Sang kien kinh nghiem Luyen tu va cau 2 HONG DIU r

Đề tài: TÌM HIỂU NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU TRONG SÁCH GIÁO KHOA TIẾNG VIỆT 2 Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU I- LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Hiện nay, việc đổi mớ

Đề tài: TÌM HIỂU NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU TRONG SÁCH GIÁO KHOA

TIẾNG VIỆT 2

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU

I- LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Hiện nay, việc đổi mới cách thức tổ chức và phương pháp dạy học là một trong những yêu cầu cần thiết trong ngàng giáo dục của nướccấp qua tâm như:

“Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu từ cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển” vấn đề về giáo dục được Đảng, Nhà nước và nhân dân đặc biệt qua tâm

và yêu cầu cần phải có sự đổi mới toàn diện về giáo dục, trước hết để đổi mới toàn diện về giáo đầu tiên và quan trọng là đổi mới về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học để làm sao cho các em lĩnh hội được kiến thức một cách nhẹ nhàn Với tình hình thực tế đó theo em cần phát huy theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh, giúp học sinh học tập một cách tích cực chủ động,

tự giác là một yêu cầu cấp thiết đối với ngành giáo dục Một trong những mục tiêu của việc đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông là: "Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự học của học sinh."

Hơn nữa, quá trình dạy học là việc rèn luyện tư duy thích hợp được chú trọng ở tất cả các môn học Môn Tiếng Việt ở bậc tiểu học xác định là một môn học công cụ bởi mục tiêu quan trọng của nó Phân môn luyện từ và câu lớp 3 có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh một số tri thức sơ giản về từ, câu và dấu câu Học sinh được lĩnh hội kiến thức trên thông qua một hệ thống bài tập Như vậy sách giáo khoa tạo điều kiện để giáo viên và học sinh thực hiện phương pháp tích cực hoá hoạt động của người học, trong đó giáo viên đóng vai trò là người tổ chức hoạt động của học sinh, mỗi học sinh đều được hoạt động, mỗi học sinh đều được bộc lộ mình và được phát triển

Môn luyện từ và câu lớp 2 hình thành và phát triển ở HS các kĩ năng sử dụng tiếng Việt (nghe, nói, đọc, viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua việc dạy và học Tiếng việt, góp phần rèn luyện các thao tác của tư duy

Với những lý do trên để phục vụ tốt cho công tác giảng dạy và thực tập đạt hiệu quả cao tôi luôn xem việc nghiên cứu đề tài là việc làm rất cần thiết cho bản thân cũng như để phục vụ tốt cho công tác giảng dạy sau này em chọn đề tài này đê làm nghiên cứu

II- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

- Nghiên cứu nội dung chương trình và phương pháp dạy học phân môn luyện từ và câu để giúp các em mở rộng hiểu biết và lĩnh hội nhiều hơn về vốn từ

và luyện tập về từ trong chương trình luyện từ và câu lớp 2

- Qua nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên Tiếng Việt lớp 2 để hiểu rõ hơn nội dung chương trình và sự sắp xếp nội dung về từ trong các bài học ể giúp các em họ tốt hơn môn luyện từ và câu Thông qua việc nghiên cứu sách và các tài liệu có liên quan phục vụ cho việc dạy học Qua đó có cái nhìn cụ thể hơn, sâu sắc hơn về phân môn luyện từ và câu nay

III/- LỊCH SỬ VẤN ĐỀ:

Nội dung vấn đề mà đề tài em nghiên cứu ở đây đã được một số người nghiên cứu Nhưng trong quá trình học tập lý thuyết và cọ sát thực tế với thực tập tại trường tiểu học bản thân nhận thấy việc nghiên cứu những người đi trước chưa đưa ra được phương pháp vận dụng tối ưu để nhằm giúp các em học sinh yếu lĩnh hội kiến thức mới một cách nhẹ nhàn thông qua việc sự dụng các phương pháp dạy học mang tích phát huy tính tích cực của học sinh và phần lớn các đề tài đều chưa được công bố Vì vậy em nghĩ đây là vấn đề mới và thiết thực cần được nghiên cứu

IV/- ĐỐI TƯỢNG VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1/- Đối tượng nghiên cứu:

- Cấu trúc, nội dung chương trình và phương pháp dạy học của môn Luyện

từ và câu trong sách Tiếng Việt lớp 2

- Dự giờ các tiết dạy của giáo viên hướng dẫn để nghiên cứu các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phân môn này

Nghiên cứu tài liệu cộng với tình hình thực tế để soạn bài vào giảng dạy một tiết luyện từ và câu lớp 2 tại trường tiểu học TT nàng Mau 1

- Quan sát các hoạt động học tập của học sinh trong giờ học và kết quả đạt được sau bài học.

2/- Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tìm hiểu phân môn Luyện từ và câu trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 về:

+ Mục tiêu, nội dung và cấu trúc chương trình.

+ Phương pháp dạy học phân môn luyện từ và câu

- Tìm hiểu về thực trạng việc giảng dạy phân môn luyện từ và câu hiện nay tại trường tiểu học TT Nàng Mau 1, như:

+ Dự tiết dạy phân môn luyện từ và câu do giáo viên trường Tiểu học TT Nàng Mau 1 thực hiện

+ So sánh đối chiếu với các phương pháp dạy học trên thực tế với sách giáo viên Tiếng Việt lớp 2

+ Thực hành dạy tiết luyện từ và câu tại lớp mình thực tập

+ Rút ra bài học kinh nghiệm cho cho việc giảng dạy phân môn này

V/- PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

Đề tài này em xin nghiên cứu chương trình phân môn luyện từ và câu trong sách giáo khoa Tiếng việt lớp 2 về:

- Mục tiêu, nội dung và cấu trúc chương trinh phân môn Luyện từ và câu trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2

- Phương pháp dạy học phân môn luyện từ và câu trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2

- Tìm hiểu hoạt động giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh trong việc thực hiện phân môn luyện từ và câu tại trường tiểu học Nàng Mau 1 đang thực tập

VI/- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Trong đề tài tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp quan sát sư phạm

- Phương pháp thực hành ứng dụng

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Phần thứ hai: NỘI DUNG

I/- Chương 1: TÌM HIỂU PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU TRONG SGK TIẾNG VIỆT LỚP 2.

1 Mục tiêu của môn học:

1.1 Rèn cho học sinh các kĩ năng nói, viết, nghe, đọc) để phục vụ cho việc học tập và giao tiếp Cụ thể:

1.1.1 Nắm được các nghi thức lời nói tối thiểu, như: Chào hỏi, tự giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi, nhờ cậy, yêu cầu, khẳng định, phủ định, tán thành, từ chối, chia vui, chia buồn,… biết sử dụng chúng trong một số tình huống giao tiếp ở gia đình, trong trường học và nơi công cộng

1.1.2 Nắm được một số kĩ năng phục vụ học tậpvaf đời sống hàng ngày, như: Khai bản tự thuật ngắn, viết những bức thưu ngắn để nhắn tin, chia vui hoặc chia buồn, nhận và gọi điện thoại, đọc và lập danh sách học sinh, tra phụ lục sách, đọc thời khóa biểu, đọc và lập thời gian biểu,

1.1.3 Kể một số sự việc đơn giản, ta sơ lược về người, vật xung quanh theo gợi ý bằng tranh, bằng câu hỏi

1.1.4 Nghe - hiểu được ý kiến của bạn, có thể nêu ý kiến bổ sung – nhận xét 1.2 Trau dồi thái độ ứng xử có văn hóa, tinh thần trách nhiệm trong công việc; bồi dưỡng những tình cảm lành mạnh, tốt đẹp qua nội dung bài học

2 Cấu trúc chương trình phân môn luyện từ và câu trong sách tiếng việt lớp 2 của Bộ GD&ĐT là:

2.1/- Cấu trúc chương trình, phân môn luyện từ và câu trong sách giáo khoa Tiếng việt lớp 2:

Sách được xây dựng theo hai trục là chủ điểm và kĩ năng, trong đó chủ điểm được lấy làm khung cho cả cuốn sách, còn kĩ năng được lấy làm khung cho tuần, đơn

vị học

Sách bao gồm 15 đơn vị học, mỗi đơn vị gắn với một chủ điểm, học trong 2 tuần ( Riêng chủ điểm dân tộc học trong 3 tuần)

Sách giáo khoa tập một tập trung vào mảng “ Học sinh – Nhà trường – Gia đình” gồm 8 đơn vị học

Sách giáo khoa tập hai tập trung vào mảng “ Thiên nhiên – Đất nước”, gồm 7 đơn vị học

- Chương trình có 1 tiết / tuần

- Tổng số có 35 tiết 35 tuần / năm ( trong đó có 4 tiết ôn tập ở giữa học kỳ 1; cuối học kỳ 1 và giữa học kỳ 2; cuối học kỳ 2) Vậy học sinh thực học kiến thức mới có 31 tiết

3 Nội dung chương trình phân môn luyện từ và câu trong sách Tiếng Việt lớp 2.

3.1 Nội dung chương trình phân môn luyện từ và câu trong sách Tiếng Việt lớp 2 có 2 phần chính là: Ôn lại những kiến thức đã học ở lớp 2 và trang bị những hiểu biết đầu tiên về các biệt pháp tư từ, so sánh và nhân hóa Cụ thể theo các chủ điểm và tên bài như sau:

Em là học sinh - Từ và câu

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về học tập

Dấu chấm hỏi Bạn bè - Từ chỉ sự vật Câu kiểu Ai là gì?

- Từ chỉ sự vật

Mở rộng vốn từ: ngày, tháng, năm

Trường học - Tên riêng và cách viết tên riêng

Câu kiểu Ai là gì?

- Câu kiểu Ai là gì? Khẳng định, phủ định

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về đồ dùng học tập

Thầy cô - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về các môn học

Từ chỉ hoạt động

- Từ chỉ hoạt động, trạng thái

Dấu phẩy

Ôn tập giữa học ki 1

Ông bà - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về họ hàng

Dấu chấm, dấu chấm hỏi

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về đồ dùng và công việc

trong nhà.

Cha mẹ - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về tình cảm

Dấu phẩy

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về công việc gia đình

Câu kiểu Ai làm gi?

Anh em - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về tình cảm gia đình

Câu kiểu Ai làm gi?

Dấu chấm, dấu chấm hỏi

- Từ chỉ đặc điểm

Câu kiểu Ai thế nào?

Ôn tập cuối học ki 1

Bạn trong nhà - Từ chỉ tính chất

Câu kiểu Ai thế nào?

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về vật nuôi

Câu kiểu Ai thế nào?

Bốn mùa - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về các mùa

Đặt và trả lời câu hỏi khi nào?

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về thời tiết

Đặt và trả lời câu hỏi khi nào?

Chim chóc - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về chim chóc

Đặt và trả lời câu hỏi ở đâu?

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về loài chim

Dấu chấm, dấu phẩy

Muôn thú - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về muôn thú

Đặt và trả lời câu hỏi như thế nào?

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về loài thú

Dấu chấm, dấu phẩy

Sông biển - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về sông biển

Đặt và trả lời câu hỏi vì sao?

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về sông biển

Dấu phẩy

Ôn tập giữa học ki 2

Cây cối - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về cây cối

Đặt và trả lời câu hỏi Đê làm gì?

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về cây cối

Đặt và trả lời câu hỏi Đê làm gì?

Bác Hồ - Mở rộng vốn từ: từ ngữ về Bác Hồ

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ về Bác Hồ

Dấu chấm, dấu phẩy

Nhân dân - Từ trái nghĩa Dấu chấm, dấu phẩy

- Mở rộng vốn từ: từ ngữ chỉ nghề nghiệp

- Từ trái nghĩa

Mở rộng vốn từ: từ ngữ chỉ nghề nghiệp

Ôn tập cuối học ki 2

3.2 Nội dung chính của phân môn:

Về từ vựng, bên cạnh vốn từ được cung cấp qua các bài tập đọc, ở phần môn

Luyện từ và câu, HS được mở rộng vốn từ theo chủ điểm thông qua các bài tập thực hành

Về từ loại, theo Chương trình Tiểu học mới, HS bước đầu được rèn luyện

cách dùng các từ chỉ sự vật (danh từ), hoạt động, trạng thái (động từ) và đặc điểm, tính chất (tính từ)

Về câu, HS lần lượt làm quen với các kiểu câu trần thuật đơn cơ bản Ai là

gì?, Ai làm gì?, Ai thế nào?, các bộ phận của câu (trả lời các câu hỏi Ai?, Là gì?, Làm gì?, Khi nào?, Ở đâu?, Như thế nào?, Vì sao?, Để làm gì?,) và các dấu câu (chấm, chấm hỏi, chấm than, phẩy)

Tuy nhiên, ở lớp 2 không có bài học lí thuyết Các kiến thức từ ngữ và ngữ pháp nói trên được thể hiện qua các bài tập thực hành

4 Phương pháp dạy học phân môn luyện từ và câu trong SGK Tiếng Việt lớp 2:

4.1 Biện pháp dạy học:

a/- Hướng dẫn HS làm bài tập:

- GV giúp HS năm vững yêu cầu bài tập ( bằng câu hỏi, lời giải thích)

- GV giúp HS chữa một phần của bài tập làm mẫu ( mọt mHS chữa mẫu trên bảng lớp, cả lớp làm vào vở hay bản con)

- HS làm bài vào bảng con hoặc vào vở GV uốn nắn

- GV tổ chức cho HS trao đổi, nhận xét về kết quả, rút ra những điểm ghi nhớ về kiến thức

b/- Cung cấp cho học sinh một số tri thức sơ giản về từ, câu và dấu câu.

* Mức độ tri thức cung cấp cho HS lớp 2:

- Về vốn từ: Ngoài những từ được dạy qua các bài tập đọc, những thành ngữ

được cung cấp qua các bài tập viết, Hs được học một cách tương đối có hệ thông các từ ngữ theo chủ điểm, ví dụ:

+ Đơn vị thời gian ( ngày, tháng, năm, năm học)

+ Đơn vị hành chính: ( Xã, phường), huyện ( quận)

+ Đồ dùng học tập;

+ Đồ dùng trong nhà;

+ Việc nhà;

+ Họ hàng;

+ Vật nuôi

- Về từ loại: Nhận ra và biết dùng các từ chỉ người, con vật, đồ vật, hoạt

động trạng thái, đặc điemr về đặt câu; bước đầu có ý niệm và biết viết hoa hoa tên riêng

- Về kiểu câu: Nhận ra và bước đầu biết đặt các kiểu câu đơn Ai là gì?, Ai

làm gì?, Ai thế nào?

- Về dấu câu: Có ý thức và bước đầu biết đặt các dấu chấm, chấm hỏi, chấm

than,phẩy vào đúng chỗ

* Cách cung cấp tri thức:

Các ri thức nói trên được cung cấp qua các bài tập Gv cần nêu những tổng kết ngắn như trong SGK, tránh giải thích dài dòng hoặc sa vào lí thuyết

4.2 Qui trình trên lên lớp:

a/- Kiểm tra bài cũ:

Yêu cầu HS giải các bài tập ở nhà hoặc nêu ngắn gọn những điều đã học ở tiết học trước

b/- Dạy bài mới:

* Giới thiệu bài:

Tùy vào từng nội dung bài cụ thể mà cĩ những cách giới thiệu bài phù hợp

cĩ thể giới thiệu trực tiếp hay thơng qua đồ dùng dạy học hay kiến thức dạy ở tiết trước,… để giới thiệu bài (hay tham khảo theo SGV)

* Hướng dãn làm bài tập:

- Giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện từng bài tập trong SGK theo trình

tự chung:

+ Đọc và xác định yêu cầu bài tập

+ Giải một phần bài tập làm mẫu

+ Làm bài tập theo hướn dẫn của giáo viên

* Tổ chức trao đổi, nhận xét về kết quả Rút ra những điểm ghi nhớ về kiến thức.

c/- Củng cố, dăn dị:

Giáo viên chốt lai những kiến thức, kỹ năng cần nắm vững ở bài luyện tập; nêu yêu cầu thực thành luyện tập ở nhà

Chương 2: THỰC TRẠNG GIẢNG DẠY PHÂN MƠN LUYỆN TỪ VÀ CÂU TRONG SGK TIẾNG VIỆT LỚP 2:

1 Mơ tả tiết dạy:

1.1 Tiết dạy của giáo viên hướng dẫn thực tập:

MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU

TỪ NGỮ VỀ MÔN HỌC TỪ CHỈ HOẠT ĐỘNG

I Mục tiêu:

- Tìm được một số từ ngữ về các môn học và hoạt động của người (BT1, BT2);

kể được nội dung của tranh (SGK) bằng một câu (BT3)

- Chọn được từ chỉ hoạt động thích hợp để điền vào chổ trống trong câu (BT4)

II Chuẩn bị

- GV: Tranh.Bảng phụ, bút dạ

- HS: SGK

III Các hoạt động

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

1 Khởi động (1’)

2 Bài cu õ (3’)

- 2 HS lên đặt câu hỏi cho các bộ phận câu

mẫu (Ai? Là gì?) được gạch dưới

- GV ghi sẵn lên bảng

- Bé Hoa là HS lớp 1

- Bộ phim mà em thích nhất là bộ phim Tây

Du Ký

- Tìm những cách nói có nghĩa giống câu

- GV nhận xét - ghi điểm

3 Bài mới

a.Giới thiệu bài: (1’)

- Trong tiết học hôm nay, chúng ta kể tên

các môn học và học 1 loại từ mới là động

từ

b.

H ướng dẫn làm bài tập

 Bài tập 1:Hãy kể tên các môn em học ở lớp 2

-Bài tập yêu cầu chúng ta làm gì?

- GV cho HS kể tên các môn học ở lớp

-GV nhậ xét chốt lại và tuyên dương

 Bài tập 2:Các tranh dưới đây vẽ một số hoạt

động của người Hãy tìm từ chỉ mỗi hoạt động.

-Gọi h/s đọc bài tập và xác định yêu cầu bài tập

-GV cho H/s quán sát tranh 1, 2, 3, 4, SGK trang

59

-Cho h/s quan sát tranh thảo luận nhĩm

- Hát

- Hỏi: Ai là HS lớp 1?

- Bộ phim mà em thích nhất là bộ phim gì?

- Quyển truyện này không hay đâu

- Quyển truyện này đâu có hay

- Quyển truyện này có hay đâu

-H/s đọc bài tập -Kể tên các mơn học đã được học ở lớp 2

-3 h/s lên bảng ghi lớp làm nháp

+Tên các mơn học chính: Tiếng việt, tốn, đạo đức, tự nhiên xã hội, thể dục, nghệ thuật ( âm nhạc, thủ cơng,

mĩ thuật)

+Mơn tự chọn: Tin học, anh văn

Nhận xét –bổ sung

-H/s đọc bài tập – tìm từ chỉ mỗi hoạt động của người trong tranh

- 2 HS thảo luận nhĩm đơi -Đại diện nhĩm trình bày

-GV nhận xét chốt lại và mở rơng thêm.

-GV nhận xét –tuyên dương

 Bài tập 3: Kể lại nội dung trên bằng một câu

-Gọi h/s đọc yêu cầu và xác định yêu càu bài tập

+GV cho HS đọc câu mẫu

+GV yêu cầu HS dựa vào tranh để nói lại nội

dung tranh bằng 1 câu

-Cho lớp làm nháp gọi nêu miệng câu

-GV chốt lại và mở rộng thêm.

-Nhận xét – ghi điểm

Bài 4: Chọn từ chỉ hoạt động thích hợp vào chỗ

trống dưới đây.

-Gọi h/s đọc bài tập và xác định yêu cầu bài

tập

-Cho h/s thảo luận nhĩm trên bảng phụ

- GV hướng dẫn HS thực hiện bài

- Tranh 1: đọc sách, xem sách

- Tranh 2: viết, viết bài , làm bài

- Tranh 3: nghe giảng bài, nghe bố nĩi, nghe thầy chỉ bảo…

- Tranh 4:Nĩi hoặc kể chuyện, trò chuyện…

-Nhận xét – bổ sung

- HS đọc – Kể lại nội dung tranh 1, 2, 3, 4 bằng một câu

-Em đang đọc sách

- Bé đang tập viết / Cậu học trị đang chăm chú làm bài tập

- Bạn gái nghe giảng/Bố đang giảng bài cho con

- 2 bạn trai đang trò chuyện với nhau / Hai bạn gái đang nĩi chuyện vui vẽ

- Nhận xét – bổ sung

-H/s đọc bài tập – điền vào chổ trống từ chỉ hoạt động cho hợp nghĩa

- 4 nhĩm thảo luận

-Đại diện nhĩm trình bày

a)Cơ Tuyết Mai dạy mơn

tiếng việt

b)Cơ giảng bài rất dễ hiểu c)Cơ khuyên chúng em chăm