Giải pháp giúp việt nam vượt qua hàng rào kỹ thuật của mỹ đối với hàng nông sản xuất khẩu

Xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ là một thế mạnh của Việt Nam trong hơn chục năm qua nhưng điều đó dường như đã thay đổi khi thị trường nước này ngày càng có nhiều quy định, đòi hỏi

Xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ là một thế mạnh của Việt Nam trong hơn chục năm qua nhưng điều đó dường như đã thay đổi khi thị trường nước này ngày càng

có nhiều quy định, đòi hỏi nhà xuất khẩu phải vượt qua, nói nôm na là những rào cản của thị trường này ngày một tăng

Một trong những trở ngại khiến xuất khẩu nông sản của Việt Nam khó vào thị trường Mỹ đó là các rào cản kỹ thuật đối với hàng hóa Theo đánh giá chung, Mỹ được cho là quốc gia có hệ thống luật pháp phức tạp và nhiều rào cản kỹ thuật đối với thương mại

Trước những thực tế đó, mục tiêu đẩy mạnh xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ đòi hỏi phải có sự nhìn nhận toàn diện về những rào cản kỹ thuật tại thị trường này mà mặt hàng nông sản Việt Nam có thể gặp phải trong quá trình xuất khẩu Chỉ trên cơ sở nắm rõ các tiêu chuẩn, quy định kỹ thuật mà thị trường Mỹ đối với hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam ta mới có cơ sở rõ ràng trong đàm phán, yêu cầu đối tác mở cửa thị trường, đồng thời xây dựng được hệ thống các giải pháp thích hợp để vượt rào cản, nâng cao hiệu quả xuất khẩu

Tổng hợp những nội dung trên, nhóm chúng tôi quyết định chọn đê tài: “Giải pháp giúp Việt Nam vượt qua hàng rào kỹ thuật của Mỹ đối với hàng nông sản xuất khẩu” làm nội dung đề tài nghiên cứu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ QUAN HỆ

THƯƠNG MẠI VIỆT-MỸ 1.1 Tổng quan về thị trường Mỹ:

1.1.1 Khái quát về nền kinh tế Mỹ

Trước hết, Mỹ là một thị trường xuất nhập khẩu khổng lồ, với sức mua lớn, đa dạng

về thu nhập, đa dạng về chủng loại và nhu cầu hàng hóa Mặt hàng xuất khẩu chính của

Mỹ chủ yếu là sản phẩm chế tạo như máy móc văn phòng, thiết bị viễn thông, thép và sản phẩm thép, ô tô và phụ tùng ô tô, hóa chất…; sản phẩm nhập khẩu chính của Mỹ là thực phẩm, quặng các loại, kim loại màu, nhiên liệu chủ yếu là dầu mỏ, hàng dệt và may mặc, giày dép Ngoài ra còn là những sản phẩm chế tạo như thiết bị điện tử, ô tô, phụ tùng ô tô, thiết bị điện, hóa chất…

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ chiếm 50% GDP thế giới, 1/3 buôn bán quốc

tế Tỷ trọng của nền kinh tế Mỹ trong nền kinh tế thế giới tuy giảm song hiện nay vẫn giữ ở mức 22% GDP thế giới (năm 2011 GDP của Mỹ đạt gần 13.860 tỷ USD)

Với diện tích khoảng 9,4 triệu km2 và dân số trên 311,6 triệu người, Mỹ thực sự trở thành một cường quốc kinh tế với sức mua lớn nhất thế giới Các “con Rồng” Châu Á

đã phát triển nhanh nhờ vào việc chiếm lĩnh được thị phần khá lớn tại thị trường này Điều này có thể khẳng định rằng tất cả các quốc gia trên thế giới đều mong muốn thiết lập quan hệ thương mại với Mỹ, vì Mỹ là một thị trường có sức mua lớn và một nền tảng khoa học công nghệ cao

Biểu đồ 1.1: Kim ngạch xuất nhập khẩu của Mỹ từ 1991 - 2011

Nguồn: CRS with data from U.S Department of Commerce, Bureau of Economic Analysic

Mỹ là một quốc gia chi phối gần như tuyệt đối hầu hết các tổ chức kinh tế quốc tế như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF)… bởi Mỹ có tiềm lực tài chính đóng góp nhiều và theo đó quyền phủ quyết áp đảo trong các tổ chức này rất lớn Bên cạnh đó đồng USD có vai trò thống trị thế giới Với 24 nước gắn trực tiếp đồng tiền của họ vào đồng USD, trên 55 nước “neo giá” vào đồng USD để thị trường tự do ổn định tỷ giá, các nước còn lại ở nhiều mức độ khác nhau vẫn sử dụng hệ thống dựa vào chỉ tiêu biến động của đồng USD để tính toán giá trị đồng tiền của mình Và đặc biệt với một thị trường chứng khoán chi phối hàng năm khoảng 8000 tỷ USD (trong khi các thị trường chứng khoán Nhật chỉ vào khoảng

3800 tỷ USD, thị trường EU khoảng 4000 tỷ USD), mọi sự biến động của đồng USD

và hệ thống tài chính Mỹ đều có ảnh hưởng đáng kể đến sự biến động của nền tài chính quốc tế

Từ một nền kinh tế như vậy, các chiến lược kinh tế thương mại của Mỹ bao giờ cũng được đặt trong các chương trình điều chỉnh tổng thể nhằm làm thích ứng, thậm

chí làm thay đổi các xu thế phát triển của thế giới Với tiềm năng to lớn và những ưu thế nêu trên, trong những thập kỷ tới, Mỹ vẫn là cường quốc kinh tế số một của thế giới, và đặc biệt đóng vai trò chi phối đối với nền kinh tế và thương mại trong khu vực cũng như trên toàn cầu

1.1.2 Tiềm năng nhập khẩu của thị trường Hoa Kỳ

Ngoài dân số đông thứ ba thế giới với thu nhập bình quân đầu người rất cao (năm

2011 khoảng 47084 USD), điều khiến cho Mỹ trở thành thị trường tiêu thụ khổng lồ là thói quen tiêu xài và nợ của người dân ở nước này Người Mỹ sẵn sàng mua chịu và trả

nợ dần từ những thứ đắt tiền đến quần áo, giày dép … Mặc dù sau cuộc khủng hoảng tài chính cuối 2007, người Mỹ đã giảm bớt tiêu xài và tỷ lệ tiết kiệm cá nhân có tăng lên nhưng mức độ không đáng kể

Bảng 1.1: Chi tiêu trung bình của người Mỹ 2007 - 2011($)

Trong khi đó, cơ cấu nền kinh tế Mỹ đã và đang có những thay đổi sâu sắc theo hướng công nghiệp, trong nước chủ yếu chỉ sản xuất những sản phẩm công nghệ siêu cao và tập trung cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm; phần còn lại bỏ hoặc chuyển cho nước ngoài làm Thậm chí những sản phẩm được xem là công nghệ cao như máy tính xách tay hiện nay họ cũng không còn sản xuất nữa

Với đặc điểm cơ cấu kinh tế nói trên, để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng hàng năm, Mỹ phải nhập khẩu một lượng hàng hóa cực lớn Do ảnh hưởng của khủng hoảng, kim ngạch nhập khẩu sáu tháng đầu 2009 có giảm nhưng nhờ sáu quý tăng trường liên tực nên nhập khẩu đã tăng trở lại sau đó Tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ vào năm

2011 đạt 2263 tỉ USD Trong đó, những mặt hàng có kim ngạch nhập khẩu lớn là máy móc thiết bị điện tử: 283,3 tỉ USD ; quần áo: 43.3 tỉ USD; đồ gỗ nội thất: 43 tỉ USD; …

Biểu đồ 1.2: Tỷ trọng các mặt hàng nhập khẩu của Mỹ

Đồ gỗ, nội thất Kim loại Khác

1.2 Quan hệ thương mại Việt – Mỹ

1.2.1 Quan hệ Việt – Mỹ trước khi Mỹ hủy bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam.

30/4/1975: Mỹ áp dụng lệnh cấm vận thương mại đối với toàn bộ Việt Nam sau khi áp dụng lệnh này đối với miền Bắc Việt Nam từ năm 1964 Đây là thời kỳ Mỹ đơn phương áp đặt lệnh cấm vận đối với Việt Nam thông qua con đường gián tiếp, Việt Nam có thể xuất khẩu sang Mỹ tuy không đáng kể

Thời kỳ 1986 – 1989, Việt Nam gần như không xuất khẩu sang Mỹ

Tuy nhiên đến năm 1990, Việt Nam xuất sang Mỹ một lượng hàng trị giá 5000 USD Năm 1991 tăng lên 9000 USD, năm 1992 tăng lên 11000 USD và năm 1993 là

58000 USD

1.2.2 Quan hệ Việt – Mỹ sau khi Mỹ hủy bỏ lệnh cấm vận đối với Việt Nam:

Ngày 3/2/1994: Tổng thống Mỹ Bill Clinton thông báo quyết định bãi bỏ lệnh cấm vận thương mại đối với Việt Nam Thượng viện Mỹ trước đó 1 tuần đã thông qua quyết định trên

Ngày 11/7/1995, Mỹ tuyên bố bình thường hóa quan hệ ngoại giao đối với Việt Nam

Năm 1995, Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ 200 triệu USD, gấp 4 lần năm 1994, trong

đó hàng nông sản là 152 triệu USD, chiếm hơn 76% giá trị hàng xuất khẩu sang Mỹ Năm 1996, hai nước bắt đầu đàm phán hiệp định song phương, xuất khẩu đạt 306 triệu USD

Năm 1997, Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ 372 triệu USD, hàng nông sản là 146,5 triệu USD, chiêm 46%

Năm 1998, năm 1999, năm 2000, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ lần lượt đạt 519,5 triệu USD; 601,9 triệu USD; 872,4 triệu USD

Riêng quý I năm 2001, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Mỹ đạt 74,4 triệu USD (so với cùng kì năm 2000 là 46,4 triệu USD)

1.2.3 Quan hệ thương mại Việt - Mỹ theo hiệp định thương mại Việt – Mỹ

Ngày 8/10/2001, Thượng viện Hoa kỳ thông qua Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ

Ngày 18/10/2001, Tổng Thống Bush ký nghị quyết thông qua Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ

Ngày 24/11/2001, Quốc hội Việt Nam thông qua Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ

Ngày 10/12/2001, Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ có hiệu lực sau khi Bộ Trưởng Thương Mại Vũ Khoan và Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Zoelik trao đổi thư chấp thuận Theo luật của Hoa Kỳ, Hoa Kỳ không thể trao quy chế Quan

hệ Thương mại bình thường với những nước đang trong thời kỳ chuyển tiếp như Việt Nam mà không có Hiệp định Thương mại Song phương (gọi tắt là BTA) Mục đích của Hiệp định này là đảm bảo cho những luật lệ thương mại được rõ ràng, kích thích và làm gia tăng thương mại, giúp Việt Nam hội nhập kinh tế, kể cả việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Hiệp định thỏa thuận về những điều khoản thương mại hàng hóa, quyền sỡ hữu trí tuệ, thương mại dịch vụ, phát triển quan hệ đầu tư, tạo thuận lợi cho kinh doanh, các quy định liên quan tới tính minh bạch, công khai và quyền khiếu kiện, những điều khoản chung

 Nhận xét:

Năm 2010 là năm ghi dấu 10 năm tăng trưởng liên tục trong hoạt động xuất khẩu (XK) của Việt Nam vào thị trường Mỹ kể từ sau khi hai nước ký kết Hiệp định Thương mại tự do (BTA) Thực tế cho thấy, sau BTA, Mỹ trở thành thị trường XK lớn nhất, tiềm năng nhất và cũng nhiều thách thức nhất cho các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam Năm 2010, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Mỹ đạt gần 18,5 tỷ USD, tăng gần 19,5% so với cùng kì năm 2009 Trong đó, XK của Việt Nam đạt gần 14,8 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 3,710 tỷ USD, tăng 19,4%

Thặng dư thương mại đạt 11,158 tỷ USD, tăng 17,7% so với cùng kì năm ngoài Năm

2011, Việt Nam là quốc gia đứng vị trí thứ 35 trong số các nước XK vào Mỹ

Biểu đồ 1.3: Kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ 1994- 2012 (triệu USD)

Nguồn: Tổng cục thống kê

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ RÀO CẢN KỸ THUẬT CỦA MỸ ĐỐI VỚI HÀNG NÔNG SẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA CHÚNG TỚI XUẤT KHẨU HÀNG

NÔNG SẢN SANG MỸ

Trong giai đoạn hiện nay, khi xu thế tự do hóa thương mại ngày càng phát triển mạnh mẽ, Mỹ là thị trường nhập khẩu nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam song dường như Mỹ đã và đang cố tình tìm cách gây khó khăn của Việt Nam Đặc biệt, từ cuối năm 2011 trở lại đây, nhóm mặt hàng nông sản khi vào thị trường này gặp ngày càng nhiều trắc trở, khó khăn

2.1 Những rào cản kỹ thuật chung đối với mặt hàng nông sản tại thị trường Mỹ

Mỹ đã sử dụng một loạt các biện pháp có tính chất rào cản thương mại nhằm hạn chế sản phẩm nông sản từ thị trường nước ta khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ Những rào cản kĩ thuật này chính là quy chế nhập khẩu chung và các biện pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của Mỹ, mặt khác Mỹ đã và đang cố tình tìm cách gây khó khăn cho hàng xuất khẩu nông sản của Việt Nam

2.1.1 Tiêu chuẩn về kỹ thuật, chất lượng:

Các qui định hiện hành về thông tin dinh dưỡng trên nhãn hàng thực phẩm, bao gồm các mặt hàng nông sản tiêu thụ tại Hoa Kỳ như sau:

(1) Liều lượng dùng và số lần dùng của mỗi hộp;

(2) Tổng lượng calo và lượng calo từ chất béo mỗi lần dùng;

(3) Tổng lượng chất béo và lượng chất béo no (saturated) tính theo gram; tổng lượng choresrol và sodium (miligram), tổng lượng Carbohydrate, dietary fiber, đường

và protein tính bằng gam mỗi lần dùng;

(4) Phần trăm của tất cả các thành phần liệt kê tính theo tỷ lệ cần cho cơ thể trong một ngày trên cơ sở lượng calo cần thiết hàng ngày là 2.000 calo;

(5) Tỷ lệ % trong mức khuyến cáo tiêu thụ hàng ngày (recommended daily allowances - RDA) của Hoa Kỳ của một số loại vitamin và chất khoáng của 1 lần dùng (6) Ghi các trị giá cần hàng ngày, các trị giá kiến nghị tính bằng gram hoặc miligram - tuỳ theo từng thành phần - đối với chất béo, chất béo no, cholesterol, sodium, carbohydrate, dietary fiber, cùng với lượng calo trên gram đối với chất béo, carbohydrate, và protein

(7) Các chất dinh dưỡng khác được coi là thành phần cơ bản trong thức ăn của người có thể được liệt kê nếu những chất này chiếm ít nhất 2% RDA của Hoa Kỳ

2.1.2 Tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn dịch tễ:

Mỹ đòi hỏi các doanh nghiệp chế biến hàng thực phẩm xuất khẩu sang thị trường

Mỹ phải tuân thủ các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm chặt chẽ theo Luật Hiện đại hóa An toàn thực phẩm (FSMA) mới được chính phủ nước này ban hành

Cụ thể, theo đạo luật này, từ năm 2012, Mỹ sẽ thực hiện quy trình kiểm tra hết sức ngặt nghèo đối với các sản phẩm nông sản Toàn bộ quy trình kiểm tra này sẽ được chuyển từ cục Quản lý dược phẩm và thực phẩm (FDA) về Bộ Nông nghiệp Mỹ Tại hội thảo, ông David Lennarz – nguyên chuyên gia kĩ thuật của FDA, phó chủ tịch Công

ty Registrar Corp Hoa Kì đã giới thiệu về các quy định của Hoa Kì liên quan đến việc xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ, quy định về an toàn thực phẩm bảo vệ người tiêu dùng của FDA, quy định về hiện đại hóa an toàn thực phẩm của FDA, những thay đổi chủ yếu so với các quy định trước đây và ảnh hưởng của luật tới các việc sản xuất xuất khẩu sang Hoa Kỳ Các quy định này đề ra các mức độ nhiễm tối đa cho phép của các thành phẩm trong vật liệu nhựa,chất bảo quản vào thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe và an toàn của con người

2.1.3 Quy định về nhãn mác, đóng gói và bao bì :

Tất cả các loại bao gói, nhãn mác, bao bì đều phải được dán nhãn thích hợp, đáp ứng các yêu cầu của Quy định với hàng nông sản Tất cả các thông tin trên về nhãn mác, bao bì hàng nông sản phải chính xác và không sai lệch hoặc dễ gây nhầm lẫn và không được ghi sai về chất lượng, số lượng, thành phần cấu tạo, bản chất, tính an toàn,

giá trị, xuất xứ hoặc các nội dung khác

Các thông tin ghi trên bao bì,nhãn mác phải bao gồm : tên thông thường của sản phẩm, số lượng hàng hóa, nhận dạng nơi kinh doanh chính của người hoặc cho người sản xuất ra sản phẩm hoặc đóng gói sản phẩm để bán lại, tên nước xuất xứ của sản phẩm, hoặc từ ngữ khác biểu thị một cách rõ ràng về nước mà ở đó sản phẩm được gieo trồng ( đối với sản phẩm nhập khẩu, )

Quy định đối với một số mặt hàng nông sản như thực phẩm, nhiên liệu, nguyên vật liệu, dược phẩm không được chứa thành phẩm bổ sung

FDA còn đưa ra yêu cầu phải ghi rõ thành phần, giá trị dinh dưỡng

Chất liệu bao bì đóng gói giới hạn trong một số chất cho phép, có thể tái sinh và tái

sử dụng Nếu doanh nghiệp xuất khẩu không đáp ứng được thì doanh nghiệp nhập khẩu phải đóng gói lại, hao phí đóng gói lại khiến doanh nghiệp nhập khẩu không muốn mua hàng từ người xuất khẩu cũ nữa

Bao bì nhựa phải đảm bảo không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, việc tiếp xúc giữa sản phẩm và chất nhựa của bao bì không gây ra bất cứ phản ứng và nguy hại nào

Quy định về nhãn xuất xứ:

Theo qui định của Luật an ninh nông nghiệp và phát triển nông thôn (gọi tắt là Luật nông nghiệp 2002) được Tổng thống George W Bush ký ban hành ngày 13/5/2002, một số nông sản: rau quả, thịt (bò, cừu, bê, lợn), và thủy sản bán tại các của hàng bán

lẻ bắt buộc phải có nhãn xuất xứ Đối với thủy sản, nhãn xuất xứ còn phải ghi rõ sản

phẩm được đánh bắt tự nhiên hay nuôi trồng Cũng theo qui định của luật này, các cơ

sở bán lẻ còn phải lưu giữ hồ sơ xác nhận xuất xứ hàng hóa

2.1.4 Quy định kĩ thuật về môi trường:

Cấm đưa ra thị trường những sản phẩm nông sản gây ảnh hưởng tới môi trường nước nhập khẩu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới động, thực vật, tới môi trường sinh thái tại nước nhập khẩu Đặc biệt là các sản phẩm đóng gói, bao bì khi phân hủy

Các sản phẩm nông sản khi xuất khẩu sang thị trưởng Mỹ cần phải tìm hiểu về giấy chứng nhận toàn cầu về Thực hành nông nghiệp tốt GAP, bởi gần đây, việc cần có giấy chứng nhần này cho các sản phẩm nông sản, đặc biệt là nông nghiệp đang được áp dụng rộng rãi, và dần dần được đưa vào phổ biến cho doanh nghiệp xuất khẩu hàng nông sản

Quy trình kiểm tra sản phẩm tuân theo hệ thống rào cản kỹ thuật trên là hết sức gắt gao và đòi hỏi các doanh nghiệp nước ta phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu Các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu còn đối mặt với các rào cản liên quan đến toàn bộ quá trình sản xuất chủ yếu là các tiêu chuẩn về môi trường và trách nhiệm xã hội

Tuy nhiên, từ năm 2009 trở lại đây, Mỹ đã lợi dụng những đạo luật thương mại để đưa ra các “chiêu” nhằm tạo lực cản cho các mặt hàng nông sản của nước ta khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ Vì vậy, trước khi xuất khẩu các sản phẩm, hàng hóa nông sản sang thị trường Mỹ, các doanh nghiệp nước ta cần tìm hiểu kỹ thị trường mình hướng đến, tìm hiểu kĩ các rào cản kĩ thuật đối với các mặt hàng nông sản khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ Và điều quan trọng nữa là các doanh nghiệp cần cải tiến công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất khi sản xuất sản phẩm để có thể tạo ra sản phẩm, hàng hóa đạt chất lượng cao, tiêu chuẩn tốt

2.2 Tác động của rào cản kỹ thuật tới nước xuất khẩu:

Hàng rào kỹ thuật trong thương mại thực chất là những biện pháp kỹ thuật cần thiết

để bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo vệ người tiêu dùng và là công cụ trực tiếp bảo hộ sản xuất trong nước Đây cũng là rào cản hợp lý hạn chế nhập khẩu những hàng hóa không đạt tiêu chuẩn ảnh hưởng xấu tới môi trường, sức khỏe con người, động thực vật

lý chất lượng quốc tế vào sản xuất, quy trình chế biến của doanh nghiệp, bồi dưỡng năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ Kết quả là năng lực cạnh tranh của các sản phẩm, của doanh nghiệp tại nước xuất khẩu ngày càng được nâng cao và khẳng định trên thị trường thế giới

- Bảo vệ môi trường sống

Khi đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường của nước nhập khẩu thì hoạt động sản xuất đó mặc nhiên cũng tuân thủ quy định bảo vệ môi trường Do đó sẽ hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường, khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên của nước xuất khẩu Có thể nói, rào cản kỹ thuật đã có những đóng góp đáng kể vào công tác bảo vệ môi trường, đảm bảo cân bằng sinh thái và góp phần phát triển bền vững

- Các bên đối tác dễ dàng hiểu nhau khi đàm phán về một mặt hàng

Nhờ những yêu cầu kỹ thuật đã được công bố rộng rãi bằng văn bản và các phương tiện thông tin chung nên nhà xuất khẩu dễ dàng tiếp cận và thực thi Khi có vướng mắc phát sinh về hàng hóa cả hai bên chỉ cần đối chiếu với các quy định, văn bản có sẵn về chuẩn hàng hóa Đàm phán dễ dàng và nhanh chóng hơn

2.2.2 Tác động tiêu cực

Bên cạnh những tác động tích cực nêu trên, rào cản kỹ thuật cũng tạo cho nhà xuất khẩu không ít những khó khăn Với tư cách là công cụ bảo hộ trực tiếp được thừa nhận, rào cản kỹ thuật gây sự cản trở hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, quan hệ thương mại giữa các bên Để phù hợp với các tiêu chuẩn này vừa khó khăn vừa tốn kém Ngoài các tiêu chuẩn quy định do các tổ chức quốc tế đưa ra, các rào cản này còn do các nước

tự đặt Có khi các tiêu chuẩn này cùng được đặt ra nhưng lại không thống nhất gây sự không đồng bộ trong các rào cản thậm chí sự không đồng bộ giữa các vùng các miền trong cùng một quốc gia Sự phức tạp cản trở thương mại giữa hai bên nếu bên xuất khẩu không hiểu rõ luật

Ngoài ra do sự chênh lệch về trình độ giữa nước xuất khẩu và nước nhập khẩu, các nước nhập khẩu có nền kinh tế phát triển thường đưa ra các yêu cầu quá cao so với trình độ đáp ứng của nước xuất khẩu là các nước đang phát triển Các rào cản này thực

sự đã trở thành những thách thức lớn đối với các nước có trình độ thấp hơn Sự hạn chế

về năng lực, kinh nghiệm cũng như trình độ khoa học công nghệ… của các nước xuất khẩu sẽ khiến họ khó có thể vượt qua các rào cản này

2.3 Ảnh hưởng của các rào cản kỹ thuật của Mỹ tới nông sản xuất khẩu Việt Nam hiện nay

2.3.1 Cơ hội:

Việc đối mặt với những rào cản kỹ thuật tạo cho các doanh nghiệp nông sản xuất khẩu có động lực phát triển mạnh mẽ với chúng ta Muốn xuất khẩu được hàng hóa vào

thị trường Mỹ hàng hóa phải đạt được nhứng tiêu chuẩn nhất định Hàng hóa không đáp ứng được theo những chuẩn mực đó thì sẽ bị tẩy chay không xuất khẩu được vào

Mỹ Để hàng hóa có thể vào được thị trường Mỹ không còn cách nào khác là đáp ứng đầy đủ mọi yêu cầu kỹ thuật của họ Để tồn tại thì các doanh nghiệp phải tự cải tiến doanh nghiệp mình phù hợp với các tiêu chuẩn Mỹ đặt ra

Việt Nam là một trong 15 quốc gia xuất khẩu nông sản nhiều nhất vào thị trường

Mỹ Các nông sản Việt Nam như hạt điều, cà phê, hồ tiêu, cao su, đồ gỗ chế biến và nhiều mặt hàng trái cây khác được chấp thuận vào thị trường Mỹ sau khi Việt Nam đảm bảo các yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm

Có thể nói, cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm rau, quả tươi của Việt Nam sang thị trường Mỹ là rất lớn Các doanh nghiệp xuất khẩu rau hoa quả Việt Nam đang

có kế hoạch nhanh chóng vượt qua những điều kiện khắt khe về vệ sinh thực phẩm của thị trường này

2.3.2 Thách thức

Bên cạnh những tích cực kể trên rào cản kỹ thuật của Mỹ đối với nông sản xuất khẩu còn mang lại cho Việt Nam những khó khăn vô cùng to lớn trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản vào thị trường này Những quy định, những tiêu chuẩn kỹ thuật Mỹ đặt

ra thực chất là những rào cản thương mại mà quốc gia này đặt ra nhằm bảo vệ ngành nông sản trong nước trước sự xâm lấn của hàng hóa các nước đang phát triển trong đó

có Việt Nam Những tiêu chuấn đặt càng nhiều, yêu cầu càng khắt khe, hệ thống quản

lý giám sát ngày càng chặt chẽ trong từng khâu

Đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng là yếu tố quyết định đến sự thành công của nông sản trong việc thâm nhập vào thị trường các nước phát triển Đây là vấn đề khó khăn, nan giải, đầy thử thách và rủi ro cho các nước đang phát triển

Với Việt Nam - nước đi sau Trung Quốc về thâm nhập thị trường nông sản thế giới, nên việc tổ chức sản xuất, giám sát chất lượng sản phẩm xuất khẩu v.v dường như còn thua kém nước láng giềng này, chắc chắn sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức hơn

để có thể vượt qua những rào cản kỹ thuật, thậm chí cả rào cản xã hội của nước nhập khẩu

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA RÀO CẢN KỸ THUẬT TẠI THỊ TRƯỜNG MỸ TỚI VIỆC XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA

VIỆT NAM 3.1 Tình hình xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Mỹ của các doanh nghiệp Việt Nam

Kim ngạch xuất khẩu của VN vào Mỹ liên tục tăng nhanh trong những năm qua, đặc biệt từ sau Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ vào cuối năm 2001 Nếu như trước năm

2001, kim ngạch xuất khẩu vào Mỹ chưa đến 1 tỷ USD thì đến năm 2011 con số này đã lên đến 17 tỷ USD Trong cùng xu thế đó, xuất khẩu nông sản cũng gặp nhiều thuận lợi

và tăng nhanh

Một số mặt hàng nông sản của Việt Nam như tiêu, cà phê… có nhiều thuận lợi khi xuất khẩu vào các thị trường như Mỹ Sở dĩ như vậy vì đây không phải là các mặt hàng truyền thống của họ, không bị gây khó khăn bởi nhà sản xuất nước sở tại Về cạnh tranh, các mặt hàng nông sản của Việt Nam có nhiều lợi thế do giá rẻ hơn so với các

nước xuất khẩu khác cùng đi vào thị trường này Vì vậy nhiều năm qua Mỹ là một trong những thị trường XK chủ lực các mặt hàng nông sản của nước ta Đối với

các mặt hàng nông sản, xuất khẩu của Việt Nam vào Hoa Kỳ gần như là luôn luôn xuất siêu

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng xuất khẩu, mặt hàng nông sản Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn từ phía thị trường này đặt ra như các hàng rào phi thuế quan, đặc biệt là các rào cản kỹ thuật đang ngày một nhiều và phức tạp

Dưới đây là những thông tin cụ thể về thực trạng tình hình xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính của Việt Nam sang thị trường Mỹ

3.1.1 Tình hình xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính

Việt Nam được đánh giá là một trong số 15 quốc gia xuất khẩu nông sản nhiều nhất vào thị trường Mỹ Không ít mặt hàng nông sản Việt Nam như hạt điều, cà phê, hồ tiêu, cao su,… và nhiều mặt hàng trái cây khác được chấp thuận vào thị trường Hoa Kỳ sau khi Việt Nam đảm bảo các yêu cầu về mặt an toàn vệ sinh thực phẩm Bảng sau thể hiện tình hình xuất khẩu của các mặt hàng đó trong những năm gần đây:

Bảng 3.1: Tình hình xuất khẩu một số mặt hàng nông sản của Việt Nam sang

thị trường Mỹ giai đoạn 2009-2011

Lƣợng (tấn)

Trị giá (USD)

Lƣợng (tấn)

Trị giá (USD )

Lƣợng (tấn)

Trị giá (USD)

Hàng rau quả:

Tính đến thời điểm này, đã có 36 loại rau của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ với tổng kim ngạch đạt 2,1 triệu USD năm 2009 và tăng lên 2,8 triệu USD năm 2011 Trong số 36 loại này, nấm rơm muối, nấm rơm đóng lon đạt kim ngạch cao nhất

Đứng thứ hai là mặt hàng ngô non đóng lon, ngô luộc Ngoài rau, các loại khoai lang, hành củ, tỏi, gừng, nghệ cũng được người Mỹ ưa dùng

Thay đổi rõ nét nhất là Hoa Kỳ đã tăng nhập khẩu cho các sản phẩm rau, quả tươi

và giảm dần các sản phẩm rau, quả đóng hộp

Hạt điều Cà phê Chè Hạt tiêu Gạo Cao su

Biểu đồ 3.1: Kim ngạch xuất khẩu một số mặt hàng nông sản của Việt

Nam sang Mỹ giai đoạn 2009-2010

Tuy nhiên, thời gian tới, nông sản Việt Nam cần phải vượt qua rào cản cao hơn khi Hoa Kỳ thực hiện kiểm tra chất lượng các mặt hàng nông sản nhập khẩu theo quy định của nước này Theo đó, Hoa Kỳ sẽ thực hiện quy trình kiểm tra ngặt nghèo đối với các sản phẩm hàng hóa của các nước khi xuất khẩu vào thị trường nước này Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ có quyền ra lệnh kiểm tra hoặc thu hồi sản phẩm xuất khẩu vào Hoa Kỳ nếu không đảm bảo chất lượng và tính phí cho chủ hàng xuất khẩu sản phẩm đó

Cà phê hạt

Thị trường Mỹ vẫn là một trong số những thị trường tiêu thụ cà phê lớn của nước

ta Trong năm 2011, tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam là 1,2 triệu tấn thì xuất khẩu sang Mỹ là nhiều nhất chiếm 11,55% ( hơn 138 nghìn tấn)

Việt Nam hiện đứng thứ bảy về giá trị xuất khẩu và thứ năm về số lượng trong số các nước xuất khẩu cà phê sang Mỹ Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam sang Mỹ là 341 triệu USD trong năm 2011 Thị trường Mỹ chủ yếu tiêu thụ cà phê arabica (70%)

Cùng với xu hướng tăng giá chung của các mặt hàng nông sản, mặc dù khối lượng

cà phê xuất khẩu hầu như không tăng nhưng giá trị xuất khẩu vẫn đạt được sự tăng trưởng kỷ lục Khối lượng xuất khẩu năm 2011 chỉ đạt 138 nghìn tấn và giá trị là 341 triệu USD, ít hơn về lượng nhưng tăng tới 36,4% về giá trị so với năm ngoái

Mặc dù Mỹ là một thị trường tiềm năng cho việc xuất khẩu các mặt hàng nông sản, nhu cầu tiêu thụ nông sản ở Mỹ rất lớn, trong đó phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu Mỹ phải nhập khẩu 50% các mặt hàng hoa quả tươi, 80% hàng thủy sản Các mặt hàng trái cây nhiệt đới như thanh long, bơ, xoài, ổi, chôm chôm… rất được ưa chuộng Nhưng

có thể thấy hàng nông sản Việt Nam vẫn còn gặp phải nhiều khó khăn khi tiếp cận thị trường, chưa khai thác hết tiềm năng của thị trường Một số mặt hàng, kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam vẫn còn chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng kim ngạch nhập khẩu của