Sáng kiến kinh nghiệm SKKN vận dụng phương pháp dạy học hợp tác trong dạy học một số khái niệm toán học ở trường THPT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: "VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KHÁI NIỆM TOÁN HỌC Ở TRƯỜNG THPT"... Tình huống dạy học hợp tác là gì?... Dạy học khái niệm toán

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

"VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ KHÁI NIỆM TOÁN HỌC Ở TRƯỜNG THPT"

PHẦN I- ĐẶT VẤN ĐỀ

1- Lý do chọn đề tài

, ể ,

, ,

ể , ố T

, ,

Đổ đ ụ ấ ề ụ

Mụ đổ đ đ ữ

đ đ ể đ , ầ

Bố ụ ụ ỷ XXI “H để , để ,

để ố , để ẳ đị ì ” U ESCO đã đề ụ

ụ V ề ụ , đ ầ

V ụ đ ì ữ ầ ả ĩ đ ò ă ã ,

ữ ă đ ă S ữ

ồ ã Vì , ằ ể ả ă

D ữ đ đ ể :

- T đ đ đ ữ ;

- ă ả ă ;

- Đề ữ ả đ đ ;

- ể ĩ ă ằ ;

- ể ă ã ả ă ã đ , đ đị ,

ò ;

- T đ ò ề ả ;

- Đ ố ữ : ầ đồ đ ,

, ụ , ổ đ

T Vì ,

ồ ố ữ ă , đố ữ ề T , đ ố ữ ể ả ề T

V ụ đ ả ụ

é ỏ để ì à nó còn

ỳ , đ ề , đố , ấ

ă ầ ữ đ ề đ ẳ đị ụ

ì

ổ ò ầ V ụ

ả ấ đề

đ đ Vì “Vận dụng phương pháp dạy học hợp tác trong

dạy học một số khái niệm toán học ở trường THPT ” đ đề

2- Mục đích nghiên cứu

: T ả ả ụ

ố T ổ

3- Kết quả cần đạt đƣợc

K ẳ đị ả ả ụ

ố T ổ

4- Đối tƣợng, phạm vi và kế hoạch nghiên cứu

-Đố : DHHT; ; ì

T ;

- : D ố T TH T;

T TH T Q Đ

T ầ ồ :

- :

- H : HS C , 10C3;11B3, 11B6, 12A1, 12A5 TH T Lê

Q Đ

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- ố đ ể đ

- T ố ì ố ề ụ

ổ T đ đề ấ , ổ

- T ằ ể ả đề đã đ

PHẦN II- NỘI DUNG

1- C :

1.1 Phương pháp dạy học hợp tác

1.1.1 Khái niệm về PPDH hợp tác

1.1.1.1 Khái niệm

“D DH, đ , ỗ đ , ữ , ữ để đ ụ đ

T DH , ò V ổ , đ ề ể , ằ , ò

H ụ

H đ ồ : ữ , ữ ác nhóm ữ V

- H ồ :

C HĐ đ

T ả HĐ

3) Trì ả HĐ ổ

- H ữ ồ : HĐ é / đồ ấ ả

H ữ , ổ ,

- H ữ V ồ đ , ổ , , đ đ

1.1.1.2 Các thành tố cơ bản của PPDH hợp tác

Thành tố 1: S ụ

Thành tố 2: T ỗ

Thành tố 3: T đố

Thành tố 4: Kĩ ă ả ă

Thành tố 5: S ể

1.1.2 Tình huống dạy học hợp tác

1.1.2.1 Tình huống dạy học hợp tác là gì?

T e , ì ố ì ố đ đị

õ ụ ỗ ,

ầ T ấ đ ì ố ấ đề V đ ụ đ

Đ đ ể ấ ì ố ì ố

: ả đ ả đ ả

M ì ố ả đồ ả ã đ ề :

Tì ố ả ụ ấ đề H ấ ầ , đổ đ

ụ ố

3 T để ể ố ữ ò

ò ể 1.1.2.2 Quy trình thiết kế tình huống dạy học hợp tác trong dạy học khái niệm toán học B : X đị ụ , ụ ề ĩ ụ ể

đ , ầ đ ụ è

B : C , ả ể đ để

đ , ì ả

B 3: T ì ố ụ ể, ồ ụ - Đề ụ : ể , ử ụ để ì ố đ , ữ đ ị ,

B 4: Tổ

1.1.2.3 C

C :

D đ đ e :

B : Tổ

B : e

B 3: T ả , ổ

Rè ĩ ă

H ả ă , để ả ì ầ

ả đ è ĩ ă để ả ố

ụ ể

C 5 ĩ ă ả ĩ ă , ĩ ă ì ầ

, ĩ ă è , ĩ ă ã đ ĩ ă

phán 1.2 Dạy học khái niệm toán học T T , ì

ĩ ụ ồ : D

, ố

1.2.1 Vị trí của khái niệm và yêu cầu dạy học khái niệm “T , ấ ỳ

ổ , đ ề ấ ì ữ

ố Q ì ì ụ đ

ể , đồ ầ ụ ”

V T ổ ả

ầ ầ đ đ ầ :

ữ đ đ ể đ

B , e đố

đ , đồ ể , ĩ

đố

B ể õ , đị ĩ

B ụ ữ ì ố ụ ể đ ả

ụ ễ e B đ ố ữ ố

1.2.2 Các bước dạy học khái niệm Toán học 1.2.2.1 Dạy học tiếp cận khái niệm Toán học T , đ :

- C đ ễ - C đ

- C đ

1.2.2.2 Những hoạt động củng cố khái niệm Q ì ể đ đị ĩ

đ M ấ ố ; đ ằ đ đ : - ể ;

- H đ ữ; - K , đ ố ữ đã

2- T ấ đề - Đố V: +V ụ ả T

T ò ấ C ữ

ử ụ ì

+ ầ V đ đ ề đề ố ì ể ụ DH

ì , ể ề DH ò

- Đố : HS ả ấ đ V ổ

ố đ V ổ ề , e õ

ă

*Một số thuận lợi và khó khăn trong dạy học khái niệm Toán học ở trường THPT ầ ổ ầ ò

ì è ả ă , ả ă ể M ỏ đ ả c ấ , ữ ể ò

ể ả ấ đ ì B đ , ề ề

, ả ố ề ả ă ữ ả ấ D đ ổ ì ố

để ả ấ đề Vì , ề

đ ả ă ố

ố ò đ , ò ì ụ ả

ề ă

T ữ ă ề ố

ụ ữ

H ổ đ ề ề ố

ì , đ ố đ đ

ễ , đ ì đ ả , đ ề ề

đ đố

V ă ề ì đ ể

ổ , ỏ , ả ả

ằ ì ổ ằ ố ữ

ể

3- T ố ố TH T

D đ ề để ì ố ả,

ấ , ữ ể e đ ễ ,

đ ố , ì ể đ ì ố

S đ ố ụ

Tình huống 1: T ấ ố (bằng con đường quy nạp)

* Mụ :

K : đ đị ĩ ấ ố

Kĩ ă : B đị ố e ấ ố

ố đầ

* : Cấ ố ã ố ữ , đ ể

ố , ỗ ố đề ằ ố đ ố

đổ d Số d đ ấ ố

* ụ :

C ố đầ ã ố

a) -1, 2, 5, 8, b) 0, 2, 4, 6, c) 1, 3, 5, 7,

d) -5, -1, 3, 7, e) 5, 2, -1, -4, f) 1, 3

2, 2, 5

2 ,

C ằ : “Các dãy số trên có cùng một quy luật” B ấ

? ấ ì đ ì? C ụ ề ã ố

ữ ã ố đ ấ ố V ể ấ ố ?

* H đ ả

B : H , ĩ ì ể B : T ả Mỗ ì ì ,

e, , đố ố , đ

ổ ố ấ ả

* D ì ố ả

C ể :

Ý : K ấ

Ý : ấ ể ữ ữ V ụ

4 ố e ã ố ằ e

đầ đ đ ã ố đ 4 ố ầ

Tu , ì ụ đ đ đ đị ĩ ầ V ể : Xé ố ả sang trái K ể ể đ ấ ố

* K ấ đề S ì ả ì , V

ấ ỳ ể S K Tình huống 2: T ố y = sinx ằ đ

*) Ph :

1) C ể y = sinx ã đ ề ị ả :

x 0

6



4



3



2

3

4

6





sinx

B ể ễ đ ể (x;sinx) ì đ ụ đ đ Oxy theo

:

O

y

x

B '

B

M

x 1

-1

1 3 2 2 2 1 2

-

6

-

4

-

3

-

2 -2

3

-3

4

-5

6



5

6

3

4

2

3



2



3



4



6

ả ử ố đ AM x 1 , đị sinx 1 ể ễ đ ể (x 1 ;sinx 1 )

ẳ đ

3 C ằ : “Với mọi giá trị của x ta luôn tìm được duy nhất một giá trị

ì đ ấ đ ể M ằ đ ò ố đ AM

ằ α

4 Mố ể ễ ằ y = sinx ả ố

ố ? ố ì ố đ đ đị ? Hãy

đị ị ố đ

* H đ ả

B : H ĩ ì ể

B : T ả Mỗ ì ì , khác e, , đố ố , đ

ổ ố ấ ả

* D ì ố ả

H ỗ ị ả ể

ễ ụ đ

T đị ĩ ị sin đã đị

đ sinx 1 ằ M MK ụ đ OK = sinx 1 t

đ đị đ đ ể x 1 ; sinx 1 ẳ đ

3 Q , ả đ ả đ đ

4 H ả đ ố ố đ đ ố đ đ

đị : sin: 

x y sinx

đ e ì đ đị ố , đố ị ố

ể :

- Ý : T ị

- Ý : T ị [-1;1]

Tình huống 3: T ì ổ ẳ

gian (bằng con đường kiến thiết)

*) Gợi vấn đề: T ẳ O đ ẳ ì ổ A

+ B + C = , Oxyz ể ì ể ễ

ẳ ? T ì ể đ ề đ :

*

Trong không gian Oxyz ẳ (P) đ đ ể M 0 (x 0 ,y 0, z 0 ) e

n A B C( , , )

C C é đ đ ? T ?

“ Điểm M nằm trên mặt phẳng (P) khi và chỉ khi M M0 n”

“Điểm M(x,y,z) nằm trên mặt phẳng (P) thì các số x,y,z phải thoả mãn phương

trình A(x - x 0 ) + B(y - y 0 ) + C(z - z 0 ) = 0”

3 “ đ x,y,z đ ể M ả ã ì A(x - x 0 ) + B(y - y 0 ) + C(z

- z 0 ) = 0 (1) ì đ ể M ằ P ”

C B ằ : “Ta có thể biến đổi phương trình (1) về dạng Ax + By + Cz +

D = 0 (2)” T e đ đ ? T ?

C 3 T é ã ề đ ề ầ đ để đ ể M(x,y,z)

ẳ (P)

T ể đ ằ : Oxyz ấ ả đ ể

M(x;y;z) ả ã ì Ax + By + Cz + D = 0 đ ố A, B, C

đồ ằ ẳ e n A B C( ; ; )

Qua cá ể đ ì để ể ễ

ẳ ? ã ì đ !

* H đ ả

B : H ĩ ì ể

B : T ả Mỗ ì ì ,

e, , đố ố , đ

ổ ố ấ ả

* D ì ố ả óm

Đ ố ằ đ ả đ đ

H ể ì đ D = -(Ax0 + By0 + Cz0 ì

ì ì

3 Đ ố đ đ đ ề ầ đ để đ ể M(x;y;z) ằ

ẳ (P) là Ax + By + Cz + D = 0 đ A, B,C đồ ằ

ể đ đị ĩ ì ổ ẳ

* K ấ đề

- S ì ả ì , ả , V

ổ

Tình huống 4: T é e e đ

*

C e a và b ấ đ ể A đ ồ đị đ ể A, B, C

ABa, BCb K đ e AC đ ổ e a và b

K : AC a b

é ấ ổ e đ é e

* ấ đề

Hì ả đ ị đ ể A, M,

đ đ đ ể A’, M’, AA' MM'= K đ ằ : V đ

“ ị ” e e AA'

H.1

M' A'

M A

T ì , ể đ đ ả : T ị I , đ ị

e e AB để đ ị II đ đ ị ầ ữ e e BC

để đ ị III

(III)

(II) (I)

H.2 B

C A

V ể đ ị ầ ị I đ ị III ? có thì

ị e e ?

3 , ể : Tị e e AC “ ằ ” ị e e AB ồ ị

e e BC

T T , ữ đ ề ì đ :

Ve AC ổ e AB và BC V ổ e ì? Tổ

e đ đị ? T ì ể :

*

C e a và b ì :

A b

a

X đị đ ể B C e ABa e BCb , ể đị

đ đ ể B ả ã ABa đ ể C ả ả BCb?

X đị e AC K đ e AC đ ổ e a và b :

AC a b

3 Hã để đị e ổ e a và b

Tình huống 5: C ố e ố (bằng nhận dạng và thể

hiện khái niệm)

* Mụ :

K : H ể đ đị ĩ ố e

Kĩ ă : X đị đ e bk a ố k e a

T : ,

* ụ :

C ABC A M, ầ đ ể

AB AC, ABC

C C đ đ ? T ?

1) BC 2MN 2) 1

2

MN   CB

3) AB 2MB 4) 1

2

BM  CA 5) CA 2AN 6) CM  3MG

3

CG CM 8) 3

2

MC CG 9) MCNB

C D e BK  3MN

C 3 D e x sao chox  4BM

* H đ ả

G

N M

C B

A

B : ụ ỗ

ể ố

B : H ĩ ì ể

B 3: T ả Mỗ ì ì , khác chú ý l e, , đố ố , đ

ổ ố ấ ả

* D ì ố ả

Đ ố ả đ đ ả đ

đị ĩ ố e

C ể :

- Ý : T đ ẳ BC ấ đ ể K BK = 3M

- Ý : T đ ẳ BC ấ đ ể K BK = 3M e BK và

MN

3 C ể ề đị đ ể đầ e x, đ

V đ : đ ể ấ ì đ ể đầ e x ụ đ ể B

* K ấ đề

- S ì ả ì , ả ,

V é ổ

Tình huống 6: C ố ữ đ ẳ ẳ

* Mụ :

K : K đị ĩ ữ đ ẳ ẳ

Kĩ ă : ữ đị ữ đ ẳ ẳ

T : , ổ ,

* ụ :

- H đ : H đ ữ

GV: Y ầ ể ữ đ ẳ ẳ

HS:

V: Hã đị ữ đ ẳ ẳ

HS: