Phat triển vôn tài liệu trong thư viện trường học

Bắt nguồn từ những nhận thức về vai trò của thư viện trong nhà trường và những băn khoăn về vốn tài liệu chưa thực sự phong phú tôi chọn đề tài: “ Phát triển vốn tài liệu trong thư viện

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Lý do chọn đề tài

Thư viện có vai trò quan trọng trong mỗi trường học, đó thực sự là nơi lưu trữ và cung cấp hiệu quả nhất, nhiều phương tiện cần thiết để phục vụ hỗ trợ cho quá trình giảng dạy và học tập của nhà trường Đó không chỉ là nơi lưu trữ sách, báo, tạp chí và các loại tài liệu, các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, các cấp các ngành… mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa trong nhà trường, xây dựng nếp sống văn hóa mới cho mỗi thành viên trong nhà trường Có thể nói sách trong thư viện nhà trường có thể giáo dục đạo đức cho mỗi học sinh, giúp giáo viên nâng cao chất lượng giảng dạy, thêm phương pháp truyền đạt hiệu quả cho học sinh Chính vì vậy để xứng đáng với vai trò và vị thế “là trái tim của nhà trường” thư viện phải có những giải pháp cụ thể, thật sự hiệu quả để phục vụ một cách tốt nhất Tuy nhiên, với thực trạng hiện nay vốn tài liệu của các trường trung học còn rất nghèo nàn, lạc hậu, thiếu cả về “ số lượng” và “ chất lượng” chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của giáo viên và học sinh Bắt nguồn từ những nhận thức về vai trò của thư viện trong nhà trường và những băn khoăn về vốn tài liệu chưa thực sự phong phú tôi chọn đề tài:

“ Phát triển vốn tài liệu trong thư viện trường học ”

2.Mục đích nghiên cứu

Phân tích thực trạng việc xây dựng, bổ sung vốn tài liệu trong thư viện trường học, đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển vốn tài liệu cả về chất lượng và số lượng Đồng thời thấy được hiệu quả của việc phát triển vốn tài liệu với hoạt động thư viện trong mỗi nhà trường

3.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tăng vốn tài liệu nhằm làm phong phú thêm kho sách của nhà trường

- Thu hút lượng độc giả tới thư viện nhiều hơn

- Giáo dục cho mỗi thành viên trong nhà trường ý thức bảo quản, giữ gìn và quý trọng sách vở

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu : trong quá trình thực hiện đề tài tôi đi sâu nghiên cứu về toàn bộ vốn tài liệu của thư viện, cách thức quản lý chúng như : đăng kí vào các loại sổ sách, bảo quản trong kho và quản lí sách trong quá trình học sinh mượn đọc

- Phạm vi nghiên cứu : Thư viện trường THCS với cách quản lí các loại sách, sổ sách, giấy tờ, các loại tạp chí, báo chí…

5.Phương pháp nghiên cứu:

- Trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như : phương pháp thống kê, phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu, phương pháp quan sát trực tiếp

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I.Cở sở lý luận.

Có thể nói vốn tài liệu là yếu tố sống còn cho hoạt động thư viện nói chung và thư viện trường học nói riêng Chất lượng vốn tài liệu sẽ bị giảm sút khi không được bổ sung thường xuyên và lâu dài thì vốn sách sẽ nghèo nàn và cạn dần dẫn đến việc thư viện không đáp ứng được nhu cầu của độc giả

Theo Quyết định số 01/2003- BGD&ĐT ngày ….quy định về sách gồm 3 bộ phận: 1 Sách giáo khoa

2 Sách nghiệp vụ

3 Sách tham khảo Đây là ba bộ phận quan trọng cấu thành lên vốn tài liệu của thư viện

Cũng tại quyết định này, tại mục 3 điều 11 ghi:

Đặc biệt vốn tài liệu của mỗi thư viện trong nhà trường sẽ là nhân tố quyết định rất lớn đến lượng bạn đọc tìm tới thư viện Bởi các tài liệu, sách, báo, tạp chí trong thư viện có phong phú, đa dạng thì mới lôi kéo, thu hút bạn đọc, từ chỗ chưa thích đến chỗ thích và có ý thức đọc sách Từ đó tạo ra phong trào đọc sách trong nhà

trường

II Cơ sở thực tiễn

1.Thực trạng của vấn đề

Bằng phương pháp điều tra, phiếu hỏi và phỏng vấn nhằm thu thập các thông tin về thực trạng vốn tài liệu có trong thư viện bao gồm cả chất lượng và số lượng đã thu được một số kết quả như: Vốn tài liệu có trong thư viện chưa thực sự phong phú, ít cập nhật thông tin, lượng sách cũ còn rất nhiều chưa theo kịp sự đổi mới trong giảng dạy và học tập, đa số các tài liệu có trong thư viện chỉ dừng lại ở các môn học chính chưa có nhiều tài liệu mở rộng kiến thức, giúp các em tự học, tự nghiên cứu, những tài liệu về kỹ năng sống còn rất ít Đặc biệt số lượng đầu sách

có trong thư viện còn rất hạn chế Bên cạnh đó vốn tài liệu trong thư viện được

hình thành trong quá trình hình thành thư viện của nhà trường nên toàn bộ ở dạng truyền thống.Chính vì vậy đã giảm rất nhiều khả năng thu hút tìm tới thư viện của giáo viên và học sinh Lượng bạn đọc ngày càng giảm do các sách có trong thư viện hoặc là đã đọc hoặc là đã có người mượn

2.Các giải pháp nhằm tăng cường vốn tài liệu cho thư viện

2.1 Xây dựng vốn tài liệu hạt nhân cho thư viện

Bổ sung tài liệu khởi đầu được áp dụng với thư viện ít tài liệu nhằm từng bước

ổn định và đi vào hoạt động phục vụ đông đảo bạn đọc Bổ sung tài liệu khởi đầu cũng là công đoạn đầu tiên và rất quan trọng trong quy trình nghiệp vụ thư viện Nếu bổ sung không hợp lý sẽ dẫn đến tình trạng sách chết hoặc sách lãng quên vì không phù hợp với chương trình giảng dạy của giáo viên cũng như không phù hợp với lứa tuổi và bậc học của học sinh Việc xây dựng vốn tài liệu có thể tiến hành bằng nhiều cách khác nhau nhưng dù bổ sung bằng cách nào thì việc phải tuân thủ đúng theo danh mục và sách tham khảo dùng cho thư viện trong trường phổ thông

do Bộ giáo dục và đào tạo quy định

Khi về trường nhận bàn giao công việc tôi đã bắt tay ngay vào việc kiểm kê lại kho sách của thư viện trong trường nhiều lần Đánh giá, phân loại các tài liệu có trong kho rồi lên kế hoạch cho việc mua sắm, bổ sung tài liệu dài hơn cho thư viện bởi nguồn vốn của thư viện của nhà trường không có, còn rất eo hẹp Chọn những danh mục sách cần thiết nhất cho công tác giảng dạy và học tập để bổ sung ban đầu Khi bổ sung có tham khảo ý kiến của các đồng chí giáo viên bộ môn về danh mục sách bổ sung

2.2 Tham mưu, đề xuất với Ban giám hiệu để hỗ trợ kinh phí từ các nguồn chi của nhà trường.

Mức kinh phí mà thư viện nhà trường có được hàng năm là con số quá nhỏ

Để bổ sung tài liệu bằng nguồn ngân sách cấp đó thì lượng tài liệu có được sẽ vô cùng nghèo nàn Chính vì vậy ngày từ đầu năm học, cán bộ thư viện phải xây dựng

kế hoạch bổ sung tài liệu hợp lý( nhất là những tài liệu hiện đại), phù hợp với mục tiêu chung của năm học, bám sát các cuộc vận động của Đảng, Nhà nước và các phong trào thi đua của ngành, của nhà trường

2.3 Vận động giáo viên và học sinh quyên góp sách cho thư viện.

- Đây là việc làm không mới nhưng cũng chưa bao giờ là cũ với thư viện, là một trong những nguồn sách, báo tài liệu lớn và rất quan trọng giúp cho việc xây dựng kho sách hạt nhân của thư viện ngày càng phong phú hơn

- Việc vận động quyên góp sách thuộc phạm vi công tác tư tưởng, công tác vận động quần chúng, do đó tiến hành cần có những biện pháp cụ thể và thích hợp đối với từng đối tượng:

+ Đối với giáo viên:

Tham mưu và tranh thủ sự giúp đỡ của Ban giám hiệu, công đoàn, chi đoàn của nhà trường trong phiên họp hội đồng, họp công đoàn, họp chi đoàn từ đầu năm học Cán bộ thư viện vận động, thuyết phục mỗi giáo viên góp từ 1 đến 3 cuốn sách cho thư viện Những sách giáo viên quyên tặng sẽ là những tài liệu rất sát với chương trình giáo dục của nhà trường

+ Đối với học sinh

- Ngay từ đầu năm học lên kế hoạch cụ thể cho việc tuyên truyền góp sách cho học sinh Vận động các em góp truyện tranh, truyện thiếu nhi, sách tham khảo và các sách có nội dung và hình thức phù hợp với lứa tuổi và bậc học của các em Kết hợp với Liên đội nhà trường tổ chức buổi quyên tặng sách cho thư viện nhà trường thật ý nghĩa và long trọng ( Nếu có điều kiện mời thêm lãnh đạo của xã, chuyên viên phụ trách thiết bị – thư viện của phòng giáo dục) vào dịp ngày lễ như 20 – 11,

22 – 12 hoặc 26 – 3… Cụ thể như:

+ Chủ đề tuyền truyền, vận động: “ Góp một cuốn sách để đọc được nhiều sách hay”

+ Thời gian tuyên truyền: Ít nhất là một tháng bằng các hình thức: Buổi sinh hoạt đầu tuần, Đài phát thanh măng non của nhà trường, làm khẩu hiệu, hình ảnh dán ở bảng tin, buổi sinh hoạt lớp…

+ Phương pháp thực hiện: Đề nghị Liên đội nhà trường khen thưởng đối với những

cá nhân, tập thể lớp làm tốt phong trào

Ví dụ: Ở lớp: Giáo viên chủ nhiệm sẽ tặng sao tốt cho những học sinh góp từ

3 cuốn sách trở lên Cán bộ thư viện lập danh sách những học sinh góp từ 5 cuốn trở lên nhờ Tổng phụ trách tuyên dương trước cờ vào sáng thứ 2 hàng tuần Đồng thời cán bộ thư viên cũng phát cho những học sinh góp sách từ 7 cuốn trở lên một thẻ ưu tiên như: có thể mượn tối đa 5 cuốn sách, mượn thời gian tối đa là 2 tuần và mượn vào tất cả các ngày trong tuần

Đối với học sinh lớp 9, chuẩn bị ra trường, cán bộ thư viện vận động các em trước khi ra trường góp lại những cuốn sách đã học mà các em không sử dụng nữa đóng góp cho thư viện nhà trường Những học sinh có đóng góp tích cực cho phong trào quyên sách cho thư viện sẽ được tuyên dương và ghi tên trong sổ truyền thống của nhà trường

2.4.Tổ chức tủ sách vệ tinh bên cạnh kho sách thư viện

Trong giáo viên và học sinh có rất nhiều người có tủ sách cá nhân chứa đựng rất nhiều cuốn sách hay và quý Bằng những biện pháp thuyết phục, tuyên truyền đến việc “cùng bạn đọc những cuốn sách quý”, đồng thời phân tích những lợi ích cho mỗi thành viên trong nhà trường việc làm thiết thực, mang lại nhiều hiệu quả cho công tác thư viện nói riêng và cho chất lượng giáo dục nhằm mượn tạm thời những cuốn sách có giá trị Như vậy giúp mỗi thành viên trong nhà trường cùng đọc những cuốn sách hay mà họ chưa được đọc

Cán bộ thư viện tiến hành làm mục lục giới thiệu những cuốn sách đó và mượn giúp bạn đọc theo yêu cầu Bằng cách này, thư viện có được một số sách đáng kể

để phục vụ nhu cầu của giáo viên và học sinh

+ Đối với phụ huynh học sinh

Phụ huynh học sinh là đối tượng rất tiềm năng cho việc phát triển vốn tài liệu của thư viện nhà trường Tuy nhiên để vận động được họ quyên góp để phát triển vốn tài liệu cho thư viện nhà trường cần sự ủng hộ to lớn của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chấp hành hội cha mẹ học sinh Khi đặt vấn đề với ban chấp hành hội phụ huynh của nhà trường cần có những lý lẽ thuyết phục, số tiền quyên góp sẽ do ban chấp hành hội phụ huynh học sinh quyết định Và khi sử dụng số tiền đó để phát triển vốn tài liệu hoặc trang bị thêm cơ sở vật chất thì phải thông qua ý kiến của hội

2.5 Tìm hiểu chế độ tặng sách của các cơ quan, đoàn thể, các nhà xuất bản.

Tặng sách là một trong những việc làm rất thường xuyên của các cơ quan, đoàn thể như thư viện Quốc gia, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Bảo tàng Hồ Chí Minh, đặc biệt là các nhà xuất bản như nhà xuất bản giáo dục, nhà xuất bản Kim Đồng….nhân những ngày lễ lớn hoặc chính sách do các cơ quan đặt ra ngay từ đầu năm nhằm giúp đỡ các thư viện hoạt động sao cho có hiệu quả và phát triển “văn hóa đọc” trong toàn dân Chính vì vậy cán bộ thư viện phải thường xuyên truy cập Internet để cập nhật thông tin, tìm hiểu các tiêu chuẩn, chỉ tiêu được tặng sách Từ

đó nghiên cứu nếu đáp ứng đúng, đủ tiêu chuẩn thì lập kế hoạch trình với Ban giám hiệu nhà trường để làm đơn đề nghị được tặng sách

Ví dụ: - Tháng 7/ 2013 Nhà xuất bản Kim Đồng xây dựng chương trình “Một triệu cuốn sách Kim Đồng dành tặng trẻ em nghèo” dành tặng cho các tỉnh theo cơ cấu tỉ lệ: mầm non 37%, tiểu học 58%, trung học cơ sở 5% trong tổng số các

trường của tỉnh được thụ hưởng và mỗi trường được tặng 500 cuốn sách

- Hiện nay trên mạng xã hội Facebook có địa chỉ: Quỹ tặng sách rất thiết thực và ý nghĩa Tại địa chỉ này các cá nhân, tập thể có thể ủng hộ, quyên góp sách hoặc có thể được tặng sách nếu đủ tiêu chuẩn

- Công đoàn Bộ Văn hóa thể thao và Du lịch hàng năm vẫn tổ chức đi tặng sách

cho hàng trăm đơn vị lớn nhỏ Nếu cán bộ thư viện biết tham mưu để lãnh đạo nhà

trường đề nghị lên công đoàn Bộ thì vốn tài liệu của thư viện sẽ vô cùng phong

phú

- Còn rất nhiều chương trình khác mà cán bộ thư viện có thể tìm hiểu và đề đạt để

có thể nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan trên Đây là một hình thức phát triển vốn

tài liệu rất khó và cần sự kiên trì nhưng sẽ thu được kết quả vô cùng to lớn Lượng

sách được tặng sẽ rất phong phú cả về số lượng và chất lượng

2.6.Mở rộng mối quan hệ với những cơ quan, doanh nghiệp đóng trên địa

bàn.

- Có thể tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường để kêu gọi sự giúp đỡ từ các tổ

chức này Đây là nguồn kinh phí để phát triển vốn tài liệu không thường xuyên

nhưng cũng góp một phần đáng kể để phát triển vồn tài liệu cho thư viện

3.Hiệu quả của sáng kiến

Qua 3 năm thực hiện các giải pháp phát triển vốn tài liệu trong thư viện của nhà

trường đã thu được kết quả rất khả quan Cụ thể

Kho sách có 15 kệ sách, 5 tủ sách

Loại

T.liệu

Sách

nghiệp

vụ

Sách giáo khoa

Sách tham khảo

Truyện thiếu nhi

Sách Bác Hồ

Sách pháp luật

Sách

VH - NT

Tống

số sách

PHẦN 3 KẾT LUẬN

I Bài học kinh nghiệm và những kiến nghị

1.Bài học kinh nghiệm.

- Qua trải nghiệm thực tế, tôi nhận thấy rằng có thể phát triển được vốn tài liệu trong thư viện trường học cần có sự quan tâm của các ban ngành, đặc biệt là sự quan tâm của Ban giám hiệu, Ban chi ủy và Phòng giáo dục và đào tạo

- Hệ thống thư viện của chúng ta nói chung đang đứng trước những nhiệm

vụ mới, quan trọng và không ít khó khăn Thư viện trường tôi cũng đang đứng trước những thử thách mới trong đường lối phát triển của mình Chính vì vậy nhiệm vụ quan trọng và cấp bách là cần đổi mới và nâng cao chất lượng công tác phát triển vốn tài liệu phục vụ kịp thời nhu cầu học tập và nghiên cứu của thầy cô

và các em học sinh

- Muốn nâng cap chất lượng công tác phát triển vốn tài liệu, thư viện phải xây dựng cho mình một nguồn vốn tài liệu phong phú có chất lượng cao, phù hợp với nhiệm vụ và điều kiện của trường để đáp ứng nhu cầu thông tin của bạn đọc phù hợp nhất

2 Kiến nghị.

Để quản lý tốt vốn tài liệu trong thư viện nhà trường tôi xin đưa ra một số kiến nghị như sau :

- Ban giám hiệu trường cần quan tâm, chú trọng hơn nữa đối với thư viện nhà trường như : theo dõi, xem xét và phê duyệt kế hoạch xây dựng vốn tài liệu hàng năm của thư viện do cán bộ thư viện soạn thảo và đưa lên, có kế hoạch bổ sung thêm tài liệu về thư viện…

- Nâng cấp cơ sở hạ tầng thông tin và hoàn thiện lại phần mềm để hướng quản lý vốn tài liệu bằng máy tính

- Thống kê, xây dựng tài liệu bổ sung, cần triển khai áp dụng công nghệ thông tin một cách rộng rãi

- Thực hiện chế độ ưu đãi đối với cán bộ thư viện nhằm thúc đẩy hơn nữa lòng nhiệt tình và say mê công việc của người cán bộ thư viện, củng cố hơn nữa trang thiết bị phục vụ nhu cầu của học sinh và giáo viên

3 Kết luận :

Trải qua một thời gian dài hoạt động và phát triển thư viện của chúng tôi đã khắc phục được những khó khăn để vươn lên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình Từ vốn sách ít ỏi ban đầu chỉ vài trăm cuốn cho đến nay thư viện đã xây dựng cho mình một nguồn vốn tài liệu với khối lượng lớn, phong phú trên nhiều lĩnh vực với tổng số sách là kể cả sách tham khảo và các loại báo chí Đó là những cố gắng trong công tác bổ sung vốn tài liệu để làm phong phú thêm nguồn tài liệu