Bai thi lien mon moi lien he giua moi truong thuc pham va suc khoe

1. Tên tình huống: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống: “MỐI LIÊN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG, THỰC PHẨM VÀ SỨC KHỎE”. 2. Mục tiêu giải quyết tình huống Bằng kiến thức môn học như Công nghệ, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân và kiến thức thực tế để cho các bạn học sinh thấy được hậu quả của tình trạng thực phẩm bị nhiễm trùng, nhiễm độc trôi nổi trong xã hội hiện nay có tác động không nhỏ đến môi trường sống và sức khỏe của con người. Từ đó, đề ra được các biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. 3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống Bằng kiến thức các môn đã được học trên lớp: Công nghệ, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Giáo dục công dân… Tham khảo trên báo, tạp chí và các phương tiện truyền thông. 4. Giải quyết tình huống Tìm hiểu các hiện tượng ngộ độc thức ăn, chỉ ra được các nguyên nhân nhiễm trùng, nhiễm độc thực phẩm làm ảnh hưởng đến môi trường sống và sức khỏe của con người, gây tổn thất không nhỏ cho gia đình và toàn xã hội. Từ đó, đề ra các biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm đảm bảo môi trường Xanh Sạch Đẹp và tất cả chúng ta có một trái tim luôn khỏe mạnh. 5. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống Thực tế cho thấy các nhân tố kinh tế, con người, môi trường, công nghệ gắn bó chặt chẽ với nhau. Chỉ có sự thực hiện đồng bộ các nhân tố đó mới tạo ra được sự tiến bộ thật sự của xã hội. Ở đây, con người với tư cách là chủ thể của lao động và trí tuệ là nhân tố giữ vai trò quyết định cho sự phát triển lâu bền. Như các bạn đã biết, sức khỏe và hiệu quả làm việc của con người phần lớn phụ thuộc vào loại và lượng thực phẩm ăn vào mỗi ngày. Hệ thống tiêu hóa sẽ làm việc biến thức ăn thành chất bổ dưỡng nuôi cơ thể khỏe mạnh, phát triển tốt. Tuy nhiên vấn đề này lại phụ thuộc vào một yếu tố quan trọng, đó là vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm. Do nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm còn hạn chế nên nhiều ca bị ngộ độc thức ăn đã xảy ra, gây tốn kém tiền bạc chạy chữa, nhiều khi cướp đi cả tính mạng của con người. Tất cả những điều không may trên đều có thể ngăn chặn được nếu chúng ta thực hiện tốt việc giữ gìn, bảo vệ

1 Tên tình huống: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình

huống: “MỐI LIÊN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG, THỰC PHẨM VÀ SỨC

KHỎE”.

2 Mục tiêu giải quyết tình huống

Bằng kiến thức môn học như Công nghệ, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Giáodục công dân và kiến thức thực tế để cho các bạn học sinh thấy được hậu quảcủa tình trạng thực phẩm bị nhiễm trùng, nhiễm độc trôi nổi trong xã hội hiệnnay có tác động không nhỏ đến môi trường sống và sức khỏe của con người Từ

đó, đề ra được các biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm bảo vệ môitrường và sức khỏe cộng đồng

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống

- Bằng kiến thức các môn đã được học trên lớp: Công nghệ, Vật lí, Hóahọc, Sinh học, Giáo dục công dân…

- Tham khảo trên báo, tạp chí và các phương tiện truyền thông

4 Giải quyết tình huống

- Tìm hiểu các hiện tượng ngộ độc thức ăn, chỉ ra được các nguyên nhânnhiễm trùng, nhiễm độc thực phẩm làm ảnh hưởng đến môi trường sống và sứckhỏe của con người, gây tổn thất không nhỏ cho gia đình và toàn xã hội Từ đó,

đề ra các biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm đảm bảo môi trườngXanh - Sạch - Đẹp và tất cả chúng ta có một trái tim luôn khỏe mạnh

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống

Thực tế cho thấy các nhân tố kinh tế, con người, môi trường, công nghệgắn bó chặt chẽ với nhau Chỉ có sự thực hiện đồng bộ các nhân tố đó mới tạo rađược sự tiến bộ thật sự của xã hội Ở đây, con người với tư cách là chủ thể củalao động và trí tuệ là nhân tố giữ vai trò quyết định cho sự phát triển lâu bền.Như các bạn đã biết, sức khỏe và hiệu quả làm việc của con người phần lớn phụthuộc vào loại và lượng thực phẩm ăn vào mỗi ngày Hệ thống tiêu hóa sẽ làmviệc biến thức ăn thành chất bổ dưỡng nuôi cơ thể khỏe mạnh, phát triển tốt Tuynhiên vấn đề này lại phụ thuộc vào một yếu tố quan trọng, đó là vấn đề vệ

1

sinh an toàn thực phẩm Do nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm còn hạn chếnên nhiều ca bị ngộ độc thức ăn đã xảy ra, gây tốn kém tiền bạc chạy chữa,nhiều khi cướp đi cả tính mạng của con người Tất cả những điều không maytrên đều có thể ngăn chặn được nếu chúng ta thực hiện tốt việc giữ gìn, bảo vệ

“MỐI LIÊN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG, THỰC PHẨM VÀ SỨC KHỎE”.

Ngộ độc thực phẩm hay còn được gọi tên thông dụng là ngộ độc thức ăn haytrúng thực là các biểu hiện bệnh lý xuất hiện sau khi ăn, uống và cũng là hiệntượng người bị trúng độc, ngộ độc do ăn, uống phải những loại thực phẩm nhiễmkhuẩn, nhiễm độc hoặc có chứa chất gây ngộ độc hoặc thức ăn bị biến chất, ôithiu, có chất bảo quản, phụ gia Nó cũng có thể coi là là bệnh truyền qua thựcphẩm, là kết quả của việc ăn thực phẩm bị ô nhiễm Vậy chúng ta cùng tìm hiểu

có những nguyên nhân nào có thể gây ngộ độc thức ăn? Nguyên nhân gây ngộđộc rất đa dạng nhưng theo các nhà khoa học thường chia thành 4 nhóm chínhsau:

* Ngộ độc do thức ăn nhiễm vi sinh vật và độc tố của vi sinh vật: Do vi

khuẩn và độc tố của vi khuẩn, do virus, do ký sinh trùng, do nấm mốc và nấmmen Vi sinh vật hiện diện ở khắp nơi xung quanh chúng ta, chúng tác động rấtnhiều đến cuộc sống của con người nhưng đa phần chúng ta không thể nhìnthấy bằng mắt thường

- Do vi khuẩn và độc tố của vi khuẩn: Thường gặp do vi khuẩn gây bệnh

thương hàn (Salmonella),vi khuẩn gây bệnh lỵ (Shigella), vi khuẩn gây ỉa chảy (E.Coli) hoặc nhiễm các độc tố của vi khuẩn tụ cầu (Staphylococcus aureus).

- Do vi rút: Thường gặp do các loại vi rút gây viêm gan A (Hepatis virut A), virut gây bệnh bại liệt (Polio Picornavirus), virut gây ỉa chảy (Rota virus).

- Do kí sinh trùng: Sán lá gan, sán bò, ấu trùng sán lợn, các loại đơn bào(Amip, trùng lông ), các loại giun và ấu trùng giun

Do nấm mốc và nấm men: Thường gặp do loài Asper gillus, Penicilium,Candida Nguy hiểm hơn là một số loài nấm mốc có khả năng sinh độc tố nhưAflatoxin gây ung thư

5

* Ngộ độc do thức ăn bị biến chất, ôi thiu: Một số loại thực phẩm khi để

lâu hoặc bị ôi thiu thường sinh ra các chất độc như: Các chất Amoniac, hợp chấtamin sinh ra trong thức ăn nhiều đạm (thịt, cá, trứng…) hay các Peroxit có trongdầu mỡ để lâu hoặc rán đi rán lại nhiều lần, là các chất độc hại trong cơ thể Cácchất này thường không bị phá hủy hay giảm khả năng gây độc khi được đun sôi

* Ngộ độc do bản thân thức ăn có sẵn chất độc: Bản thân chất độc có

sẵn trong thực phẩm, khi chúng ta ăn các thực phẩm có chứa sẵn các chất độcnày rất có thể bị ngộ độc

- Động vật độc: Thường do ăn phải các loại cá nóc độc, ăn cóc, mật cá

trắm

- Thực vật độc: Nấm độc, khoai tây mọc mầm, sắn, một số loại đậu quả, lángón

* Ngộ độc do thức ăn bị ô nhiễm các chất hóa học, hóa chất bảo vệ thực phẩm, hóa chất phụ gia thực phẩm:

- Do ô nhiễm các kim loại nặng: Thường gặp do ăn các thức ăn đóng hộphay ăn thực phẩm được nuôi trồng từ những vùng đất nước ô nhiễm kim loạinặng Các kim loại thường gây ô nhiễm như: Chì, Đồng, Asen, Thuỷ ngân,Cadimi

- Do thuốc bảo vệ thực vật: Thường là các loại thuốc diệt côn trùng, thuốctrừ động vật ăn hại, thuốc diệt mối, mọt Nguyên nhân thường do ăn rau xanh,hoa quả có lượng tồn dư thuốc bảo vệ thực vật quá cao

- Do các loại thuốc thú y: Thường gặp là các loại thuốc kích thích tăngtrưởng, tăng trọng, các loại kháng sinh

- Do các loại phụ gia thực phẩm: Thường gặp là các loại thuốc dùng bảoquản thực phẩm (cá, thịt, rau, quả ), các loại phẩm mầu độc đùng trong chếbiến thực phẩm

- Do các chất phóng xạ

Hiện tượng ngộ độc thực phẩm xảy ra ngày càng nhiều ở nhiều địaphương trên cả nước Ngộ độc thực phẩm xảy ra không chỉ ở các nhà ăn tập thể(nhà mày, xí nghiệp, trường học, ) mà còn xảy ra ở rất nhiều gia đình, kể cả ởthành thị và nông thôn Hậu quả từ những thực phẩm bị nhiễm trùng, nhiễm độc

có thể thấy rất rõ trong một vài dẫn chứng cụ thể dưới đây:

* Đối với môi trường sống

- Thực phẩm đã ôi thiu nên có mùi nặng sẽ gây ô nhiễm không khí môitrường xung quanh

- Bên cạnh đó, trong quá trình lưu thông và sử dụng thuốc bảo vệ thựcvật, nếu sử dụng không đúng và thiếu biện pháp phòng ngừa, thuốc cũng sẽ gâynhững tác hại không nhỏ cho môi trường

1 1

- Hình ảnh đất nước Việt Nam văn minh dần bị mất đi nét văn hóa đặc trưngvới cái nhìn của bạn bè quốc tế.

- Nguy cơ đáng báo động nữa là chính con người chúng ta hàng ngày hàng giờđang tự hủy hoại không gian sống của mình và những người thân trong gia đình

* Đối với con người

- Buồn nôn: Vi khuẩn có hại tấn công cơ thể qua đường tiêu hóa, hệ thốngmiễn dịch phản ứng lại làm người bệnh cảm thấy buồn nôn và nôn mửa để thảiđộc tố trong cơ thể ra ngoài Tình trạng nôn mửa nặng hay nhẹ phụ thuộc vào sốlượng độc tố mà cơ thể tiếp nhận Thông thường triệu chứng này kéo dài khoảng

1 3

- Tiêu chảy: Bệnh làm tăng số lần đi đại tiện, gây ra hiện tượng phân lỏng.Đầy hơi, chuột rút, đau bụng thường đi kèm với tiêu chảy do ngộ độc thức ăn.Hiện tượng này diễn ra lâu dài cơ thể bị mất nước và suy kiệt.

- Nhức đầu: Nhức đầu ở nhiều mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng, đi kèm làcác triệu chứng buồn nôn, tiêu chảy, nôn mửa hoặc sốt Đau đầu có thể phát sinh

do mất nước gây ra bởi vi khuẩn hoặc tiêu chảy do vi rút

- Tử vong: Tử vong là hậu quả của ngộ độc cấp rất nặng, ngộ độc cấpkhông được cứu chữa kịp thời hoặc hậu quả của nhiễm độc kéo dài đã dẫn đếnbệnh hiểm nghèo không cứu chữa được.

Em Giàng Thị Chía (11 tuổi) tử vong sau khi ăn bánh trôi làm từ bột ngô để lâu ngày

Tử vong do lượng độc tố tron mật

cá trắm quá lớn

15

Thông qua những hiện tượng ngộ độc thức ăn thường xảy ra, tìm hiểu được các nguyên nhân gây nhiễm trùng, nhiễm độc thực phẩm để từ đó có các biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm đồng thời cũng là góp phần bảo vệ môi trường sống và sức khỏe của con người:

5.1 Rửa sạch tay trước khi chế biến và trước khi ăn

Rửa tay trước khi tiếp xúc với thực phẩm và thường xuyên giữ sạch tay trongquá trình chế biến, rửa tay sau khi đi vệ sinh Đây là một biện pháp hữu hiệu đềphòng tránh ngộ độc thực phẩm Việc này có khả năng ngăn ngừa sự lây lan các

vi khuẩn có hại qua đường ăn uống

5.2 Giữ gìn vệ sinh nơi nấu nướng và vệ sinh nhà bếp: Thường xuyên lau

chùi, cọ rửa sạch sẽ dụng cụ…Khi dùng xong cần rửa sạch, để ráo phơi khô các dụng cụ chế biến vào nơi quy định

5.3 Chọn thực phẩm tươi sạch, rửa kĩ thực phẩm

- Ăn thức ăn thịt cá tươi sống, rau củ, quả tươi ngon; thức ăn có mùi lạ phải

bỏ đi; không ăn cá thịt ươn hay vừa mới bắt đầu ươn

- Rau quả ăn sống rửa trực tiếp dưới vòi nước chảy, rửa kỹ và gọt vỏ

5.4 Thực hiện “ăn chín uống sôi”: Nấu chín thực phẩm, đun sôi nước uống, không để thức ăn sống lẫn với thức ăn chín.

5.5 Đậy thức ăn cẩn thận: Thức ăn đã nấu chín nên ăn ngay trong 2 giờ đầu, đun kỹ trước khi sử dụng lại.

5.6 Bảo quản thực phẩm chu đáo

- Thịt, cá tươi cần bỏ vào bao sạch để vào ngăn đá của tủ lạnh Nếu lấy ranấu thì cần ăn hết, không nên lấy ra rã đông rồi cất lại để dành

- Thực phẩm sau khi mua khoảng 2 giờ tại các cửa hàng hay siêu thị cần đượcbảo quản lạnh Còn nếu ở điều kiện nhiệt độ phòng (khoảng 32oC), trong vòng 1giờ thì các loại thịt nên được bảo quản trong tủ lạnh

- Các loại vi khuẩn gây hại tiềm ẩn trong thực phẩm sẽ phát tán rất nhanh nếukhông được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ thích hợp Thức ănđểtủlạnhchỉ được 1-2 ngày là không nên ăn nữa vì vi khuẩn có thể sinh sản

5.7 Không dùng các thực phẩm có chất độc và các loại thực phẩm lạ: Cá

nóc, mật cá trắm, khoai tây mọc mầm, nấm lạ,…

5.8 Không dùng thức ăn bị biến chất hoặc bị nhiễm chất độc hóa học: Việc phòng ngừa dạng ngộ độc này rất phức tạp do các dấu hiệu nhận biết rất

phức tạp và tiềm ẩn trong thực phẩm mà khó đánh giá, phát hiện bằng mắtthường Biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất là chọn mua các loại thực phẩm cónguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đọc kỹ các thông tin trên nhãn, thông tin liên quanđến thực phẩm; vệ sinh thực phẩm kỹ trước khi chế biến, nấu chín, mở vung khiđun nấu…

Thận trọng với thực phẩm có màu bắt mắt

vì có thể bị tẩm hóa chất độc hại

5.9 Không dùng những đồ hộp đã quá thời hạn: Xem ngày sản xuất và hạn

sử dụng ghi trên hộp hoặc trên bao bì đóng gói, không sử dụng đồ hộp mà hộp

đã bị rỉ, bị phồng đáy, nên để thoáng mát hoặc trong tủ lạnh

Chú ý: Xem

hạn sử dụng

5.10 Khi đi du lịch, cẩn thận khi ăn uống dọc đường

Khi đi ăn ở ngoài (ăn quán, cơm bụi, hàng rong, qua vặt, ăn chè, sinhtố ở các quán cóc ven đường) cần chú ý không ăn ở những quán quá ẩm thấp,bụi bẩn, bàn ghế, bát đũa không sạch sẽ Khi vào quán nên quan sát khu bếp,khu chế biến và nơi bảo quản thực phẩm có đảm bảo vệ sinh, an toàn Nên cảnhgiác với các loại rượu dân tộc, rượu ngâm, đồ uống tự chế, không đảm bảo vệsinh và dễ gây hại cho sức khỏe

5.11 Vệ sinh nguồn nước: Nước là một loại nguyên liệu không thể thiếuđược và nó được sử dụng nhiều công đoạn chế biến thực phẩm và vệ sinh trongsinh hoạt hàng ngày Nước nhiễm bẩn sẽ tạo nguy cơ không tốt đến sức khoẻcon người Nếu dùng nước an toàn trong chế biến thực phẩm phải là nước sạchlấy từ giếng khoan, nước máy, nước giếng… và nước cũng phải được kiểm định

về vệ sinh thường xuyên

5.12 Xử lý chất thải: Nước thải từ nhà bếp, khu vệ sinh tự hoại, rác thải từ rau

củ, rác từ thiên nhiên lá cây, các loại nilông, giấy lộn, đồ sinh hoạt thừa, vỏ hộpsữa…Nếu không có biện pháp xử lý tốt sẽ làm ô nhiễm môi trường Các loại rácthải là nơi tập trung và phát triển của các loại côn trùng và chúng bay đến đậunơi thức ăn cũng sẽ gây nên các mầm bệnh, ngộ độc thức ăn Các chất thải ra

6 Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống

- Giúp mọi người nhận ra rằng: Thực phẩm luôn có một ý nghĩa quan trọngđối với sức khỏe của bản thân và cộng đồng, sử dụng thực phẩm không hợp vệsinh, không an toàn đều có thể bị ngộ độc và có thể dẫn đến tử vong Hiểu rõđược nguyên nhân gây ngộ độc thức ăn và các biện pháp phòng tránh nhiễmtrùng, nhiễm độc thực phẩm là vấn đề cần thiết để bảo vệ sức khỏe của bản thân,gia đình và mọi người trong xã hội Đặc biệt hơn nữa đó cũng chính là hànhđộng góp một phần công sức trong việc bảo vệ môi trường mà chúng ta đanghọc tập, sinh hoạt Môi trường có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống vàphát triển của con người, của mỗi quốc gia, của toàn nhân loại Bảo vệ môitrường là các hoạt động giữ cho môi trường Xanh - Sạch - Đẹp, đảm bảo cânbằng sinh thái

- Đề ra được các biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm để bảo vệ sứckhỏe con người và cộng đồng, bảo vệ môi trường sống của chúng ta Bảo vệchăm sóc tạo cảnh quan môi trường, không gian lành mạnh là tất cả cán bộ viênchức, cha mẹ học sinh và học sinh đã hưởng ứng tốt phong trào “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Đưa nội dung giáo dục môi trường, an toàn thực phẩm vào các giờ hoạtđộng chung nhằm giúp các bạn học sinh tích cực tham gia giữ vệ sinh đảm bảo

an toàn thực phẩm như lao động tự phục vụ, giữ vệ sinh môi trường, rèn thóiquen vệ sinh cá nhân và các hành vi văn minh nơi công cộng, tạo môi trườngthân thiện trong trường lớp Mỗi cá nhân Đội viên, Đoàn viên trong trường phảiluôn có ý thức lao động hàng ngày để giữ vệ sinh nơi công cộng, vệ sinh môitrường như: Không vứt rác, khạc nhổ nơi công cộng, biết bỏ rác đúng nơi quyđịnh, vệ sinh lớp học hàng ngày Và chính các bạn học sinh sẽ là những tuyêntruyền viên xuất sắc để mọi người trong gia đình, bạn bè, toàn xã hội biết và sửdụng tốt các biện pháp trong việc giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo vệ môitrường sống của chúng ta, đảm bảo sức khỏe cho con người và cộng đồng Đóchính là mục tiêu mà chương trình hướng đến