Tiểu luận: Đường lối đối ngoại “Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế”

MỤC LỤCTrangMỞ ĐẦU2NỘI DUNG31.Tính khách quan và bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế31.1.Tính khách quan Đảng phải đẩy mạnh quan hệ đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế31.2.Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế82.Một số kinh nghiệm rút ra qua quá trình Đảng hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế192.1.Kiên định với đường lối đối ngoại độc lập tự chủ; đẩy mạnh đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế vì lợi ích quốc gia dân tộc 192.2.Xác định rõ đối tác và đối tượng trong các hoạt động đối ngoại để có chủ trương, chính sách phù hợp212.3.Coi trọng xây dựng quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước láng giềng, tạo vành đai an ninh ổn định để xây dựng và phát triển đất nước242.4.Có thái độ ứng xử đúng đắn trong quan hệ với các nước lớn và các tổ chức quốc tế nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế25KẾT LUẬN27DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO28

MỤC LỤC

Trang

1 Tính khách quan và bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong

hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội

1.1 Tính khách quan Đảng phải đẩy mạnh quan hệ đối ngoại thời kỳ

1.2 Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối

2 Một số kinh nghiệm rút ra qua quá trình Đảng hoạch định

đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế 192.1 Kiên định với đường lối đối ngoại độc lập tự chủ; đẩy mạnh đa

phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế vì lợi ích quốc

2.2 Xác định rõ đối tác và đối tượng trong các hoạt động đối ngoại

2.3 Coi trọng xây dựng quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước

láng giềng, tạo vành đai an ninh ổn định để xây dựng và phát

2.4 Có thái độ ứng xử đúng đắn trong quan hệ với các nước lớn và

các tổ chức quốc tế nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trên

khăng khít của cách mạng thế giới; đồng thời xác định rõ tính chất của thời đạimới và mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới Chính vìvậy, đã tạo ra thế và lực mới cho cách mạng Việt Nam, sức mạnh của cách mạngViệt Nam ngày càng được không ngừng tăng trên trường quốc tế.

Bước vào thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, trước những biến động vôcùng phức tạp của đời sống kinh tế - chính trị trong khu vực và trên thế giới, nhất

là sau sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âubàn cờ chính trị thế giới đã được sắp đặt lại, cơ cấu và mối quan hệ đã thay đổi vàđịnh hình lại theo những chuẩn mực mới; đồng thời nền kinh tế thế giới đang cónhững biến đổi sâu sắc dưới tác động của những tiến bộ khoa học - công nghệ vàquá trình toàn cầu hoá Mỗi quốc gia đang đứng trước hàng loạt vấn đề mới trongquan hệ quốc tế đương đại Trước bối cảnh đó, Đảng ta với bản lĩnh, trí tuệ củamình đã xác định đúng đắn đường lối đối ngoại, có những bước đi và cách làm phùhợp nhằm phát huy cao độ nội lực, tranh thủ ngoại lực, nắm bắt thời cơ, đẩy lùinguy cơ đưa cách mạng Việt Nam tiến lên trong giai đoạn mới

Thực tiễn công cuộc đổi mới toàn diện đất nước 30 năm qua đã chứng minh,nhờ có đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng, đã góp phần quan trọng đưa đấtnước vượt qua khó khăn, thử thách, ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, tăngcường ổn định chính trị, đẩy lùi tiêu cực và bất công xã hội Do đó, làm rõ vấn đề

“Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế” càng có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc.

NỘI DUNG

1 Tính khách quan và bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế

1.1 Tính khách quan Đảng phải đẩy mạnh quan hệ đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế

Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng khẳng định rõ quan điểm: tiến hànhđường lối đối ngoại bảo đảm lợi ích tối cao của quốc gia-dân tộc, trên cơ sở cácnguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi; Thực hiệnnhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển;

Đa dạng hóa, đa phương hóa trong quan hệ đối ngoại; Chủ động và tích cực hộinhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộngđồng quốc tế

Quan điểm trên là rất cụ thể bảo đảm tính nguyên tắc là một thể thốngnhất, có mối quan hệ biện chứng, chặt chẽ, có tầm định hướng, chỉ đạo đúng đắn,sáng tạo đường lối đối ngoại độc lập, tử chủ của Đảng ta phản ánh đậm nét bản lĩnh,trí tuệ của Đảng trong thời kỳ đổi mới đất nước, đường lối ấy mang tính tất yếukhách quan, trong đó được quy định bởi các đặc điểm cơ bản:

Một là, Đảng xác định đường lối đối ngoại trong điều kiện diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và khu vực

Thế giới đã và đang hình thành trật tự mới với những diễn biến rất phức tạp,biểu hiện qua cuộc đấu tranh không khoan nhượng giữa các nước, trước hết làgiữa các nước lớn Mỹ với sức mạnh nổi trội về kinh tế, chính trị, quân sự đangthực hiện chủ nghĩa đơn phương, theo đuổi mục đích thiết lập trật tự thế giới đơncực do Mỹ chi phối và khống chế Bên cạnh đó, xu thế đa cực cũng đang đượchình thành với sự nỗ lực của các nước lớn như: Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Liênminh Châu Âu v.v Ngoài ra, các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường đấutranh để tự lựa chọn và quyết định con đường phát triển của mình Nhiều nướcđang tích cực đấu tranh cho một thế giới bình đẳng, công bằng với sự đề cao vaitrò của Liên hợp quốc và sự tôn trọng luật pháp quốc tế Các xu thế trên đan xen,tác động, ảnh hưởng lẫn nhau Tuy nhiên, cho dù hướng tới những mục tiêu nào,

các nước đều mong muốn và cố gắng duy trì hòa bình, duy trì hình thức quan hệtheo dạng vừa hợp tác vừa đấu tranh, kiềm chế lẫn nhau, tránh đối đầu quân sựtrực tiếp Các hình thức quan hệ hợp tác - đấu tranh ngày càng trở nên đa dạng,không theo khuôn mẫu nào và được biến đổi linh hoạt theo từng loại vấn đề, từngđối tượng, khu vực, từng thời điểm cụ thể.

Khu vực Đông Nam Á , Châu Á - Thái Bình Dương là khu vực phát triểnnăng động nhưng vẫn tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định.Đặc biệt là nhữngbất ổn của tình hình chính trị ở Thái Lan là mối quan tâm và lo ngại của cácnước trong khu vực Ở Philippin, các phiến quân Hồi Giáo ở miền Nam vẫn tiếptục tiến hành những cuộc tấn công khủng bố gây bất ổn cho khu vực này ỞInđônêsia, lực lượng khủng bố Hồi Giáo cũng thường mở những cuộc tấn côngnhằm vào các địa điểm du lịch, vào người nước ngoài Lực lượng ly khai vùngAche vẫn chưa từ bỏ ý định chia tách khỏi Inđônêsia Trong quan hệ giữa cácnước những bất đồng, xung đột vẫn thường xuyên xảy ra Tiêu biểu là những sựkiện liên quan đến vấn đề môi trường, ô nhiễm không khí; vấn đề người Hoagiữa Inđônêsia và Malaysia, Singappo; tranh chấp biên giới giữa Thái Lan vàCampuchia, Thái Lan và Mianma; tranh chấp vùng đảo, vùng lãnh thổ, nguồn tàinguyên thiên nhiên giữa Việt Nam - Trung Quốc - Đài Loan – Philippin -Malaisia

Hai là, quá trình toàn cầu hóa nền kinh tế đặt ra cho các quốc gia, dân tộc trong đó có Việt Nam cần điều chỉnh chính sách đối ngoại, nhằm phát huy cao độ nội lực, tranh thủ ngoại lực phát triển nhanh và bền vững

Quá trình toàn cầu hóa đang được đẩy mạnh và phát triển với tốc độ nhanh, lôikéo sự tham gia của hầu như tất cả các quốc gia trên thế giới và hợp thành một xu thếphát triển của thế giới Toàn cầu hóa biểu hiện sự xã hội hóa cao của lực lượng sảnxuất Tuy nhiên, quá trình này đồng thời là sự phát triển tất yếu theo chiều rộng vàchiều sâu của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, dĩ nhiên không phải tất cả các nước

tham gia đều là tư bản Vai trò trung tâm của toàn cầu hóa là các nước tư bản pháttriển đó là các nước thuộc nhóm G8, G20 Quan hệ sản xuất chủ nghĩa tư bản là quan

hệ kinh tế chủ đạo trong quá trình này Đây là thực tế khách quan, quy định tính chất

xã hội của toàn cầu hóa Chính vì thế, quá trình toàn cầu hóa hiện nay là không đốixứng Chẳng hạn chỉ chú ý đến nội dung kinh tế mà không quan tâm đầy đủ đến cácvấn đề an sinh xã hội và môi trường hoặc phân phối lợi ích trong toàn cầu hóa khôngcân bằng, các nước công nghiệp phát triển được lợi nhiều hơn so với các nước chậmphát triển và đang phát triển Như vậy, xu thế toàn cầu hóa nói chung, toàn cầu hóakinh tế nói riêng sẽ góp phần tạo ra cơ hội phát triển cho các quốc gia, dân tộc; nhưngcũng chứa đựng nhiều yếu tố bất bình đẳng, gây ra những khó khăn và thách thức lớncho nhiều quốc gia, nhất là các nước đang phát triển

Tham gia vào quá trình toàn cầu hóa, các nước sẽ tiếp cận được nguồn vốn,khoa học, công nghệ…, tiếp cận được thị trường, sự phân công lao động quốc tế.Nhưng đồng thời phải đối mặt với sự cạnh tranh kinh tế, thương mại, giành giậtnguồn tài nguyên, nhiên liệu, năng lượng, vốn, thị trường…một cách gay gắt hoặcbất bình đẳng Bởi lẽ, toàn cầu hóa là một quá trình phức tạp và đầy mâu thuẫn, chứađựng trong đó cả hai mặt tích cực và tiêu cực; thời cơ và thách thức đan xen nhau.Những tác động của quá trình này đối với các quốc gia không giống nhau Một trongnhững thách thức đó là sự cạnh tranh, thu hút nhân tài từ các quốc gia chậm phát triển

và đang phát triển gây ra hiện tượng “chảy máu chất xám”

Ba là, cùng với sự phát triển nhảy vọt của các thành tựu khoa học công nghệ tạo ra nhiều cơ hội cho các nước, các quốc gia dân tộc trong quá trình phát triển, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi phải xác định đường lối đối ngoại đúng đắn

Về cách mạng khoa học và công nghệ, Đảng khẳng định khoa học và côngnghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt và có những đột phá lớn Thực tế cho thấy công nghệthông tin, công nghệ sinh học tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đi vào chiều sâu và gắn

với nhu cầu phát triển của đất nước Hơn nữa, khoa học và công nghệ cũng là tiền đềthúc đẩy xu thế hợp tác phát triển, mở ra những triển vọng quan hệ của mỗi bên đivào chiều sâu ổn định.

Đảng và Nhà nước luôn nhận thức rõ, đây là cuộc cách mạng đạt rất nhiều kỳtích, đã và đang tác động đến tất cả các lĩnh vực của đời sống mỗi quốc gia và quan hệquốc tế đương đại Những thành tựu của khoa học và công nghệ đã được ứng dụngrộng rãi trong các lĩnh vực của cuộc sống con người trên khắp hành tinh chúng ta.Công nghệ cao đã xâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực, các ngành sản xuất của nền kinh

tế nông nghiệp truyền thống, biến đổi chúng thành các ngành của kinh tế tri thức Sựphát triển như vũ bão của khoa học - công nghệ diễn ra trên các lĩnh vực sinh học, vậtliệu mới, năng lượng và thông tin là tiền đề để tri thức trở thành lực lượng sản xuất

mà dự đoán của C Mác và Ăngghen cách đây gần 200 năm đã thành hiện thực

Hiện tại, chủ nghĩa tư bản đang lợi dụng thành tựu của khoa học - công nghệ

để củng cố và tăng cường địa vị thống trị Vì vậy, giống như toàn cầu hóa, cách mạngkhoa học - công nghệ cũng có những tác động hai mặt đến các mối quan hệ quốc tế,nhất là đối với các nước đang phát triển và các nước đang xây dựng chế độ xã hộichủ nghĩa Một mặt cách mạng khoa học - công nghệ tạo cho các nước này cơ hội đitắt, đón đầu để tiến kịp trình độ khoa học của thế giới, rút ngắn thời gian công nghiệphóa, hiện đại hóa Mặt khác, cũng làm cho các nước đang phát triển dễ rơi vào tìnhtrạng bị phụ thuộc vào các nước công nghiệp phát triển đang nắm giữ những thànhquả của cách mạng khoa học - công nghệ Nhận thức được điều đó giúp các nướcđang phát triển và các nước xã hội chủ nghĩa tìm được đường lối phát triển theohướng độc lập, tự chủ, đúng đắn, sáng tạo phù hợp với đặc điểm, tình hình thế giới

Bốn là, trong nước, bên cạnh những thuận lợi do tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế đem lại chúng ta cũng còn gặp rất nhiều khó khăn, thách thức

Những khó khăn, thách thức chủ yếu đến từ những yếu kém vốn có của nềnkinh tế, thiên tai, dịch bệnh, tác động của tình hình thế giới, khu vực; các hoạt độngchống phá, kích động bạo loạn, “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch Trong

bối cảnh đó, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đã nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khănthách thức, đạt được những thành tựu quan trọng Đó là: Nền kinh tế vượt qua nhiềukhó khăn, thách thức, cơ bản giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì được tốc độtăng trưởng khá, các ngành đều có bước phát triển, tiềm lực và quy mô nền kinh tếtăng lên; giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hóa và các lĩnh vực xãhội có tiến bộ; bảo vệ tài nguyên, môi trường được chú trọng hơn; đời sống cáctầng lớp nhân dân được cải thiện; chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninhđược tăng cường; độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ được giữvững; hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế được mở rộng, vị thế, uy tín quốc tếcủa nước ta được nâng cao Tuy nhiên, chúng ta cũng phải đối mặt với những tháchthức trong nước như: kinh tế phát triển chưa bền vững, chất lượng, hiệu quả, tínhcạnh tranh thấp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đạihóa còn chậm; các cân đối vĩ mô chưa thật vững chắc; phân phối còn nhiều bất hợp

lý Những hạn chế, yếu kém trong các lĩnh vực giáo dục và đào tạo, khoa học và côngnghệ, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường chậm được khắc phục Tệ quan liêu thamnhũng, suy thoái đạo đức, lối sống chưa được ngăn chặn, đẩy lùi Nền dân chủ xã hộichủ nghĩa và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc chưa được huy đầy đủ…Nhữngthách thức đó cũng tác động nhất định đến quá trình đẩy mạnh quan hệ đối ngoại nếuchúng ta không kiên quyết, ngăn chặn và đẩy lùi, tạo môi trường thuận lợi cho quátrình hội nhập sâu rộng vào các quan hệ quốc tế

Tóm lại, đứng trước biến động của tình hình thế giới và thời đại, mâu thuẫnthời đại, chiến tranh và hòa bình, toàn cầu hóa và cách mạng khoa học - công nghệ,Việt Nam phải có những lựa chọn khắt khe, hoặc bị tụt hậu hoặc bị làn sóng toàn cầuhóa cuốn trôi Không tham gia vào quá trình đó sẽ trở thành người ngoài cuộc, sẽ bịphân biệt đối xử trong tiếp cận thị trường, hàng hóa… Do vậy, trong quá trình triểnkhai mở rộng quan hệ đối ngoại cần thể hiện rõ bản lĩnh trí tuệ trong chiến lược và

sách lược ngoại giao Chính vì vậy, phải đẩy mạnh mở rộng quan hệ đối ngoại và hộinhập kinh tế quốc tế, phục vụ tốt nhất các mục tiêu của đất nước.

1.2 Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong hoạch định đường lối đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế

Xuất phát từ quá trình đổi mới tư duy về mở rộng quan hệ đối ngoại, Đảng ta

đã có những nhận thức mới về thời đại và xu hướng chủ yếu trên thế giới đương đại

Từ yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Đảng đãthể hiện bản lĩnh, trí tuệ của một chính Đảng tiên phong trong hoạch định đường lối

và chính sách đối ngoại thời kỳ đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế Cụ thể:

Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng thể hiện trong quan điểm, tư tưởng đối ngoại

và hội nhập quốc tế

Thứ nhất, về quan điểm, tư tưởng chỉ đạo Nghị quyết Đại hội lần thứ XII

của Đảng khẳng định rõ quan điểm: tiến hành đường lối đối ngoại bảo đảm lợiích tối cao của quốc gia-dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật phápquốc tế, bình đẳng và cùng có lợi; Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độclập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; Đa dạng hóa, đa phương hóa trongquan hệ đối ngoại; Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tincậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế

Như vậy, trong quan điểm đối ngoại là: khẳng định rõ nội dung chủ trươngđối ngoại là “hòa bình, hợp tác và phát triển trên cơ sở tôn trọng lợi ích chính đángcủa nhau” Quan điểm này nhằm bảo vệ những lợi ích căn bản của đất nước trongquá trình mở rộng quan hệ đối ngoại đó là độc lập dân tộc, hòa bình và phát triểnbền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời tranh thủ điều kiện quốc tếthuận lợi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc

Về tư tưởng chỉ đạo của Đảng được xác định:

Kiên định nguyên tắc vì độc lập, thống nhất và chủ nghĩa xã hội, đồng thờiphải sáng tạo, năng động, linh hoạt về sách lược

Nội dung trên đã cụ thể hóa tư tưởng “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” biểu hiện sựkết hợp giữa tính kiên định về nguyên tắc, lập trường quan điểm với sự linh hoạt vềphương pháp và cách xử trí trước mọi tình huống Nói cách khác, đây chính là sựkiên định mục tiêu “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”.

Hiện nay, xu thế mở cửa hội nhập là khách quan, nhất là những nước chậmphát triển, đang phát triển Do đó, không thể một quốc gia nào đứng riêng, tách rời

mà phát triển được Độc lập, tự chủ không phải là đóng cửa khép kín mà là tạo nên sựtùy thuộc, phụ thuộc lẫn nhau, càng phụ thuộc lẫn nhau đa dạng bao nhiêu càng độclập bấy nhiêu Thực tế khi tham gia hội nhập quốc tế Việt Nam sẽ thấy rõ cái mạnhcũng như cái yếu, thấy được cơ hội cũng như thách thức mới phải vận động vượt qua

Thứ hai, về phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ đối ngoại và hội nhập quốc tế Một là,giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng cao đời sống nhân dân Hai là, bảo vệ

vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo

vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa Ba là, nâng cao vị thế,

uy tín của đất nước và góp phần vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dânchủ và tiến bộ xã hội trên thế giới

Cả 3 thành tố trên đều có cơ sở khoa học, khách quan; có mối quan hệ chặtchẽ, thống nhất, trong đó mục tiêu yêu cầu: “Giữ vững môi trường hòa bình, ổnđịnh, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước, nâng caođời sống nhân dân” được đặt lên hàng đầu; đồng thời phải nhận thức rõ vị trí củacông tác đối ngoại và hội nhập quốc tế đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc; thấy rõmối quan hệ giữa giữ vững độc lập tự chủ và định hướng xã hội chủ nghĩa với

mở rộng, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế Công tác đốingoại và hội nhập quốc tế phải góp phần quan trọng bảo vệ vững chắc độc lập,chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước,nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa

Trong quá trình mở rộng, nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, hội nhậpquốc tế, một mặt chúng ta phải đề cao mục tiêu tối thượng là lợi ích quốc gia-dântộc, mặt khác phải nắm vững những nguyên tắc và vấn đề cơ bản của thông lệquốc tế để góp phần nâng cao vị thế, uy tín của đất nước và góp phần vào hòabình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới.

Thứ ba, về phương châm, nguyên tắc, giải pháp đẩy mạnh mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế

Phương châm mở rộng quan hệ đối ngoại: Tiếp tục phương châm đaphương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại, ưu tiên phát triển quan hệ hợptác và hữu nghị truyền thống với các nước láng giềng có chung biên giới như:Lào, Trung Quốc và Cam-pu-chia Ký kết và thực hiện hiệu quả các hiệp địnhthương mại song phương, đa phương mới trong một kế hoạch tổng thể với lộtrình hợp lý, phù hợp với lợi ích của đất nước

Về quan hệ với ASEAN: Việt Nam sẽ chủ động, tích cực và có trách nhiệmcùng các nước xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh, tăng cường quan hệ vớicác đối tác, duy trì và củng cố vai trò quan trọng của ASEAN trong các khuôn khổhợp tác khu vực châu Á-Thái Bình Dương Xây dựng cộng đồng ASEAN trở thànhmột trọng tâm đối ngoại của quốc tế Đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ với cácđối tác, nhất là các đối tác chiến lược Chủ động tham gia và phát huy vai trò tại các

cơ chế đa phương, đặc biệt là với các nước ASEAN

Với phương châm Việt Nam là thành viên có trách nhiệm của cộng đồngquốc tế, Việt Nam sẽ mở rộng tham gia và đóng góp ngày càng tích cực, chủđộng, trách nhiệm vào các cơ chế, tổ chức, diễn đàn khu vực, đa phương và toàncầu , đặc biệt là Liên hợp quốc Việt Nam sẽ tích cực hợp tác với các nước, các

tổ chức quốc tế để đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, nhất làvấn đề biến đổi khí hậu toàn cầu Chủ động, tích cực tham gia các cơ chế đa

phương về quốc phòng, an ninh, trong đó có tham gia các hoạt động hợp tác ởmức độ cao hơn như hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc,….

Về hội nhập quốc tế: Triển khai mạnh mẽ định hướng chiến lược chủ động

và tích cực hợp tác quốc tế Đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong lĩnh vực kinh tế,văn hóa, xã hội, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo và các lĩnh vực khác Bảođảm hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn dân, của cả hệ thống chính trị ; hộinhập là quá trình vừa hợp tác, vừa đấu tranh, chủ động dự báo, xử lý linh hoạtmọi tình huống, không để rơi vào thế bị động, đối đầu

Như vậy, những quan điểm, chủ trương, định hướng hoạt động đối ngoại,chủ động và tích cực hội nhập quốc tế mà Báo cáo chính trị của Ban Chấp hànhTrung ương (khóa XI) trình Đại hội XII của Đảng có sự bổ sung, phát triển toàndiện, sâu sắc hơn các đại hội trước của Đảng Văn kiện đã chỉ ra quan điểm, mụctiêu, nhiệm vụ, giải pháp hết sức đúng đắn, khoa học, phù hợp xu hướng quốc tế

và điều kiện thực tiễn của nước ta, phù hợp với ý chí, nguyện vọng của toànĐảng, toàn dân và toàn quân ta

Bản lĩnh, trí tuệ của Đảng thể hiện ở sự chỉ đạo đẩy mạnh mở rộng quan hệ đối ngoại

Thứ nhất, Đảng chỉ đạo đẩy mạnh mở rộng quan hệ với các đảng cầm quyền.

Với tư cách là Đảng Cộng Sản và là đảng duy nhất cầm quyền ở ViệtNam, khi triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng về mở rộng quan hệ đốingoại, củng cố và tăng cường phát triển quan hệ với các chính đảng ở các quốcgia khác nhau trên thế giới, Đảng Cộng Sản Việt Nam thực hiện nhất quánnguyên tắc: Độc lập, tự chủ, bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, không can thiệp vàocông việc nội bộ của nhau, cùng nhau thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác, vìhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội

Với các Đảng Cộng Sản và công nhân, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coitrọng việc tăng cường quan hệ đoàn kết, hữu nghị, ủng hộ lẫn nhau trong cuộc đấutranh vì chủ nghĩa xã hội trên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lênin và chủ nghĩa quốc tế

trong sáng của giai cấp công nhân; tăng cường trao đổi các vấn đề lý luận và thực tiễn

về xây dựng chủ nghĩa xã hội, xây dựng Đảng, các vấn đề lớn của thế giới ngày nay;tham gia diễn đàn, hội thảo khu vực và quốc tế của Đảng; đoàn kết và hợp tác bằngcác hình thức phù hợp; tích cực góp phần vào sự phục hồi và đi lên của phong tràocộng sản và công nhân quốc tế

Với Đảng nhân dân cách mạng Lào và Đảng nhân dân Campuchia được thểhiện qua việc trao đổi nhiều đoàn cấp cao, đặc biệt là các chuyến thăm hữu nghịchính thức Lào; thăm hữu nghị chính thức Campuchia của các nguyên thủ quốc gia.Các Tuyên bố chung đạt được trong những chuyến thăm này là cơ sở quan trọng choviệc không ngừng củng cố và phát triển quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kếtđặcbiệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào, quan hệ láng giềng tốt đẹp, hợp tác toàndiện, bền vững lâu dài Việt Nam - Campuchia.Thực hiện cơ chế gặp gỡ, tiếp xúcthường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao Đảng Cộng sản Việt Nam với lãnh đạo cấp caoĐảng nhân dân Cách mạng Lào và Đảng nhân dân Campuchia đã trở thành truyềnthống tốt đẹp, vừa tạo nền tảng chính trị và định hướng chiến lược, vừa kịp thời tháo

gỡ khó khăn, vướng mắc nhằm phát triển sự hợp tác toàn diện, thiết thực, có hiệu quảtrên tất cả các lĩnh vực giữa nước ta và nước bạn

Với Đảng Cộng Sản Trung Quốc: Thông qua cuộc gặp cấp cao của hai Đảng,hai Nhà nước trong, hai bên đã đạt được nhận thức chung quan trọng về việc nhấtquán lấy “phương châm 16 chữ” và “tinh thần 4 tốt” để chỉ đạo quan hệ hai nướcViệt Nam - Trung Quốc phát triển lâu dài, ổn định, tiếp tục ủng hộ và giúp đỡ lẫnnhau, đi sâu hợp tác cùng có lợi, cùng nhau phát triển, thúc đẩy sự nghiệp xây dựngchủ nghĩa xã hội ở mối nước; tích cực hợp tác để xử lý và giải quyết các vấn đề tồntại hoặc mới nảy sinh trong quan hệ hai nước trên tinh thần coi trọng đại cục, hiệpthương hữu nghị, công bằng, hợp lý, cùng có lợi; tăng cường phối hợp trong các côngviệc quốc tế và khu vực, cùng nhau thúc đẩy xây dựng hòa bình lâu dài, cùng phồnvinh ở Châu Á và thế giới Nhất là, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta trước những

biến động phức tạp của tình hình Biển Đông thời gian vừa qua càng chứng tỏ bảnlĩnh, trí tuệ sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giải quyết các tranh chấp,bất đồng

Với các đảng cầm quyền ở các nước trong khu vực Đông Nam Á, Đảng Cộngsản Việt Nam triển khai nhiều hoạt động trao đổi đoàn, chia sẻ kinh nghiệm cầmquyền, trao đổi ý kiến về phát triển quan hệ giữa các nước trong khu vực, tăng cườnghợp tác ASEAN, thúc đẩy xu thế hòa bình, ổn định ở Đông Nam Á - Châu Á TháiBình Dương và trên thế giới Đảng đã cử nhiều đoàn đại biểu đi dự đại hội thường

kỳ, thăm và làm việc với các Đảng ở các nước ASEAN, như tổ chức Thống nhất dântộc Mã lai , Đảng Hành động nhân dân Singgapo …

Với các chính Đảng, tổ chức, phong trào độc lập dân tộc và tiến bộ, Đảng tachú trọng đoàn kết, hợp tác chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, cùng nhau phấnđấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển, công bằng và tiến bộ xã hội

Bên cạnh việc tăng cường và mở rộng quan hệ song phương với các chínhđảng trên thế giới, Đảng tiếp tục chỉ đạo tham gia một số diễn đàn đa phương Hằngnăm, Đảng đã cử đoàn đại biểu tham gia và có những đóng góp thiết thực cho cáccuộc gặp quốc tế các Đảng Cộng sản và công nhân đang hoạt động hợp pháp tại cácnước trên thế giới

Như vậy, thông qua chỉ đạo và hoạt động mở rộng quan hệ với các Đảng cầmquyền, Đảng đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quốc tế bổ ích về xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, về quản lý đất nước và giải quyết các vấn đề kinh tế - xãhội - văn hóa Những kinh nghiệm đó góp phần bổ sung cho lý luận và thực tiễn đểĐảng ngày càng hoàn thiện chủ trương, chính sách đối ngoại trong quan hệ quốc tế

Thứ hai, Đảng chỉ đạo phát triển công tác đối ngoại nhân dân

Đảng và Nhà nước rất coi trọng vai trò của đối ngoại nhân dân Kế thừa thànhtựu và kinh nghiệm đã đạt được, Đảng và Nhà nước đã tăng cường chỉ đạo phát triểnđối ngoại nhân dân với phương châm “Chủ động, linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả”.Công tác đối ngoại nhân dân được chỉ đạo chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương,

trong đó chú trọng việc hướng dẫn, kiểm tra, rà soát lại các văn bản có liên quan đểkịp thời bổ sung, điều chỉnh hoặc sửa đổi cho phù hợp với tình hình mới; đảm bảothống nhất trong công tác lãnh đạo chỉ đạo, thông tin; phối hợp chặt chẽ và thốngnhất hơn nữa giữa Ban Đối ngoại Trung ương Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam cùng các đoàn thể, tổ chức nhân dân, cácngành và các cấp trong việc định hướng và quản lý hoạt động đối ngoại nhân dân.Tập trung theo hướng: Nâng cao chất lượng hoạt động đối ngoại nhân dân, chú trọngphát triển quan hệ hữu nghị hợp tác ổn định, có chiều sâu với các nước láng giềng,bạn bè truyền thống, các nước có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của ta;tiếp tục đổi mới công tác đối ngoại nhân dân theo tinh thần thực hiện nhất quánđường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác, phát triển Việt Nam là bạn, đốitác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế; đẩy mạnh và nâng cao chất lượngcông tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu kịp thời cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước về đốingoại nhân dân; kiện toàn, củng cố và phát triển bộ máy cán bộ làm công tác đốingoại nhân dân.

Thứ ba, Đảng chỉ đạo nâng cao hiệu quả hợp tác với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài để phát triển kinh tế - xã hội, thiết lập quan hệ ngoại giao với các nước trên thế giới.

Quan hệ với các tổ chức phi chính phủ Sau Hội nghị quốc tế về hợp tác giữa

Việt Nam và các tổ chức phi chính phủ nước ngoài được tổ chức tại Hà Nội (11 2003), các tổ chức phi chính phủ nước ngoài đã có dịp hiểu thêm về chính sách củaViệt Nam, về cơ chế phối hợp giữa các tổ chức phi chính phủ nước ngoài với các đốitác Việt Nam Các tổ chức phi chính phủ nước ngoài đã tham gia ngày càng tích cựchơn trong việc cải thiện quan hệ đối tác giữa các đối tác Việt Nam và các tổ chức phichính phủ nước ngoài

Quan hệ với Tổ chức Thương mại thế giới Từ cuối năm 2001, Việt Nam bắt

đầu đi vào giai đoạn đàm phán thực chất về mở cửa thị trường với các đối tác