SKKN phương pháp trò chơi trong giảng dạy GDCD ở trường THPT

Qua quá trình nghi n cứu, tìm hiểu tôi nhận thấ nếu giáo viên s dụng phương pháp dạ học đơn điệu, chưa linh hoạt, mang n ng t nh l thu ết thì học sinh không Điều đó chứng minh rằng s dụ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI TRƯỜNG THPT SỐ 1 BẮC HÀ

***    **

TÊN ĐỀ TÀI

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRÒ CHƠI TRONG GIẢNG DẠY MÔN GDCD LỚP 10 NHẰM NÂNG CAO

KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

MỤC LỤC

Trang

I Tóm tắt 3

II Giới thiệu 3

III Phương pháp

a Khách thể nghiên cứu

b Thiết kế nghiên cứu

c Quy trình nghiên cứu

d Đo lường và thu thập dữ liệu

4 4 5 6 7 IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 7

V Kết luận và khuyến nghị 8

Tài liệu tham khảo 10

Phụ lục Kế hoạch bài học

Đề và đáp án kiểm tra

Phiếu thăm dò thái độ học tập

Bảng điểm

11

11

16

18

19

I Tóm tắt

Môn giáo dục công dân (GDCD) ở trường trung học phổ thông (THPT) không những trang bị cho học sinh kiến thức phổ thông cơ bản, phù hợp với lứa tuổi học sinh về các giá trị đạo đức, pháp luật, lối sống mà còn hình thành và phát triển ở các

em những tình cảm, niềm tin, những hành vi và thói quen phù hợp với những chuẩn mực đạo đức đã học, giúp các em có sự thống nhất cao giữa ý thức và hành vi của người công dân

Với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học “lấy học sinh làm trung tâm” phát

huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn thì việc áp dụng phương pháp dạy học truyền thống chưa thật phát huy hiệu quả cao

Vì vậy, trong quá trình giảng dạy môn GDCD người giáo viên phải chủ động, tích cực tìm tòi đổi mới phương pháp dạy học để phù hợp với thực tiễn giảng dạy và nâng cao hiệu quả giảng dạy của bộ môn Thường xuyên vận dụng linh hoạt nhiều phương pháp dạy học khác nhau để khai thác tiềm năng và phát triển tâm lực học sinh, phát triển tính tích cực hoạt động nhận thức và năng lực tự hoàn thiện của học sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển tri thức một cách tốt nhất cho học sinh

Qua quá trình nghi n cứu, tìm hiểu tôi nhận thấ nếu giáo viên s dụng phương pháp dạ học đơn điệu, chưa linh hoạt, mang n ng t nh l thu ết thì học sinh không

Điều đó chứng minh rằng s dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn GDCD đã làm tăng hứng th và kết quả học tập của học sinh

II Giới thiệu

Kiến thức của môn học GDCD có li n quan đến nhiều môn khoa học cụ thể Nội dung kiến thức trừu tượng, hơi khô khan và khó hiểu Thiết bị, đồ dùng dạy học, tư liệu tham khảo phục vụ cho môn học còn ít, phần lớn đồ dùng dạy học đều do giáo viên tự làm Đối tượng học sinh của nhà trường chủ yếu là dân tộc vùng cao, trình độ nhận thức của các em không đồng đều M t khác, nhận thức của học sinh đối với môn học chưa tích cực, các em luôn nghĩ môn GDCD là môn phụ nên việc học tập môn GDCD chưa đem lại hiệu quả cao, việc tiếp thu kiến thức môn học của các em còn ở mức thụ động, chống đối, dễ gây nhàm chán, việc thực hiện rèn luyện kĩ năng và giáo

dục thái độ, hành vi của các em trong dạy học môn GDCD chưa đạt được so với yêu cầu đề ra của chương trình môn học

Thực tế, ở những tiết dạy giáo viên s dụng phương pháp dạy học truyền thống thì học sinh thụ động lĩnh hội kiến thức, thiên về ghi nhớ, ít chịu su nghĩ, thực hành, chưa phát hu được tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong bài học Kết quả học tập của học sinh chưa cao, kĩ năng vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn

đề thực tế còn lúng túng

Nhưng ở những tiết dạ , giáo vi n khai thác được những yếu tố tích cực trong các phương pháp dạy học truyền thống, vận dụng được những phương pháp dạy học tích cực, có sự đổi mới phương pháp thường xu n, hướng dẫn học sinh hoạt động, tự lực chiếm lĩnh tri thức mới, vận dụng được những hiểu biết vào cuộc sống cụ thể như phương pháp trò chơi thì đã thực sự gây hứng thú học tập cho học sinh trong mỗi giờ học

Giải pháp thay thế: Về vấn đề đổi mới phương pháp, có s dụng phương pháp trò chơi trong dạy học đã có nhiều sáng kiến kinh nghiệm được trình bày Ví dụ:

1 Sáng kiến kinh nghiệm: Lồng ghép trò chơi vào thiết kế bài dạy môn GDCD ở

trường THPT( tác giả Nguyễn Thị Hải Yến - Trường PTDT nội trú THCS&THPT Bắc

Hà - Lào Cai, năm học 2011- 2012)

2 Sáng kiến kinh nghiệm: Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học môn GDCD

( tác giả Hoàng Thị Mai Hương - Hà Nội)

Các sáng kiến nà đều đề cập đến những định hướng, tác dụng, kết quả của việc đưa phương pháp trò chơi vào thiết kế bài dạy, nhưng chưa có qu trình nghi n cứu,

đo lường, phân tích dữ liệu, so sánh, bàn luận kết quả trước tác động và sau tác động của nhóm thực nghiệm và đối chứng

Tôi muốn có một nghiên cứu cụ thể hơn và đánh giá được kết quả học tập của học sinh thông qua việc s dụng phương pháp trò chơi vào giảng dạy một phần kiến thức

ở ( Bài 9, 10,11,12) trong môn GDCD lớp 10 Qua việc ứng dụng này, học sinh tự tìm

ra cách học nhanh, ghi nhớ được kiến thức trọng tâm của bài học giúp các em thấy yêu thích môn học hơn

Vấn đề nghiên cứu: Việc s dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy môn GDCD có n ng cao kết quả học tập của học sinh lớp 10 trường THPT số 1 Bắc Hà không ?

Giả thuyết nghiên cứu: S dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy môn GDCD sẽ nâng cao kết quả học tập của học sinh lớp 10 trường THPT số 1 Bắc Hà

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu

Tôi thực hiện nghiên cứu trên hai lớp 10 của trường THPT số 1 huyện Bắc Hà -

Lào Cai: Lớp 10A1 là lớp thực nghiệm, lớp 10A7 là lớp đối chứng

* Giáo viên:

Giáo viên có trình độ chuyên môn, có lòng nhiệt tình, trách nhiệm cao trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh

* Học sinh:

Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm gần tương đồng nhau về tỉ

lệ giới tính, thái độ học tập Cụ thể như sau:

Bảng 1 Giới tính, thái độ học tập của học sinh lớp 10 trường THPT số 1 huyện Bắc

Hà - Lào Cai

2 Thiết kế nghiên cứu

Chọn hai lớp 10A1 làm lớp thực nghiệm, lớp 10A7 làm lớp đối chứng Tôi lấy kết quả bài kiểm tra khảo sát đầu năm môn GDCD lớp 10 năm học 2013 - 2014 làm bài kiểm tra trước tác động Kết quả cho thấ điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó tôi dùng phép kiểm chứng T- test để kiểm chứng sự chênh lệch trung bình về điểm số của hai nhóm trước khi tác động

Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương

Bảng 2: Bảng so sánh điểm trung bình của bài kiểm tra trước tác động

Ta thấy p = 0,8772582 > 0,05 nên sự chênh lệch về điểm số trung bình của hai

nhóm là không có nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương

Tôi lựa chọn thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động với nhóm tương tương

Bảng 3 Thiết kế nghiên cứu

Nhóm

Kiểm tra trước tác động Tác động

Kiểm tra sau tác động

Thực nghiệm

lớp 10A1 O1

Vận dụng phương pháp trò chơi vào giảng dạ O3

Đối chứng lớp

Không áp dụng phương pháp trò chơi vào giảng

0,8772582 Lớp đối chứng

ở thiết kế này, tôi s dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu

a Sự chuẩn bị bài của giáo viên

Lớp 10A7 (lớp đối chứng): Tôi tổ chức hoạt động giờ học s dụng phương pháp

đàm thoại, nêu vấn đề, thảo luận nhóm

Lớp 10A1(lớp thực nghiệm): Tôi đã tổ chức hoạt động giờ học s dụng phương pháp trò chơi vào giảng dạy một phần kiến thức trong bài học

Các bước tiến hành của phương pháp trò chơi

Giáo viên phổ biến t n trò chơi, nội dung và luật chơi cho học sinh

Chơi th ( nếu cần thiết)

Học sinh tiến hành chơi,

Đánh giá sau trò chơi

Thảo luận về nghĩa giáo dục của trò chơi

b Tiến hành dạy thực nghiệm

Thời gian thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 5/2014 Tác động được thực hiện tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu tại lớp 10A1 trường THPT số 1 Bắc Hà, có giáo viên trong tổ chuyên môn dự giờ thực nghiệm để đảm bảo tính khách quan Sau khi dạy thực nghiệm, tiến hành khảo sát 2 lớp trên với

đề kiểm tra giống nhau

Bảng 4: Thời gian dạy thực nghiệm

Ngày Môn/Lớp Tiết theo PPCT/ Tên bài Phương pháp tác động

16/10/2013 GDCD

10A7

Tiết 9 - Bài 6 Khu nh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng

(Phần củng cố kiến thức)

Đàm thoại

vàng”

Công dân với tình yêu, hôn nh n và gia đình

( Mục 1c Một số điều nên tránh trong tình yêu )

Đàm thoại

nhanh mắt”

4 Đo lường và thu thập dữ liệu

Công cụ đo lường: Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra khảo sát đầu năm

do nhóm chuyên môn thống nhất ra đề Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra 1 tiết Mục tiêu kiểm tra là nhằm đánh giá kết quả học tập của học sinh Nội dung kiểm tra đ ng trong phạm vi chương trình học, đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng Dạng câu hỏi kiểm tra tự luận gồm 3 câu hỏi trong đó có câu hỏi ở mức độ nhận biết,câu hỏi ở mức độ thông hiểu và câu hỏi ở mức độ vận dụng

Sau đó, tôi cùng với giáo viên trong nhóm chuyên môn GDCD tiến hành chấm

bài theo đáp án đã x dựng (xem phần phụ lục)

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ

* Tr nh ết quả: Các dữ liệu thu thập được là bảng điểm kiểm tra sau tác

động

Bảng 5: Bảng so sánh điểm trung bình của bài kiểm tra sau tác động

Đối chứng lớp 10A7 Thực nghiệm lớp

Nhóm thực nghiệm

Nhóm đối chứng

Nhóm thực nghiệm Trước tác động Sau tác động

Trước tác động Nhóm đối chứng Trước tác động Nhóm thực nghiệm

Sau tác động Nhóm đối chứng Sau tác động Nhóm thực nghiệm

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động

của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

Như tr n đã chứng minh: kết quả 2 nhóm trước tác động là tương đương Sau tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng t-test cho kết quả

p = 0,0341197< 0,05, đ là kết quả rất có nghĩa, tức là sự chênh lệch kết quả điểm trung bình nhóm thực nghiệm cao hơn nhóm đối chứng không phải do ngẫu nhi n mà

Phép kiểm chứng T-test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của hai lớp 10A1 và 10A7 là p 0,0341197 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm không phải do ngẫu nhiên mà do kết quả tác động

* Hạn chế

Trong quá trình tham gia trò chơi, một số em còn rụt rè, e ngại Thời gian để tổ chức trò chơi còn t Sự ganh đua nhau thái quá giữa các cá nhân và các nhóm học sinh trong khi chơi có thế dẫn đến mất đoàn kết trong tập thể học sinh Ý nghĩa giáo dục của trò chơi có thể bị hạn chế nếu lựa chọn trò chơi không phù hợp ho c tổ chức

trò chơi không tốt Để có thể áp dụng được phương pháp trò chơi có hiệu quả, người

giáo viên cần có khả năng thiết kế tổ chức trò chơi hợp lí và linh hoạt Học sinh phải

có ý thức chuẩn bị bài ở nhà, có kĩ năng vận dụng kiến thức dựa tr n sự hướng dẫn

của giáo vi n

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

* Kết luận

Có thể nói, với mục tiêu giáo dục phổ thông là “ giúp học sinh phát triển toàn

diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực

cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân ” thì việc đổi mới phương pháp dạy học

phát huy tính tích cực, chủ động, kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phù hợp với đ c điểm của từng đối tượng học sinh là cần thiết

Giáo viên s dụng phương pháp trò chơi trong giảng dạy môn GDCD lớp 10 đã

tạo được không khí học tập thoải mái, k ch th ch được động cơ, hứng thú học tập của học sinh đối với môn học Học sinh phát hu được tính tự lực, phát triển khả năng sáng tạo, năng lực đánh giá, năng lực thực tiễn, rèn luyện kĩ năng sống quan trọng như tự nhận thức, giao tiếp, tư du ph phán, ra qu ết định, giải quyết vấn đề, đ t mục tiêu, hợp tác vv

Giáo viên thấ rõ được sự tiến bộ về thái độ học tập của học sinh trong việc rèn luyện đạo đức, lối sống, quy tắc ứng x trong lớp học và nhà trường

S dụng phương pháp trò chơi sẽ đem lại hiệu quả chuyên môn cao

* Khuyến nghị

Bộ GD&ĐT: Cần cung cấp thêm thiết bị, đồ dùng dạy học, sách tư liệu tham

khảo để đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của môn GDCD

Với nhà trường: Giáo viên và học sinh trong nhà trường cần tích cực hơn nữa

trong việc đổi mới phương pháp dạy học vì môn GDCD là môn học có vai trò quan trọng, trực tiếp trong việc rèn luyện kĩ năng sống, giá trị sống, giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh

Do hạn chế về thời gian n n đề tài của tôi không tránh khỏi thiếu sót, rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của đồng nghiệp để việc đổi mới phương pháp dạy học môn GDCD ở trường trung học phổ thông đạt được kết quả cao hơn

Bắc Hà, ngày 20 tháng 5 năm 2014

Trần Thị Ái

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo khoa môn giáo dục công dân lớp 10 - Nhà xuất bản giáo dục

2 Sách giáo viên môn giáo dục công dân lớp 10 - Nhà xuất bản giáo dục

3 Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn giáo dục công d n trường THPT của Bộ

giáo dục và đào tạo ( Hà Nội tháng 12/2009)

4 Tài liệu bồi dưỡng n ng cao năng lực cho giáo viên THPT về đổi mới phương

pháp dạy học - Dự án phát triển giáo dục THPT - Trường ĐHSP Hà Nội, Viện nghiên cứu sư phạm ( Hà Nội tháng 10/2005)

PHỤ LỤC

1 Kế hoạch bài học

Bài 6 ( Tiết 9 ):

KHUYNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT, HIỆN TƯỢNG

Sau khi giáo viên hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu nội dung mục 1 Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình và chia nhóm cho học sinh thảo luận tìm hiểu về khu nh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng Giáo viên tổ chức cho học sinh tham

gia trò chơi “Giải ô chữ” tìm hiểu kết quả phủ định của phủ định

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính

Hoạt động 1: Thảo luận đội chơi ( 12 ph t)

- Mục tiêu: Học sinh biết vận dụng kiến thức để giải quyết

vấn đề trong thực tế

- Đồ dùng dạy học: Máy chiếu

- Cách tiến hành:

B1: GV thông tin về thể lệ trò chơi: Lớp chia thành 3 đội

chơi Các đội lần lượt nghe cô giáo đọc câu hỏi rồi giơ ta

trả lời Đội nào giơ ta trước sẽ được quyền trả lời Mỗi

câu trả lời đ ng tìm ra và đọc đ ng từ hàng ngang sẽ được

15 điểm Nếu giơ ta trả lời sai sẽ bị trừ đi 10 điểm

Đội nào trả lời được nhiều điểm sẽ nhận được chọn phần

thưởng ( được nghe 1 bài hát hoặc nghe kể 1 câu chuyện

hoặc miễn trực nhật 1 tuần) Thời gian chơi 7 ph t

B2: Giáo viên cho HS quan sát ô chữ Ô chữ gồm 6 câu hỏi

hàng ngang V đọc lần lượt từng câu hỏi

Câu 1( gồm 7 chữ cái): Trong học tập, sự chăm chỉ và tự

giác sẽ làm cho mỗi học sinh ngày càng?

Câu 2 ( gồm 7 chữ cái): Lối sống mà mỗi người cần rèn

luyện và thực hiện trong xã hội hiện nay?

Câu 3 ( gồm 9 chữ cái) : Trong sự phát triển kinh tế xã hội

của nước ta hiện nay đang đặt ra một nhiệm vụ cấp bách là

phải bảo vệ yếu tố này?

Câu 4 ( gồm 7 chữ cái): Tên học thuyết giải thích khoa học

về sự hình thành của các loài sinh vật?

Câu 5 ( gồm 6 chữ cái) : Một trong những mục tiêu cơ bản

của chế độ xã hội mới mà nhân dân ta đang xây dựng là?

Câu 6 ( gồm 6 chữ cái) : Sự nghiệp mà nhân dân ta đang

thực hiện nhằm xây dựng đất nước theo con đường XHCN

Ch : Các đội có thể giơ ta xin trả lời từ hàng dọc, đ ng

sẽ được 30 điểm

B3: Học sinh các đội thảo luận tìm ra câu trả lời đ ng Đại

diện đội chơi sẽ đứng lên trả lời Kết quả trả lời của các đội

chơi như sau:

2 Khu nh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng

Khu nh hướng phát triển của sự vật, hiện tượng là vận động đi lên, cái mới ra đời thay thế cái cũ nhưng

ở trình độ ngày càng cao hơn, hoàn thiện hơn