Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh trung học cơ sở thông qua hoạt động đội TNTP hồ chí minh ở huyện lục ngạn, tỉnh bắc giang

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh trung học cơ sở thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang”

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ANH XUÂN

TỔ CHỨC GIÁO DỤC KỸ NĂNG TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÔNG QUA

HOẠT ĐỘNG ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Ở HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2016

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ANH XUÂN

TỔ CHỨC GIÁO DỤC KỸ NĂNG TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÔNG QUA

HOẠT ĐỘNG ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Ở HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Khắc Bình

THÁI NGUYÊN - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho

học sinh trung học cơ sở thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang” là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân, được

thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Khắc Bình

Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Thái Nguyên, tháng 7 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Anh Xuân

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên; các thầy cô giáo, các em học sinh, phụ huynh học sinh các trường THCS trong huyện Lục Ngạn; anh em bạn bè đồng nghiệp và gia đình

Với tình cảm chân thành, tôi xin trân trọng cảm ơn:

- Ban giám hiệu trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên;

- Các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và viết luận văn;

- Đặc biệt, tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo - PGS.TS Nguyễn Khắc Bình - Người hướng dẫn khoa học đã tận tâm bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu và trực tiếp giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành luận văn này

- Xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh học sinh, các em học sinh các trường THCS trong huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang đã nhiệt tình cộng tác, cung cấp thông tin, tư liệu, cho ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu thực tế để làm luận văn

Tuy đã nỗ lực cố gắng rất nhiều trong quá trình nghiên cứu, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tôi kính mong nhận được những lời chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 7 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Anh Xuân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết nghiên cứu 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 6

8 Cấu trúc của luận văn 7

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC GIÁO DỤC KỸ NĂNG TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH 8

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề 8

1.2 Một số khái niệm công cụ sử dụng để nghiên cứu đề tài 9

1.2.1 Khái niệm 9

1.2.2 Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 11

1.2.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thông qua hoạt động Đội 12

1.2.4 Tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 13

1.3 Vai trò và ưu thế của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh trong việc thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 14

1.4 Những vấn đề cơ bản của hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 151.4.1 Vị trí, vai trò, ý nghĩa trong tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 161.4.2 Mục tiêu của hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 211.4.3 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 231.5 Tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường THCS 251.5.1 Kế hoạch thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 251.5.2 Đội ngũ thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 261.5.3 Phối hợp, huy động các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 281.5.4 Đầu tư CSVC và các điều kiện thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 291.5.5 Kiểm tra đánh giá việc thực hiện chương trình giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 30Tiểu kết chương 1 32

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC GIÁO DỤC KỸ NĂNG TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH

Ở HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG 33

2.1 Một số đặc điểm về vị trí địa lý, kinh tế, văn hóa xã hội và giáo dục huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 332.1.1 Khái quát về vị trí địa lý của huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 33

2.1.2 Khái quát về tình hình phát triển giáo dục của huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 332.1.3 Chất lượng giáo dục THCS 352.2 Thực trạng tổ hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh của các trường THCS huyện Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang 362.2.1 Nhận thức của cha mẹ học sinh và học sinh về hoạt động giáo dục

kỹ năng tư duy phản biện 372.2.2 Thực trạng về đội ngũ thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 392.3 Nhận thức của cán bộ quản lý về vai trò của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh và việc giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 462.4 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện của các trường THCS ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 492.4.1 Thực trạng việc tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động kỹ giáo dục năng tư duy phản biện của Ban giám hiệu, Đoàn TN, Đội TNTP 492.4.2 Sự phối hợp các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 512.4.3 Thực trạng về việc sử dụng các điều kiện CSVC, trang thiết bị, kinh phí cho hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện của BGH 522.4.4 Thực trạng về công tác kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 542.5 Đánh giá chung về thực trạng 55Tiểu kết chương 2 58

TƯ DUY PHẢN BIỆN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ĐỘI CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG 60

3.1 Một số nguyên tắc xây dựng biện pháp 60

3.1.1 Biện pháp phải đảm bảo tính mục tiêu giáo dục THCS và yêu cầu giáo dục kỹ năng tư duy phản biện đối với HS THCS 603.1.2 Biện pháp tổ chức giáo dục phải đồng bộ và phát huy các nhân tố của hoạt động tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 613.1.3 Biện pháp tổ chức giáo dục phải đảm bảo phát huy được tính tích cực của HS và ưu thế của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường THCS 623.1.4 Biện pháp phải có tính khả thi 623.2 Một số biện pháp tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh cho học sinh THCS ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang 633.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho mọi lực lượng có trách nhiệm trong và ngoài nhà trường 633.2.2 Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm làm tốt vai trò cố vấn và định hướng cho học sinh thực hiện chương trình hoạt động giáo dục

kỹ năng tư duy phản biện 683.2.3 Tổ chức xây dựng, thực hiện kế hoạch hoạt động với nội dung và hình thức rõ ràng, phù hợp với từng đối tượng 733.2.4 Sử dụng các nguồn lực phục vụ giáo dục kỹ năng tư duy phản biện trong và ngoài nhà trường 763.2.5 Xây dựng tiêu chí kiểm tra đánh giá hiệu quả, thi đua khen thưởng hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 803.2.6 Đổi mới công tác thi đua khen thưởng hoạt động giáo dục kỹ năng

tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 823.2.7 Tăng cường cơ sở vật chất và các điều kiện để thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 833.3 Khảo sát tính khả thi và sự cần thiết của các biện pháp đề xuất 853.3.1 Mục đích thăm dò 85

3.3.2 Đối tượng thăm dò 85

3.3.3 Nội dung thăm dò 86

3.3.4 Phương pháp thăm dò 86

3.3.5 Kết quả thăm dò 86

Tiểu kết chương 3 89

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

1 Kết luận 90

2 Khuyến nghị 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CB GV : Cán bộ giáo viên CBQL : Cán bộ quản lý CSVC : Cơ sở vật chất GD&ĐT : Giáo dục và Đào tạo GVCN : Giáo viên chủ nhiệm

NXB : Nhà xuất bản PHHS : Phụ huynh học sinh PPDH : Phương pháp dạy học

TĐKT : Thi đua khen thưởng THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông TNTP HCM : TNTP Hồ Chí Minh TPT : Tổng phụ trách UBND : Uỷ ban nhân dân UNESCO : Tổ chức Giáo dục, Khoa học

và Văn hóa Liên hợp quốc UNICEF : Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc WHO : Tổ chức Y tế Thế giới

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Thống kê số trường học của các cấp học giai đoạn 2012-2016 34Bảng 2.2: Thống kê số lớp học và HS của các bậc học trong giai đoạn

2012-2016 34Bảng 2.3: Đối tượng khảo sát 37Bảng 2.4: Nhận thức của CMHS và HS về sự cần thiết của hoạt động giáo

dục kỹ năng tư duy phản biện 38Bảng 2.5: Thực trạng thực hiện hoạt động giáo giáo dục kỹ năng tư duy

phản biện của đội ngũ GVCN 40Bảng 2.6: Thực trạng thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản

biện của đội ngũ cán bộ Đội TNTP Hồ Chí Minh 42Bảng 2.7: Nguyện vọng của HS về hình thức tổ chức hoạt động giáo dục kỹ

năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 45Bảng 2.8: Thực trạng tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ

năng tư duy phản biện của BGH n=10 50Bảng 2.9: Thực trạng việc quản lý sự phối hợp các lực lượng giáo dục tham

gia tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 51Bảng 2.10: Thực trạng việc sử dụng CSVC, trang thiết bị, kinh phí phục vụ

cho hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện của BGH 52Bảng 2.11: Thực trạng công tác kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục kỹ

năng tư duy phản biện của BGH (n=10) 54Bảng 3.1: Thống kê kết quả qua khảo sát ý kiến của CBQL - Tổng phụ trách

Đội về mức độ cấp thiết, tính khả thi của 7 biện pháp đề xuất (n=26) 86Bảng 3.2: Thống kê kết quả qua khảo sát ý kiến của GV về mức độ cấp

thiết, tính khả thi của 7 biện pháp đề xuất (n=60) 87

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Nhận thức của CMHS và HS về sự cần thiết của hoạt động

giáo dục kỹ năng tư duy phản biện 38 Biểu đồ 2.2: Nhận thức của BGH về vai trò của hoạt động Đội TNTP Hồ

Chí Minh trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục THCS 48 Biểu đồ 2.3: Nhận thức của BGH về hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy

phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh 49 Biểu đồ 2.4: Hoạt động giáo dục tư duy phản biện 44

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.2: Vị trí quá trình quản lý hoạt động sư phạm trong nhà trường 16

Sơ đồ 1.3: Mối quan hệ trong quản lý giáo dục 18

do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kèm theo thông tư số 13/2012/TT- BGD&ĐT, ngày 06/4/2012, chương II, điều 7, mục 2c có viết:

“Hướng dẫn học sinh học tập tích cực, chủ động, sáng tạo và biết phản biện” Việc đổi mới kiểm tra đánh giá theo dạng đề mở những năm gần đây cũng đã minh chứng rằng giáo dục của chúng ta đang hướng tới phát triển kĩ năng phản biện cho học sinh

Mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người toàn diện, năng động, sáng tạo trong công việc Vậy nên việc rèn luyện và phát huy khả năng tư duy phản biện của học sinh cần thiết hơn bao giờ hết: “Trang bị cho thế hệ trẻ tư duy phản biện cũng có nghĩa là trang bị cho các em khát vọng đổi mới và khát vọng thành công hơn trong cuộc sống ”(Bùi Thế Nhưng) Hơn nữa nếu chúng

ta muốn học sinh, sinh viên của mình có đủ bản lĩnh, tự tin để tham gia các chương trình đào tạo tiên tiến trên thế giới thì việc rèn luyện năng lực phản biện cho họ ngay từ khi còn ở cấp THCS là điều thiết thực và quan trọng

Học sinh ngày nay luôn có nhu cầu tự bộc lộ mình, nhất là trong những tình huống được động viên, khích lệ, có hứng thú Các em không thích lối tư

duy thụ động, phụ thuộc vào người khác Cũng không muốn bị áp đặt bởi cách hiểu của người khác Các em thích tìm lý lẽ của riêng mình, có cách nghĩ của bản thân, thậm chí có khi đó là cách cảm, cách nghĩ táo bạo, vượt khỏi khuôn khổ Nhưng do quan niệm truyền thống, lạc hậu nên nhiều khi vô tình chúng ta

đã cản bước tiến của các em Chúng ta đã vội vàng phủ nhận những lý lẽ mới

mẻ hoặc nặng nề hơn là “kết tội” Chính điều đó làm hạn chế rất nhiều đến nhân cách của học sinh và quan trọng hơn là chúng ta không kích thích được sự phát triển của năng lực tư duy phản biện cần có của học sinh hiện nay

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học Giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận các phương pháp giáo dục với mục tiêu: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng chung sống Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức hình thành những năng lực cần thiết cho các em học sinh Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được tích hợp trong một số môn học

và hoạt động giáo dục có tiềm năng trong trường phổ thông Đặc biệt, rèn luyện

kỹ năng sống trong đó chú trọng giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ

thông do Bộ giáo dục và Đào tạo chỉ đạo Tuy nhiên, việc tích hợp giáo dục kỹ năng tư duy phản biện vào nội dung môn học, thông qua hoạt động giáo dục nào, bằng phương pháp nào, thời lượng, cơ cấu chương trình và cách tổ chức thực hiện ra sao là những câu hỏi đặt ra đòi hỏi phải giải đáp

Một trong những hướng trả lời các câu hỏi trên là khai thác thế mạnh của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh để góp phần thực hiện việc giáo dục toàn diện cho học sinh Các nhà quản lý giáo dục muốn giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh bằng rất nhiều con đường trong đó con đường thuận lợi nhất đó là giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thông hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh sẽ là cách tốt nhất để giúp các em học sinh hình thành kĩ năng, nâng cao nhận thức, phát triển thái độ, tình cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng như sự năng động, sáng tạo một cách nhanh nhất Đặc biệt để nâng cao tầm hiểu biết, đề cao giá trị công bằng, tôn trọng bằng chứng và lý lẽ, thích sự rõ ràng chính xác, biết xem xét các quan điểm khác nhau, và sẽ thay đổi quan điểm khi sự suy luận thì thông qua giáo dục kỹ năng tư duy phản biện học sinh

sẽ có được những cách nhìn nhận các giá trị cuộc sống một cách đầy đủ và tích cực hơn

Huyện Lục Ngạn, là một huyện miền núi phía Đông Bắc của tỉnh Bắc Giang có nhiều dân tộc sinh sống Kinh tế và trình độ nhận thức của nhân dân còn nhiều hạn chế Việc đầu tư của các gia đình cho cho con em mình về thời gian học tập cũng như hướng dẫn học sinh biết nhận thức những vấn đề tự nhiên và xã hội chưa nhiều Một số trường THCS trên địa bàn huyện, hiện nay chủ yếu tập trung vào chuyên môn, ít tổ chức các hoạt động ngoại khóa trong khôn khổ các hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh nên các em học sinh ít có điều kiện giao lưu, học hỏi, ít được tiếp cận các tình huống ứng xử trong cuộc sống dẫn đến tình trạng các em rụt dè, nhút nhát khó hòa nhập nhanh với cộng đồng xã hội Xuất phát từ những lý do nêu trên, căn cứ vào tình hình thực tiễn việc tổ chức hoạt động giáo dục thông qua các hoạt động của Đội TNTP Hồ

Chí Minh cho học sinh THCS trên địa bàn huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang thì việc giáo dục kỹ năng phản biện là việc cần thiết Từ nghiên cứu thực trạng để đưa ra biện pháp tổ chức tốt hoạt động giáo dục kỹ năng phản biện cho phù hợp với tình hình thực tế hiện nay

Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, riêng vấn đề giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thì hầu như rất ít đặc biệt vấn đề tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS thông qua hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh trên địa bàn huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang thì chưa có đề tài này

Vì vậy, tác giả mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu: “Tổ chức giáo dục kỹ

năng tư duy phản biện cho học sinh trung học cơ sở thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang” làm luận

văn tốt nghiệp cao học quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS trên địa bàn huyện Lục Ngạn, Bắc Giang để đưa ra đề xuất giải pháp về tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh các trường THCS trong giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Công tác tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh cho học sinh THCS ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh cho học sinh THCS ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

4 Giả thuyết nghiên cứu

Giáo dục kỹ năng tư duy phản biện là một quá trình tổ chức rèn luyện, có

sự tham gia của nhiều lực lượng giáo dục xã hội Đối với học sinh trung học cơ

sở thì hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh là một lực lượng, một tổ chức giáo dục phù hợp và có nhiều ưu thế thực hiện mục tiêu của giáo dục kỹ năng tư duy phản biện nhưng lâu nay chúng ta ít quan tâm Nếu các nhà quản lý nhà trường

có những biện pháp tổ chức khoa học, tận dụng được ưu thế của Đội TNTP Hồ Chí Minh trong trường Trung học cơ sở để giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thì chẳng những có tác dụng tốt mà sẽ đạt hiệu quả thực chất hơn, đồng thời góp phần đổi mới sinh hoạt Đội, phát huy được vai trò của Đội trong giáo dục học sinh trung học cơ sở

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận của việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh trung học cơ sở thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Khảo sát, đánh giá thực trạng việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện và các biện pháp tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Đề xuất những biện pháp tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh cho học sinh trung học cơ sở nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện mục tiêu, nội dung giáo dục kỹ năng tư duy phản biện, đồng thời phát huy vai trò của Đội trong giáo dục

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Xác định những biện pháp và quy trình tổ chức giáo dục của nhà trường về giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

Về địa bàn khảo sát: 10 trường THCS huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang làm địa bàn nghiên cứu là chủ yếu (gồm các trường THCS: Mỹ An, Nam

Dương, Chũ, Trù Hựu, Kiên Thành, Phong Minh, Cấm Sơn, Tân Sơn, Sa Lý, Phong Vân)

Đối tượng điều tra khảo sát: Cán bộ quản lý (CBQL), GV, HS, phụ huynh học sinh (PHHS) trường các trường trung học cơ sở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các văn bản, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước, của

Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang, của nhà trường về vấn đề tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS; phân tích, tổng hợp tư liệu, tài liệu lý luận về tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS; những kết quả nghiên cứu lý thuyết và những kết quả khảo sát, đánh giá việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện để xây dựng các khái niệm công cụ và khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Mục đích: Phương pháp được thực hiện nhằm thu thập thông tin về thực trạng tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện của học sinh THCS thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh cho học sinh THCS ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Đối tượng điều tra: Giáo viên chủ nhiệm, học sinh, phụ huynh học sinh các trường THCS huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Mục đích: Phương pháp được thực hiện nhằm tìm hiểu các nguyên nhân

về thực trạng tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS, tìm hiểu quan điểm của các đối tượng được phỏng vấn về việc tổ chức giáo dục

kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS thông qua hoạt động Đội TNTP

Hồ Chí Minh

Đối tượng điều tra: chủ yếu với cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, học sinh, phụ huynh học sinh

7.2.3 Phương pháp thăm dò về các biện pháp

Mục đích: Thăm dò việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh THCS thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

7.2.4 Phương pháp xử lý thông tin

Phương pháp thống kê toán học để xử lý các kết quả thử nghiệm sư phạm và kết quả điều tra bằng phiếu hỏi

Phần mềm Tin học

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong ba chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

cho học sinh trung học cơ sở thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Chương 2: Thực trạng việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

cho học sinh trung học cơ sở ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang

Chương 3: Một số giải pháp tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

cho học sinh trung học cơ sở ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang thông qua hoạt

động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC GIÁO DỤC KỸ NĂNG TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÔNG QUA

HOẠT ĐỘNG ĐỘI TNTP HỒ CHÍ MINH

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ xa xưa bộ khung triết học của tư duy phản biện có cội nguồn từ triết

lý phân tích và chủ nghĩa kiến tạo thực dụng từ 2500 năm trước, như trong kinh Phật, chủ yếu là kinh Vệ đà và A-tì-đạt-ma; cũng như trong truyền thống Socrat của Hy Lạp, là những chất vấn nhằm tìm kiếm sự thật, được dùng để xác định xem những kiến thức dựa trên thẩm quyền liệu có thể được đánh giá lại một cách có lý lẽ với sự rõ ràng và nhất quán về logic hay không Một ý nghĩa của

thuật ngữ “phản biện” (critical) có nghĩa là “cốt yếu” (crucial) hay “liên quan

tới những tiêu chí cốt lõi” (related to core criteria) có nguồn gốc từ thuật ngữ

“tiêu chí” (kriterion) của người Hy Lạp cổ, vốn có nghĩa như “tiêu chuẩn”

(standards); một ý nghĩa thứ hai có nguồn gốc từ kriticos, có nghĩa “những nhận định sâu sắc, sáng suốt” (discerning judgment) Tư duy phản biện trong

bộ khung triết học này đã được triết gia Đức Jürgen Habermas đưa vào áp dụng trong thập kỷ 1970 [21],[34]

Hàng năm đều diễn ra Hội thảo quốc tế hàng năm về “Tư duy phản biện

và cải cách giáo dục” (“Critical Thinking and Educational Reform") năm 2015

đã diễn ra tại khách sạn Double Tree Hotel, thành phố Berkeley, bang California, Hoa kỳ từ ngày 27/7 đến ngày 30/7/2015 Chủ đề của năm nay là

"cultivating world justice through educational and social reform", tạm dịch là nuôi dưỡng công lý trên thế giới thông qua cải cách giáo dục và xã hội Hội thảo quy tụ các khách mời và báo cáo viên đến từ hơn 25 quốc gia trên thế giới

Tiến sĩ Linda Elder, người sáng lập Tổ chức Tư duy phản biện/ Critical thinking Foundation, đã giới thiệu những nguyên tắc và khái niệm của “tư duy

phản biện”/“critical thinking”, những thành tố của tư duy, và những tiêu chuẩn liên quan tới “universal intellectual standard”/ tạm dịch là “trình độ dân trí phổ quát” Trong bốn ngày hội thảo, các diễn giả đến từ các quốc gia trên thế giới

đã chia sẻ nhiều nghiên cứu liên quan đến nuôi dưỡng tư duy phản biện/cultivating critical thinking trong cải cách giáo dục đại học

Hội thảo tập trung nhiều vào cải tiến trong giáo dục sử dụng các công cụ của tư duy phản biện với nhiều tài liệu bổ ích của tiến sĩ Richard Paul và Linda Elder, cũng là hai nhà sáng lập và là chủ tịch “Critical Thinking Foundation”

Họ đã tổ chức thành công 35 hội thảo quốc tế về tư duy phản biện Qua chia sẻ của các diễn giả, ta có thể thấy rằng các vấn đề về người học hiện nay mà nhà giáo dục tại hội thảo quan tâm đó là xây dựng tư duy mở cho người học, các vấn đề liên quan đến chương trình giáo dục tổng quát (general education program) ở các trường đại học ở Mỹ, các vấn đề ứng dụng tư duy phản biện trong giảng dạy đại học, và rất nhiều các vấn đề liên quan khác

Bên cạnh chia sẻ liên quan đến các vấn đề của giáo dục đại học và cách giải quyết, các diễn giả là các nhà sáng lập của “Critical Thinking Foundation” còn giới thiệu các phương pháp giảng dạy hiệu quả ứng dụng các công cụ của

tư duy phản biện Trong đó, vấn đề sự tham gia của người học được các diễn giả và các thành viên tham dự đặc biệt quan tâm Sự tham gia của người học được phát huy hiệu quả qua các công cụ của tư duy phản biện do tiến sĩ Linda Elder trình bày là một trong những triết lý giáo dục được nhiều nhà giáo dục tham dự tại hội thảo quan tâm và đánh giá cao [20]

1.2 Một số khái niệm công cụ sử dụng để nghiên cứu đề tài

1.2.1 Khái niệm

* Trường Trung học cơ sở

Trung học cơ sở (THCS) là một bậc trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam hiện nay, trên Tiểu học và dưới Trung học phổ thông Trung học cơ sở kéo dài

4 năm (từ lớp 6 đến lớp 9) Thông thường, độ tuổi học sinh ở trường THCS là

từ 11 đến 15 Trước đây, để tốt nghiệp THCS, học sinh phải vượt qua một kì thi tốt nghiệp vào cuối lớp 9 nhưng kể từ năm 2006 kì thi đã chính thức bị bãi bỏ

và được thay bằng kỳ xét tốt nghiệp THCS

Trường THCS là một trong hai cấp học trong hệ thống trường trung học Theo Điều 2, 3 - Điều lệ trường phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) quy định:

- Vị trí của trường trung học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng

- Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học

Trường trung học có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục

2 Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật

3 Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trường; quản

lý học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công

5 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà nước

7 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

8 Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục

9 Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

Trường THCS được bố trí tại từng xã, phường, thị trấn Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có một số xã không có trường THCS Đó thường là các xã ở vùng sâu, vùng xa hoặc hải đảo Theo qui định trong Luật Ngân sách Nhà nước, đầu

tư xây dựng trường THCS cũng như trường Tiểu học thuộc trách nhiệm của chính quyền cấp quận, huyện [10]

* Vai trò trường THCS

Trường trung học cơ sở có vị trí, chức năng và nhiệm vụ quan trọng trong

sự nghiệp trồng người Trường trung học cơ sở có vai trò tiếp nhận học sinh từ bậc học Tiểu học, tác động đến học sinh bằng phương pháp nhà trường bao gồm

cả nội dung, phương pháp và tổ chức giáo dục theo cấp học một cách riêng biệt;

đó là việc tổ chức cho học sinh học tập, lĩnh hội kiến thức, chủ động sáng tạo, rèn luyện đạo đức, kỹ năng Nói cách khác, trường trung học cơ sở là nơi tổ chức cho các hoạt động dạy và học để hình thành năng lực thích nghi, năng lực hành động, năng lực ứng xử, năng lực tự học suốt đời; định hướng để học sinh học để biết, học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định [10]

1.2.2 Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

* Khái niệm:

* Kỹ năng: Trong Từ điển từ và ngữ Hán Việt có ghi: Kỹ năng là khả

năng ứng dụng tri thức khoa học vào thực tiễn [22]

* Tư duy phản biện

Tư duy phản biện là một quá trình tư duy biện chứng gồm phân tích và đánh giá một thông tin đã có theo các cách nhìn khác cho vấn đề đã đặt ra nhằm làm sáng tỏ và khẳng định lại tính chính xác của vấn đề Lập luận phản biện phải rõ ràng, lôgíc, đầy đủ bằng chứng, tỉ mỉ và công tâm [40],[22]

* Giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

Từ khái niệm kỹ năng tư duy phản biện được nêu ở trên, ta thấy kỹ năng

tư duy phản biện là kỹ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người Khi đã có kỹ năng tư duy phản biện cơ bản cần thiết các em sẽ bình tĩnh, chủ động, sáng tạo, tích cực hơn khi tham gia các hoạt động trong học tập, lao động, sinh hoạt hàng ngày của cuộc sống [40]

Phân tích các quan niệm trên cho thấy: Quan niệm của WHO nhấn mạnh đến khả năng của cá nhân có thể duy trì trạng thái tinh thần và biết thích nghi tích cực khi tương tác với người khác, với môi trường của mình Quan niệm này mang tính khái quát, chưa thể hiện rõ các kỹ năng cụ thể Quan niệm của UNESCO là quan niệm khá chi tiết, cụ thể, có nhấn mạnh thêm kỹ năng thực hiện công việc và nhiệm vụ Còn quan niệm của UNICEF thì nhấn mạnh: kỹ năng không hình thành, tồn tại một cách độc lập mà hình thành, tồn tại trong mối tương tác mật thiết có sự cân bằng với kiến thức và thái độ

Như vậy giáo dục kỹ năng tư duy phản biện chính là quá trình hình thành, rèn luyện và phát triển cho các em khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người xung quanh trong cộng đồng xã hội và ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống

1.2.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh thông qua hoạt động Đội

Theo các nhà tâm lý học, giáo dục học, sự phát triển của mỗi con người

để trở thành một nhân cách là một diễn biến phức tạp, bị chi phối bởi các yếu tổ: sinh học - môi trường - hoạt động - giáo dục

Con người sống luôn luôn hoạt động Hoạt động là phương thức tồn tại

và là con đường hình thành và phát triển nhân cách Nội dung phương thức hoạt động, mục đích và ý thức của mỗi cá nhân trong hoạt động tạo nên những nét tính cách riêng của từng con người Mỗi con người là sản phẩm của chính bản thân mình

Học sinh trong quá trình tham gia tích cực vào các loại hình hoạt động, với các mối quan hệ đa dạng trong xã hội, các giá trị văn hóa của loài người, từ

Kỹ năng tư duy phản biện của học sinh không những phụ thuộc vào năng lực cá nhân, vào đặc điểm văn hoá vùng miền, mà còn phụ thuộc vào đặc điểm tâm sinh lý của học sinh; phụ thuộc vào chương trình giáo dục; phụ thuộc môi trường gia đình và xã hội Trong quá trình giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh trung học cơ sở chúng ta cần chú ý các yếu tổ trên nhằm trang bị cho các em những kỹ năng tư duy phản biện cơ bản góp phần nâng cao năng lực cá nhân và nâng cao chất lượng cuộc sống nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện nhân cách học sinh

1.2.4 Tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện là quá trình tác động của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng và bộ máy giúp việc của Hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên và học sinh được tiến hành hoạt động giáo dục theo chương trình kế hoạch nhằm đạt mục tiêu giáo dục học sinh một cách toàn diện Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội của Hiệu trưởng nhà trường thực chất là triển khai về mục tiêu giáo dục, quá trình giáo dục, là triển khai thực hiện về kế hoạch, các điều kiện, công tác kiểm tra, đánh giá, công tác phối hợp các lực lượng giáo dục thực hiện hoạt động giáo dục thông qua hoạt động Đội

Từ những phân tích trên đây chúng ta có thể thấy: Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho HS chính là việc triển khai kế hoạch, nội dung

chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức, sự phối hợp các lực lượng trong

và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu các nhiệm vụ giáo dục phát triển toàn diện năng lực học sinh

1.3 Vai trò và ưu thế của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh trong việc thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

Khái niệm hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh được nêu lên thành văn bản chính thức lần đầu tiên trong cuốn Giáo trình công tác Đội do khoa Công tác Đội, trường Cán bộ Đoàn Trung ương và Trung tâm Khăn quàng đỏ xuất bản năm 1986, cụ thể như sau:

"Hoạt động của Đội TNTP gọi tắt là hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

là một mặt sinh hoạt Đội Dưới sự lãnh đạo của Đoàn và sự điều khiển của Ban chỉ huy Đội (chi đội, liên đội) hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh tập hợp và hướng dẫn những hoạt động tự nguyện của đội viên và các em thiếu nhi, nhằm tạo một hiệu quả tốt phục vụ cách mạng, cho tổ chức Đội và cho việc học tập, rèn luyện của các em"

Qua một số tài liệu, Hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh được phân

biệt với các loại hoạt động khác qua 2 điểm Một là hoạt động Đội TNTP

Hồ Chí Minh phải là những hoạt động của chính các em đội viên hoặc tập thể Đội Các hoạt động học tập, giáo dục của học sinh theo mục tiêu, kế hoạch của nhà trường, các hoạt động của gia đình với các em, các hoạt động tập hợp lôi kéo trẻ em của các lực lượng chính trị, tôn giáo đều không

phải là hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh; Hai là chỉ những hoạt động của

người lớn có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến các em và tổ chức Đội của các em thông qua hệ thống tổ chức Đội TNTP mới được coi là thuộc về hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Các tổ chức Đoàn, Hội, Đội đã có rất nhiều hoạt động rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện, nhưng chúng ta không nghĩ đó chính là hoạt động

giáo dục kỹ năng tư duy phản biện: Hoạt động nghi thức Đội chính là hình thức mà thông qua đó tư duy phản biện cho trẻ về lối sống biết tôn trọng, yêu quý tập thể, hình thành tác phong nhanh nhẹn và nề nếp kỷ luật Phương pháp hoạt động dã ngoại trong các tổ chức thanh, thiếu nhi với các hình thức như cắm trại, tìm dấu đường, truyền tin liên lạc, nấu ăn có từ cổ xưa, nhằm tư duy phản biện cho trẻ biết cách tồn tại giữa thiên nhiên hoang dã ; chương trình rèn luyện đội viên, các chuyên hiệu kỹ năng… cũng góp phần rất lớn trong việc giáo dục rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện rất phong phú, đa dạng để thiếu nhi lựa chọn, trải nghiệm và phát huy vai trò của mình với tập thể và xã hội

Đội có đầy đủ điều kiện để tổ chức các hoạt động theo kiểu nhóm nhỏ, vừa chơi, vừa học Nhưng hoạt động đó phải xuất phát từ hơi thở của chính cuộc sống và nhu cầu của Đội viên

- Hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh là những hoạt động của chính các

em đội viên hoặc tập thể Đội

- Một số tổ chức Đoàn, Hội ở một số tỉnh thành đã có các câu lạc bộ trong đó đã có sự chú trọng hoạt động rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện

1.4 Những vấn đề cơ bản của hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Muốn nâng cao hiệu quả của việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh, đòi hỏi Hiệu trưởng, Ban giám hiệu và Tổng phụ trách cần nhận thức đầy đủ những yếu tố có ảnh hưởng tới việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện ở cấp Trung học cơ sở để có những biện pháp quản lý tác động vào các yếu tố phát huy được những yếu tố tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực trong quá trình giáo dục kỹ năng

tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường trung học cơ sở

1.4.1 Vị trí, vai trò, ý nghĩa trong tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

* Vị trí: Kết quả giáo dục cuối cùng được đánh giá qua hành vi, kỹ năng

của học sinh Nếu chỉ qua việc học tập các môn học ở trên lớp thì việc hình thành hành vi, rèn luyện các kỹ năng sẽ gặp nhiều khó khăn Bởi vì với thời gian quy định của một tiết học, học sinh khó có khả năng thể nghiệm những tri thức thu nhận được qua các bài học Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội là điều kiện quan trọng

để rèn luyện hành vi, kỹ năng cho học sinh

Như vậy, tổ chức hoạt động giáo dục trong đó có giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội thực sự là cần thiết, là một đòi hỏi tất yếu của quá trình giáo dục không có gì có thể thay thế được và nó chiếm một vị trí quan trọng trong quá trình giáo dục

Sơ đồ 1.2 Vị trí quá trình quản lý hoạt động sư phạm trong nhà trường

* Vai trò

Từ vị trí quan trọng nêu trên, có thể thấy rõ vai trò của hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội trong trường THCS thể hiện ở những điểm sau:

Hoạt động dạy của giáo viên

và học của học sinh trên lớp

Hoạt động giáo dục thông qua Đội TNTP Hồ Chí Minh

Nhân cách học sinh phát triển toàn diện Quá trình tổ chức hoạt động

sư phạm trong nhà trường

- Đây là dịp để học sinh củng cố kết quả hoạt động dạy - học ở trên lớp, biến tri thức thành kỹ năng Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh

có dịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, bổ sung, cập nhật thông tin làm cho tri thức đó trở thành của chính các em Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội với nhiều nội dung hấp dẫn, kiến thức tích hợp có tác dụng bổ trợ cho hoạt động dạy học ở trên lớp, nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc, từ đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội không chỉ là sự tiếp nối hoạt động dạy học, do đó tạo nên sự hài hoà, cân đối trong quá trình sư phạm tổng thể nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của cấp học

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội vừa củng cố, vừa phát triển quan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội, góp phần giáo dục tinh thần hợp tác vì mục tiêu chung Để thực hiện tốt các hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội đòi hỏi tập thể học sinh phải có sự hợp tác, đoàn kết giúp đỡ nhau cùng hoàn thành nhiệm vụ, phải có sự tương tác giữa các thành viên

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội thu hút và phát huy được tiềm năng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh Đồng thời cũng giúp các nhà giáo dục phát hiện được năng khiếu của học sinh, giúp các em phát triển năng khiếu, sở thích của bản thân trong học tập và cuộc sống

Việc tăng cường tích hợp giáo dục kỹ năng tư duy phản biện vào hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh sẽ làm cho HS khi tham gia hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh thấy bổ ích hơn Giúp HS nhận thức được vai trò, vị trí của Đội và hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh trong trường THCS Đội và hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh không chỉ là tổ chức chính trị của tuổi trẻ mà Đội và hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh thực sự là một tổ chức rèn luyện

những phẩm chất năng lực, là một tổ chức giáo dục bổ ích góp phần quan trọng vào thực hiện mục tiêu giáo dục ở THCS, trang bị hành trang cho các em học lên THPT, chuẩn bị cho các em có khả năng thích ứng với cuộc sống trong bối cảnh đan xen giữa những yếu tố tích cực và tiêu cực, giữa cái tốt và cái xấu

* Ý nghĩa của việc tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

Giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho HS chỉ có hiệu quả, đạt chất lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó cần có sự tổ chức chặt chẽ tạo ra sự thống nhất các lực lượng, các tập thể trong và ngoài nhà trường vì quá trình hình thành phát triển nhân cách nhất là học sinh phổ thông là tổng hòa các quan

hệ khoa học Môi trường giáo dục lành mạnh, các lực lượng giáo dục thống nhất tác động thì hiệu quả giáo dục nói chung và giáo dục kỹ năng tư duy phản biện nói riêng ngày càng cao

Chúng ta có thể mô hình hóa ý nghĩa, vai trò của tổ chức các hoạt động giáo dục nói chung và giáo dục kỹ năng tư duy phản biện nói riêng như

Sơ đồ 1.3 Mối quan hệ trong quản lý giáo dục

Ghi chú:

* là mỗi HS, mỗi cá nhân

a là lớp học, trong đó HS học

M3

M2

M1 *

a b c

Vai trò, ý nghĩa của tổ chức các hoạt động giáo dục

- Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện là thống nhất việc xác định

bổ sung thêm một kỹ năng tư duy phản biện học sinh và tích hợp vào các môn học và các hoạt động cho phù hợp vào các môn học và các đặc trưng của các tổ chức, các hoạt động trong và ngoài nhà trường trong đó có Đội và hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh từ lớp 6 đến lớp 9

- Tổ chức giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh cũng có nghĩa là căn cứ vào đặc điểm của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh từ lớp 6 đến lớp 9 để tích hợp thêm những kỹ năng tư duy phản biện hợp lý vào chương trình hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh Cần xác định hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh là môi trường,

là điều kiện để thực hiện việc rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện phù hợp với đặc điểm học sinh THCS

- Giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh chính là tạo ra sự đồng thuận thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng

tư duy phản biện với hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh sẽ phát huy được tối

đa ưu thế của hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Như vậy, lứa tuổi học sinh trung học cơ sở từ lớp 6 đến lớp 9 (còn gọi

là lứa tuổi thiếu niên) là giai đoạn phát triển của trẻ từ 11 đến 15, 16 tuổi Lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trong thời kỳ phát triển của trẻ em vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành và được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như: “thời kỳ quá độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”, “tuổi bất trị” Đây là lứa tuổi có bước phát

triển nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần khỏi thời thơ

ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởng thành) tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức của thời kỳ này

Ở lứa tuổi này có sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn”, điều này phụ thuộc vào sự phát triển mạnh mẽ về cơ thể, sự phát dục, điều kiện sống và hoạt động của các em Mặt khác, ở những em cùng độ tuổi lại có

sự khác biệt về mức độ phát triển các khía cạnh khác nhau của tính người lớn - điều này do hoàn cảnh sống, hoạt động khác nhau của các em tạo nên Hoàn cảnh đó có cả hai mặt:

- Mặt thứ nhất: Những điểm yếu của hoàn cảnh kiềm hãm sự phát triển tính người lớn: đó là học sinh chỉ bận tâm vào việc học tập, không có những nghĩa vụ khác Nhiều bậc cha mẹ có xu thế ít để cho các em hoạt động, làm những công việc khác nhau của gia đình, của xã hội

- Mặt thứ hai: Những yếu tố của hoàn cảnh thúc đẩy sự phát triển tính người lớn: đó là sự gia tăng về thể chất, về giáo dục, nhiều bậc cha mẹ quá bận, gia đình gặp khó khăn trong đời sống, đòi hỏi trẻ phải lao động nhiều để sinh sống Điều đó đưa đến học sinh sớm có tính độc lập, tự chủ hơn

Phương hướng phát triển tính người lớn ở lứa tuổi này có thể xảy ra theo các hướng sau:

- Đối với một số em, tri thức sách vở làm cho các em hiểu biết nhiều, nhưng còn nhiều mặt khác nhau trong đời sống thì các em hiểu biết rất ít

- Có những em ít quan tâm đến việc học tập ở nhà trường, mà chỉ quan tâm đến những vấn đề làm thế nào cho phù hợp với “mốt”, coi trọng việc giao tiếp với người lớn, với bạn lớn tuổi để bàn bạc, trao đổi với họ về các vấn đề trong cuộc sống để tỏ ra mình cũng như người lớn

- Ở một số em khác không biểu hiện tính người lớn ra bên ngoài, nhưng thực tế đang cố gắng rèn luyện mình có những đức tính của người lớn như:

dũng cảm, tự chủ, độc lập, e ấp, dịu dàng, không còn quan hệ với bạn khác phái như trẻ con

Thời kỳ thiếu niên quan trọng ở chỗ: trong thời kỳ này những cơ sở, phương hướng chung của sự hình thành quan điểm xã hội và đạo đức của nhân cách được hình thành, chúng sẽ được tiếp tục phát triển trong tuổi thanh niên

Hiểu rõ vị trí,vai trò và ý nghĩa của giai đoạn phát triển tâm lý thiếu niên

sẽ giúp ta có cách đối xử đúng đắn và giáo dục để các em có một nhân cách toàn diện

1.4.2 Mục tiêu của hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Với lứa tuổi học sinh trung học cơ sở, các em đang phát triển về mặt thể chất (nhất là học sinh khối lớp 8, 9), đây là thời kỳ các em rèn luyện thói quen hành vi và kĩ năng Do vậy, mục tiêu của hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội giúp các em ngày một trưởng thành, làm cho các em hiểu biết một cách toàn diện

* Mục tiêu về nhận thức:

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội giúp học sinh củng cố, bổ sung và nâng cao thêm hiểu biết về các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, hoàn thiện những tri thức đã được học trên lớp, mở rộng nhãn quan với thế giới xung quanh, với cộng đồng xã hội Những tri thức tiếp thu được ở trên lớp mới chỉ là một phần kho tàng tri thức của loài người Muốn bổ sung thêm, muốn làm sâu sắc thêm những tri thức ấy thì cần phải thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện cho học sinh

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội giúp học sinh biết vận dụng những tri thức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống đặt ra, tạo cơ hội kiểm nghiệm những tri thức đó, làm cho nó

đi vào tiềm thức của học sinh một cách chắn chắn và lâu bền, kích thích sự phát

triển tư duy của các em

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội giúp học sinh có những hiểu biết nhất định về nhiều lĩnh vực trong đó có cả truyền thống đấu tranh cách mạng, truyền thống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền thống văn hoá của đất nước, Từ đó tăng thêm sự hiểu biết của các em

về Bác Hồ, về Đảng, về Đoàn Thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh, Đội TNTP

Hồ Chí Minh

* Mục tiêu về giáo dục thái độ

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh phải tạo cho học sinh hứng thú và ham muốn được hoạt động Thực tế, hoạt động phải mang lại lợi ích cho học sinh để thu hút, lôi cuốn các em tự giác tham gia thì mới đạt được hiệu quả giáo dục

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh góp thêm cho học sinh lòng tự hào dân tộc, mong muốn làm đẹp thêm truyền thống của trường, của quê hương mình; mong muốn vươn lên thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tích cực để trở thành những công dân có ích cho đất nước sau này

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm đạo đức trong sáng với bạn bè, với thầy cô, với những người lớn khác, với quê hương đất nước, Từ đó giúp các em biết kính yêu và trân trọng cái tốt, cái đẹp, biết ghét những cái xấu, cái lạc hậu không phù hợp với thời đại

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh bồi dưỡng tính tích cực, tính năng động, sẵn sàng tham gia những hoạt động xã hội, hoạt động tập thể của trường, của lớp vì lợi ích chung,

vì sự tiến bộ của bản thân

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh góp phần giáo dục cho học sinh tình đoàn kết hữu nghị với

các bạn thiếu nhi quốc tế, với các dân tộc khác trên thế giới

* Mục tiêu về rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh rèn cho học sinh những kỹ năng giao tiếp, ứng xử có văn hoá Giao tiếp là hình thức đặc trưng cho mối quan hệ giữa con người với con người mà qua đó nảy sinh sự tiếp xúc tâm lý và được biểu hiện ở các quá trình thông tin, hiểu biết, rung cảm, ảnh hưởng và tác động qua lại lẫn nhau Giao tiếp là nhu cầu của con người muốn tiếp xúc với con người Nhu cầu tiếp xúc với những người khác trở thành tâm thế của mỗi người để cùng hợp tác với nhau hướng tới mục đích trong học tập, lao động, vui chơi và các hoạt động tập thể khác Vì vậy rèn kỹ năng giao tiếp cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh là rất cần thiết

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh rèn cho học sinh các kỹ năng tự quản các hoạt động tập thể Đó là những kỹ năng tự kiểm tra và đánh giá kết quả hoạt động Đây là những kỹ năng rất cần cho việc tổ chức các hoạt động của học sinh theo những mức độ khác nhau, có tính đến đặc điểm cá biệt

- Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh rèn luyện cho học sinh biết cách tự điều chỉnh hành vi phù hợp với các yêu cầu xã hội, kỹ năng tư duy phản biện hoà nhập và nhiều kỹ năng khác nữa

1.4.3 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

* Tiết chào cờ đầu tuần: được tổ chức theo quy mô toàn trường, là mở đầu của một tuần học mới, một tháng học mới, một chủ điểm giáo dục mới Nó

có tính chất định hướng hoạt động cho một tuần, một tháng dựa trên mục tiêu giáo dục của hoạt động giáo dục nói chung và kỹ năng tư duy phản biện nói

riêng của hoạt động Đội Tiết chào cờ đầu tuần xác định yêu cầu, mục tiêu hoạt động cho các khối lớp hoặc toàn trường

- Tiết chào cờ đầu tuần là dịp để các tập thể lớp hiểu biết nhau về thành tích phấn đấu và rèn luyện sau một tuần, một tháng Mặt khác cũng là dịp giúp các em hiểu biết về những vấn đề chính có liên quan đến chủ điểm giáo dục của tháng Giáo viên chủ nhiệm quán xuyến lớp mình để quản lý và động viên học sinh tham gia vào hoạt động chung của trường

* Tiết sinh hoạt lớp cuối tuần: là một dịp thuận lợi để học sinh được rèn khả năng tự quản Trong tiết này giáo viên chủ nhiệm cùng các em tham gia vào các hoạt động cụ thể

- Tiết sinh hoạt lớp cuối tuần nhằm đánh giá các hoạt động của lớp diễn

ra trong tuần, định hướng cho các hoạt động sẽ phải diễn ra trong tuần tới, biến các yêu cầu của trường thành nhiệm vụ mà lớp phải thực hiện Nhờ vậy mà ngày càng được củng cố và nâng cao tính tự quản của học sinh

Khi tổ chức tiết này, giáo viên chủ nhiệm kết hợp giữa nội dung hoạt động chủ nhiệm với nội dung hoạt động giáo dục của chủ điểm như: đánh giá vấn đề học tập, kỉ luật, sinh hoạt văn nghệ, đố vui Như vậy, việc thực hiện các nội dung hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội vẫn luôn luôn đảm bảo duy trì theo kế hoạch chương trình mà Bộ GD - ĐT

đã ban hành

* Hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội hàng tuần: hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội giúp các em có những hiểu biết cần thiết về truyền thống lịch sử, truyền thống cách mạng của dân tộc, sự phát triển của dân tộc, giáo dục lòng biết ơn các thế hệ cha anh đã xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ; hình thành và rèn luyện thêm cho học sinh một số kỹ năng tổ chức và điều khiển các hoạt động của tập thể

- Căn cứ vào các ngày kỉ niệm, ngày lễ của dân tộc trong một tháng, trong năm học để lựa chọn nội dung và hình thức hoạt động phù hợp

* Các hoạt động ngoài giờ lên lớp, các ngày lễ lớn:

Phân loại theo các chủ điểm, hoạt động kỷ niệm ngày lễ lớn:

Dựa vào các ngày kỷ niệm lớn trong năm học người ta thiết kế nội dung hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh theo các chủ điểm trong quá trình giáo dục, qua đó làm cho hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh gắn với mục tiêu giáo dục của lớp, của trường, kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội, đặc biệt gắn liền với chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp

Tổ chức trò chơi có ý nghĩa gắn với ngày lịch sử Tạo được không khí hội hè, vui tươi, phấn khởi đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của các em Có ý nghĩa giáo dục, phát triển các năng lực, óc sáng tạo, tinh thần tập thể, sự nhanh nhẹn, tháo vát, tính kiên trì, lòng dũng cảm

Tổ chức các hội thi cho tập thể, cá nhân thể hiện tài năng, năng khiếu của mình thông qua việc tự phản biện giúp các em tự tin, mạnh dạn, ứng xử linh hoạt trong cuộc sống

1.5 Tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường THCS

1.5.1 Kế hoạch thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Kế hoạch, đó là sự thống kê những công việc cụ thể cho một thời gian nhất định: một tuần, tháng, học kỳ, năm học, dịp hè Kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện, đó là trình tự những nội dung hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động được bố trí sắp xếp theo thứ tự thời gian của năm học:

- Kế hoạch cả năm: được tiến hành với các nội dung, mỗi nội dung thực chất là một loại hình như: hoạt động chính trị - xã hội, hoạt động văn hoá nghệ thuật, hoạt động lao động công ích, hoạt động khoa học kỹ thuật,

- Kế hoạch hàng tháng theo chủ điểm cụ thể: ví dụ tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện theo từng chủ điểm chào mừng các ngày lễ

lớn: ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, ngày thành lập Đảng 03/02, ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 26/3, ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng 30/4, v ngày thành lập Đội 15/5, kỉ niệm ngày sinh nhật Bác 19/5,

- Kế hoạch hàng tuần: chào cờ đầu tuần là hình thức sinh hoạt nghi lễ, để nghe phổ biến kết quả đánh giá tuần học trước và nội dung hoạt động tuần học mới, các hoạt động thể dục thể thao, vui chơi, sinh hoạt cán bộ lớp

- Kế hoạch hàng ngày: thời gian tiến hành, nội quy, nền nếp học tập, sinh hoạt, chú ý nhất tới nền nếp học tập, đó là những quy định chung có tính bắt buộc được duy trì đều đặn, thường xuyên theo kỉ luật nhất định

Việc phân định rõ các nội dung sẽ được tiến hành trong năm học từ tháng

9 năm nay đến tháng 8 năm sau, mỗi tháng là một hoạt động

1.5.2 Đội ngũ thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

* Đội ngũ Tổng phụ trách Đội thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện

Với vai trò là người trực tiếp điều hành hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh của trường, người tổng phụ trách Đội có vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo hoạt động giáo

kỹ năng tư duy phản biện Vì thế, việc quản lý được thể hiện ở những nội dung sau: quản lý việc xây dựng kế hoạch tuần, tháng, năm; quản lý sự đôn đốc đối với giáo viên chủ nhiệm; quản lý sự chỉ đạo đối với các chi đội; quản lý việc theo dõi các hoạt động bắt buộc, thực hiện các hoạt động tự chọn; quản lý việc phối hợp các lực lượng giáo dục khác

* Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh dưới sự chỉ đạo của Ban điều hành, giáo viên chủ nhiệm là người thiết kế tổ chức thực hiện theo chủ điểm hàng tháng ở lớp mình phụ trách cả phần bắt buộc và phần tự chọn Ngoài

ra, giáo viên chủ nhiệm còn tổ chức cho học sinh của lớp mình tham gia các hoạt động của trường, của địa phương

Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng

tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh bao gồm: việc chuẩn bị của giáo viên chủ nhiệm theo chủ điểm giáo dục, các hoạt động tự chọn; việc triển khai các giờ sinh hoạt lớp, trong tiết chào cờ đầu tuần; việc kết hợp của giáo viên chủ nhiệm lớp với các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường như cán bộ Đoàn - Đội, giáo viên bộ môn, Hội cha mẹ học sinh

Việc triển khai hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện: dưới góc

độ quản lý, người Hiệu trưởng phải nắm được hoạt động này diễn ra ở các lớp học như thế nào? Vai trò của giáo viên chủ nhiệm ra sao? Thời gian, hình thức, nội dung thực hiện có đúng theo quy định không? Việc sắp xếp, bố trí đội ngũ cán sự lớp điều hành có đáp ứng được yêu cầu phát huy tính tích cực của học sinh không hay vẫn mang tính áp đặt của giáo viên? Trong các buổi chào cờ, sinh hoạt toàn trường phong trào tự quản ra sao?

- Việc phối hợp các lực lượng khác: để tổ chức có hiệu quả hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội ở lớp mình phụ trách thì giáo viên chủ nhiệm cần biết tiếp cận và huy động các lực lượng giáo dục cùng tham gia Nếu biết tiếp cận tốt thì giáo viên chủ nhiệm sẽ có được hậu thuẫn mạnh mẽ cho mình Giáo viên chủ nhiệm với tư cách là người tham mưu, người tổ chức để các lực lượng này cùng tham gia vào quá trình hoạt động của học sinh Trong việc phối hợp, giáo viên chủ nhiệm chủ động đề xuất nội dung

và cách thức phối hợp, hình thức đánh giá hiệu quả của sự phối hợp Bên cạnh

đó, việc phối hợp với gia đình, với các tổ chức xã hội khác để hướng vào việc

tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi, rèn luyện nhằm hình thành nhân

cách cho các em

- Việc đánh giá kết quả học sinh: sau một chủ điểm giáo dục hay sau mỗi đợt sinh hoạt chuyên đề, giáo viên chủ nhiệm đều phải đánh giá kết quả hoạt động của từng học sinh ở các mức độ và khía cạnh khác nhau Kết quả đánh giá

là một căn cứ để xếp loại hạnh kiểm của học sinh ở mỗi học kỳ và cuối năm học Để việc đánh giá của giáo viên được khách quan, giáo viên chủ nhiệm phải dựa vào thang chuẩn đánh giá, theo một quy trình chặt chẽ và khoa học, đánh giá qua nhiều kênh như: học sinh tự đánh giá, tổ đánh giá, lớp đánh giá Việc đánh giá kết quả hoạt động của học sinh tập trung vào ba yêu cầu: nâng cao nhận thức, rèn luyện các kỹ năng cơ bản của học sinh THCS, bồi dưỡng thái

độ, hứng thú, nhu cầu hoạt động Khi đánh giá, giáo viên chủ nhiệm phải đánh giá một cách toàn diện, tránh quan điểm khắt khe, động viên và khích lệ là chính, nhìn nhận theo quan điểm động và chiều hướng phát triển

1.5.3 Phối hợp, huy động các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh

Việc giáo dục học sinh không chỉ có nhà trường và gia đình mà phải là

sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội Các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cùng tham gia phối hợp bao gồm Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, giáo viên chủ nhiệm, nhân viên, Hội cha mẹ học sinh, một số tổ chức đoàn thể xã hội như Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ, Đoàn phường (xã), Công an, Y tế, Hội liên hiệp thanh niên, đơn vị kết nghĩa, mỗi lực lượng giáo dục đều có thế mạnh riêng vì vậy phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để tổ chức tốt hoạt động giáo dục kỹ năng tư duy phản biện thông qua hoạt động Đội chính là thực hiện Xã hội hoá giáo dục, tạo nên môi trường giáo dục tốt nhất cho học sinh Nhờ sự phối hợp mà nhà trường

sẽ bớt đi những hạn chế và khó khăn nhất định như thiếu điều kiện cho hoạt