Nghiên cứu xác định khả năng chịu tải của môi trường nước và đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nguồn tài nguyên nước mặt lưu vực sông vu gia thu bồn

• Ph ng pháp đánh giá đ ng cong The Rating Curve Method... loãng; Xáo tr n hoàn toàn.

th i h n và nhi m v v i đ tài: “Nghiên c u xác đ nh kh n ng ch u t i c a

môi tr ng n c và đ xu t các gi i pháp gi m thi u ô nhi m ngu n tài

nguyên n c m t LVS Vu Gia- Thu B n’’

Tuy nhiên do th i gian có h n, trình đ còn h n ch ch c ch n không th tránh kh i nh ng thi u sót Do đó, tác gi r t mong nh n đ c s ch b o giúp

đ c a các th y cô giáo c ng nh nh ng ý ki n đóng góp c a b n bè và đ ng nghi p

Qua đây tác gi xin bày t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c t i TS Lê Xuân Quang và PGS.TS Nguy n Tu n Anh, ng i đã tr c ti p t n tình h ng

d n, giúp đ và cung c p nh ng tài li u, nh ng thông tin c n thi t cho tác gi hoàn thành lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n Tr ng i h c Th y L i, các th y cô giáo Khoa K thu t tài nguyên n c, các th y cô giáo b môn đã truy n đ t

nh ng ki n th c chuyên môn trong su t quá trình h c t p và th c hi n lu n

v n

Tác gi c ng xin trân tr ng c m n các c quan, đ n v đã nhi t tình giúp đ tác gi trong quá trình đi u tra thu th p tài li u cho Lu n v n này

Cu i cùng, tác gi xin g i l i c m n sâu s c t i gia đình, c quan, b n

bè và đ ng nghi p đã đ ng viên, giúp đ , t o đi u ki n và khích l tác gi trong su t quá trình h c t p và hoàn thành lu n v n

Xin chân thành c m n!

Hà N i, ngày tháng 4 n m 2016

Tác gi

Tr n Anh Toàn

L I CAM K T

Tên tác gi : Tr n Anh Toàn

H c viên cao h c : CH22Q11

Ng i h ng d n 1: TS Lê Xuân Quang

Ng i h ng d n 2 : PGS.TS Nguy n Tu n Anh

Tên đ tài lu n v n: "Nghiên c u xác đ nh kh n ng ch u t i c a môi

tr ng n c và đ xu t các gi i pháp gi m thi u ô nhi m ngu n tài nguyên n c m t LVS Vu Gia- Thu B n"

Tác gi xin cam đoan đ tài lu n v n đ c làm d a trên các s li u, t

li u đ c thu th p t ngu n th c t , đ c công b trên báo cáo c a các c quan nhà n c.Trong quá trình làm tôi có tham kh o các tài li u liên quan

nh m kh ng đ nh thêm s tin c y và c p thi t c a đ tài Các tài li u trích d n

rõ ngu n g c và các tài li u tham kh o đ c th ng kê chi ti t Nh ng n i dung và k t qu trình bày trong Lu n v n là trung th c, n u vi ph m tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m

M C L C

M U 1

1 TÍNH C P THI T C A TÀI 1

2 M C ÍCH VÀ PH M VI NGHIÊN C U 3

2.1 M c đích nghiên c u 3

2.2 Ph m vi nghiên c u 3

3 CÁCH TI P C N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 3

3.1 Cách ti p c n 3

3.2 Ph ng pháp nghiên c u 4

4 K T QU D KI N T C 5

CH NG 1: T NG QUAN CÁC PH NG PHÁP XÁC NH KH N NG CH U T I C A LVS TRÊN TH GI I VÀ TRONG N C 6

1.1 T ng quan các ph ng pháp xác đ nh kh n ng ch u t i c a LVS trên th gi i 6

1.1.1 Các nghiên c u t i M 6

1.1.2 Nghiên c u t i Trung Qu c 18

1.1.3 Nghiên c u t i Úc 20

1.2 T ng quan các ph ng pháp xác đ nh kh n ng ch u t i c a LVS trong n c 20

1.3 Nh n xét ch ng 1 35

CH NG 2: C S KHOA H C XÁC NH KH N NG CH U T I C A LVS VU GIA-THU B N 37

2.1 Xác đ nh các ngu n x th i 37

2.1.1 Hi n tr ng môi tr ng c a l u v c 37

2.1.2 Phân chia h th ng khu s d ng n c trong công nghi p 41

2.1.3 Phân chia h th ng khu s d ng n c trong sinh ho t 43

2.1.4 Phân chia h th ng khu s d ng n c cho ch n nuôi 43

2.1.5 Phân chia h th ng khu s d ng n c cho th y s n 43

2.1.6 Dòng ch y h i quy c a các khu t i 43

2.2 Ch t l ng môi tr ng n c l u v c sông Vu Gia – Thu B n 43

2.2.1 Các đi m quan tr c và thông s quan tr c 44

2.2.2 Yêu c u ch t l ng môi tr ng n c theo các m c đích s d ng 62

2.2.3 K t qu quan tr c ch t l ng n c m t 65

2.3 Nh n xét chung 68

CH NG 3: XÁC NH KH N NG CH U T I LVS VU GIA – THU B N V À XU T CÁC GI I PHÁP GI M THI U Ô NHI M 71

3.1 M ng l i sông su i và c a sông 71

3.1.1 M ng l i sông ngòi 71

3.1.2 C a sông 73

3.2 M ng l i quan tr c khí t ng th y v n 74

3.2.1 Tình hình tài li u 74

3.3 Mô hình th y l c ki t h th ng sông 78

3.3.1 Ph ng pháp tính toán 78

3.3.2 S d ng mô hình tính toán 80

3.3.3 Mô hình MIKE 11- Th y l c dòng ch y 80

3.3.4 Mô hình MIKE 11 –Ecolab 86

3.3.4.1 Gi i thi u mô hình 86

3.3.4.2 Hi u ch nh mô hình và ki m đ nh 88

3.4 Xác đ nh l u l ng ki t ng v i t n su t 85 % 92

3.4.1 Tr ng h p hi n t i 92

3.4.2 Tr ng h p d báo đ n 2020 96

3.5 Xác đ nh kh n ng ch u t i 97

3.5.1 Công th c xác đ nh kh n ng ch u t i 97

3.5.2 Xác đ nh kh n ng ch u t i trong tr ng h p hi n t i 99

3.5.3 D báo đ n n m 2020 kh n ng ch u t i c a LVS Vu Gia - Thu B n 107

3.6 Nghiên c u đ xu t các gi i pháp gi m thi u ô nhi m trên LVS Vu Gia- Thu B n 114

3.7 Nh n xét ch ng 3 117

K T LU N VÀ KI N NGH 118

1.K T LU N 118

2.KI N NGH 118

TÀI LI U THAM KH O 120

a Tài li u trong n c 120

b Tài li u n c ngoài 121

D ANH M C HÌNH Hình 1.1: V trí h l u c a l u v c sông Fox 9

Hình 1.2: N tr m tích h l u v nh Green sau 3 inches n c m a trong tháng t n m 2011 9

Hình 1.3: H Tahoe 10

Hình 1.4 : X trung bình hàng ngày, t p trung các phân t n m 1985 và 1986 13

Hình 1.5 - 1.6: Kh n ng tiêp nh n BOD sông VC n m 2009; 2020 29

Hình 2.1:C u R ng trên sông Hàn 45

Hình 2.2: C u Nguy n V n Tr i trên sông Hàn 46

Hình 2.3: C u Tuyên S n trên sông Hàn 47

Hình 2.4: Sông C m L t i v trí b n đò Su 47

Hình 2.5:C a vào c ng l y n c c p nhà máy n c C u 48

Hình 2.6: Sông Túy Loan xã Hòa Phan huy n Hòa Vang 49

Hình 2.7: Sông ò To n t i ph ng Khuê M Qu n Ng Hành S n 49

Hình 2.8 : p Dâng An Tr ch trên sông Yên t i xã Hòa Ti n 50

Hình 2.9: C a i t nh Qu ng Nam 51

Hình 2.10: Sông Thu B n xã Duy Châu huy n Duy Xuyên 52

Hình 2.11: Sông Thu B n t i xã i C ng huy n Ái Ngh a 52

Hình 2.12: S đ v trí quan tr c và l y m u 62

Hình 2.13: Bi u đ hàm l ng TSS và Coliform đ t 1 ngày 10/9/2013 68

Hình 2.14: Bi u đ hàm l ng TSS và Coliform đ t 2 ngày 21/4/2014 70

Hình 2.15: Bi u đ DO, COD, BOD5 đ t 1 ngày 10/9/2013 70

Hình 3.1: B n đ m ng l i tr m khí t ng th y v n l u v c Vu Gia - Thu B n 80

Hình 3.2: S đ tính toán th y l c m ng sông Vu Gia – Thu B n 85

Hình 3.3 : ng quá trình đo t i các v trí trên sông Vu Gia trong giai đo n mô ph ng 02/09/2013 đ n 14/09/2013 90

Hình 3.4: ng quá trình đo t i các v trí trên sông Thu B n trong giai đo n mô ph ng 02/09/2013 đ n 4/09/2013 90

Hình 3.5: So sánh giá tr DO gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 10/09/2013 90

Hình 3.6: So sánh giá tr BOD5 gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 10/09/2013 91

Hình 3.7: So sánh giá tr NH4+ gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 10/09/2013 91

Hình 3.8: So sánh giá tr NO3 gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h

ngày 10/09/2013 91

Hình 3.9: So sánh giá tr DO gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 21/04/2014 92

Hình 3.10: So sánh giá tr BOD5 gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 21/04/2014 92

Hình 3.11: So sánh giá tr NH4+ gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 21/04/2014 93

Hình 3.12: So sánh giá tr NO3 gi a mô ph ng và th c đo t i th i đi m l y m u 10h ngày 21/04/2014 93

Hình 3.13: Bi u đ kh n ng ti p nh n BOD c a LVS 113

Hình 3.14: Bi u đ kh n ng ti p nh n COD c a LVS 113

Hình 3.15: Bi u đ kh n ng ti p nh n NH4+ c a LVS 114

DANH M C B NG B ng 1.1: Licit v c sông John Day 303 (d) Ngu n d li u t i TMD: Ph ng pháp DEQ (Department of Environmental Quality) 7

B ng 1.2: T ng t i tr ng t i đa c a l u v c sông John Day: Ph ng pháp EPA (Environmental Protection Agency) 8

B ng 1.3: H s bi n đ i c a t i tr ng t c th i 14

B ng 1.4: không chính xác và sai l ch c a b n ph ng pháp tính t i tr ng, t

th nghi m Monte Carlo c a 40 m u v 200 l n v i s thay th t b d li u ch t

l ng n c c a 89 m u (1985) và 136 m u (1986) 17

B ng 1.5: Tóm t t các đi m đ ng cong k t qu h i quy, cho 200 đi m h i quy c a nh t ký Log Ci vs Log Qi, v i n = 40 18

B ng 2.1: Ph ng pháp phân tích m u trong phòng thí nghi m 56

B ng 2.2: V trí các đi m quan môi tr ng trên LVS Vu Gia- Thu b n 58

B ng 2.3:Giá tr gi i h n các thông s ch t l ng n c m t 62

B ng 2.4: T ng h p ch tiêu ch t l ng n c m t sông Vu Gia – Thu B n đ t 1 tháng 9/2013 66

B ng 2.5: T ng h p ch tiêu ch t l ng n c m t sông Vu Gia – Thu B n đ t 2 tháng 4/2014 67

B ng 3.1: c tr ng hình thái sông chính vùng nghiên c u 73

B ng 3.2: M ng l i các tr m đo khí t ng thu v n l u v c Vu Gia - Thu B n 76

B ng 3.3: Th ng kê các tr m th y v n trong vùng 78

B ng 3.4: K t qu m c n c th c đo và tính toán mô ph ng 86

B ng 3.5: K t qu m c n c th c đo và tính toán ki m đ nh mô hình 87

B ng 3.6 : L u l ng dòng ch y 9/2013 93

B ng 3.7 : L u l ng dòng ch y 4/2014 95

B ng 3.8 : L u l ng dòng ch y ki t (85%) đ n 2020 97

B ng 3.9: K t qu tính kh n ng ti p nh n BOD5 c a ngu n n c sông Vu Gia – Thu B n (th i đi m 9/2013) 100

B ng 3.10: K t qu tính kh n ng ti p nh n BOD5 c a ngu n n c sông Vu Gia – Thu B n (th i đi m 4/2014) 101

B ng 3.11:K t qu tính kh n ng ti p nh n COD c a ngu n n c sông Vu Gia – Thu B n (th i đi m 9/2013) 102

B ng 3.12: K t qu tính kh n ng ti p nh n COD c a ngu n n c sông Vu Gia – Thu B n (th i đi m 4/2014) 103

B ng 3.13: K t qu tính kh n ng ti p nh n NH4 + c a ngu n n c sông Vu Gia – Thu B n (đ t 9/2013) 103

B ng 3.14: K t qu tính kh n ng ti p nh n NH4 + c a ngu n n c sông Vu Gia – Thu B n (đ t 4/2014) 104

B ng 3.15: K t qu tính kh n ng ti p nh n TSS c a ngu n n c sông Vu Gia –Thu

hóa do vi khu n (có trong n c nói chung và n c th i nói riêng) gây ra, v i th i gian x lý n c là 5 ngày đi u ki n nhi t đ là 20°C

M U

1 TÍNH C P THI T C A TÀI

Kh n ng ch u t i c a môi tr ng n c là kh n ng ti p nh n các l ai

ch t th i t i đa mà v n đáp ng các yêu c u ch t l ng cho nh ng m c đích

s d ng đ c quy đ nh t i khu v c nghiên c u (duy trì cân b ng sinh thái,

đ m b o các m c ch t l ng cho m c đích t i tiêu, sinh h at)

Cùng v i s phát tri n đ t n c theo h ng công nghi p hóa và hi n

đ i hóa, quá trình đô th hoá di n ra m nh m , môi tr ng nói chung và môi

tr ng n c nói riêng đang b tác đ ng r t l n Ch t l ng n c các con sông đang b ô nhi m nghiêm tr ng, d n đ n kh n ng ti p nh n ch t th i c a chúng c ng b m t d n, vùng th ng l u c ng nh h l u các con sông đã

ch u tác đ ng m nh m t các ho t đ ng sinh ho t, y t , ho t đ ng s n xu t nông, lâm nghi p và công nghi p…khi ch t th i l n h n kh n ng t làm s ch

c a sông sinh ra s c ch u t i c a sông Ph ng pháp xác đ nh kh n ng ch u

t i c a l u v c sông tr thành v n đ đ c các nhà nghiên c u khoa h c trong

n c và th gi i vô cùng quan tâm

H th ng sông Vu Gia Thu B n là m t trong nh ng h th ng sông l n

mi n duyên h i Trung B Vi t Nam v i t ng di n tích l u v c 10.350 km2

n m trên đ a ph n 3 t nh Qu ng Nam, à N ng và Kon Tum Sông b t ngu n

t đ a bàn t nh Kon Tum ch y qua t nh Qu ng Nam, thành ph à N ng đ ra

bi n ông hai c a bi n là C a i và C a Hàn Toàn b l u v c n m

s n ông Tr ng S n có ti m n ng l n v đ t đai, tài nguyên n c, thu

n ng và r ng

L u v c n m trung đ c a đ t n c, có à N ng là thành ph tr c thu c Trung ng, là đ u m i quan tr ng c a vùng có m ng l i giao thông hàng không, đ ng s t, đ ng b B c- Nam lên Tây Nguyên, sang Lào, có

c ng bi n thu n ti n giao l u qu c t Trong vùng có nhi u danh lam th ng

c nh đ p nh bán đ o S n Trà, èo H i Vân, Ng Hành S n, có di s n v n hoá th gi i nh H i An, M S n…Thành ph à N ng và t nh Qu ng Nam

là t nh n m trong vùng kinh t tr ng đi m Mi n Trung, đ c ng và Nhà

N c quan tâm, t p trung đ u t cao nh m t o đi u ki n đ y nhanh quá trình phát tri n kinh t - xã h i Các khu công nghi p Liên Chi u - Hoà Khánh - à

N ng - i n Ng c - i n Nam đã và đang đi vào s d ng và khai thác thu hút

đ u t trong, ngoài n c là nh ng thu n l i và c h i r t l n cho phát tri n

n n kinh t l u v c

Tuy nhiên, do nh ng đ c thù chung c a Mi n Trung, đi u ki n t nhiên

c a l u v c Vu Gia - Thu B n c ng gây nhi u khó kh n cho phát tri n kinh

t - xã h i a hình l u v c khá ph c t p, ph n l n là núi cao, b chia c t

m nh, đ d c l n, khó xây d ng c s h t ng, nh t là giao thông thu l i

Th i ti t kh c nghi t, ch t l ng th m th c v t b suy gi m, thiên tai bão l luôn x y ra và có xu h ng ngày càng ác li t M a l l n gây xói mòn đ t, xói l b và c t dòng sông, gây úng ng p và l l t nghiêm tr ng, trong khi mùa khô ít m a gây khô h n n ng

Trong nh ng n m g n đây, nhánh Qu ng Hu n i gi a sông Vu Gia và Thu B n liên t c b s t l , đ i dòng nên ph n l n l ng n c t Vu Gia đã

đ c chuy n sang sông Thu B n s gây ng p l t nghiêm tr ng cho H i An v mùa l và thi u n c cho vùng h l u Vu Gia v mùa ki t

Ngoài ra, sau khi xây d ng h th ng các h ch a l n đ c bi t vi c chuy n n c c a th y đi n akmi 4, đã gây ra nh ng h u qu không nh cho

h du N c chuy n nhi u h n v phía Thu B n đã làm cho phía Vu Gia dòng

ch y ki t suy gi m m nh, m c n c gi m sút nghiêm tr ng, m n xâm nh p cao, uy hi p các nhà máy c p n c chính cho TP à N ng, h u qu đ n nông nghi p, sinh ho t, công nghi p… là r t l n

Dòng ch y suy gi m còn làm h l u đ p th y đi n, h du c a sông

Vu Gia- Thu B n còn là nguy c gây ra các n h a v môi tr ng N c v

h du tr nên quá đ c và đ c bi t t c đ phát tri n r t nhanh c a các khu công nghi p à N ng, Qu ng Nam s làm gia t ng m c đ x th i Trong khi, các c quan ban ngành v n còn đang tranh cãi nhau v quy ho ch, v v n hành c a h th ng th y đi n h p lý… nh m đ m b o cho s phát tri n b n

xu t đ c các gi i pháp gi m thi u ô nhi m trên l u v c sông Vu Gia – Thu B n

2.2 Ph m vi nghiên c u

L u v c sông Vu Gia- Thu B n

3 CÁCH TI P C N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 Cách ti p c n

- Ti p c n th c t : đi kh o sát, nghiên c u, thu th p các s li u liên quan

c quan chuyên môn, đ nh h ng phát tri n kinh t c a vùng

- Ph ng pháp kh o sát th c đ a: ti n hành đi th c đ a đ tìm hi u s

bi n đ ng c a các h sinh thái c ng nh các nh h ng tr c ti p đ n các ho t

đ ng khác v kinh t , xã h i b ng cách ph ng v n, đo đ c b sung…

- Ph ng pháp phân tích trong phòng thí nghi m: Phân tích ch t l ng

n c theo các ch s c b n đ làm c s xác đ nh kh n ng ch u t i c a LVS

Vu Gia- Thu B n;

- Ph ng pháp chuyên gia: l y ý ki n chuyên gia đa ngành đ xem xét và

gi i quy t bài toán d i góc đ t ng h p

- Ph ng pháp mô hình hóa: ng d ng mô hình NAM; MIKE 11 trong xác đ nh m a dòng ch y và l u l ng ki t c a l u v c sông Vu Gia- Thu

B n;

4 K T QU D KI N T C

- Xác đ nh đ c kh n ng ch u t i c a LVS Vu Gia Thu B n

- xu t đ c đ c các gi i pháp gi m thi u ô nhi m trên l u v c sông

Vu Gia – Thu B n

V n phòng môi tr ng ch t l ng n c đã làm vi c t i các l u v c sông John Day ( L u v c sông Jonh Day thu c qu n Clatsop – Tây B c ti u bang Oregon c a M ) trong nhi u n m đ đánh giá ch t l ng n c các sông, su i T i m t s đ a đi m và th i gian, n c đây không còn s ch cho con ng i có th b i, u ng ho c cho s s ng còn c a các loài cá V n đ liên quan bao g m nhi t đ cao và m c đ vi khu n, n ng đ oxy th p, đ i s ng

th y sinh b suy y u và quá nhi u h t m n tr m tích lòng su i

ã đ a ra ph ng pháp xác đ nh kh n ng ch u t i c a LVS John Day

thu c qu n Clatsop - Tây B c ti u bang Oregon c a M theo công th c sau:

LC = WLA + LAh + LAbkgd + MOS + RC [1.1]

MOS= Biên an toàn

RC = Công su t d tr , cho s t ng tr ng dân s ho c t ng t i c a con ng i

D li u h tr có s n t n m 1972 đ n n m 2009 DEQ th c hi n giám sát TMDL c th t n m 2002 đ n n m 2006 DEQ phân tích d li u này trong th i gian 2004-2010

Các nhà nghiên c u đã dùng bi n pháp l y s li u và phân tích các ch tiêu v nhi t đ , l ng Oxy hòa tan, m c đ vi khu n, tr m tích, tiêu chu n sinh h c c a l u v c sông, t đó l p b ng s li u t ng h p theo ph ng pháp DEQ và ph ng pháp EPA

B ng 1.1 : Licit v c sông John Day 303 (d) Ngu n d li u t i TMD: Ph ng

pháp DEQ (Department of Environmental Quality)

Thông

s

Tiêu

chu n Ph l u B c Phu l u gi a Ph l u d i Ph l u trên Ph l u giao c t T ng

Miles o n Miles o n Miles o n Miles o n Miles o n Miles o n

đ

Cá h i 93.4 13 66.7 7 16.3 2 176.4 22 Sinh

s n 44.8 5 24.4 2 69.2 7

B ng 1.2: T ng t i tr ng t i đa c a l u v c sông John Day: Ph ng pháp

EPA (Environmental Protection Agency)

l ng trong vùng h l u l u v c sông Fox và h l u v nh Green”

Sông Mississippi là m t con sông B c M Sông có chi u dài là 6.275

km (3.900 d m) t h Itasca đ n V nh Mexico, sông Mississippi đ c công

nh n là h th ng sông dài th 3 trên th gi i Sông Mississippi h p l u v i

m t lo t các ph l u nh : Minnesota, Saint croix, cannon, lllinois trong đó sông Fox là m t ph l u c a sông lllinois

V nh Green ( Green Bay) ti u bang Wisconsin n c M

tr ng c a h l u l u v c sông Fox và h l u v nh Green, nhóm nghiên c u đã

đ a ra đ c công th c xác đ nh s c ch u t i t i đa hàng ngày c a l u v c sông nh sau:

MOS: Biên an toàn

Công th c này đ c áp d ng r t hi u qu trong qua trình nghiên c u và xác đ nh kh n ng ch u t i c a các l u v c sông

“Ph ng pháp tính kh n ng ch u t i c a l u v c h TAHOE CALIFORNIA- NEVADA, M " ( Nhóm tác gi : Robert Coats, Fengjing Liu, and Charles R Goldman- Báo Hôi tài nguyên n c c a M tháng 6/2012)

Hình 1.3: H Tahoe

H Tahoe là m t h n c ng t l n Sierra Nevada c a Hoa K - n m

d c theo biên gi i gi a bang Califomia và Nevada, phía tây c a thành ph Carson cao b m t h : 1.897m Di n tích: 496,2km2 Kh i l ng:

150,7km3 Chi u dài: 35km

Vi c l y m u c a các dòng su i và c tính t ng t i tr ng c a nit ,

ph t pho, và phù sa l l ng đóng m t vai trò quan tr ng trong n l c ki m soát các hi n t ng phú d ng c a h Tahoe Nhóm tác gi đã s d ng

ph ng pháp MonteCarlo đ ki m tra đ chính xác và s sai l ch c a b n

ph ng pháp tính t ng t i tr ng cho thành nitrate-nitrogen, phosphorus ph n

ng hòa tan, h t ph t pho, t ng s ph t pho và tr m tích l l ng trong m t nhánh l n c a h Các ph ng pháp xét nghi m đ u là hai hình th c: c tính Ratio (t l ) c a Beale, m u tr ng l ng theo giai đo n và t l đ ng cong

L y m u chuyên sâu n m 1985 (m t n m khô) và 1986 (m t n m m t) cung c p c s cho vi c c tính t i tr ng t ph ng pháp x lý s li u đo đ

so sánh, c tính d a trên d li u th c t c ng đ th p h n, đ c tr ng c a

ch ng trình giám sát hi n nay K t qu cho th y: (1) ph ng pháp l y m u

tr ng l ng theo giai đo n là v t tr i so v i các ph ng pháp khác cho t t c các thành ph n trong n m 1985; và (2) cho t ng ph t pho, h t ph t pho, và phù sa l l ng, các đi m đ ng cong đã cho k t qu t t nh t trong n m 1986 Thay đ i các ch ng trình l y m u và ph ng pháp tính toán t i tr ng hi n nay là c n thi t đ c i thi n đ chính xác và gi m thi u s thiên v c a các

c tính t ng t i ph t pho trong dòng l u v c (Gi i h n chính: các h sinh thái thu sinh, phân tích th ng kê; ch t l ng n c; qu n lý l u v c sông; h Tahoe, hi n t ng phú d ng; tính toán t i tr ng)

K t khi chính sách s d ng đ t và các ch ng trình ki m soát ch t

l ng n c trong l u v c đ c th c thi nh m m c đích ch y u trong vi c

ki m soát ho c gi m t i tr ng c a nit và ph t pho đ n h , đi u quan tr ng là

r t nhi u d ng nhánh đ c c tính m t cách chính xác (Reuter et al., 1999)

V m t khái ni m, các tính toán t i tr ng c a hàng lo t ph l u đòi h i ph i

đánh giá tách r i T i tr ng trong m t kho ng th i gian nh t đ nh gi a và

đ c đ a ra theo công th c sau:

khác nhau nh sau: Ph ng pháp c tính t l c a Beale (The Beale's Ratio Estimator (BRE)), Ph ng pháp c tính t l các phân t ng c a Beale (The Stratified Beale’s Ratio Estimator (SBRE)), Ph ng pháp l y m u tr ng

l ng theo giai đo n (The Period Weighted Sample Method), Ph ng pháp đánh giá đ ng cong (The Raiting Curve Method)

Hình 4a Hình 4b

Hình 4a: X trung bình hàng ngày, t ng P, h t

P, và tr m tích b đình ch ;

Hình 4b: Ch ra nitrate-N và ph n ng P hòa tan Các đi m - đ i di n cho các m u ch t

l ng n c th c t (đ c s d ng trong các th nghi m Monte Carlo), và các dòng (lines) - đ i

di n cho c tính d li u đã x lý c a n ng đ

trung bình hàng ngày.

Hình 1.4 : X trung bình hàng ngày, t p trung các phân t n m 1985 và

1986

(B d li u đ c s d ng trong th nghi m Mote Carlo)

• Ph ng pháp c tính t l c a Beale (The Beale 's Ratio Estimator (BRE)

Trong ph ng pháp này, n ng đ trung bình x tr ng đ c nhân v i

t ng l u l ng trong kho ng th i gian xác đ nh, và k t qu đi u ch nh b ng cách s d ng m t y u t k t h p các t s c a hi p ph ng sai c a t i v i l u

l ng ph ng sai c a x Các BRE đã đ c l a ch n cho nghiên c u này vì

nó đã đ c s d ng thành công đ c tính t ng t i ph t pho trong các l nh

[1.7]

[1.8]

N= S l ng m u trong kho ng th i gian xác đ nh

• Ph ng pháp c tính t l các phân t ng c a Beale(The Stratified

Beale's Ratio Estimator (SBRE)

Nhóm tác gi đã phân t ng d li u (m t h u) theo b n ph n t x trung bình hàng ngày, tính toán t i tr ng riêng bi t cho t ng ph n, và t ng k t các

k t qu

• Ph ng pháp l y m u tr ng l ng theo giai đo n (The Period Weighted Sample Method)

Trong ph ng pháp này, n ng đ c a m t c p hai m u k ti p trong

n m n c đ c tính trung bình và trung bình nhân v i x tích l y gi a các l n

l y m u X đ c l y t các b n ghi c a USGS x trung bình hàng ngày, chia cho ngày đó có m t ho c nhi u h n các m u đ c l y Vi c gia t ng k t qu

c a t i đ c tóm t t qua m i n m n c

• Ph ng pháp đánh giá đ ng cong (The Rating Curve Method)

Nh t ký c a n ng đ t c th i (logCi) đã b th t lùi so v i nh t ký x t c

th i (logQi) i v i m i ngày trong n m n c, có ngh a là dòng ch y ngày

đã đ c s d ng đ c tính n ng đ trung bình hàng ngày, theo ph ng trình:

C d =k.10 a e 2.65.MSE [1.9]

Trong đó:

Cd: n ng đ trung bình hàng ngày

k: h s hi u ch nh đ n v

c u Tahoe đ tính t ng t i tr ng c u thành trong l u v c su i, ngo i tr vi c

h s d ng h i quy là log (QiCi) và log Qi Các y u t e 2.65.MSE là m t y u t

đi u ch nh cho phép bi n đ i sai l ch (Ferguson, 1986)

S d ng 200 t ng d t i cho m i ph ng pháp, n m và kích th c

m u, nhóm tác gi đã tính toán, đ l ch chu n, các bi u th c sai l ch và thi u chính xác Sai l ch cho m t ph ng th c đ c đ nh ngh a là đ l ch c a giá

tr trung bình c a các c tính t i t các c tính d li u đã làm (theo ph n

tr m c a cái sau); không chính xác đ c đ nh ngh a là h s bi n đ i c a m t

ph ng pháp (đ l ch chu n theo ph n tr m c a ph ng pháp giá tr trung bình) Nhóm tác gi đã tính toán đ l ch chu n theo ph n tr m c a các c tính d li u đã làm

M t th ng kê h u ích đ th hi n c s sai l ch và thi u chính xác c a

c l ng là g c, có ngh a là l i bình ph ng trung bình (RMSE), đ c đ nh ngh a là:

RMSE= [1.10]

Trong đó:

B: đ l ch so v i c tính d li u đã làm

S:đ l ch chu n c a m u (Dolan etal., 1981)

Th ng kê này đ c tính toán cho t t c các thành ph n, ph ng pháp

và c m u

%

c a các

c tính

d

li u

Sai

l ch theo

% c a các

c tính

d

li u

Bình

ph ng trung bình %

c a các

c tính d

li u

V đ

l ch chu n theo

% c a giá tr trung bình

V theo

% c a các

c tính

d

li u

S sai

l ch theo

% c a các

c tính

d

li u

L i bình

ph ng trung bình %

c a các

c tính d

RC 10.8 14.4 33.3 36.3 12.6 14.7 16.4 22.0

t tính hòa tan

BRE 5.5 5.7 3.0 6.4 9.5 11.6 21.8 24.7 SBRE 5.1 5.4 4.6 7.0 7.7 9.2 19.3 21.4 PWS 5.1 52 1.3 5.3 5.5 5.7 3.0 6.5

RC 4.8 5.2 8.7 10.2 6.0 6.5 7.1 9.6

BRE 11.1 16.8 51.8 54.4 48.6 161 231 282 SBRE 10.5 13.8 31 2 34.1 47.2 132 178 222 PWS 14.1 15.1 7.3 16.8 48.9 56.2 14.9 58.1

RC 10.3 12.5 21.3 24.7 23.5 19.4 -17.6 26.2

BRE 7.2 8.6 20.4 22.1 43.6 138 216 256

B ng 1.5: Tóm t t các đi m đ ng cong k t qu h i quy, cho 200

đi m h i quy c a nh t ký Log Ci vs Log Qi, v i n = 40

Trung bình R2

Ph n tr m h i quy đáng k t i

Trung bình R2

Ph n tr m

h i quy đáng k t i

t i môi tr ng c a v nh B t H i d a vào tính toán kh n ng ti p nh n c a

v nh bi n đ i v i các tác nhân ô nhi m đi n hình: DIN (các nit vô c hòa tan), COD (nhu c u oxy hóa h c) và d u m T k t qu xác đ nh kh n ng

ch u t i c a v nh B t H i (25% và 33% di n tích vùng x th i s quá m c

SBRE 6.7 8.1 19.8 21.4 40.9 112 174 207 PWS 7.4 8.0 8.7 11.9 38.6 48.6 26.0 88.1

RC 21.4 33.3 55.3 64.6 22.8 22.2 -3.1 22.4

ch u t i DIN vào các n m 2015 và 2020) các tác gi đã v n d ng l p K

ho ch Ki m soát Ô nhi m trong MC cho Quy ho ch phát tri n kinh t vùng

v nh B t H i.(H i th o Khoa h c: M t s v n đ trong nghiên círu đánh giá môi tr ng chi n l c, đánh giá tác đ ng môi tr ng các qu c gia ông

B c Á và khuy n ngh (Ph n 2) - PGS TS Lê Trình

Khi nghiên c u đánh giá s c ch u t i c a môi tr ng nuôi tr ng các loài Hai m nh v v nh Sungo- Trung Qu c, ng i ta xác đ nh kh n ng ch u t i theo 2 ph ng pháp ph bi n: tính toán theo cách truy n th ng và tính toán theo mô hình sinh thái

Tính toán b ng ph ng pháp truy n th ng theo Dame và Prins (1998)

là xác đ nh giá tr CT (available particles), PT (doubling time) và RT (residence time) nh ng gi i h n không gian khác nhau, t 500- 15000m Trong đó, CT là kh n ng l c n c c a loài Hai m nh v trong m t đ n v th tích nh t đ nh, PT là kh n ng ph c h i s l ng t bào c a th c v t phù du

và RT là kh n ng t làm s ch c a n c Sau đó, các tác gi so sánh và đ a ra

3 đi u ki n: PT < CT (1); PT > CT (2); RT < CT (3) đ l a ch n đ c không gian, th i gian thích h p cho vi c duy trì n đ nh s l ng loài Hai m nh v

Tính toán b ng mô hình sinh thái, đó là tách HST thành các mô hình

nh hay k t h p mô hình v t lý - sinh đ a hoá, t t c các mô hình này đ u

đ c đánh giá d a trên m i t ng quan gi a s bi n đ ng môi tr ng v i các quá trình sinh đ a hoá và sinh lý h c đ ng-th c v t (e.g Bacher 1989, Jorgensen et al 1991, Bacher et al 1998, Hawkins et al 2002; Duarte et al 2003) Các mô hình này chia HST thành nhi u tr ng thái khác nhau (sinh kh i

qu n th hai m nh v , sinh kh i t o) Dòng v t ch t và n ng l ng gi a các

tr ng thái này đ c đ nh l ng d i d ng n ng l ng sinh h c (ch n nuôi) xác đ nh tính đ ng nh t theo không gian, HST ph i đ c chia thành nhi u

ph n nh (đ n v nh ) Kích th c c a m i ph n (box) s quy t đ nh bài toán

không gian c a mô hình c bi t, đ i v i kích th c m i đ n v trong mô hình HST ven bi n th ng có ph m vi kho ng 100-1000m

1.1.3 Nghiên c u t i Úc

T i Úc, m t s ph ng pháp phân tích ch c n ng đã đ c xây d ng, bao g m Ph ng pháp đánh giá qua kênh chuyên gia, Ph ng pháp ti p c n qua kênh khoa h c và Ph ng pháp lu n đi m chu n Các ph ng pháp này thu th p và nghiên c u t t c các y u t c a ch đ th y v n và h th ng sinh thái b i m t nhóm chuyên gia trong l nh v c khoa h c t nhiên và sinh thái

H s d ng các s li u s n có và s li u m i thu th p đ đ a ra ý ki n đánh giá v các h u qu sinh thái do s bi n đ i v l u l ng và th i đi m c a dòng ch y gây ra [12] Nh ng ph ng pháp này đ c áp d ng cho l u v c sông Murra-Darling, là sông có dòng ch y b ki m soát b i các đ p, nhóm chuyên gia đã xem xét con sông m t cách tr c ti p các dòng ch y khác nhau t ng ng v i nh ng l ng x khác nhau Ngoài ra, ph ng pháp t ng

h p, bao g m các cu c h p, g p g công khai v i các bên liên quan chính trên l u v c sông, c ng đ c áp d ng cho l u v c sông này [12]

1.2 T ng quan các ph ng pháp xác đ nh kh n ng ch u t i c a LVS trong n c

tài “Nghiên c u kh n ng ti p nh n t i l ng ô nhi m do n c th i,

kh n ng t làm s ch c a các sông Sài Gòn, ng nai, Nhà Bè Xây d ng c

đ c th c hi n d a trên l u l ng n c th i phát sinh t các khu công nghi p

(KCN) th i ra sông H u (đo n t Vàm c ng đ n c u c n Th ) và các k ch b n phát tri n kinh t - xã h i (KT-XH) đ n n m 2020 V i l u l ng hi n t i, sông H u ch có kh n ng ti p nh n ngu n n c th i t KCN Trà Nóc và KCN Th t N t đ i v i các thông s BOD, COD, t ng Nit (TN) và không còn kh n ng ti p nh n ngu n n c th i đ i v i thông s TSS và t ng ph t pho (TP) So v i các k ch b n d báo đ n n m 2020 cho th y, khi n c th i

đ c x lý đ t QCVN 40:2017 - c t A thì trong các thông s đ c ch n (BOD, COD, TN, TSS và TP), sông H u ch có kh n ng ti p nh n đ i v i thông s TN

Nghiên c u đ c th c hi n nh m tính toán, d báo t ng t i l ng th i

t các KCN d a trên k ch b n thay đ i đi u ki n biên và xác đ nh kh n ng

ti p nh n n c th i c a đo n sông, làm c s cho nghiên c u kh n ng ch u

t i c a tuy n sông H u và ph c v cho công tác qu n lý môi tr ng c a c quan chuyên môn

• Ph m vi nghiên c u: N c th i t các KCN d c sông H u (đo n t b n

phà Vàm C ng đ n c u c n Th )

• Ph ng pháp thu th p tài li u: th c p, d a trên các công trình nghiên

c u, t ng h p các tài li u có liên quan

• Ph ng pháp th ng kê và ti p c n: d a trên nguyên t c qu n lý tích

h p l u v c sông

• Ph ng pháp tính toán kh n ng ch u t i:

C n c Thông t 02/2009/TT- BTNMT ngày 19/3/2009 c a B TN&MT quy đ nh đánh gi kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c,

kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c đ i v i ch t ô nhi m đ c tính theo ph ng trình sau:

• Tính toán t i l ng ô nhi m t i đa c a ch t ô nhi m

Ltđ=(Q +Q t )*Ct£*86,4 [1.11]

Trong đó:

Ltđ (kg/ngày) - t i l ng ô nhi m t i đa c a ngu n n c đ i v i ch t ô nhi m

Q (m3/s) - l u l ng dòng ch y t c th i nh nh t đo n sông c n đánh giá tr c khi ti p nh n n c th i, (m3/s)

Qt (m3/s) - l u l ng n c th i l n nh t

C (mg/1) - giá tr gi i h n n ng đ ch t ô nhi m đang xem xét đ c quy đ nh t i quy chu n, tiêu chu n ch t l ng n c đ b o đ m m c đích s

d ng c a ngu n n c

86,4 - h s chuy n đ i đ n v t (m3/s)*(mg/l) sang (kg/ngày)

• Tính toán t i l ng ô nhi m có s n trong ngu n n c ti p nh n

L = Q * c * 86,4 [1.12]

Trong đó:

L (kg/ngày) - t i l ng ô nhi m có s n trong ngu n n c ti p nh n

Q (m3/s): L u l ng dòng ch y t c th i nh nh t đo n sông c n đánh giá tr c khi ti p nh n n c th i

C (mg/1) - giá tr n ng đ c c đ i c a ch t ô nhi m trong ngu n n c

tr c khi ti p nh n n c th i

86,4 - h s chuy n đ i đ n v t (m3/ s)(mg/l) sang (kg/ngày)

• Tính toán và d báo t ng t i l ng ngu n ô nhi m do các KCN trên đ a bàn TP C n Th th i ra sông H u

ngu n n c; Ltđ > L , L đ c xác đ nh ph n trên; F - h s an toàn

N u giá tr Ltn l n h n (>) 0 thì ngu n n c v n còn kh n ng ti p

nh n đ i v i ch t ô nhi m Ng c l i, n u giá tr Ltn nh h n ho c b ng (≤) 0

có ngh a là ngu n n c không còn kh n ng ti p nh n đ i v i ch t ô nhi m

• D báo t ng t i l ng th i ngu n ô nhi m c a các khu công nghi p theo quy ho ch phát tri n kinh t - xã h i

D a vào các k ch b n, t i l ng ô nhi m đ i v i 5 thông s ch t l ng

n c (TSS, BOD5) COD, N t ng, P t ng) khá cao, đ c bi t khi n c th i

ti p nh n đ i v i thông s TSS và TP, ch có kh n ng ti p nh n đ i v i các thông s BOD, COD, TN t n c th i KCN Th t N t

* KCN Trà Nóc

Kh n ng ti p nh n n c th i t KCN Trà Nóc 1 và 2 c ng t ng t KCN Th t N t, trong đó TSS và TP đ u có giá tr Lt âm (dao đ ng t -15.953,5 đ n -15.653,5 kg/ngày và t -59,5 đ n -47,5 kg/ngày), do đó sông

H u ch có kh n ng ti p nh n đ i v i thông s BOD, COD, TN và không còn

kh n ng ti p nh n đ i v i thông s TSS và TP t n c th i c a KCN Trà Nóc 1 và 2

* Các Khu công nghi p ven sông H u

Trong 5 thông s đ c ch n đánh giá, sông H u ch có kh n ng ti p

nh n n c th i đ i v i TN có giá tr >0 t i th i đi m hi n t i (1.114,25 kg/ngày) và k ch b n 3 (540.5 kg/ ngày) D báo đ n n m 2020 qua k ch b n

1 và 2, sông H u s không th ti p nh n c 5 thông s TSS, BOD, COD, TN,

TP Ch trong đi u ki n lý t ng khi toàn b n c th i t các KCN đ u đ c

Sông H u ch có kh n ng ti p nh n n c th i t KCN Trà Nóc và KCN Th t N t đ i v i th ng s BOD, COD và TN và không còn kh n ng

ti p nh n n c th i đ i v i thông s TSS và TP

Qua các k ch b n cho th y sông H u không có kh n ng ti p nh n n c

th i đ i v i các thông s BOD, COD, T ng N, T ng P và TSS t các KCN trên toàn tuy n sông H u

[2] tài KHCN07-17 c a GS.TS Lâm Minh Tri t “Xây d ng m t s

c s khoa h c ph c v cho vi c qu n lý th ng nh t và t ng h p ch t l ng

n c l u v c sông ng Nai” đã s d ng các mô hình toán Qual 2E, Mike đ

tính toán lan truy n các ch t ô nhi m trên các th y v c trong l u v c, trong

đó tính toán đ n các k ch b n x th i và dùng n c trên l u v c đ n n m

2010 và 2015; tài Quy ho ch tài nguyên n c l u v c sông ng Nai c a

Vi n Quy ho ch Th y l i mi n Nam có nghiên c u v di n bi n ch t l ng

n c và môi tr ng trên toàn l u v c trên c s s d ng mô hình MIKE

C s lý thuy t v t i l ng ô nhi m: qu n lý TNN trên LVS c n

c tính t ng t i l ng t i đa ngày (TMDLs) mà m t đo n sông còn kh n ng

ti p nh n, nh ng v n đáp ng đ c quy chu n v ch t l ng n c :

TIMDLs = ∑WLA + ∑LA + MOS [1.14] , v i

n c c a ch t ON

T i l ng ô nhi m ngu n n c c a:

Ph ng pháp tính toán t i l ng ô nhi m: (1) Ph ng pháp tính toán

th công; (2) Ph ng pháp tính t i l ng các ch t ô nhi m theo các m c th i gian;(3) Ph ng pháp mô hình hóa ch t l ng n c

Ph ng pháp d báo di n bi n t i l ng ô nhi m t các ngu n th i:

Ngu n đi m: (1) T i l ng ô nhi m trong n c th i sinh ho t d báo

ho t và d ch v t i đa, tính theo s dân (ng i), tiêu chu n dùng n c bình quân (1/ng i/ngày đêm) l y theo TCXDVN 33:2006, h s dùng n c l n

nh t trong ngày (1,35), t l dùng n c cho các d ch v khác (15%) và h s hao h t c a ngu n n c s d ng (0,85) N ng đ c a thông s i l y theo h s

c a WHO cho k ch b n 1-n c th i ch a x lý (KB1) và theo QCVN

14:2008/BTNMT, c t B- x lý đ t c t B (KB2), c t A- x lý đ t c t A (KB3) (2) T i l ng ch t ô nhi m i trong n c th i công nghi p đ c tính toán theo

công th c: Li = 0,8 X QCN-c p x Ci, v i: 0,8 là h s h o h t ngu n n c

c p; Ci là n ng đ trung bình c a thông s i đ c kh o sát th c t ; QCN-c p (m3/ngày) là l u l ng n c c p t i đa trên di n tích đ t công nghi p l p đ y (ha), và tiêu chu n c p n c t i đa (45m3

/ngày/ha) cho các CSSX n m trong K/CCN, ho c theo l u l ng n c c p sinh ho t và t l c p n c công

nghi p so v i n c c p sinh ho t (20%) cho các CSSX n m ngoài K/CCN

i v i ngu n đi n:

(1) T ho t đ ng s n xu t nông nghi p: D l ng phân bón và hóa ch t

BVTV đ a vào h th ng sông r ch đ c tính b ng công th c: T = T 1 x K v i K: H s r a trôi, có giá tr t 0,1 - 0,25; T1: T ng l ng ch t ô nhi m (phân bón ho c hóa ch t BVTV); D a trên s li u th ng kê v ch n nuôi các đ a

ph ng và vào h s c a WHO đ tính toán l u l ng và t i l ng ô nhi m

n c th i v i ngu n n c và khoáng hoá các ch t h u c trong n c

- Quá trình pha loãng gi a n c th i và n c sông: Quá trình pha

loãng; Xáo tr n hoàn toàn

- Quá trình khoáng hóa các ch t trong dòng sông: Quá trình chuy n hoá ch t b n trong ngu n n c: Quá trình oxi hoá sinh hoá ch t h u c ; Quá trình hoà tan oxi trong n c

- Vai trò c a th y sinh v t trong quá trình t làm s ch: Quá trình quang h p, hô h p và l ng c n; Hô h p c n đáy; Quá trình di t khu n

ng d ng mô hình MIKE 11 trong tính toán khá n ng ch u t i c a dòng sông

Mô hình Mike 11 là mô hình tính toán kh n ng ch u t i, d báo ch t

l ng n c khá toàn di n, áp d ng cho sông, h , kênh m ng và trên l u v c Mike 11 g m 6 modul chính và nhi u modul ph khác, trong đó 2 modul n i

b t là modul HD (tính toán thu l c - lan truy n) và modul WQ (ch t l ng

n c)

Ph ng pháp tính ch s ch t l ng n c WQI

đánh giá và d báo ch t l ng n c sông VC , Lu n án s d ng

ch s ch t l ng n c theo h ng d n t i quy t đ nh s 879/Q - TCMT ngày 01/07/2007 c a T ng c c Môi tr ng - B TN & MT

Ph ng pháp đánh giá kh n ng ch u t i c a ngu n n c s ng VC

S d ng mô hình MIKE11 v i d li u không gian g m d li u s đ hoá 18 nhánh sông và 260 nút m ng, sông r ng nh t 334m, sông h p nh t 11

m, sông sâu nh t -21,85m và sông nông nh t -2m; d li u v trí 8 biên l ng;

D li u phi không gian g m d li u biên th y l c; d li u biên truy n ch t;

d li u v đ sâu, b r ng các m t c t ngang c a t ng sông, r ch; d li u ngu n th i công nghi p, nông nghi p, sinh ho t, n c ch y tràn và áp d ng QCVN 08:2008, C t A2 cho sông VC đ ch n n ng đ gi i h n so sánh và đánh giá

K t qu tính toán t ng t i l ng ô nhi m: g m giá tr t i l ng ngày

t i đa t ng tháng và t i l ng ngày t i đa nh nh t, l n nh t theo t ng mùa, tính cho BOD, COD, TSS, Nitrat, T ng ph t pho n m 2009, 2015, n m

2020 K ch b n 1 (x u nh t) trình di n đi n hình cho BOD5 trên các hình 1.5, 1.6

Hình 1.5 - 1.6: Kh n ng tiêp nh n BOD sông VC n m 2009; 2020

Bàn lu n: Theo hi n tr ng 2009, sông VC còn r t ít kh n ng ti p

nh n BOD, COD trong mùa khô, th hi n BOD v i giá tr trung bình 10

t n/ngày và 15 t n/ngày cho COD Khi chuy n sang mùa m a, khu v c h l u

có kh n ng ti p nh n trên 75 t n/ngày cho BOD và 145 t n/ngày cho COD, vào mùa l trên 150 t n/ngày cho BOD và 300 t n/ngày cho COD Các ch tiêu còn l i có t i l ng t i đa ngày t ng t B c xu ng Nam, c th mùa khô TSS có th nh n 400 t n/ngày, và mùa m a 800 t n/ngày; T ng Ph t pho 5

t n/ngày vào mùa khô và 8 t n/ngày vào mùa m a; Nitrat 120 t n/ngày vào

mùa khô và 200 t n/ngày vào mùa m a Vào n m 2015, 2020, kh n ng ch u

t i có s t ng đ ng v xu th nh n m 2009, v i t i l ng t i đa ngày c a các thông s gi m không đáng k C th : trung bình BOD 30 - 140 t n/ngày; COD t 40 - 200 t n/ngày; TSS 400 - 800 t n/ngày; T ng P 4 - 8.5 t n/ngày; Nitrat 100 - 200 t n/ngày

(3) Vi n Nghiên c u Nuôi tr ng Th y s n II đã b c đ u nghiên c u

kh n ng ch u t i c a các th y v c làm c s quy ho ch phát tri n nuôi tr ng

th y s n vùng BSCL B c đ u, trong nghiên c u này, đã ti p c n m t s

b c v nghiên c u s c ch u t i môi tr ng và s c ch u t i sinh h c c a các

th y v c ph c v quy ho ch phát tri n b n v ng thu s n vùng đ ng b ng sông C u Long

(4) tài: “ ánh giá kh n ng ch u t i các h sinh thái đ làm c s quy ho ch phát tri n, b o v môi tr ng l u v c sông Vàm C ”- Mã s KC08.28/06-10 đã s d ng ph ng pháp xác đ nh kh n ng ch u t i c a LVS

theo thông t h ng d n c a B Tài nguyên và Môi tr ng

Theo thông t s 02/2009/TT-BTNMT c a B Tài nguyên môi tr ng quy đ nh v đánh giá kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c nh sau:

+ T nh toán t i l ng ô nhi m t i đa c a ch t ô nhi m

T i l ng t i đa ch t ô nhi m mà ngu n n c có th ti p nh n đ i v i

m t ch t ô nhi m đ c tính theo công th c:

+ Tính toán t i l ng c a ch t ô nhi m có s n trong ngu n n c ti p

nh n

T i l ng ô nhi m có s n trong ngu n n c ti p nh n đ i v i m t ch t

ô nhi m c th đ c tính theo công th c:

L n = Q s * C s * 86,4 [1.17]

Trong đó:

L n (kg/ngày) là t i l ng ô nhi m có s n trong ngu n n c ti p nh n;

Q s (m3/s) là l u l ng dòng ch y t c th i nh nh t đo n sông c n đánh giá tr c khi ti p nh n n c th i, đ c xác đ nh theo h ng d n t i

đi m 3.1 Ph l c 3;

C s (mg/1) là giá tr n ng đ c c đ i c a ch t ô nhi m trong ngu n n c

tr c khi ti p nh n n c th i, đ c xác đ nh theo h ng d n t i đi m 3.1 Ph

l c 3;

86,4 là h s chuy n đ i đ n v th nguyên t (m3

/s)*(mg/l) sang (kg/ngày)

+ Tính toán t i l ng c a ch t ô nhi m đ a vào ngu n n c ti p nh n

T i l ng ô nhi m c a m t ch t ô nhi m c th t ngu n x th i đ a vào ngu n n c ti p nh n đ c tính theo công th c: