Sáng kiến kinh nghiệm SKKN rèn kỹ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp 4

Phượng đây là cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực.. Mỗi hoa chỉ là một phần tử của cái xã hội thắm tươi, người ta quên đóa hoa, chỉ nghĩ đến cây, đến hàng, đến những tán ho

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

R N K N NG VIẾT I V N MI U T – KI U I T

I HO H SINH P ”

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I :

n móng

– – –

a

ự

Khi

c

–

II M

-

-

- chuyên môn III Đ

1- Đ -

– –

– T

– 2009

QUÁ TRÌNH TRI N KHAI THỰ HIỆN

I K ự

T ự

S ự

Đ

(9 – 10)

(7 – 8)

(5 – 6) (1, 2, 3, 4)

0 7 em = 15 em = 11 em =

21,2% 45,5 % 33,3%

II ự

1 :

V

-

-

-

-

T :

2 :

n nh t B i k t qu c c th hi n rõ trong t ng bài làm c a h c sinh Em nào quan sát tinh vi, th nh n ra c nh ng nét riêng bi c s c c nh t th hi n trong bài vi t Còn em nào quan sát h i h t, phi n di n thì bài vi t c a các em s khô khan, nông c n c nh ng nét riêng bi t, tiêu bi u cho t ng l ai cây tôi s d ng các thao tác rèn k

a, Quan sát tỷ mỷ các bộ ph n c a cây theo 1 trình tự h p lý: Các em có th quan sát theo các trình t sau: - Quan sát theo trình t t ng th i kỳ phát tri n c a cây - Quan sát theo trình t t ng b ph n c a cây - Quan sát theo trình t t ng th i kỳ phát tri n c a m t b ph n trên cây (Ví d : hoa, qu

Song dù quan sát theo trình t i d ng l i b ph n ch y u, tr quan sát k

Ví d : Q ng d n các em quan sát theo trình t : + Quan sát t xa: - Hình dáng c a cây khi nhìn t xa n g n: - G c, r , thân, cành, lá, hoa, qu - C nh v n cây (n ng, gió, khí h m,

i quan sát t ng b ph n c a cây bàng

b, Quan sát cây c i bằng nhi u giác quan:

ác quan tr ng nh t và có tính ch t quy nh nhi u m t Thông

ng h c sinh ch dùng m D t qu ng ch là các

nh n xét và c m xúc g n li n v i th giác Xo ng d các em bi t cách ph i

h p nh p nhàng các giác quan sát

Ví d : ng d

Các em dùng m quan sát t xa xem hình dáng c nào? trông nó

gi ng cái gì? (cái ô kh ng l m)

s xem v cây c nào (s n s nháp)

Em hãy dùng m quan sát và l ng nghe xem trên cây có nh ng loài

v t nào? Chúng làm g

V i m i b ph n c a câ u có m t câu h i g i ý và giúp các em s d ng

t ng ghi l i nh c N u giáo viên làm t

ph n vào s thành công c a vi c rèn k i cho h c sinh

Q ể phát hi n, tìm ra nhữ ểm riêng c a cây:

c phân bi c loài cây này v i loài cây khác và nh t là v i hai cây cùng m t loài, t ng cho các em tránh l i li t kê t t c các b ph n

i th l p ráp m v n ph i nh m vào nh ng chi ti t, b

ph n có th kh c h a hình nh cây y m t cách rõ r t, g i cho em nhi u ng nh t

t p trung miêu t nh n lên nh ng nét riêng c khi n nó không l n v i các loài cây khác

Ví d : Quan sát cây bàng, h c sinh c , v ng c a nó; g c,

r , thân, tán lá, hoa, qu tìm ra các nét riêng c a cây

3, Bi n pháp 3: Rèn k ập dàn bài chi ti cây c i

vi c m c sinh c n ph i có thói quen l p dàn bài chi

ti t Vì v ng d n h c sinh k

ch n l c các chi ti c và s p x p chúng thành m t dàn bài chi ti giúp các em th c hi n t t k ng d c sau:

a, Kỹ ă n l c chi ti t:

- K t qu c bao g m c ph n thô l n ph n tinh V y làm th giúp các em sàng l c b ph n thô, ch gi l i ph giúp các em làm công vi nh rõ yêu c u c ng miêu t c b chi ti t không c n thi t

Ví d : Q ng lúa quê em

Nh n th y nó r t r ng, mu n nh n m c b chi ti t khác (ví

d : nêu v chi u dài, chi u r ng c ng) và ch gi l i chi ti t vùng tr i

t bao la, có bay thẳng cánh, v i nh ng ô vuông và ô ch nh t xanh th m M i khi có gió th i, c bi n lúa l i rung rinh v i t i sóng cu n cu t miêu t

c ch n l c và g

b, Kỹ ă ắp x p ý:

Sau khi ch n l c các chi ti t, n u các em không bi t các s p x p ý thì bài

a các em s l ng c ng, l n x giúp các em làm t t k

ý h c sinh: m ba ph n:

+ Mở bài: Gi i thi u cây s t (b ng cách tr c ti p ho c gián ti p)

+ Thân bài: Miêu t cây:

- T bao quát: (t n g n)

- T chi ti t: (t ng b ph n c a cây)

- Ích l i c a cây: (cho bóng mát, cho ta qu , b o v b u không khí trong lành.)

+ Kết bài: Nêu c cây (theo cách m r ng ho c không m r ng.)

Tóm l i: Cho dù làm bài t i l p hay v nhà, tôi luôn nh c nh các em ph i l p nhanh

m t dàn bài

Ví d : Làm dàn ý t cây bàng:

+ Mở bài: Gi i thi u cây bàng:

- Có ng em; có lúc nào em không bi t vì khi em t y nó

+ Thân bài:

- T n t t chi c ô

- T chi ti t: + R cây: nhô lên kh i m t

+ Thân cây: tròn, màu nâu, xù xì

i, che kín m t kho ng

+ Hoa: nh ng chùm hoa li ti màu tr ng xen gi + Qu : qu bàng l p ló chín vàng trong k

+ Kết bài: Tình c m c i v i cây bàng

- t gian nhà nh ng

- nó ngày m t xanh t t

Làm nhi u l nh cho các em m t thói quen t t

4, Bi n pháp 4: Dự n và vi cây c i

c cu hoàn ch p, các em

s d ng ngôn ng , phát tri d ng d n các em vi t

y m có m t nét nh nh

Ví d : Khi t cây bàng:

Đoạn 1: gi i thi u cây bàng

Đoạn 2: T bao quát cây bàng (nhìn t n g n)

Đoạn 3: T t ng b ph n (g c, r , thân, cành, lá, hoa, qu )

Đoạn 4: Tình c m c i v i cây bàng

Ở m b o s liên k t gi a các cùng t m t b ph c di n t theo m t trinh

t nh nh nh m minh h a, c th hóa ý chính

V m t hình th c trình bày, khi vi t h t m n ch m xu ng

i có m t s liên k c b c c ch t ch theo ba ph n (m bài – thân bài – k t bài) K t c a h c rèn luy n

ch y u qua các bài t p vi c khi vi t m nh

5, Bi n pháp 5: Rèn k ử dụng các biện pháp nghệ thuậ í ũ

v n từ ngữ thông qua các môn h c khác

t, cây c i là m t s v t vô tri, vô giác Vì v y ngôn ng góp

ph o hình i

vi t ph i s d ng bi n pháp ngh thu d p t ,

p ng , t t khác, m i môn h u có m c tiêu riêng Xong ngoài m c

i giáo viên bi m r ng ki n th c cho h c sinh thì ta th y t t c các môn h u b sung cho nhau, h tr l n nhau Nh t là trong môn Ti ng vi t thì phân môn T i là s n th c c a t t c phân môn còn l i Các em h c t c, Luy n t và câu, Chính

t h c t t phân môn T p làm thông qua t ng phân môn c a môn Ti ng vi u chú ý giúp các em khai thác n i dung này

a, D y T ă ô q ô T c:

- thì v n t ng miêu t r t quan tr ng Vi c giúp h c sinh tích

n t ng miêu t và s d ng v n t ng t cách chính xác, h p lý là v quan tr ng c a m i giáo viên Trong các bài t c thu c th lo thì s

ng t miêu t r t phong phú, cách s d ng r t sáng t o sách Ti ng vi t 4 theo

i thì các lo i bài t c l c biên so n theo tu n, theo ch m

ng thì ng v i m i ch m là các d ng T c Vì

v y thông qua các bài t c tôi giúp các em ch ra các t ng miêu t c

ch n l c, g d ng ngh thu t c a tác gi ch n m ng h c

s phân tích k giúp h c sinh th c s sáng t o c chúng

+ Ví d 1: Khi d y bài: S r Ti ng vi t 4 – t p 2/33:

n 1, tôi giúp các em hi u r t c bi t c a qu s u

riêng tác gi d ng p t : “thơm mùi thơm”, “béo cái béo”, “ngọt cái vị ngọt”

n 3 tôi giúp các em nh n th y tác gi s d ng hàng lo t các t ng

c ch n l c, ngh thu t: so sánh

“Thân nó khẳng khiu, cao vút, cành ngang thẳng đuột – Lá nhỏ xanh vàng, hơi khép lại tưởng như lá héo.”

c sinh hi u r i ta có th n hình ca ng i m t hình p c a cây s c a trái s u riêng)

+ Ví d 2: Khi d n bài H rò Ti ng vi t 4 – T p 2/43 Trong ph n tìm

hi u bài tôi giúp các em c m nh c cái hay, h dùng t c a Xuân Di u

c c m nh c s ng ra nhi u và r t p, ông

d ng m t lo p t p ng di n t

“Phượng không phải là một đóa, không phải vài cành Phượng đây là cả một loạt,

cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực Mỗi hoa chỉ là một phần tử của cái xã hội thắm tươi, người ta quên đóa hoa, chỉ nghĩ đến cây, đến hàng, đến những tán hoa lớn xòe ra như muôn ngàn con bướm thắm đậu khít nhau”

giúp h c sinh hi u khi quan sát cây c i ta c n ph i ph i h p nhi u giác quan

T ng tác gi vi t:

“Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non.”

Ch b ng m d ng t i ba giác quan: m t (xanh um), kh u giác (mát rượi), v giác (ngon lành)

Tóm l i: Ta th y các t ng miêu t trong các bài t c r ng và phong

c s d ng r t hay, sin ng, gây ng Cách s d ng các bi n pháp ngh thu t trong các bài T t là sáng t o B giúp h n t và h c cách s d ng th i thông qua các bài T u thêm r m hay thì

c n ph i s d ng các bi n pháp ngh thu t h p lý

b, D y T ă ô q ô Luy n từ và câu:

- M c tiêu chính c a luy n t và câu là giúp h c sinh m r ng v n t ; cách s d ng

t chính xác, cách vi ý

Khi d y v các n i dung m r ng v n t theo t ng ch m, tôi giúp h c sinh hi u

ng , các thành ng , các t c ng thu c ch giúp các em s d ng các t ng p lý

- n t cho h c sinh tôi cho h c sinh tìm thêm các t

g

Ví d : Bên c nh tính t ỏ” miêu t hoa h ng) còn có nhi u

t ng r th ng

s v t mà h c sinh có th l a ch n nên dùng t ng nào cho phù h p

Trong các ti t Luy n t và câu có n i dung v ng pháp, ngoài vi c d y các em cách vi y các em cách vi nh Trong

t t c các bài t p dùng t t m t câu ý bên c nh m t các em so sánh

Ví d : T hình dáng c a m t cây bàng c th

- Câu 1: Thân cây to, cao

- Câu 2: t chi c ô l n kh ng l

Tôi cho h c sinh nh n xét % c sinh tr l i là câu 2 hay

c hình nh r t c th n ch

Tóm l i: V i bi c sinh k

ý

c, D y T ă ô q ô chính t :

- ph n th c tr a các em b sai l i chính t r t nhi c vì v y trong t t c các ti t chính t , tôi luôn chú ý rèn cho các em có ý th c vi c tiêu c a các môn Chính t )

- Ngoài ra thông qua gi chính t n t ng miêu t và cách s d ng chúng

+ Ví d 1: Khi d y bài chính t tu n 11 Ti ng vi t 4 – T p 1

Thông qua bài t p: Đ n vào chỗ… /x”

Sau khi h c sinh th c hi n xong yêu c u chính, tôi g i h c l i:

“Trái nhót như ngọn đèn tín hiệu

Trở lối sang mùa hè

Quả cà chua như cái đèn lồng nhỏ xíu

Thắp mùa đông ấm những đêm thâu

Quả ớt như ngọn lửa đèn dầu

Chạm đầu lưỡi – chạm vào sức nóng

Hỏi: B miêu t nh ng lo i trái cây nào? (nhót, cà chua, t)

- Tác gi d ng ngh thu miêu t các lo y ví d (ngh thu t so sánh: qu nhót – ng cà chua – ng, qu t – ng n

l u.)

T cho h c sinh cái hay, sáng t o và tác d ng c a bi n pháp ngh thu t nêu trên

+ Ví d 2: Khi d n bài chính t tu n 21 – Ti ng vi t 4 t p 2

Trong ph n bài t p có bài: n những ti ng thích h p trong ngoặ ể

- Sau khi cho h c sinh th c hi n theo yêu c u c a bài Tôi g i hai h c l i

t s câu h i m r ng nh m m v n

d ng nó vào vi c h c phân môn T

- c th lo , ki u bài t cây c i)

- Tác gi nào? (T ng b ph n c a cây)

- d ng bi n pháp ngh thu t nào? L y ví d minh

h a (ngh thu t so sánh, ví d ẳ

c gà ch i, trái k ng h

- Em h c t c gì khi h c cách miêu t , cách dùng t ,

s d ng các bi n pháp ngh thu t.)

Tóm l i: Thông qua t t c các môn h i giáo viên có th khéo léo khai

thác làm giàu v n t ng cho h c sinh (t ng miêu t ) và giúp h c sinh bi t cách s d ng chúng m t cách h a môn h c, m i gi h c

ch thiên v m t m h tr h c sinh h c t p

i giáo viên không th l m d bi n nó thành m t gi d y

T

6, Bi n pháp 6: Rèn k ự ki r a mình và c a

b n:

m nh n th c c a h c sinh ti u h th D ng d y, giáo viên c ng ví d c th h c sinh hình dung, hi u rõ cách làm Vì

v y trong các gi tr bài vi t, sau khi nh ng d n h c sinh ch a l i, tôi

ch n nh m cao c a h c sinh trong l bi

c cho c l t ra m t s câu h các em tr l i

Ví d :

- Bài làm c a b n hay ch nào? Sáng t o ch nào?

- Em h c t c nh ng gì t bài làm c a b n?

Tr l i c t ra là h c t c chính b n

c a mình

Ngoài ra trong quá trình d y h c r t nhi u nh a

h c cho các em nghe r i cùng các em phân tích cái hay, cái c n h c t p trong t

Ngoài các bi n pháp trên, tôi khuy n khích các em l p s ta ng

d n các em cách s d ng S ghi nh nh,

d ng các bi n pháp ngh thu c s c trong sách báo, sách tham kh o, trong cu c s n thông

i chúng M i ngày m y v n t ng

c a các em s ngày càng giàu lên

Tóm l i: Vi c giúp các em t a mình c a b n và không

ng n t s giúp các em h c t p là nói chung

và ki u bài miêu t cây c i nói riêng

III, K t qu thực hi ó i ch ng:

Sau m t th i gian nghiên c tài, áp d ng tr c ti p vào l p 4C – ng Ti u

h c Th An do tôi làm ch nhi m, tôi nh n th y các em b u có h ng thú v

mê v i phân môn T h c di n ra nh

ng, t giác trong vi c hình thành ki n th c V n t ng miêu t c a

v s ng l n ch ng Cách s d ng t

c a các em chí t cách s d ng các bi n pháp ngh thu p t

c ch nh kỳ ngày m t nâng cao v

Đ bài: Hãy tả một cây ăn quả mà em thích nhất

K t qu

S ng Gi i (9

10)

Khá (7,8) Trung

bình (5, 6)

Y u (1  4)

33 c khi

th c hi n

0 = 0% 7 em =

21,2%

15 em = 45,5%

11 em (33,3%)

33 Sau khi

th c hi n

7 em = 21,2%

15 em = 45,5%

9 em = 27,3%

2 em = 6%

So sánh

i

ch ng

21,2%

24,3%

Gi m 18%

Gi m 27,3%

K t qu trên cho th y nh ng bi ng giáo d c m

lý thuy i k t qu th c ti n

IV, K t lu nghị sau quá trình thực hi n

1, K t qu sáng ki n kinh nghi m:

Qua vi c th c hi bài: Rèn k cây c i cho h c

sinh l p 4 , tôi nh n th y r ng k t qu c không ph i có ngay trong m t s m

m t chi u, nó là c m t quá trình

có hi u qu cao thì c giáo viên và h u ph i n l c ph u

Vì v y nh i giáo viên ph i có bi n pháp tích c c, áp d ng xuyên, liên t y m i b c vi

c áo viên c n m ng h c sinh trong gi h c v i h c sinh trung bình, y u thì ch yên c u thì ch yêu c u các em vi (m bài tr c

ti p, k t bài không m r ng) V i h c sinh khá gi i thì khuy ng các em