Bài 1: Thành phần nguyên tử (ban nâng cao)

Sự tìm ra electron Năm 1897 Thomson đã phát hiện ra tia âm cực mà bản chất là các chùm hạt nhỏ bé mang điện tích âm, gọi là electron e... Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm: - Hạt nhân mang

Bµi 1 Thµnh phÇn Nguyªn tö

Gi¸o viªn: Hoµng ThÞ B¾c

§¹i häc S ph¹m Hµ Néi

Bµi gi¶ng

Mô phỏng thí nghiệm tia âm cực

1 Sự tìm ra electron

Năm 1897 Thomson đã phát hiện ra tia âm cực

mà bản chất là các chùm hạt nhỏ bé mang điện tích

âm, gọi là electron (e)

me = 9,1095 10– 31 kg

qe = –1,602 10–19 C

(qui ớc q e = 1–)

2 Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử

Thí nghiệm của Rơ-dơ-pho

Năm 1911, Rơ-dơ-pho đã khám phá ra hạtư nhânư nguyênưtử

Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm:

- Hạt nhân mang điện tích d ơng nằm ở tâm của nguyên tử và có kích th ớc rất nhỏ so với kích th ớc

- Vỏ electron của nguyên tử gồm các electron chuyển

động xung quanh hạt nhân.

3 Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

Năm 1918, Rơ-dơ-pho đã phát hiện ra một loại hạt mang điện tích d ơng gọi là proton ưđó chính là ionư H +ư

(kí hiệu là p).

H  H + + e

mp = 1,6726.10–27kg

qp = +1,602.10 –19 C

(qui ớc q p = 1+)

a) Sự tìm ra proton

3 Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

b) Sự tìm ra nơtron

Năm 1932, Chat-uých đã phát hiện ra hạt nơtron

có khối l ợng xấp xỉ khối l ợng của proton nh ng không mang điện tích (kí hiệu là n)

mn = 1,678 10–27 kg  mp

qn = 0

Kết luận:

Thành phần cấu tạo của nguyên tử gồm:

- Hạt nhân nằm ở tâm của nguyên tử gồm các hạt

proton và nơtron.

- Vỏ nguyên tử gồm các electron chuyển động xung quanh hạt nhân.

§Æc tÝnh cña c¸c h¹t cÊu t¹o nªn nguyªn tö

§Æc tÝnh

h¹t

Vá electron

Electron (e) Proton (p) N¬tron (n)

§iÖn

tÝch

(q)

Cu-l«ng qe = -1,602.10 -19 C

1 –

qp = +1,602.10 -19 C

1 +

qn = 0 0 Quy

íc

Khèi l îng

(m)

me = 9,1095.10 -31 kg ≈ 0,549.10 -3 u

mp= 1,6726.10 -27 kg

≈ 1 u mn = 1,6748.10

-27 kg ≈ 1 u

Chú ý:

- Khối l ợng của nguyên tử tập trung hầu hết ở hạt nhân

- Khối l ợng của các electron không đáng kể so với khối l ợng của nguyênt tử

- Trong nguyên tử số electron bằng số proton cho nên nguyên tử trung hòa về điện

1 Kích th ớc của nguyên tử

Mô hình nguyên tử HIĐRO

- Để biểu thị kích th ớc của nguyên tử ng ời ta th ờng dùng đơn vị nanomet (nm) hay angstrom (Å):

1nm = 10–9m ; 1Å = 10–10m ; 1nm = 10Å

- Đ ờng kính nguyên tử  10–10 m

- Đ ờng kính hạt nhân nguyên tử  10–14 m

- Đ ờng kính của electron và của proton còn nhỏ hơn nhiều (khoảng 10–8 nm) Electron chuyển động xung quanh hạt nhân trong không gian rỗng của nguyên tử

VD: TÝnh khèi l îng nguyªn tö oxi, biÕt h¹t nh©n nguyªn tö

oxi cã 8p vµ 8n.

2 Khèi l îng nguyªn tö

Cã 8p cã 8e ⇒ cã 8e

mp = 81,6726.10 27 = 13,3808.10 27 kg

mn = 81,6748.10 27 = 13,3984.10 27 kg

me = 89,1095.10 31 = 72,876.10 31 kg

mhn = mp + mn = 26,7792.10 27 kg

mnt = mhn + me = 26,7865.10 27 kg

Nguyªn tö ® îc t¹o nªn tõ 3 lo¹i h¹t: p, n, e mµ m e  m p

 m nt ­­m hn ­=­m p ­+­m n

Khèi l îng cña nguyªn tö tËp trung hÇu hÕt ë h¹t nh©n

Đơn vị khối l ợng nguyên tử

3

27 C

A





KLTĐ (kg) KLtđ (u)

u (kg)



Đối với nguyên tử ng ời ta ít dùng đơn vị gam (khối l

ợng tuyệt đối: KLTĐ) mà dùng khối l ợng u (khối l ợng t

ơng đối: KLtđ) Đơn vị này đ ợc định nghĩa nh sau:

VD: Tính khối l ợng nguyên tử hiđro theo u, biết khối l ợng

nguyên tử tuyệt đối của nó là 1,6725.10–27 kg

27

1,6725.10 kg

1,66055.10 kg





1 nguyªn tö R cã tæng sè h¹t c¸c lo¹i b»ng 115 Sè h¹t mang ®iÖn tÝch nhiÒu h¬n sè h¹t kh«ng mang ®iÖn tÝch lµ 25 h¹t TÝnh nguyªn tö khèi cña nguyªn tö R?

Bài gi i: ải:

  







 



 











C¸ch 1:

nt

27

45 1,6726.10



25





25

1,306.10 kg

1,66055.10 kg





C¸ch 2:

3



1, 2, 3, 4, 5

(S¸ch gi¸o khoa trang 8)