Moọt soỏ kieỏn thửực khoự: Khi giảng những chính sách này, ngoài việc phải nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa, GV cần chú ý một số điểm sau : - Chính sách dân số và giải quyết việc
Trang 1Baứi 11 CHÍNH SAÙCH DAÂN SOÁ VAỉ GIAÛI QUYEÁT VIEÄC LAỉM
( 1 tieỏt )
I MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC:
1.Veà kieỏn thửực:
- Nêu đợc tình hình dân số, việc làm và mục tiêu, những phơng hớng cơ bản của Đảng, Nhà nớc ta để giải quyết vấn đề dân số và việc làm
- Hiểu đợc trách nhiệm của công dân trong việc thực hiện chính sách dân số và giải quyết việc làm
2.Veà kiừ naờng:
- Biết tham gia tuyên truyền chính sách dân số và giải quyết việc làm phù hợp với khả năng của mình
- Biết đánh giá việc thực hiện chính sách dân số của gia đình, cộng đồng dân c và việc thực hiện chính sách giải quyết việc làm ở địa phơng phù hợp với lứa tuổi
- Bớc đầu biết định hớng nghề nghiệp trong tơng lai
3.Veà thaựi ủoọ:
- Tin tởng, ủng hộ chính sách dân số và giải quyết việc làm ; phê phán các hiện tợng vi phạm chính sách dân số ở nớc ta
- Có ý thức tích cực học tập, rèn luyện để có thể đáp ứng đợc yêu cầu của việc làm trong tơng lai
II NOÄI DUNG:
1 Troùng taõm:
Trọng tâm của bài này là phơng hớng cơ bản để thực hiện chính sách dân số và giải quyết việc làm
2 Moọt soỏ kieỏn thửực khoự:
Khi giảng những chính sách này, ngoài việc phải nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa, GV cần chú ý một số điểm sau :
- Chính sách dân số và giải quyết việc làm là thuộc về các vấn đề xã hội Hai chính sách này có quan hệ với nhau rất chặt chẽ Đó là những chính sách về con ngời, vì con ngời của Đảng và Nhà nớc ta nhằm góp phần nâng cao chất lợng cuộc sống của con ngời thông qua việc giảm tỉ lệ tăng dân số và giải quyết tốt việc làm
- Đối với chính sách dân số :
Tùy theo điều kiện tự nhiên, lực lợng lao động, mỗi nớc có chính sách dân số khác nhau Có những nớc thực hiện chính sách này nhằm duy trì dân số ổn định (Đan Mạch, Thụy Điển), có những nớc khuyến khích việc tăng dân số (Đức, Malaixia), có những nớc thực hiện chính sách hạn chế tốc độ tăng dân số (Trung Quốc, ấn Độ ) Nhìn chung, ở các n… ớc đang phát triển có tỉ lệ dân số tăng nhanh hơn so với các nớc phát triển Chính vì vậy, hiện nay vấn đề bùng nổ dân số đã trở thành vấn đề toàn cầu
Nớc ta có tốc độ dân số tăng nhanh và quy mô dân số lớn (ví dụ : chỉ tính từ năm 1975 đến năm
1990 dân số nớc ta đã tăng thêm khoảng 18,6 triệu ngời, trong khi đó cả châu âu chỉ tăng 20 triệu ngời ; năm 1965 nớc ta có khoảng 35 triệu ngời, đến năm 1999 đã là trên 76,3 triệu ngời và dân
số nớc ta năm 2006 khoảng 84 triệu ngời Nh vậy là dân số nớc ta tăng gần 2,5 lần chỉ trong vòng hơn 40 năm) Trớc đây, do chính sách dân số nớc ta tập trung chủ yếu vào việc giảm tỉ lệ tăng dân số nên cha thể tập trung vào việc nâng cao chất lợng dân số Hiện nay, nớc ta cần có nguồn nhân lực chất lợng cao để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc nên phải tập trung giải quyết một cách đồng bộ vấn đề dân số
- Đối với chính sách giải quyết việc làm :
Trang 2Đảng và Nhà nớc ta rất coi trọng vấn đề giải quyết việc làm cho ngời lao động Điều đó thể hiện
ở sự thay đổi về nhận thức, quan niệm và tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh
tế, phát triển thị trờng sức lao động, mở rộng quyền làm việc, quyền tự do lao động trong xã hội Ngời lao động đợc đặt vào vị trí trung tâm, đợc chủ động, tự do tìm kiếm, tạo việc làm cho mình
và cho ngời khác trong tất cả các thành phần kinh tế Đi đôi với chính sách giải quyết việc làm trong nớc, Đảng, Nhà nớc ta còn chủ trơng xuất khẩu lao động và coi đây là một trong những hoạt động kinh tế đối ngoại phù hợp với xu thế toàn cầu hoá và hội nhập về kinh tế nhằm giải quyết yêu cầu trớc mắt và lâu dài, tăng thu nhập cho ngơi dân, làm giàu cho đất nớc
III.PHệễNG PHAÙP :
ẹaứm thoaùi, thuyeỏt trinh, trửùc quan,…
IV PHệễNG TIEÄN DAẽY HOẽC:
GV cần chuẩn bị một số tranh ảnh, số liệu thể hiện quy mô, phân bố, mật độ dân số và tự tạo ra bảng, biểu, sơ đồ về các vấn đề trên hoặc về tác động của việc tăng dân số quá nhanh đối với chất lợng cuộc sống, việc làm…
GV cũng có thể chuẩn bị một số băng, đĩa, bài báo có nội dung phù hợp để minh họa giúp HS có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, sinh động và có ấn tợng sâu sắc
V TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP :
1 OÅn ủũnh toồ chửực lụựp :
2 Kieồm tra baứi cuừ:
3 Giaỷng baứi mụựi:
- Vấn đề dân số hiện nay trên thế giới đã trở thành vấn đề toàn cầu và là sự quan tâm của nhiều quốc gia, nhất là ở những nớc nghèo, đang phát triển ở nớc ta, dân số tăng nhanh là một áp lực lớn đối với vấn đề giải quyết việc làm Vậy chúng ta nhận thức về thực trạng dân số và việc làm nh thế nào và đề
ra mục tiêu, phơng hớng cơ bản nào để giải quyết tốt những vấn đề trên ?
- Nớc ta vẫn đang phải đối mặt với vấn đề dân số tăng nhanh, giải quyết việc làm khó khăn Bài này giúp các em hiểu đợc tình hình, mục tiêu và những phơng hớng cơ bản giải quyết những vấn đề trên
Phaàn laứm vieọc cuỷa Thaày vaứ Troứ Noọi dung chớnh cuỷa baứi hoùc
H
oaùt ủoọng1 : ẹaứm thoaùi+ Giaỷng giaỷi + Trửùc quan.
Muùc tieõu: HS nêu đợc tình hình hình , mục tiêu ,
những phơng hớng cơ bản để giải quyết tốt vấn đề
dân số ở nớc ta
Caực caõu hoỷi ủaứm thoaùi:
- ẹaỷng , Nhaứ nửụực ta thaỏy ủửụùc vai troứ cuỷa vaỏn ủeà
daõn soỏ ủoỏi vụựi sửù phaựt trieồn ủaỏt nửụực nhử theỏ naứo?
- Em haừy ủaựnh giaự tỡnh hỡnh daõn soỏ ụỷ nửụực ta? (Veà
qui moõ, toỏc ủoọ, maọt ủoọ, phaõn boỏ)
- Vỡ sao noựi keỏt quaỷ giaỷm sinh cuỷa nửụực ta chửa
vửừng chaộc?
- Haọu quaỷ cuỷa vieọc gia taờng daõn soỏ?
- Muùc tieõu cuỷa chớnh saựch daõn soỏ?
- Nhửừng phửụng hửụựng cụ baỷn ủeồ thửùc hieọn chớnh
saựch daõn soỏ?
HS phaựt bieồu tửù do
GV nhaọn xeựt, ủieàu chổnh, giaỷng giaỷi
GV lửu yự:
+ Quy mô dân số lớn (năm 2006 dân số nớc ta
khoảng 84 triệu ngời, đứng thứ 2 ở Đông Nam á và
thứ 13 trong tổng số hơn 200 nớc trên thế giới)
1 Chớnh saựch daõn soỏ:
a Tỡnh hỡnh daõn soỏ nửụực ta:
Quy moõ daõn soỏ lụựn, toỏc ủoọ taờng coứn nhanh, chaỏt lửụùng daõn soỏ thaỏp, maọt ủoọ daõn soỏ cao vaứ phaõn boỏ chửa hụùp lớ
b Muùc tieõu vaứ phửụng hửụựng cụ baỷn ủeồ
Trang 3+ Tốc độ tăng nhanh :
1930: 17,2 trieọu 1940: 21 trieọu
1945: 25 trieọu 1950: 23,4 trieọu
1965: 35 trieọu 1980: 53,8 trieọu
1990: 60,1 trieọu 1999:76,3 trieọu
2006: 84 trieọu
( Năm 1945 dân số nớc ta là 25 triệu ngời, năm
1999 là 76, 3 triệu ngời, tăng hơn gấp 3 lần )
+ Mật độ dân số ở nớc ta cũng rất cao :
1979: 159 ngửụứi/ km2 1989: 195 ngửụứi/ km2
1999: 231 ngửụứi/ km2 2000: 242 ngửụứi/ km2
(Năm 1999 mật độ dân số nớc ta là 231 ngời/ km2,
thế giới là 44 ngời/ km2)
+ Phân bố cha hợp lí :
ẹoàng baống: DT ủaỏt : 30%, DSoỏ: 75%
Mieàn nuựi: DT ủaỏt : 70%, DSoỏ: 25%
(Nông thôn chiếm 76,5%, thành thị chỉ có 25, 5%,)
+ Kết quả giảm sinh cha vững chắc: tửứ naờm 2000
ủeỏn nay, mửực giaỷm sinh chửừng laùi, ụỷ nhieàu ủũa
phửụng, coự nguy cụ gia taờng daõn soỏ do tổ leọ sinh
con thửự 3
Lớ do: t tởng trọng nam, khinh nữ vẫn tồn tại, nhất
là ở vùng sâu, vùng xa, ở bộ phận dân c còn lạc hậu,
tử tửụỷng chuỷ quan cuỷa laừnh ủaùo, ủieàu kieọn kinh teỏ
khaự leõn…
+ Về tác động của vấn đề dân số tăng nhanh đối với
đời sống xã hội, GV có thể sử dụng sơ đồ sau:
Mối quan hệ giữa gia tăng dân số và chất lợng
cuộc sống
+ Mục tiêu của chính sách dân số là giải quyết một
cách toàn diện vấn đề dân số (quy mô, cơ cấu, phân
bố dân c ), đặt con ng… ời vào vị trí trung tâm, phát
triển nguồn nhân lực cho đất nớc
thửùc hieọn chớnh saựch daõn soỏ:
ù Muùc tieõu : Tieỏp tuùc giaỷm toỏc ủoọ gia taờng daõn soỏ,sụựm oồn ủũnh quy moõ, cụ caỏu daõn soỏ vaứ phaõn boỏ daõn cử hụùp lớ , naõng cao chaỏt lửụùng daõn soỏ
ù Nhửừng phửụng hửụng cụ baỷn:
Taờng cửụứng laừnh ủaùo vaứ quaỷn lớ coõng taực daõn soỏ
Laứm toỏt coõng taực thoõng tin, tuyeõn truyeàn, giaựo duùc keỏ hoaùch hoaự gia ủỡnh
Naõng cao sửù hieồu bieỏt cuỷa ngửụứi daõn veà vai troứ cuỷa gia ủỡnh , bỡnh ủaỳng giụựi, sửực khoeỷ sinh saỷn
Nhaứ nửụực ủaàu tử ủuựng mửực, thửùc hieọn xaừ hoọi hoaự coõng taực daõn soỏ
Dân số tăng quá nhanh
Thừa lao động, không có việc làm
→ các tệ nạn xã hội tăng
Kinh tế, văn hoá
kém phát triển
Năng suất lao
động thấp Mức sống thấp
Bệnh tật nhiều Sức khoẻ, thể lực kém
Trang 4+ Phơng hớng quan trọng để thực hiện chính sách
dân số là tuyên truyền, giáo dục, huy động toàn xã
hội tham gia công tác dân số, kế hoạch hoá gia
đình
H
oaùt ủoọng 2 : ẹaứm thoaùi + Giaỷng giaỷi+Trửùc quan
Muùc tieõu: HS nhận thức đợc chính sách giải quyết
việc làm là một chính sách xã hội cơ bản, giải quyết
tốt vấn đề này sẽ có ý nghĩa to lớn đối với mỗi công
dân và toàn xã hội; tình hình hình giải quyết việc
làm; mục tiêu của chính sách giải quyết việc làm ;
những phơng hớng cơ bản để giải quyết việc làm
Caực caõu hoỷi ủaứm thoaùi:
- Caực em nhaọn xeựt gỡ veà tỡnh hỡnh vieọc laứm hieọn
nay ụỷ nửụực ta?
- Taùi sao tỡnh traùng thieỏu vieọc laứm vaón laứ vaỏn ủeà
bửực xuực ụỷ noõng thoõn vaứ thaứnh thũ?
- Nhửừng soỏ lieọu sau ủaõy noựi leõn ủieàu gỡ?
Daõn soỏ trong ủoọ tuoồi lao ủoọng:
Naờm 2000 chieỏm khoaỷng 55%
Naờm 2005 chieỏm khoaỷng 59,1%
Naờm 2010 chieỏm khoaỷng 60,7% (dửù kieỏn)
Moói naờm coự khoaỷng 1,3 trieọu thanh nieõn bửụực
vaứo tuoồi lao ủoọng
- Muùc tieõu cuỷa chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc laứm?
- Phửụng hửụựng cuỷa chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc
laứm?
HS phaựt bieồu tửù do
GV nhaọn xeựt, ủieàu chổnh, giaỷng giaỷi
GV lửu yự:
+Trên thế giới, ngay cả đối với nhiều nớc giàu thì
tình trạng thất nghiệp vẫn là vấn đề nan giải Nớc ta
là một nớc nghèo, thiếu vốn, trình độ khoa học công
nghệ phát triển cha cao, dân số tăng nhanh, quan
niệm về việc làm còn lạc hậu thì vấn đề giải quyết
việc làm càng khó khăn Đảng và Nhà nớc đã nhận
thức rõ điều đó và tập trung nỗ lực để giải quyết
+ ẹến năm 2010 nớc ta phấn đấu giảm tỉ lệ thất
nghiệp xuống dới 5% ở thành thị, lao động nông
nghiệp còn dới 50% lao động xã hội, nâng tỉ lệ
ng-ời lao động đã qua đào tạo nghề lên khoảng 40%,
…
GV keỏt luaọn:
Laứ nửụực coự toỏc ủoọ taờng daõn soỏ cao ủang trong quaự
trinh coõng nghieọp hoaự, hieọn ủaùi hoaự Neỏu thửùc
hieọn toỏt chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc laứm, nửụực ta
seừ sụựm oồn ủũnh moùi maởt ủụứi soỏng xaừ hoọi vaứ thoaựt
khoỷi tỡnh trang nửụực ngheứo, keựm phaựt trieồn
H
oaùt ủoọng 3 : ẹaứm thoaùi + Giaỷng giaỷi.
Muùc tieõu: HS xác định đợc trách nhiệm của mình đối
2 Chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc laứm:
a Tỡnh hỡnh vieọc laứm hieọn nay ụỷ nửụực ta:
Tỡnh traùng thieỏu vieọc laứm ụỷ nửụực ta laứ vaỏn ủeà raỏt bửực xuực ụỷ caỷ noõng thoõn laón thaứnh thũ
b Muùc tieõu vaứ phửụng hửụựng cụ baỷn cuỷa chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc laứm:
ù Muùc tieõu : Taọp trung sửực giaỷi quyeỏt vieọc laứm, phaựt trieồn nguoàn nhaõn lửùc, mụỷ roọng thũ trửụứng lao ủoọng,g iaỷm tổ leọ thaỏt nghieọp vaứ taờng tổ leọ ngửụứi lao ủoọng ủaừ qua ủaứo taùo ngheà
ù Nhửừng phửụng hửụng cụ baỷn:
Thuực ủaồy phaựt trieồn saỷn xuaỏt vaứ dũch vuù Khuyeỏn khớch laứm giaứu hụùp phaựp
ẹaồy maùnh xuaỏt khaồu lao ủoọng
Sửỷ duùng coự hieọu quaỷ nguoàn voỏn
Trang 5với chính sách dân số và giải quyết việc làm.
GV neõu caõu hoỷi:
- Em suy nghĩ nh thế nào về trách nhiệm của mình
đối với chính sách dân số và giải quyết việc làm?
GV yêu cầu 1 hoặc 2 HS trả lời
Caực HS khaực nhaọn xeựt, boồ sung
GV nhaọn xeựt, giaỷng giaỷi, choỏt yự
3 Traựch nhieọm cuỷa coõng daõn ủoỏi vụựi chớnh saựch daõn soỏ vaứ giaỷi quyeỏt vieọc laứm:
Chaỏp haứnh chớnh saựch, phaựp luaọt veà daõn soỏ.
Chaỏp haứnh chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc laứm vaứ phaựp luaọt veà lao ủoọng
ẹoọng vieõn moùi ngửụứi cuứng chaỏp haứnh caực chớnh saựch vaứ phaựp luaọt noựi treõn
Coự yự chớ vửụn leõn, naộm baột thaứnh tửùu khoa hoùc kyừ thuaọt, chuỷ ủoọng tỡm vieọc laứm…
3 Cuỷng coỏ:
ù Neõu tỡnh hỡnh daõn soỏ ụỷ nửụực ta vaứ taực ủoọng cuỷa noự ủoỏi vụựi moùi maởt cuỷa ủụứi soỏng xaừ hoọi
( Sau khi nêu những tác động của việc tăng dân số đối với đời sống xã hội nh… : cản trở tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, gây khó khăn lớn trong việc nâng cao chất lợng cuộc sống, làm cạn
kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trờng, giáo viên có thể nhấn mạnh áp lực của việc tăng dân số đối với vấn đề giải quyết việc làm :
+ Nếu dân số tăng quá nhanh trong điều kiện nền kinh tế kém phát triển sẽ dẫn đến tình trạng thừa lao động, giải quyết việc làm khó khăn
+ Nếu phát triển dân số phù hợp với điều kiện tài nguyên thiên nhiên và sự phát triển kinh tế – xã hội sẽ thuận lợi trong vấn đề giải quyết việc làm, thúc đẩy sự phát triển của đất nớc
+ Việc làm đợc giải quyết tốt sẽ thúc đẩy tăng trởng kinh tế, đời sống vật chất, tinh thần đợc nâng cao, mọi ngời sẽ có nhận thức đúng đắn vấn đề dân số, chấp nhận gia đình ít con)
ù Muùc tieõu vaứ phửụng hửụựng cụ baỷn cuỷa chớnh saựch daõn soỏ ụỷ nửụực ta?
ù Em haừy giaỷi thớch vaứ neõu leõn thaựi ủoọ cuỷa mỡnh ủoỏi vụựi nhửừng quan nieọm sau: Trụứi sinh voi, trụứi
sinh coỷ; ẹoõng con hụn nhieàu cuỷa; Troùng nam khinh nửừ.
(+ "Trời sinh voi, trời sinh cỏ" : Nghĩa bóng của câu tục ngữ này là : ở đời ai cũng có kế để sinh
nhai, không ai ngồi khoanh tay để chịu chết đói Dù sinh con đẻ cái bao nhiêu, ngời ta cũng có cách bơn chải để nuôi con khôn lớn đợc Quan niệm này là một trong những nguyên nhân dẫn
đến tình trạng dân số tăng quá nhanh, ảnh hởng đến chất lợng cuộc sống
+ "Đông con hơn nhiều của" : Là quan niệm nặng về số lợng, cha chú ý tới chất lợng dân số
Hiện nay quan niệm này không còn phù hợp nữa
+ "Trọng nam, khinh nữ" : Đây là những quan niệm phong kiến, lạc hậu, quá đề cao vị trí, vai trò
của nam giới, coi nhẹ vị trí, vai trò của phụ nữ đối với sự phát triển của xã hội và gia đình Hiện nay, quan niệm này không còn phù hợp nữa Bởi vì cơ sở xã kinh tế – xã hội của quan niệm này
đã căn bản bị xóa bỏ.)
ù Neõu tỡnh hỡnh vieọc laứm vaứ muùc tieõu cuỷa chớnh saựch giaỷi quyeỏt vieọc laứm ụỷ nửụực ta Haừy tỡm hieồu tỡnh hỡnh vieọc laứm ụỷ ủũa phửụng em vaứ nhaọn xeựt
ù Trỡnh baứy phửụng hửụựng cụ baỷn nhaốm giaỷi quyeỏt vaỏn ủeà vieọc laứm ụỷ nửụực ta hieọn nay
ù Em suy nghú nhử theỏ naứo veà traựch nhieọm cuỷa mỡnh ủoỏi vụựi caực chớnh saựch vửứa hoùc ?
4 Daởn doứ:
-Giaỷi quyeỏt caực caõu hoỷi vaứ baứi taọp trong SGK
- ẹoùc trửụực baứi 12