dụng của hai lực : lực đẩy Acsimet vă trọng lực
HS lắng nghe cđu hỏi, độc lập ruy nghĩ trả lời:
- Sự tham gia của lồng ngực vă câc cơ hô hấp( đặc biệt lă cơ hoănh)
- Khi bơi muốn cơ thể nổi lín được thì cần phải hít văo thật sđu
Vì: khi hít văo thật
Kết luận:
Điều kiện để vật nổi, vật chìm, vật lơ lửng khi nhúng 1 vật trong chất lỏng khi :
FA< P : Vật chìm xuống FA> P : Vật lơ lửng FA= P : Vật nổi lín Trong đó :
P : lă trọng lượng của vật
FA : lă độ lớn lực đấy Acsimet
Trang 6- Tại sao khi bị đuối nước, cơ
thể không nổi lên mặt nước
mà lại chìm xuống?
- Nếu khi đang bơi, cơ thể có
hiện tượng bị đuối nước ta
cần phải làm gì?
- Để đảm bảo an toàn, tránh
xảy ra tai nạn đuối nước thì
khi bơi chúng ta cần phải
> cơ hoành co-> thể tích lồng ngực tăng dần-> áp suất lồng ngực giảm, thấp hơn so với áp suất ở môi trường bên ngoài ->không khí tràn vào phổi -> lồng ngực căng, thể tích V của cơ thể tăng-> trọng lượng P giảm, lực đẩy Acsimet tăn lên-> cơ thể dễ nổi
- Vì khi bị đuối nước tức là nước tràn vào bụng, phổi, chiếm chỗ của không khí-> làm cho tổng trọng lượng P của
cơ thể lớn hơn độ lớn lực đẩy Acsimet-> cơ thể sẽ chìm, hoạt động
hô hấp ngừng-> tình trạng chết đuối
- Không được tiếp tục bơi tiếp, không được dùng 2 tay giơ lên làm tín hiệu mà dùng 1 tay còn tay kia tiếp tục đập nước
-HS trả lời:
Trang 7tuân thủ các nguyên tắc nào?
- Hãy nêu bài tập TD, động
tác luyện tập cơ giúp cơ thể
khỏe mạnh trước khi bơi?
+ Mang theo phao bơi +Khởi động thật kỹ trước khi bơi và khi xuống dưới nước
+ Bơi ở những địa điểm
an toàn, có nhân viên cứu hộ hoặc người lớn giám sát
+ Không tự ý rủ nhau đi tắm ao, hồ, sông suối
mà không có người lớn
đi cùng
- HS trả lời:
+ Tập bài TD giữa giờ gồm 9 động tác
+ Làm các động tác khởi động cơ bắp và các khớp + Chạy cự li ngắn (100m) chậm- nhanh dần- chậm dần và trở về trạng thái cân bằng
+ Tiếp tục khởi động các khớp theo thứ tự : Khớp các đốt sống cổ, lưng, khớp hông, gối , cổ chân, bàn chân, khớp vai, khủyu, cổ tay, ngón tay, xoay người
Trang 8- Khi gặp nạn nhân có nguy
cơ bị đuối nước thì em cần
phải xử lý như thế nào?
GV : Chiếu video, giới thiệu
các động tác sơ cứu cho nạn
nhân bị đuối nước( slide )
Hoạt động 2 : Tìm hiểu độ
lớn của lực đẩy Ác-si-met
khi vật nổi trên mặt thoáng
của chất lỏng
- GV chiếu nội dung câu hỏi
C3, C4, C5( slide 12,13,14 )
- GV yêu cầu HS làm việc
độc lập
- Gv gọi đại diện 3 HS trả
+ Các động tác ép dây
chằng
- HS trả lời:
+ Không được nhảy xuống ngay nếu không biết bơi mà hô hoán mọi người đến cứu
+Dùng sợi dây ( cây sào) quăng ra xa phía nạn nhân để họ bám vào
và từ từ kéo vào bờ
+ Thực hiện các động sơ cứu tạm thời : ép lồng ngực, hô hấp nhân tạo
+ Khi nạn nhân đã qua giai đoạn nguy kịch, cần đưa đến trạm y tế gần nhất
- C3: vì Pg< FA -> Vật nổi
II Độ lớn của lực đẩy Ác-si-met khi vật trên mặt thoáng của chất lỏng
- C3: Miếng gỗ thả vào nước nổi là do trọng lượng riêng của miếng
gỗ nhỏ hơn trọng lượng
Trang 9lời-> HS khác nhận xét, bổ
sung-> Gv nhận xét, bổ sung
Chốt kiến thức
- Từ bài tập trên em rút ra
được kết luận gì về độ lớn
của FA khi vật nổi?( Slide 15)
Hoạt động 3 : Vận dụng
- GV: chiếu nội dung câu C6
( Slide17,18 ), yêu cầu HS
thảo luận nhóm nhỏ trả lời
câu hỏi:
- Tại sao vật phải là khối
đặc?
GV: nhận xét, bổ sung, chốt
- C4: Khi miếng gỗ nổi trên mặt nước thì trọng lượng của nó và lực đẩy Acsimet cân bằng nhau
vì vật đứng yên nên hai lực này phải là hai lực cân bằng
C5: B
HS rút ra kết luận
- HS quan sát, thảo luận nhóm, cử đại diện trả lời:
+ Vì là khối đặc thì P của vật mới tính bằng P
= dv V
riêng của nước-> P gỗ <
FA -> Vật nổi
- C4: Khi miếng gỗ nổi trên mặt nước thì trọng lượng của nó và lực đẩy Acsimet cân bằng nhau
vì vật đứng yên nên hai lực này phải là hai lực can bằng
- C5: B
Kết luận: Khi vật nổi
trên mặt chất lỏng thì lực đẩy Ác-xi-mét:
FA = P
Trong đó: P- là trọng
lượng của vật (N)
FA- là lực đẩy
Ac-si-met của chất lỏng tác dụng lên vật (N)
III Vận dụng
- C6: Khi khối đặc nhúng trong chất lỏng :
ta có: PV = dv V, FA =
dl V + Vật sẽ chìm xuông khi : Pv > FA -> dv V >
dl V -> dv >dl + Vật nổi khi : Pv < FA
Trang 10-đáp án
GV chiếu nội dung câu
C7,C8,C9( Slide 19,20 )->
yêu cầu HS hoạt độc lập suy
nghĩ, trả lời câu hỏi
- GV: Nhận xét, bổ sung,
thống nhất đáp án-> đánh giá
điểm HS
Gv chiếu hình ảnh, yêu cầu
HS liên hệ thực tế giải thích(
- HS hoàn thành vào vở bài tập
- HS quan sát nội dung câu hỏi, độc lập trả lời->
HS khác nhận xét, bổ sung
> dv V < dl V -> dv < dl
+ Vật lơ lửng khi : Pv =
FA -> dv V = dl V ->
dv = dl
- C7: Hòn bi làm bằng thép có trọng lượng riêng lớn hơn trọng lượng riêng của nước nên bị chìm Tàu làm bằng thép nhưng người
ta thiết kế sao cho có các khoảng trống để trọng lượng riêng của các con tàu nhỏ hơn trọng lượng riêng của nước biển nên con tàu
có thể nổi được trên mặt nước
- C8: Thả một hòn bi thép vào thủy ngân thì
bi thép nổi vì trọng lượng riêng của thép nhỏ hơn trọng lươngk riêng của thủy ngân
- C9:FAM = FAN, FAM <
PM, FAN = PN, PM >
Trang 11Slide 21): Một người đang
đọc báo trên mặt biển chết
-Tại sao người ấy lại nổi ?
(mà không cần bơi)
GV cung cấp thêm thông tin:
Hiện tượng nổi, lơ lửng, chìm
cũng xảy ra khi các chất lỏng
hay chất khí không hòa tan
với nhau được trộn lẫn( slide
24) và tác động của sự nổi
của các vật đến môi trường,
các biện pháp khắc
25,26,27,28,29,30,31,32)
4 Củng cố: ( 5 phút)
- GV giới thiệu mục em có biết(slide )
- GV: củng cố nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy(slide )
- GV yêu cầu học sinh viết bài tuyên truyền có nội dung như sau:
Đề bài: Nga Thủy là một trong những xã vùng ven biển của huyện Nga Sơn,
có hệ thống ao, đầm dày đặc Tình trạng học sinh lên đê chơi, rồi rủ nhau tắm biển, tắm ao rất nhiều, đã xảy ra không ít các trường hợp đuối nước thương tâm Bằng những hiểu biết của mình, em hãy viết một bài ( hoặc vẽ tranh)
tuyên truyền về nội dung trên? (slide )
4 Dặn dò:
- Tìm hiểu thêm trên mạng Internet, báo trí, đài…để biết thêm thông tin và cách phòng tránh tai nạn đuối nước xảy ra