Đánh giá hiệu quả kinh tế của hồ chứa đa mục tiêu áp dụng cho hồ sông mực, tỉnh thanh hóa

Tr n Th Thu Phong và TS... Nhóm nhân t trong giai đo n quy ho ch ..... Ch tiêu 1: Giá tr t ng đ ng Equivalent Worth.

L I C M N

Lu n v n đ c thoàn thành t i Tr ng i h c Th y l i, Có đ c b n lu n

v n này, tác gi xin bày t lòng bi t n chân thành và sâu s c nh t đ n Tr ng i

h c Th y l i, Khoa Kinh t và Qu n lý, B môn Qu n lý xây d ng và các b môn khác thu c Tr ng i h c Th y l i; đ c bi t là TS Tr n Th Thu Phong và TS

Tr n Qu c H ng đã tr c ti p h ng d n tác gi trong su t quá trình th c hi n lu n

v n này

Xin chân thành c m n các Th y, Cô giáo - Các nhà khoa h c đã tr c ti p

gi ng d y, truy n đ t nh ng ki n th c chuyên ngành kinh t th y l i và qu n lý xây

d ng cho b n thân tác gi su t nh ng n m tháng qua

Tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n b n bè, đ ng nghi p, và gia đình

đã đ ng viên, khích l , t o đi u ki n giúp đ tác gi hoàn thành lu n v n này

Lu n v n là k t qu c a quá trình nghiên c u khoa h c công phu, nghiêm túc c a b n thân tác gi , tuy nhiên do đi u ki n tài li u, th i gian và ki n th c có

h n nên không th tránh kh i nh ng khi m khuy t nh t đ nh Tác gi r t mong nh n

đ c s tham gia góp ý và ch b o c a các Th y cô giáo và b n bè, đ ng nghi p

Cu i cùng, m t l n n a tác gi xin chân thành c m n các th y cô giáo, các

c quan, đ n v và cá nhân đã giúp đ tác gi trong quá trình h c t p và hoàn thành lu n v n này

Hà N i, ngày tháng n m 2015

Tác gi lu n v n

ng Th Thanh Liêm

L I CAM OAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u, k t qu

nêu trong lu n v n là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t k công

M C L C

Ch ng 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V HI U QU KINH T

C A H TH NG H CH A A M C TIÊU 1

1.1 T ng quan v công trình h ch a đa m c tiêu 1

1.1.1 H ch a và h ch a đa m c tiêu 1

1.1.2 Vai trò, hi u qu c a công trình h ch a đa m c tiêu 2

1.1.3 Tình hình đ u t xây d ng các công trình h ch a Vi t Nam 4

1.2 Ph ng pháp đánh giá hi u qu kinh t công trình h ch a đa m c tiêu 6

1.2.1 Khái ni m v hi u qu kinh t c a công trình 6

1.2.2 Hi u qu kinh t c a công trình th y l i 8

1.2.3 Các ph ng pháp đánh giá hi u qu kinh t c a công trình th y l i 12

1.2.4 Ph ng pháp xác đ nh hi u qu kinh t công trình h ch a đa m c tiêu 21

1.3 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh t c a công trình h ch a đa m c tiêu 27

1.3.1 Các y u t nh h ng đ n hi u qu c a công trình th y l i 27

1.3.2 Nhóm nhân t trong giai đo n quy ho ch 27

1.3.3 Nhóm nhân t trong giai đo n đ u t xây d ng 28

1.3.4 Nhóm nhân t trong giai đo n qu n lý, v n hành 29

1.4 Kinh nghi m qu n lý và v n hành khai thác h ch a đa m c tiêu c a m t s n c trên th gi i 30

1.5 Nh ng công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài 32

K t lu n ch ng 1 33

Ch ng 2: NGHIÊN C U HI U QU KINH T C A CÔNG TRÌNH A M C TIÊU - H SÔNG M C T NH THANH HÓA 34

2.1 Gi i thi u chung v t nh Thanh Hóa 34

2.1.1 c đi m t nhiên t nh Thanh Hóa 34

2.1.2 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i t nh Thanh Hóa 35

2.2 Gi i thi u v h th ng công trình H Sông M c 36

2.2.1 Quá trình đ u t xây d ng và c i t o nâng c p công trình H Sông M c 36

2.2.2 Vai trò, nhi m v c a công trình H ch a n c 38

2.2.3 Vai trò, nhi m v c a công trình 39

2.2.4 Tình hình qu n lý khai thác v n hành công trình hi n nay 40

2.3 ánh giá hi u qu kinh t c a h th ng công trình H Sông M c 41

2.3.1 ánh giá hi u qu kinh t c a h theo thi t k 42

2.3.2 ánh giá hi u qu kinh t th c t trong giai đo n qu n lý v n hành 58

2.4 So sánh hi u qu kinh t c a công trình theo th c t và theo thi t k 59

2.5 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh t c a công trình H Sông M c trong quá trình qu n lý v n hành 60

2.5.1 Nh ng nhân t tích c c và tiêu c c nh h ng đ n hi u qu kinh t c a công trình 61

2.5.2 Nh ng nguyên nhân chính làm gi m hi u qu c a công trình 62

K t lu n ch ng 2 66

Ch ng 3: XU T M T S GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU KINH T C A H TH NG H CH A A M C TIÊU 67

3.1 nh h ng phát tri n công tác th y l i trong giai đo n t nay đ n 2020 c a t nh Thanh Hóa 67

3.1.1 Nâng cao hi u qu khai thác các h th ng thu l i hi n có 67

3.1.2 Xây d ng h th ng ki m soát và x lý n c th i các làng ngh , các khu dân c t p trung 69

3.1.3 C ng c các doanh nghi p nhà n c khai thác công trình th y l i 69

3.1.4 Nâng cao vai trò c a c ng đ ng, t ng b c xã h i hoá công tác thu l i 71

3.1.5 T ng c ng các bi n pháp gi m nh thi t h i do thiên tai l l t 71

3.1.6 T ng c ng h p tác khu v c và qu c t 72

3.2 Nguyên t c đ xu t các gi i pháp 72

3.3 xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu kinh t c a h th ng h ch a đa m c tiêu- Áp d ng cho h th ng công trình H Sông M c 74

K t lu n ch ng 3 83

K T LU N VÀ KI N NGH 84

1 K t lu n 84

2 Ki n ngh 85

TÀI LI U THAM KH O 87

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: B ng t ng h p v n đ u t c a công trình (K) 42

B ng 2.2: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p khi không có công trình 43

B ng 2.3: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p sau khi có công trình 44

B ng 2.4: Giá tr thu nh p thu n túy t ng thêm hàng n m t s n xu t nông nghi p theo thi t k 45

B ng 2.5: Thu nh p thu n tuý nuôi tr ng thu s n tính 46

B ng 2.6: T ng h p thu nh p thu n túy hàng n m c a công trình 47

theo thi t k 47

B ng 2.7: B ng tính NPV và B/C theo thi t k (r = 9%/n m) 50

B ng 2.8: B ng tính NPV và B/C v i r = 20%/n m 54

B ng 2.9: Giá tr thu nh p thu n túy t ng thêm hàng n m t s n xu t nông nghi p theo hi n tr ng 58

B ng 2.10: T ng h p thu nh p thu n túy th c t hàng n m c a d án 59

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

H ch a th y l i là công trình đ c xây d ng v i m c tiêu chính là cung c p

n c cho s n xu t nông nghi p và tham gia đi u ti t l cho vùng h du, t o ngu n

n c cho sinh ho t và k t h p phát đi n H ch a n c đa m c tiêu có t m quan

tr ng đ c bi t r t l n đ i v i công tác phòng ch ng l , l t, t i tiêu, phát đi n, giao thông th y, th y s n, du l ch và nhi m v cung c p nhu c u dùng n c khác V mùa m a bão, h có vai trò c t l , ch m l V mùa ki t h cung c p n c đáp ng yêu c u t i, c p n c công nghi p, sinh ho t, giao thông th y, đ y m n, gi gìn môi tr ng sinh thái Có th nói r ng, so v i công trình đ n m c tiêu cùng quy mô, công trình h ch a đa m c tiêu có nhi u u đi m và mang l i hi u qu kinh t , xã

h i và môi tr ng l n h n r t nhi u

th y rõ hi u qu t ng h p c a các HTTL, kh c ph c tình tr ng xu ng c p nhanh và nâng cao hi u qu khai thác c a các h th ng th y l i (HTTL) thì vi c đánh giá hi u qu kinh t các h th ng công trình lo i này là r t quan tr ng, s giúp cho các nhà qu n lý n m đ c nh ng thi u sót, b t c p c a hi n tr ng công trình,

hi n tr ng qu n lý v n hành h th ng đ có bi n pháp c i ti n, nâng c p công trình

và qu n lý v n hành nh m đ t hi u qu t i u

Vai trò quan tr ng, tính u đi m v t tr i và hi u qu c a các công trình h

ch a đa m c tiêu là r t rõ ràng, nh ng cho đ n nay, chúng ta v n ch a có m t

ph ng pháp lu n hoàn thi n và c p nh t đ đánh giá hi u qu kinh t c a công trình lo i này, chính vì th vi c l a ch n gi i pháp công trình trong giai đo n quy

ho ch ch a đ c quan tâm, kh n ng thuy t ph c đ u t trong giai đo n l p d án

ch a cao, tính thuy t ph c trong b c thi t k ch a đ m b o và đ c bi t là vi c phát huy hi u qu công trình trong giai đo n h u xây d ng ch a đ c quan tâm, còn nhi u h n ch

Nh n th c rõ t m quan tr ng, vai trò c a h th ng các công trình th y l i trong đi u ki n phát tri n m i, ng và Nhà n c ta đã có ch tr ng u tiên đ u t các công trình th y l i đa m c tiêu trong chi n l c phát tri n th y l i đ n n m

2020 và t m nhìn 2030 Nh v y, vi c phân tích đánh giá làm rõ tính hi u qu kinh

t c a các công trình th y l i đa m c tiêu trong giai đo n đ u t xây d ng c ng nh trong giai đo n qu n lý v n hành s là c n c quan tr ng đ chúng ta s d ng hi u

qu các ngu n l c Qu c gia trong quá trình đ u t phát tri n kinh t xã h i đ t

n c Xu t phát t nh ng v n đ nêu trên, tác gi ch n đ tài lu n v n th c s v i

tên: “ ánh giá hi u qu kinh t c a h ch a đa m c tiêu Áp d ng cho H th ng

nghiên c u và nh ng v n đ khoa h c mà tác gi quan tâm

2 M c đích nghiên c u c a đ tài

tài nghiên c u nh m m c đích tìm ra ph ng pháp phân tích đánh giá

hi u qu kinh t c a lo i hình công trình h ch a n c đa m c tiêu n c ta, t k t

qu nghiên c u s áp d ng đánh giá cho m t công trình c th và đ xu t nh ng gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t c a lo i hình công trình này

3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài

a i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c a đ tài: là ph ng pháp và các ch tiêu trong phân tích

hi u qu kinh t c a công trình h ch a đa m c tiêu Nh ng nhân t nh h ng t i

hi u qu kinh t c a h th ng và các gi i pháp nâng cao hi u qu c a lo i hình công trình này

b Ph m vi nghiên c u

- Ph m vi v n i dung: Các ph ng pháp và các ch tiêu dùng trong phân tích

hi u qu kinh t c a công trình h ch a đa m c tiêu;

- Ph m vi v không gian và th i gian: tài t p trung nghiên c u, thu th p

s li u c a các công trình h ch a đa m c tiêu Vùng núi Nh Xuân tr ng tâm là H Sông M c t nh Thanh Hóa trong th i gian v a qua và đ xu t các

gi i pháp cho giai đo n t nay đ n n m 2020;

4 Ph ng pháp nghiên c u c a đ tài

hoàn thành các n i dung và gi i quy t các v n đ nghiên c u c a đ tài, lu n

v n s d ng các ph ng pháp nghiên c u sau đây:

tài nghiên c u l a ch n ph ng pháp nghiên c u phân tích đánh giá hi u

qu kinh t phù h p, có c n c khoa h c ph c v cho vi c nghiên c u trong b c

l p d án, c ng nh đánh giá h u d án các công trình h ch a n c đa m c tiêu

b Ý ngh a th c ti n

K t qu nghiên c u c a đ tài s đ c s d ng trong th c ti n phân tích hi u

qu kinh t các công trình h ch a n c đa m c tiêu, các gi i pháp đ xu t s là

nh ng g i ý cho các nhà đ u t , nhà t v n, nh ng ng i qu n lý, khai thác v n hành h th ng trong đ u t , thi t k , qu n lý h th ng đ t hi u qu kinh t cao

6 K t qu d ki n đ t đ c

- H th ng c s lý lu n v h th ng h ch a đa m c tiêu, tình hình đ u t xây

d ng và hi u qu mang l i c a h th ng công trình h ch a đa m c tiêu n c ta trong th i gian qua; làm rõ khái ni m, nêu ph ng pháp xác đ nh và các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh t c a h th ng h ch a đa m c tiêu, các nhân t nh h ng

đ n hi u qu kinh t c a chúng

- Phân tích th c tr ng hi u qu kinh t đ t đ c c a các h th ng h ch a đa

m c tiêu Khu v c trung du, mi n núi phía B c, trong đó t p trung nghiên c u

tr ng h p đi n hình là h th ng h ch a Sông M c Thanh Hóa Qua k t qu phân tích s làm rõ nh ng nhân t phát huy ho c h n ch hi u qu kinh t c a công trình

đ có nh ng gi i pháp qu n lý phù h p

- Nghiên c u đ xu t nh ng gi i pháp v đ u t và qu n lý phù h p, nh m nâng cao h n n a hi u qu kinh t xã h i c a các h th ng công trình h ch a đa

m c tiêu trong giai đo n quy ho ch thi t k và trong qu n lý v n hành

7 N i dung c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u, k t lu n ki n ngh , lu n v n đ c b c c v i 3 ch ng,

n i dung chính nh sau:

- Ch ng 1: T ng quan v HQKT c a h th ng h ch a đa m c tiêu

- Ch ng 2: Nghiên c u HQKT c a h th ng H Sông M c t nh Thanh Hóa

- Ch ng 3: xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao HQKT c a h th ng h

ch a đa m c tiêu - Áp d ng cho H th ng H Sông M c t nh Thanh Hóa

Ch ng 1

C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V HI U QU KINH T C A H

TH NG H CH A A M C TIÊU 1.1 T ng quan v công trình h ch a đa m c tiêu

1.1.1 H ch a và h ch a đa m c tiêu

H ch a, còn g i là kho n c nhân t o, h ch a nhân t o, là nh ng th y v c

ch a n c t ng đ i l n, hình thành m t cách nhân t o ho c bán nhân t o, có ch

đ n c b đi u ti t nhân t o Các h ch a do con ng i t o ra b ng cách đ p đ p

ng n dòng ch y c a sông ho c su i Các h ch a l n trên th gi i đ u đ c xây

d ng theo ph ng th c xây đ p ng n sông

Nh ng h ch a đ u tiên đã đ c xây d ng t kho ng 5.000 n m tr c trên sông Tigris (Tích Giang) Iraq và Euphrates Syria (hai con sông đã t o nên n n

v n minh L ng Hà - Mesopotamia); trên sông Nin Ai C p và sông Indus (sông n) Pakistan T t c các h ch a t xa x a đ c xây d ng ch y u đ ph c v

t i cho nông nghi p và ki m soát l Trên th gi i hi n có h n 45.000 h ch a l n đang ho t đ ng (là nh ng h ch a có đ p cao >15m ho c có đ p cao t 5-15m

nh ng có dung tích >3 t m3

) và kho ng trên 800.000 h ch a không thu c lo i l n Trong th i gian qua, h ch a l n đ c xem là bi u t ng c a kh n ng ch

ng và chinh ph c thiên nhiên c a con ng i nh m m c đích phát tri n công nghi p

c ng nh nông nghi p, kinh t xã h i và đi n l c K t qu là h n m t n a các con sông l n trên th gi i đ u b nh h ng c a vi c xây d ng h ch a và g n 40 tri u

ng i dân đã ph i di d i Trung Qu c là n c có nhi u h ch a l n nh t, v i trên 20.000 h ch a (trên t ng s > 90.000 h ch a); M có kho ng 6.400 h ch a l n,

n có kho ng 4.000 h ch a l n, Nh t và Tây Ban Nha có kho ng > 1.000 h

ch a l n N m 1992 Trung Qu c ti n hành xây d ng h ch a n c Tam Hi p trên sông D ng T tr giá 50 t USD, v i đ p cao 185m có ch c n ng c p n c, đi u

ti t l , phát đi n (12% nhu c u đi n toàn qu c) Công trình làm 1,2 tri u ng i ph i

di d i và làm ng p 41.000ha đ t nông nghi p

C n c vào tính ch t ho c nhi m v ch y u c a h ch a có th phân thành

2 lo i h ch a ch y u là h ch a th y l i và h ch a th y đi n

H ch a đa m c tiêu là lo i công trình h ch a th y l i đ c xây d ng đ khai thác t ng h p ngu n n c: cung c p n c t i cho nông nghi p, gi m l , c t

l cho h du, phát đi n, c p n c cho công nghi p và sinh ho t, t o c nh quan môi

tr ng đ phát tri n d ch v du l ch, ph c v giao thông th y, nuôi tr ng th y

s n,…

Công trình h ch a đa m c tiêu có ba v n đ chính c n quan tâm gi i quy t

mà công trình đ c thi t k cho m t m c tiêu duy nh t không có, đó là:

- V n đ gi i quy t các xung đ t và mâu thu n gi a các nhi m v (các ngành dùng n c) trong bài toán cân b ng n c

- V n đ phân b v n đ u t cho t ng nhi m v

- V n đ xác đ nh thu nh p và l i ích c a t ng nhi m v

Nói chung trong l nh v c th y l i ngày nay, h u h t các h th ng th y l i,

đ c bi t là các h th ng có h ch a đi u ti t dòng ch y đ u thu c lo i h th ng th y

l i đa m c tiêu, cùng m t lúc ph c v nhi u ngành kinh t qu c dân

1.1.2 Vai trò, hi u qu c a công trình h ch a đa m c tiêu

H ch a đa m c tiêu là m t bi n pháp công trình nh m ki m soát và đi u

ti t l ng n c đ c s d ng cho nhi u ngành, nhi u l nh v c m t cách h p lý, mang l i hi u qu cao; có vai trò quy t đ nh đ n s phát tri n kinh t - xã h i c a khu v c d án H ch a đa m c tiêu đ c xây d ng nh m các m c tiêu sau:

1 C p n c nông nghi p;

2 H th ng th y l i cung c p n c sinh ho t và công nghi p;

3 Nuôi tr ng thu s n và th y c m đ c CTTL c p, thoát n c;

đi u ki n hình thành và phát tri n các vùng chuyên canh cây tr ng, v t nuôi nh lúa, ngô đ ng b ng sông C u Long và đ ng b ng sông H ng, cao su và cà phê

mi n ông nam B , Tây Nguyên, chè Trung du và mi n núi B c B , Nuôi tr ng

th y s n phát tri n b n v ng mang l i hi u qu cao t i nh ng vùng có h th ng th y

l i b o đ m ngu n c p và thoát n c ch đ ng

H ch a có tác d ng phòng ch ng gi m nh thi t h i do thiên tai (l l t, úng,

h n, s t l , ), b o v tính m ng c a nhân dân, b o v s n xu t, c s h t ng k thu t, h n ch d ch b nh Các công trình h ch a l n và v a th ng du đã t ng

b c đ m b o ch ng l cho công trình và tham gia c t l cho h du

H ch a còn có tác d ng cung c p n c cho sinh ho t, công nghi p, d ch v

và các ngành kinh t kháctheo s li u c th : Vi t Nam, Hàng n m các công trình th y l i cung c p kho ng 6 t mét kh i n c cho sinh ho t, công nghi p, d ch

v , trong đó ch y u là t các h ch ac p n c sinh ho t cho đ ng b ng, trung du

mi n núi n nay kho ng (70-75)% s dân nông thôn đã đ c c p n c h p v sinh v i m c c p 60 lít/ng i/ngày đêm.C p n c cho các khu công nghi p, các làng ngh , b n c ng

Các công trình h ch a còn góp ph n phát tri n ngu n đi n: L i d ng th y

n ng đ phát tri n ngành đi n - m t ngành có vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t c a các ngành ngh khác

Bên c nh đó các công trình h ch a đã góp ph n làm t ng đ m, b sung ngu n n c ng m, đi u hòa dòng ch y, c i t o đ t chua, phèn, m n, c i t o môi

tr ng n c, b o t n đa d ng sinh h c, phòng ch ng cháy r ng, c i thi n đi u ki n

vi khí h u,…

Tuy nhiên, vi c xây d ng và ho t đ ng c a các h ch a đa m c tiêu c ng có

th gây ra m t s tác đ ng tiêu c c nh : Ph i th c hi n di dân và tái đ nh c đ có

di n tích xây d ng công trình và làm m t đi m t s ph n tr m di n tích đ t canh tác

và đ t r ng, đa d ng sinh h c b thay đ i, t p quán canh tác thay đ i, Các tác đ ng tiêu c c th ng là nh , có th gi m thi u đ n m c t i đa nh công tác quy ho ch, thi t k , xây d ng và qu n lý khai thác h p lý và t i u, do v y nó h u nh không đáng k so v i các l i ích thu đ c t hi u qu ph c v c a các h ch a

1.1.3 Tình hình đ u t xây d ng các công trình h ch a Vi t Nam

Theo s li u đ c B Nông nghi p và phát tri n nông thôn công b t i H i

th o “ m b o an toàn h đ p-Th c tr ng, thách th c và gi i pháp”, ngày 10/07/2014 thì hi n nay c n c ta có 6.648 h ch a th y l i v i t ng dung tích tr kho ng 11 t m3, trong đó, có 560 h ch a l n (có dung tích tr >3,0 tri u m3

ho c

đ p cao >15m); 1.752 h ch a có dung tích t 0,2 tri u m3 đ n 3,0 tri u m3

, còn l i 4.896 h ch a nh có dung tích d i 0,2 tri u m3

Các tnh đã xây d ng nhi u h ch a là: Hoà Bình 521 h , B c Giang 461 h , Tuyên Quang 503 h , V nh Phúc 209 h , Phú Th 124 h , Thanh Hoá 618 h , Ngh

An 625 h , Hà T nh 345 h , Bình nh 161 h , k L k 439 h ,…

V i trên 500 h đ p l n có dung tích trên 1 tri u m3 n c ho c có đ p cao trên 10 m ho c công trình x l trên 2.000 m3/s (phân lo i theo tiêu chu n c a)

Theo s l ng này Vi t Nam đ ng th 15 trên th gi i v nh ng thành t u đã đ t

đ c trong công tác th y l i sau Trung Qu c, M , n , Nh t B n, Tây Ban Nha,

Canada, Hàn Qu c, Th Nh K , Brazil, Pháp, Nam Phi, Mêxico, Italia, Anh Trong

s h đ p l n trên có: 72 h đ p có dung tích trên 10 tri u m3, 41 h đ p có dung tích trên 20 tri u m3

1.1.3.1 Quá trình đ u t xây d ng các h ch a th y l i Vi t Nam

T nh ng n m 1960 đ n n m 2000 c a th k tr c, n c ta đã đ u t xây

d ng hàng ngàn h ch a v i các quy mô và hình th c đ u t khác nhau, c th :

- Giai đo n 1960÷1975: Nhà n c đã đ u t xây d ng nhi u h ch a có dung tích tr t 10÷50 tri u m3 và chi u cao l n ch y u là các đ p v t li u đ a

ph ng trong đó đ p đ t chi m đa ph n nh : i L i, Su i Hai, ng Mô (Hà N i); Khuôn Th n (B c Giang); Th ng Tuy (Hà T nh); Rào Nan, C m Ly (Qu ng Bình)…, trong đó, h C m S n v i dung tích tr 248 tri u m3 và chi u cao đ p 40m (là h ch a có đ p đ t cao nh t nh t lúc b y gi )

- Giai đo n 1975÷2000: Sau khi đ t n c th ng nh t, đ đ y m nh phát tri n kinh t , nhà n c đã đ u t xây d ng hàng lo t h ch a v i nhi u quy mô khác nhau (l n, v a và nh ):

+ M t s h ch a quy mô l n nh : Sông M c (Thanh Hóa), K G (Ngh An); Yên L p (Qu ng Ninh); (Thanh Hóa), Phú Ninh (Qu ng Nam), D u Ti ng (Tây Ninh) …, trong đó h D u Ti ng có dung tích l n nh t 1,58 t m3

+ Các đ a ph ng trên c n c đã xây d ng h n 700 h ch a có dung tích t (1÷10) tri u m3 c bi t trong giai đo n này các huy n, xã, h p tác xã, nông lâm

tr ng đã xây d ng hàng ngàn h ch a nh có dung tích d i 0.2 tri u m3

- T n m 2000 đ n nay, b ng nhi u ngu n v n, đ c bi t ngu n v n trái phi u Chính ph , B Nông nghi p và PTNT đã qu n lý đ u t xây d ng m i nhi u

h ch a có quy mô l n, nh : C a t (Thanh Hóa), nh Bình (Bình nh), T

Tr ch (Th a Thiên Hu ), N c Trong (Qu ng Ngãi), á Hàn (Hà T nh), Rào á, Thác Chu i (Qu ng Bình), á Mài, Tân Kim (Qu ng Tr ), Krông Buk H , IaSup

Th ng, Krông Pach Th ng ( k L k),…

1.1.3.2 V công tác qu n lý đ u t xây d ng các h ch a th y l i

Nh ng lo i h ch a n c v a và l n do B Th y l i tr c đây và nay là B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn qu n lý vi c đ u t xây d ng đ u giao cho các Ban qu n lý đ u t và xây d ng chuyên ngành th y l i thay m t B làm nhi m v

Ch đ u t xây d ng ây là nh ng c quan có n ng l c và kinh nghi m qu n lý xây d ng các h ch a n c nhi u n m Các c quan tham m u c a B là các C c,

V chuyên ngành có đ n ng l c chuyên môn giúp B theo dõi, ki m tra và ch đ o

tr c ti p th ng xuyên công tác qu n lý đ u t xây d ng k c m t k thu t, kinh t

và các th t c chính sách v xây d ng c b n

i v i nh ng d án xây d ng h ch a v a và nh do UBND t nh qu n lý

đ u t xây d ng đ c giao cho các Ban Qu n lý d án chuyên ngành th y l i thu c

t nh ho c thu c S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn thay m t UBND t nh làm nhi m v c a Ch đ u t qu n lý ây c ng là các c quan có trình đ , chuyên môn

k thu t v xây d ng th y l i

i v i các h ch a nh do các xã, h p tác xã, nông tr ng đ u t v n xây

d ng h ch a, thông th ng vi c qu n lý đ u t xây d ng giao cho 1 Ban qu n lý

c a xã, h p tác xã, nông tr ng đ m nhi m, các đ n v này th ng thi u cán b chuyên môn v th y l i nên công tác qu n lý k thu t có nh ng khó kh n i u này

nh h ng đ n ch t l ng xây d ng các h ch a n c

1.2 Ph ng pháp đánh giá hi u qu kinh t công trình h ch a đa m c tiêu 1.2.1 Khái ni m v hi u qu kinh t c a công trình

Hi u qu kinh t c a công trình là toàn b m c tiêu kinh t đã đ c đ ra

c a công trình, đ c đ c tr ng b ng hai lo i ch tiêu là các ch tiêu đ nh tính (th

hi n các lo i hi u qu đ t đ c c a công trình ) và b ng các ch tiêu đ nh l ng (th hi n quan h gi a chi phí đã b ra c a công trình và các k t qu đ t đ c theo

m c tiêu c a công trình) Ngoài các l i ích khó l ng hóa thành ti n nh : l i ích v môi tr ng; l i ích v m t xã h i,… M c tiêu kinh t c a m t d án h ch a đa

m c tiêu là Hi u qu t c p n c cho s n xu t nông nghi p; Hi u qu t c p n c cho sinh ho t, ch n nuôi; Hi u qu t c p n c cho công nghi p; Hi u qu t c p

n c cho phát tri n th y s n; Hi u qu t d ch v du l ch;Hi u qu t giao thông

th y;…

1.2.1.1 Phân lo i hi u qu kinh t

1 Hi u qu v m t đ nh tính

Hi u qu v m t đ nh tính c a công trình là nh ng hi u qu không th l ng hóa đ c Tu theo t ng l nh v c ho t đ ng, các quan đi m đánh giá hay m c đ phát sinh mà đ c chia thành các lo i nh sau:

- Theo l nh v c ho t đ ng c a xã h i, hi u qu v m t đ nh tính bao g m

hi u qu tài chính, hi u qu k thu t, hi u qu xã h i và hi u qu qu c phòng

- Theo quan đi m l i ích, hi u qu v m t đ nh tính đ c chia thành hi u

qu c a công trình (hi u qu tài chính) và hi u qu đem l i cho nhà n c và c ng

đ ng (hi u qu kinh t - xã h i)

- Theo ph m vi tác đ ng, hi u qu v m t đ nh tính đ c chia thành hi u qu toàn c c và hi u qu b ph n

- Theo ph m vi th i gian, hi u qu v m t đ nh tính đ c chia thành hi u

- Theo cách tính toán, hi u qu v m t đ nh l ng đ c chia thành 2 lo i là

hi u qu đ c tính theo s tuy t đ i (k t qu c a đ u t ) và hi u qu đ c tính theo

s t ng đ i

- Theo th i gian tính toán, hi u qu v m t đ nh l ng đ c chia thành hi u

qu tính cho m t th i đo n niên l ch (th ng là 1 n m) và hi u qu tính cho c đ i

công trình(kéo dài nhi u n m)

- Theo m c đ t yêu c u, hi u qu v m t đ nh l ng đ c chia thành các lo i: + Hi u qu ch a đ t m c yêu c u, khi tr s hi u qu c a công trình đ c tính ra nh h n tr s hi u qu đ nh m c (ng ng hi u qu ).Khi đócông trình đ c

g i là không đ t hi u qu , hay là không đáng giá

+ Hi u qu đ t m c yêu c u, khi tr s hi u qu c a công trình đ c tính ra

l n h n tr s hi u qu đ nh m c Khi đó công trình đ c g i là đ t hi u qu , hay đáng giá

+ Hi u qu có tr s l n nh t ho c bé nh t

- Theo kh n ng tính toán thành s l ng c ng có th đ c phân ra thành

hi u qu có th tính toán đ nh l ng đ c và hi u qu khó tính toán bi u hi n b ng

s l ng đ c,

1.2.1.2 H th ng ch tiêu hi u qu c a công trình

ánh giáhi u qu c a công trình ph i d a trên m t h th ng các ch tiêu v

m t k thu t, công ngh , tài chính, kinh t xã h i, trong đó có m t s ch tiêu tài chính và kinh t đóng vai trò ch tiêu hi u qu t ng h p Các ch tiêu này ph n ánh

đ c t ng đ i t ng h p và toàn di n hi u c a c a công trình, c v m t k thu t và

xã h i Các ch tiêu tài chính, kinh t , xã h i c a công trình đ c phân chia thành các nhóm sau:

- Nhóm ch tiêu hi u qu tài chính c a công trình: ph n ánh l i ích tr c ti p

c a công trình mang l i, bao g m các ch tiêu t nh (tính toán cho 1 n m) và các ch tiêu đ ng (tính toán cho c đ i công trình có k đ n y u t th i gian trong các ch tiêu kinh t )

- Nhóm ch tiêu hi u qu kinh t - xã h i c a công trình: ph n ánh l i ích thu

đ c c a Nhà n c và c ng đ ng Các ch tiêu này có th x y ra tr c ti p ho c gián

ti p do công trình mang l i

1.2.2 Hi u qu kinh t c a công trình th y l i

1.2.2.1 Các m t hi u qu c a công trình th y l i

H th ng các công trình th y l i là c s h t ng quan tr ng, ph c v yêu

c u t i, tiêu n c cho s n xu t nông nghi p, nuôi tr ng th y s n, sinh ho t, gi m

nh thiên tai và thúc đ y các ngành kinh t khác phát tri n Các m t hi u qu c a công trình th y l i c th nh sau:

1 T o đi u ki n quan tr ng cho phát tri n nhanh và n đ nh di n tích canh tác; t ng n ng su t, s n l ng lúa và hoa màu đ đ m b o an ninh l ng th c và

xu t kh u

Các công trình th y l i đã góp ph n c i t o đ t chua, phèn, m n, c i t o môi

tr ng n c nh vùng vùng T Giác Long Xuyên, ng Tháp M i,

Phát tri n thu l i đã t o đi u ki n hình thành và phát tri n các vùng chuyên canh cây tr ng, v t nuôi nh lúa, ngô đ ng b ng sông C u Long và đ ng b ng sông H ng, cao su và cà phê mi n ông Nam B , Tây Nguyên, chè Trung du và

mi n núi B c B ,

Nuôi tr ng th y s n phát tri n b n v ng t i nh ng vùng có h th ng th y l i

b o đ m ngu n c p và thoát n c (n c ng t, n c m n) ch đ ng

2 Phòng ch ng gi m nh thi t h i do thiên tai (l l t, úng, h n, s t l b .),

b o v tính m ng, tài s n c a nhân dân, các c s s n xu t, c s h t ng k thu t,

h n ch d ch b nh:

H th ng đê bi n B c B và B c Trung B có th ng n m n và tri u t n

su t 10% g p bão c p 9 H th ng đê Trung B , b bao đ ng b ng Sông C u Long

ch ng đ c l s m và l ti u mãn đ b o v s n xu t v Hè Thu và ông Xuân Các công trình h ch a l n và v a th ng du đã t ng b c đ m b o ch ng

l cho công trình và tham gia c t l cho h du Các công trình ch ng l đ ng b ng sông H ng v n đ c duy tu, c ng c

3 Hàng n m các công trình thu l i b o đ m c p (5÷6) t m3n c cho sinh

ho t, công nghi p, d ch v và các ngành kinh t khác:

C p n c sinh ho t cho đ ng b ng, trung du mi n núi n nay kho ng 70

đ n 75% s dân nông thôn đã đ c c p n c h p v sinh v i m c c p 60 lít/ng i/ngày đêm

C p n c cho các khu công nghi p, các làng ngh , b n c ng

Các h thu l i đã tr thành các đi m du l ch h p d n du khách trong n c

và qu c t nh : i L i, ng Mô - Ng i S n, h Xuân H ng, D u Ti ng

4 Góp ph n l n vào xây d ng nông thôn m i: th y l i là bi n pháp h t s c

hi u qu đ m b o an toàn l ng th c t i ch , n đ nh xã h i, xoá đói gi m nghèo

nh t là t i các vùng sâu, vùng xa, biên gi i

5 Góp ph n phát tri n ngu n đi n: hàng lo t công trình thu đi n v a và

nh do ngành Thu l i đ u t xây d ng S đ khai thác thu n ng trên các sông do ngành Thu l i đ xu t trong quy ho ch đóng vai trò quan tr ng đ ngành i n tri n khai chu n b đ u t , xây d ng nhanh và hi u qu h n

6 Góp ph n c i t o môi tr ng: các công trình th y l i đã góp ph n làm

t ng đ m, đi u hòa dòng ch y, c i t o đ t chua, phèn, m n, c i t o môi tr ng

n c, phòng ch ng cháy r ng

7 Công trình thu l i k t h p giao thông, qu c phòng, ch nh trang đô th , phát tri n c s h t ng nông thôn; nhi u tr m b m ph c v nông nghi p góp ph n

đ m b o tiêu thoát n c cho các đô th và khu công nghi p l n

1.2.2.2 Nguyên t c xác đ nh hi u qu kinh t c a công trình th y l i

Khi xác đ nh hi u qu kinh t mà công trình thu l i đem l i c n ph i tuân theo các nguyên t c sau đây:

1 Ph i xem xét, phân tích hi u qu kinh t c a công trình trong tr ng h p có

d án và không có d án Hi u qu mà d án mang l i là ph n hi u qu t ng thêm gi a tr ng h p có d án so v i khi không có d án;

2 Khi đánh giá hi u qu kinh t v n đ u t xây d ng c b n c a m t d án có liên quan đ n vi c gi i quy t nh ng nhi m v phát tri n lâu dài c a h

th ng thu nông, c a vi c áp d ng nh ng ti n b khoa h c k thu t m i vào

s n xu t, d án khai thác nh ng khu v c m i thì vi c đánh giá đ c xác

đ nh v i đi u ki n công trình đã đ c xây d ng hoàn ch nh, ti n b khoa

h c k thu t đã đ c áp d ng, s n xu t và s n ph m c a c a khu v c m i

đã đ c th c hi n Trong nh ng tr ng h p c n thi t có th thay đ i giá tr

và tiêu chu n hi u qu kinh t ;

3 Khi xác đ nh hi u qu kinh t c a vi c dùng n c tiêu th i đ t i cho di n tích đ t nông nghi p, thì hi u qu kinh t c a công trình đ c xác đ nh trên

k t qu c a vi c th c hi n 2 nhi m v : Là nâng cao n ng su t cây tr ng và

b o v môi tr ng;

4 Khi nghiên c u, xác đ nh hi u qu kinh t c a công trình thu l i, ngoài

vi c đánh giá hi u qu v m t kinh t còn ph i đánh giá hi u qu v m t

b o v môi tr ng và vi c c i thi n các ch tiêu kinh t xã h i khác;

5 Khi phân tích tính toán hi u qu v n đ u t , c n xét t i s gián đo n v m t

th i gian th c hi n d án trong giai đo n b v n và giai đo n thu nh n k t qu

a Giai đo n 1: Là giai đo n b v n đ u t nh ng v n thu nh n đ c k t

qu Hi u qu kinh t trong giai đo n này ph thu c vào kho ng th i gian b v n xây d ng công trình

b Giai đo n 2: là giai đoan khai thác công trình, trong giai đo n này hi u

qu kinh t c a công trình ph thu c vào quãng th i gian công trình đ t

đ c công su t thi t k

6 Khi quy ho ch, thi t k công trình, nh t thi t ph i xác đ nh hi u qu kinh t

t ng đ i và hi u q a kinh t tuy t đ i:

a Hi u qu kinh t t ng đ i là hi u qu kinh t gi các ph ng án đ a ra xem xét đ i ch ng

b Hi u qu kinh t tuy t đ i là hi u qu kinh t c a m t công trình

7 Ngoài vi c phân tích nh ng ngu n l i mà công trình đem l i, c ng c n ph i phân tích, đánh giá nh ng thi t h i do công trình đem l i m t cách khách quan và trung th c

8 Không đ c xem xét hi u qu kinh t theo giác đ l i ích c c b và đ n thu n c a m t công trình, mà ph i xu t phát t l i ích toàn c c, toàn di n

9 Không đ n thu n xem xét hi u qu kinh t là m c t ng s n l ng c a m t công trình nào đó, đi u quan tr ng là m c t ng s n l ng t ng h p c a t t

c các công trình ( k c công nghi p,xu t kh u )

10 Trong tr ng h p đ c bi t, không nên ch xem xét hi u qu kinh t c a công trình là ngu n l i kinh t Có nh ng khi vì m c đích chính tr , qu c phòng, nhu c u c p thi t c a dân sinh, v n ph i ti n hành xây d ng công trình Trong tr ng h p này hi u qu c a công trình là hi u qu v m t chính tr , qu c phòng

11 Khi xây d ng công trình, v a ph i quan tâm đ n l i ích tr c m t, l i v a

ph i quan tâm đ n l i ích lâu dài Không nên vì l i ích tr c m t mà không tính đ n l i ích lâu dài, ho c h n ch vi c phát huy hi u qu c a công trình trong t ng lai

12 Ph i xem xét hi u qu kinh t c a công trình c v m t kinh t và v m t tài chính Hay nói cách khác ph i đ ng trên giác đ n n kinh t qu c dân và

ch đ u t đ xem xét tính hi u qu c a d án D án ch kh thi khi đ t

hi u qu c v m t kinh t và c v m t tài chính;

13 Do ti n t có giá tr theo th i gian, nên trong nghiên c u hi u qu kinh t

ph i xét t i y u t th i gian c a các dòng ti n chi phí và thu nh p c a d án;

14 D án ch th c s kh thi khi nó đ m b o tho mãn c hi u qu v m t kinh

t và hi u qu v m t tài chính

1.2.3 Các ph ng pháp đánh giá hi u qu kinh t c a công trình th y l i

đánh giá hi u qu kinh t c a công trình chúng ta ph i k t h p dùng nhi u ph ng pháp vì không th dùng m t ch tiêu đ n đ c hay m t ph ng pháp

Ph ng pháp phân tích chi phí - l i ích (Cost Benefit Analysis hay còn g i

t t là ph ng pháp CBA) hi n nay đang đ c áp d ng r ng rãi trên th gi i, nó là

c s đ các nhà đ u t đ a ra nh ng quy t đ nh h p lý v vi c có th c hi n hay không th c hi n d án đ u t và c ng là c n c đ đánh giá hi u qu kinh t c a d

án Ph ng pháp CBA s d ng ba ch tiêu sau đ đo hi u qu c a d án:

1 Ch tiêu 1: Giá tr t ng đ ng (Equivalent Worth)

Theo ph ng pháp này toàn b chu i dòng ti n t c a d án (chi phí và l i ích) trong su t th i k phân tích đ c qui đ i t ng đ ng thành:

- Giá tr hi n t i c a hi u s thu chi (Present Worth - PW), còn g i là giá tr thu nh p ròng hi n t i (NPV)

- Giá tr t ng lai c a hi u s thu chi (Future Worth - FW), còn g i là giá tr thu nh p ròng t ng lai

- H s thu chi phân ph i đ u hàng n m (Annual Worth - AW)

M i giá tr đó là m t m c đ đo hi u qu kinh t c a d án và đ c dùng làm c s đ so sánh ph ng án

Trong ph m vi lu n v n này ch đ c p đ n ch tiêu giá tr thu nh p ròng

hi n t i (NPV)

a Ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i (NPV)

Ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i NPV c a m t d án đ u t là l i nhu n ròng c a d án trong vòng đ i kinh t c a nó đ c quy v hi n t i Tùy theo m c đích c a vi c xác đ nh l i ích c a d án mà ta có ch tiêu giá tr hi n t i ròng trong phân tích kinh t , và đ c xác đ nh theo công th c chung sau:

n n

t

t t n

t t t

r

H r

C r

B NPV

)1()1()

1(

H - Giá tr thu h i khi k t thúc d án;

n - Th i k tính toán (tu i th c a d án hay th i kì t n t i c a d án);

r - T l chi t kh u (còn g i là lãi su t chi t kh u);

NPV là giá tr ròng quy v hi n t i c a d án đ u t , ngoài ra c ng là m i chi phí và thu nh p c a d án thu c dòng ti n t đ u đã tính trong NPV M i d án khi phân tích kinh t , n u NPV ≥ 0 đ u đ c xem là có hi u qu i u này c ng có ngh a là khi NPV = 0 thì d án đ c xem là hoàn v n, khi NPV < 0 thì d án không

hi u qu và không nên đ u t d i góc đ hi u qu kinh t T ng quát là nh v y,

nh ng trong th c t , khi phân tích hi u qu kinh t m t d án đ u t , có kh n ng

x y ra m t s tr ng h p sau:

- Tr ng h p các d án đ c l p t c là các d án không thay th cho nhau

đ c Trong tr ng h p này n u l ng v n đ u t không b ch n, thì t t c các d

án NPV > 0 đ u đ c xem là hi u qu nên đ u t ;

- Tr ng h p các d án lo i tr l n nhau, t c là n u đ u t cho d án này thì không c n đ u t cho d án kia và ng c l i, thì d án nào có NPV l n nh t, đ c coi là d án có hi u qu kinh t cao nh t và nên đ u t nh t;

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p và đ u có ch tiêu NPV > 0, trong khi

v n đ u t có h n, thì c n ch n các d án v i t ng s v n n m trong gi i h n c a ngu n v n, đ ng th i NPV ph i l n nh t Và trong tr ng h p này nên s d ng thêm m t s ch tiêu kinh t khác đ so sánh, l a ch n

u nh c đi m c a ph ng pháp dùng ch tiêu NPV đ đánh giá hi u qu kinh t c a công trình:

- u đi m:

+ Có tính đ n s bi n đ ng c a ch tiêu th i gian

+ Có tính toán cho c vòng đ i c a d án

+ Có tính đ n giá tr ti n t theo th i gian

+ Có th tính đ n nhân t tr t giá và l m phát thông qua vi c đi u ch nh các ch tiêu: Doanh thu, chi phí và tr s c a su t chi t kh u

+ Có tính đ n nhân t r i ro thông qua m c đ t ng tr s c a su t chi t kh u + Có th so sánh các ph ng án có v n đ u t khác nhau v i đi u ki n lãi

su t đi vay và lãi su t cho vay b ng nhau nh m t cách g n đúng

- Nh c đi m:

+ Ch tiêu NPV ch đ m b o chính xác trong th tr ng v n hoàn h o (m t

đi u ki n khó b o đ m trong th c t )

+ Khó d báo chính xác các ch tiêu cho c vòng đ i d án

+ Ch tiêu NPV ph thu c nhi u vào h s chi t kh u

+ Hi u qu không bi u di n d i d ng t s , ch a đ c so v i m t ng ng

hi u qu có tr s d ng khác 0

- H qu : T ch tiêu NPV, có th xác đ nh th i h n thu h i v n đ u t theo ki u

đ ng

2 Ch tiêu 2: Su t thu l i (Rates of Return) Ng i ta g i m c lãi su t làm cho giá

tr t ng đ ng c a ph ng án b ng không là su t thu l i n i t i (Internal Rate of

Return - IRR) c a ph ng án ó là m t đ đo hi u qu hay đ c dùng nh t hi n nay Ngoài ra còn có m t s ch tiêu su t thu l i khác nh : Su t thu l i ngo i lai,

su t thu l i tái đ u t t ng minh Trong ph m vi lu n v n này ch gi i thi u ch tiêu su t thu l i n i t i (IRR)

b Ch tiêu Su t thu l i n i t i IRR

Su t thu l i n i t i hay còn đ c g i là h s hoàn v n n i t i (Internal Rate

of Return - IRR) là m c lãi su t mà n u dùng nó làm lãi su t chi t kh u đ quy đ i dòng ti n t c a d án thì giá tr hi n t i c a thu nh p s cân b ng v i giá tr hi n t i

c a chi phí

Ch tiêu IRR là m t lo i su t thu l i t i thi u đ c bi t r trong các công th c tính toán ch tiêu NPV sao cho NPV = 0, ngh a là IRR là nghi m c a ph ng trình:

0)IRR1()IRR1()

IRR1(

=+

++

−+

t t

a a

b a

NPV NPV

NPV r

r r IRR

+

− +

Trong đó:

ra - Là m t giá tr lãi su t nào đó đ sao cho NPVa> 0

rb - là m t tr s lãi su t nào đó sao cho NPVb < 0

ra < rb ;

Chú ý: Ch n ra, rb sao cho NPVa>0 và NPVb <0 Khi đó IRR đ c tính theo công th c (1.3)

V th c ch t ch s IRR là su t thu l i đ c tính theo các k t s còn l i c a

v n đ u t đ u các th i đo n và khi s d ng ch tiêu IRR nh là m c sinh l i cho

n i b c a d án sinh ra, ng i ta đã ng m công nh n r ng hi u s thu chi d ng thu đ c trong quá trình ho t đ ng c a d án đ u đ c đem đ u t l i ngay l p t c cho d án v i su t thu l i b ng chính tr s IRR, và ng c l i nh ng hi u s thu chi

âm s đ c bù đ p ngay b ng ngu n v n ch u lãi su t b ng chính tr s IRR

Ch tiêu IRR là kh n ng cho lãi c a d án, nó th ng đ c đem ra đ so sánh v i lãi su t thu l i t i thi u ch p nh n đ c (hi u đ n gi n là lãi su t đi vay

c a v n đ u t - rc) đ u t kinh t không b l (NPV ≥ 0) thì đi u ki n b t bu c

là IRR ≥ rc

IRR càng l n h n m c lãi su t đi vay (rc) c a v n thì đ r i ro càng th p Tuy nhiên vì đây là m t ch tiêu t ng đ i cho nên nó không ph n ánh m c l i nhu n thu v c th là bao nhiêu nh ch s NPV Ch tiêu này ph thu c vào chi phí và thu nh p hàng n m, đ i s ng c a d án, nh ng l i đ c l p v i lãi su t s

d ng v n rc Vì th , nó ph n ánh hi u qu kinh t c a d án khách quan h n

Hi n nay IRR là ch tiêu đ c s d ng r ng rãi trong đánh giá hi u qu đ u

t , vì vi c tính toán IRR ch c n d a vào m t t l chi t kh u tính s n (đ nh m c

s lo i b hoàn toàn d án khác T c là trong n d án lo i tr thì ch đ c ch n ra 1

d án duy nh t có NPV l n nh t (cùng 1 th i gian) thì s d ng ch tiêu IRR s không hoàn toàn chính xác, tr ng h p này nên s d ng ch tiêu NPV;

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p, IRR l n h n v i t l chi t kh u quy

đ nh trong khi ngu n v n đ u t có h n thì không th s d ng ch tiêu IRR đ l a

ch n mà ph i dùng các ch tiêu khác

u nh c đi m c a ph ng pháp dùng ch tiêu IRR đ đánh giá hi u qu kinh t

- u đi m

+ Vi c tính toán tr s IRR ph c t p nh t là khi dòng ti n t đ i d u nhi u

l n

3 Ch tiêu 3: T su t l i ích - chi phí (Benefit Cost Ratio - B/C) Ch s B/C là t

s gi a giá tr t ng đ ng l i ích và giá tr t ng đ ng c a chi phí

c.Ch tiêu t s l i ích trên chi phí (B/C)

T s l i ích và chi phí (Benefit-Cost Ratio) còn có tên là H s k t qu chi phí ký hi u B/C (ho c BCR) là t l gi a t ng giá tr quy v hi n t i c a dòng thu

v i t ng giá tr quy v hi n t i c a dòng chi phí (g m c chi phí v v n đ u t và chi phí qu n lýv n hành)

+

n

ti

t t

n

t

t t

r C r B

0

0

)1(

)1(

- n - là tu i th kinh t c a d án;

- r - là lãi su t chi t kh u;

M t d án đ c coi là có hi u qu kinh t , thì t s B/C ph i l n h nho c

b ng1 i u này c ng có ngh a là t ng giá tr quy v hi n t i c a thu nh p (t s )

l n h n t ng giá tr quy v hi n t i c a chi phí (m u s ) Nh v y, đi u ki n này

c ng chính là đ m b o NPV > 0 và IRR >rc Ch tiêu B/C không nên s d ng tr c

ti p đ l a ch n gi a các d án lo i tr nhau ho c l a ch n gi a các d án đ c l p khi v n đ u t có h n

u nh c đi m c a ph ng pháp B/C:

Ch tiêu t s B/C có các u đi m t ng t nh ch tiêu NPV, nh ng ít đ c

s d ng h n, vì đây không ph i là ch tiêu xu t phát đ tính các ch tiêu khác, ch là

ch tiêu cho đi u ki n c n và không ph i là ch tiêu đ ch n ph ng án

u nh c đi m c a nhóm ch tiêu Chi phí - l i ích (CBA)

án nh y c m v i các y u t nào, hay nói m t cách khác, y u t nào gây nên s thay

đ i nhi u nh t c a các ch tiêu hi u qu đ t đó có bi n pháp qu n lý chung trong quá trình th c hi n d án M t khác phân tích đ nh y cho phép l a ch n đ c

nh ng d án có đ an toàn cao D án có đ an toàn cao là nh ng d án v n đ t

hi u qu c n thi t khi nh ng y u t tác đ ng đ n nó thay đ i theo chi u h ng

không có l i Nh ng y u t có th thay đ i tác đ ng đ n các ch tiêu hi u qu là:

M c lãi su t tính toán; L ng s n ph m tiêu th ; Giá thành s n ph m; Các y u t chi phí s n xu t; Chi phí v n đ u t ; Giá tr thu chi quy v hi n t i (NPV), giá tr thu chi quy v t ng lai (NFV); T su t thu h i n i t i (IRR)

- Ph ng pháp 2: Phân tích nh h ng đ ng th i c a nhi u y u t (trong

các tình hu ng x u t t khác nhau) đ n ch tiêu hi u qu đ đánh giá đ an toàn c a

d án

- Ph ng pháp 3: Phân tích đ nh y theo h ng b t l i: Ng i ta cho các

y u t liên quan thay đ i theo h ng b t l i m t s % nào đó kho ng(10-20)%, n u

1.2.3.3 Ph ng pháp dùng nhóm các ch tiêu đánh giá hi u qu t ng m t c a d

án th y l i

D án đ u t xây d ng công trình th y l i mang l i l i ích v kinh t và

hi u qu xã h i r t l n Tr c khi có công trình đ i s ng c a ng i dân trong khu

v c th ng g p nhi u khó kh n, do thi u n c t i nên di n tích đ t canh tác và gieo tr ng b h n ch , n ng su t cây tr ng th p,… Nh ng sau khi công trình hoàn thành, di n tích đ t canh tác đ c m r ng, s v gieo tr ng trong m t n m t ng lên, n ng su t cây tr ng t ng, góp ph n làm t ng t ng thu nh p c a n n kinh t qu c dân, nâng cao đ i s ng c a nhân dân trong vùng d án

Các ch tiêu th ng đ c s d ng đánh giá g m:

- Ch tiêu 1: Ch tiêu v s thay đ i di n tích đ t nông nghi p

Thông th ng m t d án thu l i n u đ c xây d ng v i m c đích ph c v cho s n xu t nông nghi p là ch y u thì đi u đ u tiên ng i ta quan tâm là s thay

Trong đó: ∆ωct– di n tích canh tác t ng thêm nh có d án (ha)

ωcts , ωcttrdi n tích canh tác sau và tr c khi có d án (ha)

Trong đó: ∆ωgt- di n tích gieo tr ng t ng thêm nh có d án (ha)

ωgts , ωgttr– di n tích gieo tr ng sau và tr c khi có d án (ha)

Khi tính toán các ch tiêu này c n chú ý:Di n tích th c t đ c tính bình quân qua nhi u n m.Khi có nhi u lo i cây tr ng, ho c nhi u m c ch đ ng t i thì

di n tích ph i đ c quy đ i v cùng lo i

- Ch tiêu 2: Ch tiêu t ng n ng su t cây tr ng

N ng su t cây tr ng ph thu c vào nhi u y u t khác nhau: i u

ki n t nhiên (th i ti t, khí h u, th nh ng…), các bi n pháp nông nghi p, công tác thu l i…Xác đ nh ph n n ng su t cây tr ng t ng thêm do thu

l i mang l i theo công th c:

∆ Y = Y s −Y tr (T/ha) (1.7) Trong đó: Y s,Y tr n ng su t cây tr ng sau và tr c khi có công trình tính theo n m, đ c xác đ nh theo công th c bình quân gia quy n:

n

1 i

i i

Y Y

1.2.4 Ph ng pháp xác đ nh hi u qu kinh t công trình h ch a đa m c tiêu

ánh giá hi u qu kinh t c a m i m c tiêu là m t ph n trong đánh giá hi u

qu công trình thu l i ph c v t ng h p đa m c tiêu Bao g mnh ng ho t đ ng

nh m ki m tra xem xét sau nh ng giai đo n nh t đ nh đã đ ra c a d án, ho c chu

kì qu n lý, công trình có đ t đ c nh ng m c tiêu, nhi m v đ ra hay không,các

l i ích thu đ c t công trình đa m c tiêu có bù đ p đ c các kho n chi phí b ra

đ th c hi n các m c tiêu đó không,m c đ phù h p c a các m c tiêu đ ra T đó

có nh ng bi n pháp c i ti n nâng c p đ phát huy hi u qu công trình, ho c đ xu t

ra ch tiêu m i Vi c đánh giá hi u qu ph i d a trên các tiêu chu n, ch tiêu đánh giá phù h p v i ho t đ ng c a công trình Bên c nh giá tr v hi u qu kinh t , ph i

xem xét các giá tr v hi u qu xã h i và hi u qu môi tr ng Tuy nhiên, s g p nhi u khó kh n trong kh o sát, thu th p các tài li u, vì khó tách b ch đ th y rõ

t ng m t hi u qu riêng c a công trình mang l i cho nhi u y u t môi tr ng, xã

h i, h n n a các y u t đó l i di n bi n ch m đ th y rõ k t qu

1.2.4.1 Ph ng pháp xác đ nh thu nh p c a công trình h ch a đa m c tiêu

có th đánh giá đ y đ các m t hi u qu c a công trình h ch a đa m c tiêu, ti p c n đ c trình đ khoa h c k thu t khu v c và th gi i, l i kh thi phù

h p đi u ki n Vi t Nam, thì các ch tiêu đánh giá hi u qu công trình h ch a đa

m c tiêu áp d ng các ch ph ng pháp xác đ nh ch tiêu hi u qu nêu trên Tuy nhiên khi xác đ nh thu nh p c a công trình thì c n l u ý, thu nh p c a công trình đa

m c tiêu b ng t ng thu nh p c a các m c tiêu thành ph n, tuy v y có nhi u l i ích khó l ng hóa thành ti n nh : l i ích v môi tr ng; l i ích v m t xã h i;…

Ph ng pháp xác đ nh thu nh p th l ng hóa đ c v m t kinh t c a các

đ i t ng ph c v c a H ch a đa m c tiêu đ c xác đ nh nh sau:

- Thu nh p t c p n c cho s n xu t nông nghi p;

- Thu nh p t c p n c cho sinh ho t, ch n nuôi;

- Thu nh p t c p n c cho công nghi p;

- Thu nh p t c p n c cho phát tri n th y s n;

- Thu nh p t d ch v du l ch;

- Thu nh p t giao thông th y;

- Thu nh p t c p n c cho th y đi n;

1 Xác đ nh thu nh pt s n xu t nông nghi p

Thu nh p t s n xu t nông nghi p là ph n thu nh p do t ng di n tích canh tác,

t ng v , t ng n ng su t cây tr ng trong tr ng h p “có” so v i tr ng h p “không có”

d án

xác đ nh thu nh p hàng n m Btt c a d án, ta xác đ nh giá tr thu nh p thu n túy c a 1 ha cây tr ng trong các tr ng h p tr c và sau khi có d án, tính v i 1 ha cây tr ng:

B tt = B 0 – C (1.10)

Trong đó:

Btt: Thu nh p thu n tuý hàng n m tính trên 1 ha cây tr ng (đ ng);

B0: T ng thu nh p tính trên 1 ha cây tr ng (đ ng);

C: Chi phí ph c v s n xu t nông nghi p (đ ng), bao g m:

- Lao đ ng: Thuê cày b a, lao đ ng khác;

- Chi phí đ u vào: gi ng, phân bón, thu c tr sâu, th y l i phí, chi phí thuê máy móc, chi phí khác,…

Vi c tính toán xác đ nh chính xác thu nh p c ng nh chi phí ph c v s n

xu t nông nghi p là m t công vi c h t s c khó kh n, ph c t p, ph thu c vào nhi u

y u t mùa v , lo i cây tr ng khác nhau, th ng d a trên các tài li u đi u tra, thu

th p v các y u t đ u vào, đ u ra c a s n xu t

2 Xác đ nh thu nh pt c p n c thô cho nhà máy n c sinh ho t

Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n c thô cho nhà máy n c sinh ho t

đ c xác đ nh theo công th c:

Gsh = gsh.Wsh (đ ng/n m) (1.11) Trong đó:

- Gsh: Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n cthô cho nhà máy n c sinh

ho t (đ ng/n m)

-gsh: M c thu ti n n c c p thô cho nhà máy n c sinh ho t (đ ng/m3

),ph thu c vào bi n pháp công trình (b m đi n, t ch y t h đ p), và vào s v n d ng chính sách th y l i phí đ a ph ng

- Wsh: T ng l ng n c thô c p cho nhà máy n c sinh ho t (m3/n m)

3 Xác đ nh thu nh pt c p n c cho công nghi p:

Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n c cho công nghi p đ c xác đ nh theo công th c:

Gcn = gcnx Wcn (1.12) Trong đó:

- Gcn: Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n c công nghi p (đ ng)

- gcn: Giá n c c p cho s n xu t công nghi p, ti u công nghi p (đ ng/m3),

ph thu c vào bi n pháp công trình (b m đi n, t ch y t h đ p), và vào s v n

d ng chính sách th y l i phí đ a ph ng

- Wcn:T ng l ng n c c p cho công nghi p (L ng n c c p cho các đ i

t ng này đ c tính t i đi m giao nh n n c)

Wcn = Wsxcn + Wlvcn (1.13)

Trong đó: + W sxcn:L ng n c c p cho s n xu t công nghi p

1 1

3

10

.1,

W

spcn n

i

ni spi

m c đ trang thi t b hi n đ i c a dây truy n s n xu t

K1: H s s d ng n c không đi u hoà khu s n xu t, K1 = 2,0 ÷ 2,5, tùy

theo lo i s n ph m s n xu t, m c đ trang thi t b hi n đ i c a dây truy n s n xu t

+ W lvcn:L ng n c c p cho khu làm vi c c a Công ty, xí nghi p

Kdh: H s s d ng n c không đi u hoà khu làm vi c, Kdh = 1,8 ÷ 2,0 ph

thu c vào m c đ chênh l ch s ng i làm vi c so v i s trung bình l n nh t

4 Xác đ nh thu nh p t c p n c cho nuôi tr ng th y s n

- Tr ng h p c p n c đ nuôi tr ng th y s n thì Thu nh p thu n túy hàng

n m t c p n c đ nuôi tr ng th y s n đ c xác đ nh theo công th c:

Gts = gh.Fh (đ ng) (1.16) Trong đó:

+ Gts : Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n c đ nuôi tr ng thu s n

+ Fh: Di n tích m t thoáng h ch a (m2)

+ gh: M c thu ti n n c c p n c phát tri n th y s n (đ ng/m2

m t thoáng/n m), ph thu c vào quy đ nh c a t ng đ a ph ng (t nh, thành ph tr c thu c Trung ng)

- Tr ng h p nuôi tr ng th y s n t i công trình h ch a thì Thu nh p thu n túy hàng n m t nuôi tr ng th y s n đ c xác đ nh theo công th c:

Gts = Bts- Cts (đ ng) (1.17) Trong đó:

+ Bts : Giá tr s n l ng nuôi tr ng th y s n hàng n m (đ ng)

+ Cts : Chi phí cho nuôi tr ng th y s n hàng n m (đ ng)

- C ng có th xác đ nhthu nh p thu n túy hàng n m t nuôi tr ng th y s n theo công th c:

Gts= B1ha x Fm t h(đ ng) (1.18)Trong đó :Fm t h : Di n tích m t h nuôi tr ng thu s n (ha)

B1ha : Thu nh p thu n tuý hàng n m t nuôi tr ng thu s n tính cho 1ha

- kdl : M c thu ti n n c đ kinh doanh du l ch, ngh mát, an d ng, gi i trí (k c kinh doanh sân golf, casino, nhà hàng); kdl = 10% - 15%, ph thu c vào quy

đ nh c a t ng đ a ph ng (t nh, thành ph tr c thu c Trung ng)

6 Xác đ nh thu nh pt c p n c cho th y đi n

- Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n c th y đi n đ c xác đ nh theo công th c:

Gtđ = Gđtp - X tđ (1.21)

Trong đó:

+ Gtđ : Thu nh p thu n túy hàng n m t c p n c cho th y đi n (đ ng/n m) + Xtđ: T ng chi phí qu n lý v n hành c a nhà máy th y đi n (đ ng/n m) + Gđtp : T ng giá tr đi n th ng ph m hàng n m (đ ng/n m)

Gđtp = Pđtp x gtb, v i Pđtp là t ng s n l ng đi n th ng ph m hàng n m (kWh/n m), gtb là giá bán đi n bình quân n m (đ ng/kWh)

Ho c đ c xác đ nh theo công th c:

Gtđ = ktđxGđtp (1.22) Trong đó:

+ ktđ : M c thu ti n n c t c p n c cho th y đi n, ktđ = (8-12)%, ph thu c vào quy đ nh c a t ng đ a ph ng (t nh, thành ph tr c thu c Trung ng)

7 Xác đ nh thu nh p t giao thông th y

- Thu nh p thu n túy hàng n m t giao thông th y (GGTThuy) đ c xác đ nh theo công th c:

GGTThuy = CGTBo - C GTThuy (1.23)

Trong đó:

+ CGTBo : Chi phí v n t i hàng hóa hàng n m b ng đ ng b ;

kho ng cách và l ng hàng v n chuy n)

1.2.4.2 Ph ng pháp xác đ nh chi phí c a công trình h ch a đa m c tiêu

phân tích, đánh giá hi u qu kinh t c a công trình h ch a đa m c tiêu thì ngoài vi c xác đ nh thu nh p hàng n m c a h ch a nh đã nêu m c 1.2.4.1 thì c ng ph i xác đ nh các thành ph n chi phí hàng n m c a d án (Ct) Chi phí hàng n m c a d án Ct b ng t ng chi phí đ u t (kt) và chi phí qu n lý v n hành (Ot) hàng n m Các thành ph n này d dàng xác đ nh đ c t tài li u thu th p t

đ n v qu n lý khai thác v n hành h th ng

1.3 Các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh t c a công trình h ch a đa

m c tiêu

1.3.1 Các y u t nh h ng đ n hi u qu c a công trình th y l i

Vi c đánh giá hi u qu kinh t c a m t công trình th y l i là m t vi c làm

h t s c ph c t p và khó kh n Hi u qu kinh t c a m t công trình thu l i đ c th

hi n và ch u nh h ng b i:

- Thành qu và ch t l ng c a công tác Thu l i đ c đánh giá thông qua

s n ph m nông nghi p, cho nên n ng su t, s n l ng c a s n xu t nông nghi p là

1.3.2 Nhóm nhân t trong giai đo n quy ho ch

1.3.2.1 Nguyên nhân do ch a l ng tr c nh ng bi n đ ng trong t ng lai trong giai đo n quy ho ch

Trong giai đo n quy ho ch vi c xác đ nh l ng n c đ n c ng nh nhu c u dùng n c cho t ng lai ch m ng tính c đoán, đ nh tính Nhu c u cho phát tri n kinh t - xã h i c a vùng có nhi u bi n đ ng, nh ng ch tr ng đ nh h ng phát tri n v cây tr ng, v t nuôi, c c u kinh t nông nghi p và kinh t chung c a vùng nghiên c u ch a đ c xác đ nh chính xác nên gây khó kh n cho công tác quy ho ch xây d ng, nâng c p công trình th y l i ph c v cho các ngành H th ng th y l i

m i ch đ c quy ho ch cho công tác t i tiêu ph c v s n xu t nông nghi p là chính, ch a có quy ho ch, b trí h p lý đ k t h p nuôi tr ng th y s n trên h ch a, trên các ao h nh đ c kênh m ng c a h ch a c p, thoát n c mà h u h t đ u

do dân làm t phát, ch p vá, thi u đ ng b , kém n đ nh, không ch đ ng cho vi c

c p thoát n c ph c v yêu c u cho các khu nuôi Tuy nhiên, do yêu c u phát tri n kinh t - xã h i ngày càng t ng c a khu v c d n đ n yêu c u n c ngày càng t ng, đòi h i công trình th y l i không ch ph c v cho nông nghi p nh nhi m v thi t

k ban đ u, mà còn ph c v cho các ngành kinh t khác, d n t i làm gi m di n tích

ph c v t i so v i thi t k ban đ u

1.3.2.2 Nguyên nhân do đi u ki n t nhiên, phát tri n kinh t , xã h i

1 Nguyên nhân v đ c đi m đi u ki n t nhiên

- S phân ph i dòng ch y trong n m c a khu v c có s phân mùa rõ r t Dòng ch y đ c chia thành mùa l và mùa ki t và đ c phân ra các ti u vùng khác nhau L ng dòng ch y đ n t p trung ch y u vào mùa l , t tháng 8 đ n tháng 11

T ng l ng dòng ch y các tháng mùa l chi m kho ng 70% l ng dòng ch y n m, mùa ki t th ng khan hi m n c, dòng ch y trung bình nh Nh ng nh h ng c a

bi n đ i khí h u ngày càng có chi u h ng gia t ng , kh c nghi t, t n su t xu t hi n

nh ng tr n l l t, bão to, l quét gây tác đ ng nguy hi m t i s n đ nh và an toàn

c a h ch a

2 Nguyên nhân v đ c đi m đi u ki n kinh t - xã h i

Do s thay đ i c c u kinh t chung, c c u nông nghi p, c c u cây tr ng: gieo tr ng nh ng gi ng cây m i có n ng su t cao, ng n ngày, th i v kh t khe, yêu

c u dùng n c đ ng lo t trong th i gian ng n, phát tri n canh tác cây công nghi p, lâm nghi p, cây n qu … làm cho công trình thu l i không đ n ng l c ph c v Ngày nay, tr c s phát tri n kinh t - xã h i, khi di n tích s n xu t nông nghi p có

xu th gi m d n do hi u qu s n xu t không cao mà nhu c u cung c p n c cho các ngành kinh t khác có hi u qu cao ngày càng c p thi t, đòi h i ph i nâng c p công trình đ ph c v đa m c tiêu

1.3.3 Nhóm nhân t trong giai đo n đ u t xây d ng

1.3.3.1 Nguyên nhân v kh o sát, thi t k

Tài li u kh o sát, đi u tra c b n còn thi u chính xác và nhi u khi còn thi u

c tài li u Tài li u quan tr c tr c trong quá trình thi t k và qu n lý khai thác r t thi u th n, ch p vá, th m chí h u nh không đáng k M t s quy trình, quy ph m

còn l c h u, ch a c p nh t, ch a ph n ánh k p ti n b k thu t và yêu c u phát tri n

c a th c ti n Tính m thu t công trình và yêu c u ki n trúc còn ít đ c quan tâm

1.3.3.2 Nguyên nhân v xây d ng công trình, v trang thi t b

Công trình đ u m i h ch a quan tr ng nh t là đ p, c ng l y n c và tràn x

l , nh ng các h ng m c công trình này th ng không hoàn ch nh v thi t k và thi công nh : m t c t ngang đ p không đ m b o, mái d c ch a phù h p, c ng l y n c không kín, c u công tác không đ m b o an toàn gây khó kh n cho công tác qu n lý Các thi t b c nh báo, d báo, quan tr c, đóng m c a van còn thi u, l i thô s , l c

h u gây khó kh n cho vi c qu n lý s d ng H u h t h th ng kênh m ng không

đ c xây d ng đ ng b hoàn ch nh cho t i m t ru ng, v k t c u kênh d n trên các

h th ng ch y u là kênh đ t, sau m t s n m s d ng b s t l , b i l p không đ c khôi ph c k p th i làm gi m kh n ng d n n c và kh n ng đ m b o đi u ki n t i

t ch y đ c bi t là h th ng kênh n i đ ng Các công trình trên kênh đã đ c xây

d ng nh ng thi u đ ng b , hoàn ch nh và do th i gian đ a vào khai thác, s d ng

đã nhi u n m, l i không đ c đ u t tu b , s a ch a đ y đ , k p th i và đúng m c nên ph n l n b xu ng c p nhanh chóng

1.3.4 Nhóm nhân t trong giai đo n qu n lý, v n hành

H th ng h ch a đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t qu c dân tuy v y theo m t s đánh giá thì r t nhi u h th ng h ch a l n đã không đem l i hi u ích kinh t , môi tr ng nh đã đ c đánh giá trong quá trình l p d án Lý do phát huy

hi u qu kém có th do trong giai đo n thi t k không chú ý đ y đ đ n ch đ qu n

lý v n hành sau khi d án hoàn t t, không l ng tr c đ c các yêu c u, m c tiêu

n y sinh trong quá trình v n hành h th ng sau khi hoàn thành ví d nh các yêu

c u v c p n c sinh ho t, công nghi p, yêu c u duy trì dòng ch y môi tr ng sông, duy trì sinh thái vùng h l u Mâu thu n n y sinh gi a các m c tiêu s d ng n c

có th coi là nguyên nhân chính d n đ n kém hi u qu trong v n hành khai thác h

th ng h ch a

V n đ qu n lý, khai thác, v n hành công trình ch a có s th ng nh t v mô hình, b máy qu n lý nhà n c các đ a ph ng Vi c qu n lý v n hành ch a l p

và th c hi n k ho ch phân ph i n c khoa h c, h p lý trên h th ng; ch a th c

hi n theo dõi và đánh giá hi u qu t i, tiêu th ng xuyên qua các n m khai thác công trình h ch a đa m c tiêu Các công ty qu n lý v n hành h ch a đa m c tiêu

ch tr c ti p qu n lý công trình h ch a, h th ng kênh và công trình trên kênh chính, kênh c p 1, các c p kênh còn l i đ n n i đ ng đã giao cho đ a ph ng tr c

ti p qu n lý nên còn thi u cán b có chuyên môn Vi c đi u hành qu n lý h ch a

ch a ch t ch , l p và th c hi n quy trình v n hành, đi u ti t và qu n lý h ch a

ch a phù h p, quy trình đóng m phân ph i n c trên h th ng kênh m ng theo

k ho ch ch a th c hi n nghiêm ch nh, mà còn tu ti n gây lãng phí n c H

th ng thi t b quan tr c đo đ c còn thi u và l c h u nên không th c hi n đ c

th ng xuyên vi c ki m tra theo dõi đo đ c, quan tr c các thông s c n thi t đ đánh giá tr ng thái ho t đ ng c a công trình do đó không phát hi n k p th i các h

h ng đ có k ho ch s a ch a phù h p, k p th i

Trong quá trình qu n lý khai thác v n hành, do các y u t kinh t , xã h i, môi tr ng luôn thay đ i so v i khi quy ho ch thi t k , nh ng thay đ i này có th làm phát sinh nh ng y u t m i có th đ u t đ khai thác nh ng l i ích và ngu n

l i này, nh : Xây d ng th y đi n đ t n d ng c t n c, nuôi tr ng th y s n trên

m t h , c p n c, du l ch, giao thông th y,…

1.4 Kinh nghi m qu n lý và v n hành khai thác h ch a đa m c tiêu c a m t

s n c trên th gi i

i v i các n c phát tri n (Pháp, Anh, M , Úc, Nh t, ) vi c nghiên c u tài nguyên n c đã đ ra các quy trình, quy ph m nh m qu n lý t ng h p tài nguyên môi tr ng n c theo l u v c sông Nó bao g m các bi n pháp gi m thi u ch t th i

b ng vi c áp d ng công ngh s n xu t s ch và ki m soát ch t th i, thu gom tái s

d ng các ch t th i, x lý m t ph n và toàn b các ch t th i, n c th i tr c khi đ vào sông, quy ho ch khai thác h p lý ngu n n c ph c v phát tri n b n v ng KT -

XH l u v c sông, quan tr c l ng và ch t l ng môi tr ng n c, c nh báo s khu ch tán các ch t đ c h i trong sông và d báo sinh thái - ch t l ng n c trên toàn l u v c sông