Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế sau cải tạo nâng cấp hệ thống tưới trạm bơm hồng vân, thành phố hà nội

Các làng ngh , khu.

L I C M N

Sau th i gian nghiên c u, tác gi đã hoàn thành Lu n v n Th c s v i đ tài

“ Gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t sau c i t o nâng c p h th ng t i tr m b m

H ng Vân, thành ph Hà N i”

Có đ c k t qu này, tr c tiên, tác gi xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c

đ n PGS TS Nguy n Tr ng Hoan, ng i th y đã dành nhi u th i gian, tâm huy t

h ng d n tác gi hoàn thành Lu n v n này

Tác gi xin trân tr ng c m n các Th y, các Cô giáo đã nhi t tình gi ng d y trong th i gian tác gi h c t p t i Tr ng i h c Thu l i, các Th y Cô giáo trong Khoa Kinh t và Qu n lý Tr ng i h c Thu l i n i tác gi th c hi n Lu n

v n đã nhi t tình giúp đ và truy n đ t ki n th c đ tác gi hoàn thành đ c các

n i dung c a đ tài

Tác gi c ng xin dành cho gia đình cùng các đ ng nghi p đang công tác t i

S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Hà N i, Chi c c Th y l i Hà N i, Công ty trách nhiêm h u h n M t thành viên u t phát tri n th y l i Sông Nhu và Phòng Kinh t các huy n Th ng Tín, Phú Xuyên, Thanh Trì đã chia s khó kh n, cung c p tài li u và t o đi u ki n t t nh t đ tác gi có đ thông tin tài li u trong quá trình th c hi n đ tài

Tuy đã có nhi u c g ng nh ng vì th i gian th c hi n Lu n v n có h n, trình

đ b n thân còn h n ch nên không th tránh đ c nh ng sai xót Tác gi xin trân

tr ng và mong đ c ti p thu các ý ki n đóng góp c a các Th y, Cô, b n bè và đ ng nghi p./

Hà N i, ngày 02 tháng 3 n m 2016

Tác gi

Nguy n V n c

L I CAM OAN

Tác gi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân tác gi Các

k t qu nghiên c u và các k t lu n trong lu n v n là trung th c, không sao chép t

b t k ngu n nào và d i b t k hình th c nào Vi c tham kh o các ngu n tài li u (n u có) đã đ c th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh

Hà N i, ngày 02 tháng 03 n m 2016

Tác gi lu n v n

Nguy n V n c

M C L C

QU D ÁN T I 1

1.1 T ng quan v h th ng t i 1

1.1.1 T ng quan v h th ng t i[] 1

1.1.2 N i dung qu n lý khai thác CTTL 2

1.1.3 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác qu n lý khai thác CTTL 2

1.2 Nh ng hi u qu mà h th ng t i mang l i 3

1.2.1 C p n c t i ph c v SXNN 4

1.2.2 Góp ph n phát tri n du l ch sinh thái 4

1.2.3 C p n c ph c v phát tri n công nghi p, d ch v 4

1.2.4 Cung c p ngu n n c sinh ho t cho nhân dân 5

1.2.5 C p n c cho nuôi tr ng th y s n và phát tri n ch n nuôi 5

1.2.6 K t h p ph c v phát tri n lâm nghi p, giao thông 6

1.2.7 Phòng ch ng h n hán, b o v môi tr ng 6

1.3 Ph ng pháp đánh giá HQKT c a h th ng t i 6

1.3.1 Khái ni m v HQKT c a h th ng t i 6

1.3.2 Nguyên t c xác đ nh HQKT c a d án t i 7

1.3.3 Hi u qu kinh t c a h th ng t i trong giai đo n qu n lý v n hành 7

1.3.4 Các ph ng pháp đánh giá HQKT c a h th ng t i 8

1.4 Các ch tiêu đánh giá HQKT và các nhân t nh h ng đ n HQKT c a h th ng t i 12

1.4.1 Ch tiêu t ng h p không đ n v đo[] 12

1.4.2 Ch tiêu giá tr - giá tr s d ng[] 15

1.4.3 Nhóm các ch tiêu chi phí - l i ích[] 15

1.4.4 Nhóm các ch tiêu đánh giá hi u qu t ng m t c a d án th y l i 19

1.4.5 L a ch n ph ng pháp 21

1.4.6 Các nhân t nh h ng đ n HQKT c a h th ng t i 21

1.5 Kinh nghi m qu n lý, v n hành và khai thác h th ng t i 22

1.5.1 Kinh nghi m qu n lý khai thác CTTL n c ngoài 22

1.5.2 Kinh nghi m qu n lý khai thác CTTL trong n c 23

1.6 Các công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài 26

K t lu n Ch ng 1 29

CH NG 2: PHÂN TÍCH HI U QU KINH T SAU C I T O NÂNG C P H TH NG T I TR M B M H NG VÂN 30

2.1 Gi i thi u khái quát v h th ng t i tr m b m H ng Vân 30

2.1.1 V trí đ a lý và nhi m v c a h th ng 30

2.1.2 Hi n tr ng dân s và xã h i trong vùng d án 31

2.1.3 Tình hình s d ng đ t trong vùng 31

2.1.4 nh h ng phát tri n kinh t xã h i trong vùng 32

2.2 Quá trình thi t k , xây d ng h th ng th y l i H ng Vân 33

2.2.1 Hi n tr ng h th ng tr c khi c i t o nâng c p 33

2.2.2 Quy mô thi t k c i t o nâng c p h th ng t i tr m b m H ng Vân 35

2.2.3 Ti n đ th c hi n d án đ n th i đi m hi n nay 39

2.3 Quá trình khai thác, v n hành 40

2.3.1 Gi i thi u khái quát v đ n v qu n lý 40

2.3.2 Công tác qu n lý v n hành các h th ng t i c a Công ty 44

2.3.3 Hi n tr ng qu n lý v n hành h th ng nh ng n m g n đây 44

2.4 Phân tích HQKT sau c i t o nâng c p h th ng t i tr m b m H ng Vân 48

2.4.1 Hi u qu kinh t c a h th ng theo nhi m v thi t k 48

2.4.2 Phân tích HQKT c a h th ng theo th c t khai thác 55

2.4.3 So sánh HQKT c a h th ng theo nhi m v thi t k và th c t khai thác 60 2.4.4 ánh giá chung 62

2.5 Nh ng y u t nh h ng đ n HQKT c a d án trong qu n lý v n hành 62

2.5.1 Nh ng nhân t tích c c 62

2.5.2 Nh ng nhân t làm gi m HQKT c a d án 63

2.5.2.1 V quy ho ch h th ng kênh m ng, c c u cây tr ng 63

K t lu n Ch ng 2 68

CH NG 3: XU T M T S GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HQKT SAU C I T O NÂNG C P H TH NG T I TR M B M H NG VÂN 69

3.1 Khái quát v quy ho ch phát tri n nông nghi p và quy ho ch phát tri n th y l i thành ph Hà N i đ n n m 2020, đ nh h ng đ n n m 2030 69

3.1.1 Quy ho ch phát tri n nông nghi p[] 69

3.1.2 Quy ho ch phát tri n th y l i[] 74

3.1.3 Hi n tr ng phân c p qu n lý CTTL trên đ a bàn thành ph Hà N i 75

3.1.4 Ch ng trình xây d ng nông thôn m i trên đ a bàn thành ph Hà N i 77

3.1.5 K ho ch đ u t xây d ng, c i t o nâng c p hoàn thi n h th ng t i tr m b m H ng Vân 79

3.1.6 nh h ng phát tri n c a Công ty TNHH M t thành viên TPT th y l i Sông Nhu [] 79

3.2 Nguyên t c đ xu t gi i pháp 80

3.3 xu t gi i pháp nâng cao HQKT h th ng t i tr m b m H ng Vân 83

3.3.1 Gi i pháp quy ho ch hoàn thi n h th ng kênh m ng 83

3.3.2 Gi i pháp đ u t xây d ng các h ng m c còn l i và toàn b h th ng 86

3.3.3 Gi i pháp trong giai đo n qu n lý v n hành, khai thác h th ng 90

K t lu n Ch ng 3 101

K T LU N VÀ KI N NGH 102

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 106

PH L C

DANH M C CÁC HÌNH NH

Hình 2.1: B n đ h th ng t i tr m b m H ng Vân 30

Hình 2.2: Tr m b m H ng Vân tr c khi c i t o nâng c p 33

Hình 2.3: Công trình đ u m i tr m b m H ng Vân sau khi c i t o nâng c p 36

Hình 2.4: B n v m t c t d c nhà máy tr m b m H ng Vân 37

Hình 2.5: Kênh B c – h th ng t i tr m b m H ng Vân 38

Hình 2.6: Mô hình qu n lý th y l i c a thành ph Hà N i 45

Hình 2.7: Bi u đ di n bi n m c n c sông H ng t i Hà N i trong mùa ki t[] 65

Hình 3.1: Gi i pháp công ngh ti t li m n c t i 92

Hình 3.2: Kiên c hóa kênh t i n i đ ng b ng c u ki n bê tông đúc s n 93 Hình 3.3: Hình th c tuyên truy n v công tác qu n lý, khai thác và b o v CTTL 98

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: Các lo i di n tích đ t khu v c nghiên c u 31

B ng 2.2: Th ng kê các công trình trên kênh thay th công trình c 39

B ng 2.3: Th c tr ng t ch c và c c u nhân l c c a Công ty 41

B ng 2.4: K t qu th c hi n d ch v t i, tiêu n m 2014 - 2015 43

B ng 2.5: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p tr c khi có d án 50

B ng 2.6: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p sau khi có d án 50

B ng 2.7: Giá tr thu nh p thu n túy t ng thêm t SXNN (theo thi t k ) 51

B ng 2.8: Thu nh p thu n tuý nuôi tr ng thu s n tr c khi có d án 52

B ng 2.9: Thu nh p thu n tuý t nuôi tr ng thu s n sau khi có d án 52

B ng 2.10: T ng h p thu nh p thu n túy hàng n m c a d án theo thi t k 53

B ng 2.11: T ng h p chi phí qu n lý v n hành hàng n m (CQLVH ) 56

B ng 2.12: N ng su t cây tr ng bình quân sau khi d án đ a vào khai thác 57

B ng 2.13: Giá tr thu nh p thu n túy t ng thêm hàng n m t SXNN 57

B ng 2.14: Thu nh p thu n tuý hàng n m t nuôi tr ng thu s n 57

B ng 2.15: T ng thu nh p thu n túy th c t hàng n m c a d án 58

B ng 2.16: T ng s n l ng l ng th c quy thóc khi đ a d án vào khai thác 59

B ng 2.17: So sánh các ch tiêu HQKT theo thi t k và th c t c a h th ng 61

DANH M C CÁC T VI T T T

CTTL Công trình th y l i

TPT u t phát tri n HQKT Hi u qu kinh t

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trong h th ng CTTL, h th ng t i gi vai trò quan tr ng, làm nhi m v d n

n c t các công trình đ u m i ph c v s n xu t, cung c p n c sinh ho t, c i t o môi tr ng góp ph n n đ nh, phát tri n s n xu t, c i thi n đ i s ng dân sinh

Nh n th y vai trò quan tr ng này nên Chính ph , B Nông nghi p và PTNT và các

đ a ph ng đã t p trung các ngu n l c th c hi n đ u t xây d ng CTTL gi i quy t tình tr ng khô h n, thi u n c sinh ho t cho ng i dân

Th t ng Chính ph đã ký Quy t đ nh s 491/Q -TTg ngày 14/6/2010 ban hành B tiêu chí Qu c gia v nông thôn m i g m 19 tiêu chí trong đó tiêu chí th y

l i v trí th ba: “H th ng thu l i c b n đáp ng yêu c u s n xu t và dân sinh”

H ND thành ph Hà N i đã thông qua Ngh quy t s 03/2010/NQ-H ND ngày 21/4/2010 v xây d ng nông thôn m i thành ph Hà N i giai đo n 2010-2020,

t m nhìn đ n n m 2030 v i m c tiêu “Xây d ng nông thôn m i Th đô Hà N i là kinh t phát tri n toàn di n, b n v ng; xây d ng c s h t ng đ ng b , hi n đ i; nâng cao đ i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân; b o đ m an ninh chính tr và

tr t t an toàn xã h i góp ph n xây d ng Th đô v n minh, hi n đ i Thành ph

ph n đ u đ n n m 2015 có t 40- 45% s xã đ t chu n nông thôn m i; đ n n m

2020 có thêm t 40- 45% s xã đ t chu n nông thôn m i và đ nh h ng đ n n m

2030, Hà N i hoàn thành xây d ng nông thôn m i t t c 401 xã thu c đ a bàn” Trong đó vi c đ u t xây d ng, c i t o nâng c p nh m hoàn thi n h th ng th y l i

là m t trong nh ng m c tiêu quan tr ng

UBND thành ph Hà N i đã ban hành Quy t đ nh s 2333/Q -UBND ngày

25 tháng 5 n m 2010 phê duy t án Xây d ng nông thôn m i thành ph Hà N i giai đo n 2010-2020, đ nh h ng 2030, trong đó chú tr ng n i dung xây d ng h

th ng th y l i, đ ra các gi i pháp th c hi n, chính sách h tr nh m đ t đ c m c tiêu và các tiêu chí c a ch ng trình xây d ng nông thôn m i trên đ a bàn Th đô

Hi n nay, trên đ a bàn thành ph Hà N i đã có m t s h th ng t i đ c đ u

t xây d ng và khai thác hi u qu nh : h th ng t i tr m b m H ng Vân (huy n

Th ng Tín; Phù Sa (th xã S n Tây); h th ng t i tr m b m p B c (huy n ông Anh); an Hoài ( an Ph ng); Thanh i m (Mê Linh); Trung Hà (Ba Vì) và các

h th ng t i b ng tr ng l c l y n c t các h ch a n c nh h th ng t i các h

ch a: Su i Hai, ng Mô, ng S ng, Xuân Khanh, Quan S n…

th y rõ hi u qu t ng h p c a các d án đ u t xây d ng th y l i, kh c

ph c tình tr ng xu ng c p và nâng cao hi u qu khai thác c a các h th ng t i thì

vi c phân tích HQKT c a h th ng đóng vai trò quan tr ng, qua đó s góp ph n giúp các nhà qu n lý phát hi n đ c nh ng t n t i, nh ng b t c p c a công tác qu n

lý h th ng đ có các gi i pháp phù h p trong quy ho ch, thi t k , xây d ng, c i t o, nâng c p và qu n lý v n hành, khai thác công trình nh m đ t HQKT cao và hoàn thành t t các m c tiêu đã đ ra

Vai trò quan tr ng c a các h th ng t i đ c th hi n khá rõ ràng, nh ng

hi n nay v n ch a có m t ph ng pháp lu n th c s hoàn thi n và c p nh t đ y đ các thông tin, d li u đ đánh giá HQKT c a lo i hình CTTL này, vì v y vi c l a

ch n gi i pháp công trình trong giai đo n l p d án đ u t , thi t k c i t o nâng c p

ch a đ c quan tâm đúng m c; kh n ng thuy t ph c đ u t trong các giai đo n quy ho ch, l p d án ch a cao, tính thuy t ph c trong b c thi t k ch a đ m b o

và đ c bi t là vi c ch a phát huy đ y đ HQKT c a h th ng khi đ a vào khai thác

Nh v y, vi c phân tích HQKT h th ng t i trong giai đo n đ u t xây d ng

c ng nh giai đo n qu n lý, khai thác s là c s quan tr ng đ có các gi i pháp nâng cao HQKT c a h th ng Xu t phát t nh ng v n đ nêu trên, tác gi ch n đ

tài lu n v n th c s v i tên g i: “Gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t sau c i t o nâng c p h th ng t i tr m b m H ng Vân, thành ph Hà N i” v i mong mu n

đóng góp, chia s nh ng k t qu nghiên c u và nh ng v n đ khoa h c mà tác gi quan tâm

2 M c đích nghiên c u đ tài

tài nghiên c u nh m m c đích phân tích HQKT sau c i t o nâng c p h

th ng t i tr m b m H ng Vân, thành ph Hà N i qua đó đ xu t các gi i pháp

nh m nâng cao HQKT c a h th ng

3 i t ng và ph m vi nghiên c u đ tài

a i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c a đ tài là HQKT sau c i t o nâng c p h th ng t i tr m

b m H ng Vân, phân tích nh ng t n t i h n ch , nhân t nh h ng t i HQKT trong quá trình khai thác và đ xu t gi i pháp nh m nâng cao HQKT c a h th ng

b Ph m vi nghiên c u

- V n i dung: D a trên c s lý lu n v HQKT d án th y l i đ phân tích HQKT sau c i t o nâng c p h th ng t i tr m b m H ng Vân qua đó đ xu t gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t c a h th ng;

- V không gian và th i gian: tài t p trung nghiên c u, thu th p s li u v

h th ng t i tr m b m H ng Vân thu c đ a bàn các huy n Th ng Tín, Thanh Trì

và Phú Xuyên - thành ph Hà N i Trong đó huy n Th ng Tín (26/29 xã, th tr n);

m t ph n di n tích phía nam huy n Thanh Trì g m 5 xã (T Thanh Oai, V nh

Qu nh, Ng c H i, i Áng, Liên Ninh) và ph n di n tích phía ông b c huy n Phú Xuyên g m 3 xã, th tr n (V n Nhân; Nam Phong, th tr n Phú Minh)

4 Ph ng pháp nghiên c u

đ m b o hoàn thành các n i dung và gi i quy t các v n đ nghiên c u c a

đ tài, tác gi đ xu t s d ng các ph ng pháp nghiên c u sau đây:

tài nghiên c u ng d ng c s lý thuy t v phân tích HQKT d án xây

d ng th y l i, áp d ng đ phân tích HQKT sau c i t o nâng c p h th ng t i tr m

b m H ng Vân Qua đó đ xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu khai thác

h th ng

b Ý ngh a th c ti n

K t qu nghiên c u đ tài s đ c s d ng trong th c ti n phân tích HQKT các d án c i t o nâng c p h th ng t i, các gi i pháp đ xu t s là nh ng g i ý cho các các c quan t v n, nh ng ng i làm công tác qu n lý, khai thác, v n hành

h th ng công trình nh m m c đích nâng cao HQKT d án

6 K t qu d ki n đ t đ c

tài đ c th c hi n nh m gi i quy t nh ng n i dung chính sau đây:

- H th ng hóa c s lý lu n v phân tích HQKT, hình th c đ u t xây d ng

và hi u qu đ t đ c c a h th ng t i; làm rõ khái ni m, nêu ph ng pháp xác

đ nh và các ch tiêu đánh giá HQKT c a h th ng t i, các nhân t nh h ng đ n HQKT c a lo i h th ng t i

- Phân tích th c tr ng HQKT c a h th ng t i tr m b m H ng Vân Qua k t

qu phân tích s làm rõ nh ng nhân t c n phát huy; nh ng t n t i, h n ch c n

kh c ph c đ đ xu t gi i pháp phù h p v m t kinh t - k thu t trong các giai

đo n t quy ho ch, l p d án đ u t , thi t k , thi công xây d ng đ m b o phát huy

đ y đ n ng l c thi t k và hi u qu đ u t d án

- Nghiên c u đ xu t nh ng gi i pháp phân c p qu n lý, khai thác, v n hành

h th ng công trình nh m nâng cao HQKT c a h th ng

th ng th y l i có th là sông, su i, h ch a ho c n c ng m H th ng th y l i nói chung và h th ng t i nói riêng là t p h p các th ng công trình t đ u m i đ n m t

ru ng, b o đ m cung c p n c cho cây tr ng nh m th a mãn yêu c u n c cho cây

tr ng phát tri n t t và có n ng su t cao Th c t , h th ng t i th ng là h th ng

ph i đáp ng yêu c u t ng h p l i d ng cho nhi u ngành khác nhau, không ch gi i quy t c p n c cho nông nghi p mà còn ph i gi i quy t c p n c cho nhi u ngành kinh t qu c dân khác nh c p n c cho sinh ho t, công nghi p, phát đi n, ch n nuôi, phát tri n thu s n, giao thông thu , du l ch, c i t o môi tr ng

H th ng t i bao g m:

- C m công trình đ u m i t i có th là c ng l y n c, c ng l y n c k t h p

v i đ p dâng, h ch a n c, tr m b m t i, tr m b m t i tiêu k t h p

- H th ng d n n c g m h th ng kênh m ng ho c đ ng ng c p n c t công trình đ u m i c p n c t i m t ru ng

- Các công trình trên h th ng t i g m: các c ng l y n c đ u kênh, các công trình v t v t ch ng ng i nh : C ng lu n, xi phông, c u máng, tuy-nel, c ng đi u

ti t, đ p dâng, các công trình n i ti p nh d c n c, b c n c, đ ng tràn bên, c ng tháo n c cu i kênh, công trình l ng cát và h th ng các công trình đo n c

- H th ng đi u ti t n c m t ru ng nh b vùng, b th a, rãnh t i, các công trình t i m t ru ng

[1] Ph m Ng c H i, T ng c Khang, Bùi Hi u, Ph m Vi t Hòa (2007) - Giáo trình quy ho ch và thi t k h

th ng th y l i t p I, Nhà xu t b n Xây d ng, Hà N i

(1) Qu n lý n c: i u hoà phân ph i t i, tiêu n c công b ng, h p lý trong

h th ng CTTL, đáp ng yêu c u ph c v s n xu t nông nghi p, đ i s ng dân sinh, môi tr ng và các ngành kinh t qu c dân khác

(2) Qu n lý công trình: Ki m tra, theo dõi, phát hi n và x lý k p th i các s

c trong h th ng CTTL, đ ng th i th c hi n t t vi c duy tu, b o d ng,

s a ch a nâng c p công trình, máy móc, thi t b ; b o v và v n hành công trình theo đúng quy chu n, tiêu chu n k thu t, đ m b o công trình v n hành an toàn, hi u qu và s d ng lâu dài

(3) T ch c và qu n lý kinh t : Xây d ng mô hình t ch c h p lý đ qu n lý,

s d ng có hi u qu ngu n v n, tài s n và m i ngu n l c đ c giao nh m

th c hi n và hoàn thành t t nhi m v khai thác, b o v CTTL, kinh doanh

t ng h p đa m c tiêu theo qui đ nh c a pháp lu t

1.1.3 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác qu n lý khai thác CTTL

Th c t ho t đ ng qu n lý khai thác CTTL n c ta hi n nay đã xu t hi n

m t s nhân t ch y u sau nh h ng đ n công tác qu n lý khai thác CTTL:

(1) Ho t đ ng c a công tác qu n lý khai thác CTTL đã đ c Nhà n c ta xác

đ nh là ho t đ ng công ích, v a mang tính kinh t , đ ng th i mang tính xã

h i; không vì m c tiêu l i nhu n, do v y các doanh nghi p qu n lý khai thác CTTL t p trung vào m c tiêu n đ nh xã h i nhi u h n thông qua các

ho t đ ng t i tiêu ph c v s n xu t nông nghi p, dân sinh c a mình

(2) H th ng CTTL đ c đ u t qua nhi u th h , b ng nhi u ngu n v n, có giá tr l n, l i phân b trên đ a bàn r ng Vi c qu n lý h th ng CTTL h t

s c khó kh n, t n nhân l c; ngu n kinh phí dành cho b o trì, duy tu h

th ng công trình đ m b o ph c v s n xu t là r t l n Trong khi đó, ngu n thu ch y u t th y l i phí, thi u n đ nh do di n tích t i, tiêu luôn bi n

đ ng và ngu n kinh phí c p bù khó bù đ p chi phí

(3) Ho t đ ng qu n lý khai thác CTTL t o ra s n ph m là lo i hàng hóa có tính đ c thù cao, khó đ nh giá Ng i cung c p d ch v không th l a ch n

đ c khách hàng, v i th tr ng bó h p, g n nh c đ nh v i m t nhóm khách hàng

(4) Công tác qu n lý khai thác CTTL mang tính th i v , h th ng CTTL tr i

r ng nên vi c b trí và s d ng lao đ ng h p lý là bài toán h t s c khó

kh n cho các doanh nghi p Vi c t ch c s n xu t c ng ph thu c nhi u vào th i ti t, mùa v nên tính ch đ ng không cao K t khi Nhà n c

th c hi n chính sách mi n thu th y l i phí, ho t đ ng c a các T ch c h p tác dùng n c c ng kém hi u qu N n kinh t phát tri n, thu nh p c a

ng i nông dân quá th p so v i m t b ng chung nên s n xu t nông nghi p không còn h p d n v i ng i nông dân, nhi u h gia đình b hoang ru ng

đ t ra đô th ki m s ng c ng là m t thách th c r t l n đ i v i các nhà

ho ch đ nh chính sách qu n lý khai thác CTTL

Nh ng y u t trên đã làm cho công tác qu n lý khai thác CTTL không th c s

h p d n v i các doanh nghi p thu c thành ph n kinh t ngoài Nhà n c Cùng v i

vi c ch m đ i m i trong ban hành c ch , chính sách đ c thù c a ngành đã làm ho t

đ ng qu n lý khai thác CTTL cho đ n nay v n n ng v k ho ch hóa t p trung, đi

ch m so v i s v n hành chung trong n n kinh t th tr ng c a đ t n c

1.2 Nh ng hi u qu mà h th ng t i mang l i

H th ng thu l i nói chung và h th ng t i nói riêng có vai trò quan tr ng trong vi c n đ nh s n xu t và an sinh xã h i Tuy nó không mang l i l i nhu n m t cách tr c ti p mà mang l i nh ng ngu n l i gián ti p nh vi c phát tri n ngành này thì kéo theo nhi u ngành khác phát tri n theo T đó t o đi u ki n cho n n kinh t

phát tri n và góp ph n đ y m nh công cu c công nghi p hóa hi n đ i hóa đ t n c

Hi u qu mà h th ng t i mang l i đ c th hi n m t s n i dung chính sau:

1.2.1 C p n c t i ph c v SXNN

H th ng t i góp ph n n đ nh t ng n ng su t s n l ng cây tr ng, đ c bi t là cây lúa n c Theo s li u th ng kê c a Trung tâm Tin h c và Th ng kê - B Nông nghi p và PTNT, tính đ n nay, trên ph m vi c n c, các h th ng th y l i đã đ m

b o cung c p n c t i cho h n 10,1 tri u héc-ta đ t s n xu t nông nghi p hàng

n m, trong đó di n tích lúa 7,835 tri u ha/n m, n ng su t bình quân đ t 57,7 t /ha;

t ng s n l ng cây l ng th c có h t đ t x p x 50,5 tri u t n; t ng giá tr t SXNN

n m 2015 đ t trên 637,4 nghìn t đ ng, đ a Vi t Nam t ch thi u l ng th c đ n nay đã tr thành m t trong ba n c xu t kh u g o l n nh t th gi i v i t ng giá tr

1.2.3 C p n c ph c v phát tri n công nghi p, d ch v

Vùng ng b ng sông H ng có nhi u ti m n ng, đi u ki n phát tri n công nghi p nên đã phát tri n tr thành m t trong nh ng vùng công nghi p l n c a đ t

n c v i các khu công nghi p quy mô t i Hà N i, H i Phòng, H i D ng, Thái Bình, Nam nh, H ng Yên… v i các ngành s n xu t đa d ng và phong phú

Các công CTTL đã tr c ti p ho c gián ti p cung c p n c cho phát tri n công nghi p, ti u công nghi p, các làng ngh nh : kênh m ng thu l i cung c p

m t ph n n c s n xu t cho các xí nghi p, cung c p n c cho công nhân sinh ho t (tr c ti p hay gián ti p làm t ng n c ng m trong các gi ng), ph n l n các làng ngh nông thôn đ u nh h th ng thu l i c p và thoát n c Các làng ngh , khu

công nghi p nh t i các t nh Phú th , Thái Nguyên, L ng S n, B c Ninh, Thái Bình, Hà Nam, Nam nh, V nh Phúc, Hà N i, H i Phòng C ng đ c h th ng thu l i c p, thoát n c toàn b ho c m t ph n (tr c ti p hay gián ti p)

Nhi u công trình h ch a thu l i đã k t h p c p n c cho thu đi n nh các

h : Cúa t, Núi C c, C m S n, Khuôn Th n, Tà Keo, Yazun h ,

1.2.4 Cung c p ngu n n c sinh ho t cho nhân dân

Hi n nay v i 67,7% dân s Vi t Nam s ng nông thôn, các h th ng t i đ u

t o ngu n n c sinh ho t cho dân c b ng cách ho c tr c ti p l y n c t các h

ch a, sông ngòi, kênh m ng ho c gián ti p nh nâng cao m c n c ng m các

gi ng đào, nh ng n i đ m b o ngu n n c sinh ho t là nh ng n i có kênh m ng thu l i đi qua Hi n nay nông thôn đã có 84% s h gia đình đã đ c c p n c

h p v sinh

H th ng th y l i cung c p n c cho các h nông dân đ c bi t t i các vùng sâu, vùng xa thu c mi n đ i núi, đó ch a có đ c h th ng c p n c s ch công nghi p cho sinh ho t thì các gia đình nông dân th ng t n s d ng ngu n n c t các h th ng th y l i (h ch a n c, n c trên kênh m ng) đ cho sinh ho t gia đình (n u n, gi t, t m, v sinh, ch n nuôi, t i v n…)

1.2.5 C p n c cho nuôi tr ng th y s n và phát tri n ch n nuôi

m n vùng ven bi n

H th ng t i còn là môi tr ng, là ngu n cung c p n c cho ngành ch n nuôi gia súc, gia c m và th y c m c p n c t i cho các đ ng c ch n nuôi, c p n c cho các c s gi t m gia súc, gia c m…

1.2.6 K t h p ph c v phát tri n lâm nghi p, giao thông

Các CTTL t i các t nh Mi n núi, Trung du phía B c, Tây nguyên, Nam b , khu B n c còn c p n c, gi m cho các v n m cây, cho vi c tr ng r ng nh t

là các h ch a trên vùng cao dùng làm n c t i cho cây v n m lâm nghi p

và cung c p n c b o v r ng nh đ d p l a khi x y ra cháy r ng H th ng thu

l i ph c v phát tri n r ng phòng h , r ng đ u ngu n Các b kênh m ng, đ p

ch n n c, c u máng đ c t n d ng k t h p giao thông đ ng b Giao thông th y

t n d ng kênh m ng đ c phát tri n m nh vùng ng b ng sông C u Long

1.2.7 Phòng ch ng h n hán, b o v môi tr ng

Các h th ng t i tác đ ng tích c c đ n môi tr ng n c, đi u ti t n c gi a mùa l và mùa ki t, làm t ng l ng dòng ch y ki t B sung l ng n c ng m t các kênh m ng và n c m t ng m xu ng làm t ng n c ng m H th ng t i góp

ph n c i t o đ t, làm cho đ t có đ m c n thi t đ không b b c màu, c i t o đ t,

l ng (th hi n quan h gi a chi phí đã b ra c a d án và các k t qu đ t đ c theo

m c tiêu c a d án) Ngoài các l i ích khó l ng hóa đ c nh : l i ích v môi

tr ng, xã h i,… M c tiêu kinh t c a m t d án t i là hi u qu t c p n c cho SXNN, c p n c cho sinh ho t, ch n nuôi; công nghi p; th y s n; d ch v du l ch…

i v i các d án th y l i ph c v SXNN, dân sinh kinh t xã h i thu c lo i

đ u t c s h t ng (đ u t công) khác v i các d án đ u t mang tính kinh doanh thu n túy nên vi c phân tích, đánh giá hi u qu đ u t d án t i ch y u t p trung

phân tích đánh giá HQKT đ đánh giá l i ích mà d án mang l i cho SXNN, dân sinh và c i t o môi tr ng trong l u v c

1.3 2 Nguyên t c xác đ nh HQKT c a d án t i

- Ph i xem xét, phân tích HQKT c a h th ng trong tr ng h p có d án và không có d án Hi u qu mà d án mang l i là ph n hi u qu t ng thêm gi a

tr ng h p có d án so v i khi không có d án;

- Khi nghiên c u, xác đ nh HQKT c a CTTL, ngoài vi c đánh giá hi u qu v

m t kinh t còn ph i đánh giá hi u qu v m t b o v môi tr ng và vi c c i thi n các ch tiêu kinh t xã h i khác;

- Khi phân tích tính toán hi u qu v n đ u t , c n xét t i s gián đo n v m t

th i gian th c hi n d án trong giai đo n b v n và giai đo n thu nh n k t qu

- Khi quy ho ch, thi t k công trình, nh t thi t ph i xác đ nh HQKT t ng đ i

- Khi xây d ng công trình, v a ph i quan tâm đ n l i ích tr c m t, l i v a

ph i quan tâm đ n l i ích lâu dài Không nên vì l i ích tr c m t mà không tính đ n

l i ích lâu dài, ho c h n ch vi c phát huy hi u qu c a d án trong t ng lai

- Ph i xem xét HQKT c a d án c v m t kinh t và tài chính Hay nói cách khác ph i đ ng trên giác đ n n kinh t qu c dân và nhà đ u t đ xem xét tính hi u

qu c a d án D án ch kh thi khi đ t hi u qu c v m t kinh t và tài chính

- Do ti n t có giá tr theo th i gian, nên trong nghiên c u HQKT ph i xét t i

y u t th i gian c a các dòng ti n chi phí và thu nh p c a d án

1.3.3 H i u qu kinh t c a h th ng t i trong giai đo n qu n lý v n hành

i v i các d án đã đi vào qu n lý khai thác, vi c phân HQKT c a d án luôn gi vai trò quan tr ng đ rút ra các bài h c, đánh giá nh ng k t qu đ t đ c

và tìm ra gi i pháp nh m nâng cao HQKT xã h i c a d án

Hi u qu kinh t c a CTTL là hi u qu mang tính t ng h p, vì CTTL th ng

là công trình công ích ph c v đa m c tiêu đánh giá đ c HQKT mà CTTL mang l i trong giai đo n qu n lý v n hành ng i ta th ng s d ng nhi u nhóm ch tiêu, trong m i nhóm ch tiêu l i có nhi u ch tiêu Các nhóm ch tiêu th ng đ c

s d ng trong đánh giá g m có:

- Nhóm ch tiêu đánh giá t ng m t HQKT c a d án g m: s thay đ i di n tích đ t nông nghi p; t ng n ng su t cây tr ng; s thay đ i giá tr t ng s n l ng, tình hình lao đ ng, t su t hàng hoá nông s n; t ng thêm vi c làm cho ng i dân;

t ng thu nh p cho ng i h ng l i…các ch tiêu này đ c s d ng khi c n phân

bi t tính v t tr i c a m t ho c m t s m t hi u qu nhà đ u t c n quan tâm

- Nhóm ch tiêu phân tích trình đ s d ng đ ng v n g m: Ch tiêu l ng v n

đ u t cho m t đ n v di n tích đ t canh tác, l ng v n đ u t cho m t đ n v di n tích đ t gieo tr ng, l ng v n đ u t cho m t đ n v giá tr s n l ng nông nghi p

t ng thêm, h s hi u qu v n đ u t …

- Nhóm ch tiêu th i gian hoàn v n và bù v n đ u t chênh l ch Nhóm ch tiêu này nh m đánh giá kh n ng thu h i v n đ u t c a d án cho ch đ u t , th i gian bù v n đ u t chênh l ch dùng trong so sánh l a chon ph ng án (ch tiêu s

d ng t ng đ ng v i ch tiêu này là ch tiêu t ng chi phí ho c chi phí đ n v t i thi u Zmin) Ch tiêu th i gian hoàn v n dùng trong vi c đánh giá HQKT c a m t

ph ng án so v i tiêu chu n k v ng c a ch đ u t v th i gian hoàn v n;

- Nhóm ch tiêu phân tích l i ích - chi phí là ph ng pháp m i, hi n đang

đ c s d ng ph bi n M t trong nh ng u đi m v t tr i c a ph ng pháp này so

v i các ph ng pháp s d ng các ch tiêu nêu trên là xét t i y u t th i gian c a dòng ti n d án, m t cách ti p c n phù h p trong đi u ki n n n kinh t th tr ng

1.3.4 Các ph ng pháp đánh giá HQKT c a h th ng t i

ánh giá HQKT bao g m nh ng ho t đ ng nh m ki m tra xem xét sau nh ng giai đo n nh t đ nh đã đ ra c a d án, ho c chu kì qu n lý, công trình có đ t đ c

nh ng m c tiêu, nhi m v đ ra hay không? các l i ích thu đ c t h th ng t i có

bù đ p đ c các kho n chi phí b ra đ th c hi n các m c tiêu đó không? m c đ

phù h p c a các m c tiêu đ ra nh th nào? t đó có nh ng gi i pháp nh m nâng cao HQKT c a h th ng

đánh giá HQKT c a d án th ng ph i k t h p dùng nhi u ph ng pháp vì không th dùng m t ch tiêu đ n đ c hay m t ph ng pháp đ xác đ nh, mà c n

ph i dùng k t h p các ch tiêu, các nhóm ch tiêu và các ph ng pháp khác nhau đ xác đ nh HQKT Vì m i ch tiêu, m i ph ng pháp ch ph n ánh đ c m t m t HQKT c a d án Các ph ng pháp đánh giá HQKT c a d án bao g m:

- Ph ng pháp dùng m t ch tiêu t ng h p không đ n v đo;

ph ng án b ng m t ch tiêu t ng h p, tính g p đ c t t c các ch tiêu mu n so sánh Ph ng pháp này th ng đ c áp d ng đ so sánh l a ch n các ph ng án khi mà chúng có nhi u ch tiêu, m c đ quan tr ng c a m i ch tiêu đ u đáng k

* u đi m:

- Vi c so sánh l a ch n đ n gi n và th ng nh t vì ch dùng m t ch tiêu duy

nh t - Ch tiêu t ng h p không đ n v đo;

- Có th đ a nhi u ch tiêu vào so sánh, giúp cho vi c so sánh có tính t ng h p

và ph n ánh đ c t t c các m t, các khía c nh c a các ph ng án;

- Có th tính đ n c các ch tiêu khó th l ng hóa và các ch tiêu ch có th

di n t b ng l i, ví d nh tính th m m , khía c nh tâm lý… b ng ph ng pháp cho

đi m c a chuyên gia

j ij i i=1

ij

ij n

ij j=1

+ D mang tính ch quan trong b c cho đi m m c quan tr ng c a các ch tiêu và d b che l p m t ch tiêu ch y u n u đ a quá nhi u ch tiêu vào so sánh…

B c 2: Tính ch tiêu giá tr s d ng t ng h p (không đ n v đo)

1.3.4 3 Ph ng pháp phân tích chi phí – l i ích (CBA)[ 4

]

Ph ng pháp phân tích chi phí - l i ích đang đ c áp d ng r ng rãi trên th

gi i, nó là c s đ các nhà đ u t đ a ra nh ng quy t đ nh h p lý v vi c có th c

hi n hay không th c hi n d án đ u t và c ng là c n c đ đánh giá HQKT c a d

án Ph ng pháp CBA s d ng ba ch tiêu sau đ đo hi u qu c a d án đó là:

+ Có tính toán cho c vòng đ i c a d án, giá tr ti n t theo th i gian;

+ Có th tính đ n nhân t tr t giá và l m phát thông qua vi c đi u ch nh các

ch tiêu: Doanh thu, chi phí và tr s c a su t chi t kh u;

+ Có tính đ n nhân t r i ro thông qua m c đ t ng tr s c a su t chi t kh u; + Có th so sánh các ph ng án có v n đ u t khác nhau v i đi u ki n lãi su t

đi vay và lãi su t cho vay b ng nhau nh m t cách g n đúng

+ Khó d báo chính xác các ch tiêu cho c vòng đ i d án

+ Ch tiêu NPV ph thu c nhi u vào h s chi t kh u

+ Hi u qu không bi u di n d i d ng t s , ch a đ c so v i m t ng ng

hi u qu có tr s d ng khác 0

1.4 Các ch tiêu đánh giá HQKT và các nhân t nh h ng đ n HQKT c a h

th ng t i

Phân tích đánh giá tính b n v ng v hi u qu c a d án, trên c s phân tích

t ng quan gi a toàn b chi phí c n thi t cho vi c th c hi n m c tiêu kinh t - xã

h i c a d án đã đ t ra và các l i ích mà d án mang l i thông qua các ch tiêu hi u

qu đ u t Hi n nay, ng i ta th ng dùng các ch tiêu sau:

- Ch tiêu t ng h p không đ n v đo;

- Ch tiêu giá tr - giá tr s d ng;

- Hàm m c tiêu có th là c c đ i (max) ho c c c ti u (min)

- Hàm m c tiêu đ c ch n là c c đ i khi s l ng các ch tiêu có xu h ng

c c đ i chi m đa s và ng c l i

B c 2: Xác đ nh h ng cho các ch tiêu và làm cho các ch tiêu đ ng h ng

Tu theo tiêu chu n l a ch n b c 1 s ch n m c tiêu c a ph ng án là giá

tr c c đ i hay c c ti u D a vào hàm m c tiêu đó s xem xét các ch tiêu đang xét

Vi c tri t tiêu đ n v đo c a các ch tiêu hay là vi c qui đ i các ch tiêu thành

ch s so sánh đ c th c hi n theo nhi u ph ng pháp V i các ch tiêu v n đã không có đ n v đo c ng ph i tính l i theo ph ng pháp này M t s ph ng pháp chính th ng đ c s d ng nh sau:

a Ph ng pháp Pattern

ij

ij n

ij j=1

c a m t ch tiêu nào đó m t khi đã đ c xác đ nh thì gi ng nhau cho m i ph ng

án Có nhi u ph ng pháp xác đ nh tr ng s nh ng hay dùng nhi u nh t là ph ng pháp cho đi m c a chuyên gia N i dung c a ph ng pháp này nh sau:

M i chuyên gia s có 100 đi m đ phân cho các ch tiêu tu theo t m quan

tr ng do chuyên gia t cho Tr ng s c a ch tiêu i (Wi) theo công th c 1.8:

n ji j=1 i

B

W = n.100

∑

(1.8)

Trong đó: Bji - đi m s c a chuyên gia j cho ch tiêu i;

n - s chuyên gia Ngoài ra còn dùng ph ng pháp ma tr n vuông c a Warkentin đ xác đ nh

Ph ng án j nào có tr s Vj bé nh t hay l n nh t là ph ng án t i u tu theo

ch tiêu t i u là bé nh t hay l n nh t

- Tr ng h p so sánh c p đôi: Theo Schiller, ph ng pháp này kh c ph c

đ c các nh c đi m c a ph ng pháp trên là k t qu tính toán b ph thu c vào cách ch n tr s c s đ làm m t đ n v đo c a các ch tiêu c ng nh ph thu c vào

vi c l a ch n h ng các ch tiêu M t trong nh ng bi n lo i c a ph ng pháp dùng

ch tiêu t ng h p không đ n v đo là ph ng pháp đa giác Ph ng pháp này s

d ng m t h to đ nhi u tr c M i m t ch tiêu t ng ng v i m t tr c, trên các

tr c s ghi tr s c a các ch tiêu cho m i ph ng án B m t c a m i đa giác là giá

tr t ng h p c a m i ph ng án Tu theo hàm m c tiêu là c c đ i hay c c ti u ta

ch n ph ng án có di n tích là l n nh t hay bé nh t là t t nh t

1.4 2 Ch tiêu giá tr - giá tr s d ng[ 6

]

Khi đánh giá s d ng công th c sau:

j dj j

Sdj - giá tr s d ng t ng h p tính cho m t đ ng chi phí c a ph ng án j

Sj - giá tr s d ng t ng h p không đ n v đo c a ph ng án j xác đ nh b ng

ph ng pháp ch tiêu t ng h p không đ n v đo đã trình bày m c trên đây, t c là:

Ch tiêu 1: Giá tr t ng đ ng Theo ph ng pháp này, toàn b chu i dòng

ti n t c a d án trong su t th i k phân tích đ c qui đ i t ng đ ng thành:

- Giá tr hi n t i c a hi u s thu chi, còn g i là giá tr thu nh p hi n t i;

- Giá tr t ng lai c a hi u s thu chi còn g i là giá tr thu nh p ròng t ng lai;

- H s thu chi phân ph i đ u hàng n m

M i giá tr đó là m t đ đo HQKT c a d án và đ c dùng làm c s đ so sánh ph ng án

Ch tiêu 2: Su t thu l i - ng i ta g i m c lãi su t làm cho giá tr t ng đ ng

c a ph ng án b ng không là su t thu l i n i t i (IRR) c a ph ng án ó là m t

[6] Nguy n Bá Uân (2013), bài gi ng Qu n lý d án xây d ng nâng cao tr 183

[7] Nguy n Bá Uân – Ngô Th Thanh Vân (2006), giáo trình Kinh t th y l i tr 164

đ đo hi u qu hay đ c dùng nh t hi n nay Ngoài ra còn có m t s ch tiêu su t thu l i khác nh : Su t thu l i ngo i lai, su t thu l i tái đ u t t ng minh Trong

ph m vi đ tài này, tác g i ch gi i thi u ch tiêu su t thu l i n i t i

Ch tiêu 3: T s l i ích chi phí (B/C) ó là t s gi a giá tr t ng đ ng l i ích và giá tr t ng đ ng c a chi phí

1.4.3.1 Ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i (NPV):

Ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i NPV c a m t d án đ u t là l i nhu n ròng c a d án trong vòng đ i kinh t c a nó đ c quy v hi n t i Tùy theo m c đích c a vi c xác đ nh l i ích c a d án mà ta có ch tiêu giá tr hi n t i ròng trong phân tích kinh t , và đ c xác đ nh theo công th c 1.15:

H - giá tr thu h i khi k t thúc d án;

n - th i k tính toán (tu i th c a DA hay th i kì t n t i c a DA);

r - t l chi t kh u (còn g i là lãi su t chi t kh u)

NPV là giá tr ròng quy v hi n t i c a d án đ u t , ngoài ra c ng là m i chi phí và thu nh p c a d án thu c dòng ti n t đ u đã tính trong NPV M i d án khi phân tích kinh t , n u NPV>0 đ u đ c xem là có hi u qu i u này c ng có ngh a

là khi NPV=0 thì d án đ c xem là hoàn v n, khi NPV<0 thì d án không hi u

qu và không nên đ u t d i góc đ HQKT T ng quát là v y, nh ng trong th c

t , khi phân tích HQKT m t d án, có kh n ng x y ra m t s tr ng h p sau:

- Tr ng h p các d án đ c l p t c là các d án không thay th cho nhau

đ c Trong tr ng h p này n u l ng v n đ u t không b ch n, thì t t c các d

án NPV > 0 đ u đ c xem là nên đ u t ;

- Tr ng h p các d án lo i tr l n nhau, t c là n u đ u t cho d án này thì không c n đ u t cho d án kia và ng c l i, thì d án nào có NPV l n nh t, đ c coi là d án có HQKT cao nh t và nên đ u t nh t;

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p và đ u có ch tiêu NPV > 0, trong khi

v n đ u t có h n, thì c n ch n các d án v i t ng s v n n m trong gi i h n c a ngu n v n, đ ng th i NPV ph i l n nh t Và trong tr ng h p này nên s d ng thêm m t s ch tiêu kinh t khác đ so sánh, l a ch n

1.4.3.2 Ch tiêu su t thu l i n i t i (h s hoàn v n n i t i IRR)

Su t thu l i n i t i là m c lãi su t mà n u dùng nó làm h s chi t tính đ qui

đ i dòng ti n t c a ph ng án thì giá tr hi n t i c a thu nh p s cân b ng v i giá

tr hi n t i c a chi phí Su t thu l i n i t i còn đ c g i là h s hoàn v n n i t i (h

s n i hoàn - IRR)

Ch tiêu IRR là lãi su t sinh l i c a đ ng v n đ u t , nó th ng đ c đem ra

đ so sánh v i su t thu l i t i thi u ch p nh n đ c (rc) đ u t kinh t không b

l (NPV ≥ 0) thì đi u ki n b t bu c là IRR ≥ rc

IRR càng l n h n m c lãi su t đi vay (rc) c a v n thì đ r i ro càng th p Tuy nhiên vì đây là m t ch tiêu t ng đ i cho nên nó không ph n ánh m c l i nhu n thu v c th là bao nhiêu nh ch s NPV Ch tiêu này ph thu c vào chi phí và thu nh p hàng n m, đ i s ng c a d án, nh ng l i đ c l p v i lãi su t s d ng v n

Trong đó: ra - là m t giá tr lãi su t nào đó đ sao cho NPVa > 0

rb - là m t tr s lãi su t nào đó sao cho NPVb > 0

ra < rb ; NPVa > 0 ; NPVb > 0 và NPVa > NPVb

Ch tiêu IRR ph n ánh lãi su t t i đa mà d án có th ch p nh n tr cho v n vay, b i vì n u vay v i lãi su t b ng IRR thì d án s v a hòa v n IRR đ c hi u

là t s ti n l i thu đ c trong m t th i đo n so v i v n đ u t đ u th i đo n Tuy nhiên, m t d án th ng kéo dài qua nhi u th i đo n (nhi u n m) Trong

t ng th i đo n, ng i ta nh n đ c m t kho n thu ròng qua các ho t đ ng kinh t

c a d án và ti n trích ra đ kh u hao đ u t ban đ u Tùy thu c vào ph ng th c

s d ng s ti n có đ c đó mà ng i ta có các lo i ch s su t thu l i khác nhau

Hi n nay IRR là ch tiêu đ c s d ng r ng rãi trong đánh giá hi u qu đ u t ,

vì vi c tính toán IRR ch c n d a vào m t t l chi t kh u tính s n (đ nh m c ch n

tr c g i là su t thu l i t i thi u ch p nh n đ c (r ) - đó là t su t dùng làm h s chi t tính đ tính toán các giá tr t ng đ ng c ng nh đ làm “ng ng” trong vi c

ch p nh n hay b qua m t ph ng án đ u t V b n ch t IRR r t gi ng v i t su t

l i nhu n v n đ u t , vì v y nó c ng r t d hi u đ i v i m i ng i Khi s d ng ch tiêu IRR trong phân tích ta c n chú ý m t s tr ng h p sau:

- Tr ng h p các d án đ c l p, v n đ u t không b gi i h n thì t t c các d

án có IRR l n h n ho c b ng t su t chi t kh u quy đ nh thì đ c xem là có HQKT;

- i v i các d án lo i tr nhau thì s d ng ch tiêu IRR s không hoàn toàn chính xác, tr ng h p này nên s d ng ch tiêu NPV;

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p v i IRR l n h n v i t l chi t kh u quy

đ nh trong khi ngu n v n đ u t có h n thì không th s d ng ch tiêu IRR đ l a

ch n mà ph i dùng các ch tiêu khác

1.4.3.3 Ch tiêu t s l i ích trên chi phí (B/C)

T s l i ích và chi phí còn có tên là t s thu chi ký hi u B/C là t l gi a

t ng giá tr quy v hi n t i c a dòng thu v i t ng giá tr quy v hi n t i c a dòng chi phí (g m c chi phí v v n đ u t và chi phí v n hành)

n t t t=0 n t t t=0

B

=

CC

(1+i)

∑

Trong đó: B/C - t s l i ích - chi phí;

có ngh a là t ng giá tr quy v hi n t i c a thu nh p (t s ) l n h n t ng giá tr quy

v hi n t i c a chi phí (m u s ) Nh v y, đi u ki n này c ng chính là đ m b o NPV>0 và IRR> r* Ch tiêu B/C không nên s d ng tr c ti p đ l a ch n gi a các

d án lo i tr nhau ho c l a ch n gi a các d án đ c l p khi v n đ u t có h n

* u nh c đi m c a ph ng pháp s d ng ch tiêu B/C: Ch tiêu t s B/C

có các u đi m t ng t nh ch tiêu NPV, nh ng ít đ c s d ng h n, vì đây không ph i là ch tiêu xu t phát đ tính các ch tiêu khác, ch là ch tiêu cho đi u

đ quan tâm tr c h t là s thay đ i v di n tích đ t có kh n ng tr ng tr t Th

hi n qua vi c d án t o đi u ki n đ có th khai thác nh ng vùng đ t b b hoang do thi u ngu n n c, c i t o nh ng vùng đ t chua, m n thành đ t canh tác, ho c bi n

nh ng vùng đ t ch gieo tr ng 1 v thành 2; 3 v

a S thay đ i di n tích đ t canh tác

s tr

ct = - (ha) ct ct (1.19) Trong đó: ωcts , ωcttr di n tích canh tác khi có và không có d án (ha)

sgt; - di n tích gieo tr ng khi có và không có d án (ha) trgt

N u di n tích th c t đ c tính bình quân nhi u n m, khi có nhi u lo i cây

tr ng, ho c nhi u m c t i ch đ ng thì di n tích ph i đ c quy đ i v cùng lo i 1.4.4.2 Ch tiêu t ng n ng su t cây tr ng

Ch tiêu t ng n ng su t cây tr ng xác đ nh theo công th c:

s tr

Trong đó: Y ; Y - n ng su t cây tr ng sau và tr c khi có công trình tính s tr

theo n m, đ c xác đ nh theo công th c bình quân gia quy n:

n

i i i=1 n i i=1

1.4.4 3 Ch tiêu v s thay đ i giá tr t ng s n l ng

ây là ch tiêu t ng h p c hai y u t thay đ i di n tích và n ng su t, th ng khi xác đ nh ch tiêu này, ng i ta xác đ nh cho 2 tr ng h p th c t và thi t k đ

tk i tki tki i i=1

DM = g∑ Y P + .(1-P) - Y (1.23) Trong đó:

∆DMtk - giá tr t ng s n l ng t ng thêm bình quân hàng n m sau khi có công trình theo thi t k (đ ng)

n - s lo i cây tr ng trong khu v c ph trách c a d án

gi - giá m t đ n v s n l ng lo i cây tr ng th i (đ/t )

ωtki; Ytki - di n tích (ha) và n ng su t lo i cây tr ng th i (t /ha) theo thi t k sau khi có d án

M = g ( Y - Y )∑ (đ/n m) (1.24) Trong đó:

T u nh c đi m c a các ph ng pháp trên, trong lu n v n này, tác gi l a

ch n ph ng pháp phân tích chi phí - l i ích (CBA) v i các ch tiêu nh : Giá tr thu

nh p ròng hi n t i (NPV); su t thu l i n i t i (IRR); t s l i ích trên chi phí (B/C) Ngoài ra còn có các ch tiêu đánh giá hi u qu t ng m t c a d án th y l i nh đã nêu trên Các ch tiêu này đ c xét trong 2 tr ng h p c a d án là theo thi t k và theo th c t đ th y đ c HQKT c a d án giai đo n qu n lý v n hành

1.4.6 Các nhân t nh h ng đ n HQKT c a h th ng t i

- N ng su t, s n l ng c a SXNN là c n c quan tr ng đ xác đ nh hi u qu

- Các đi u ki n t nhiên nh : m a bão, l l t, sâu b nh, giá c th tr ng,

- Ch đ thâm canh, lo i cây tr ng, c c u cây tr ng, trình đ SXNN, các nhân

t v m t k thu t th y l i, trình đ qu n lý đi u hành h th ng…

- Ngoài vi c đánh giá hi u qu v m t kinh t còn c n ph i đánh giá hi u qu

v m t qu c phòng, hi u qu đ i v i xã h i, môi tr ng và các ngành khác

1.5 Kinh nghi m qu n lý, v n hành và khai thác h th ng t i

1.5.1 Kinh nghi m qu n lý khai thác CTTL n c ngoài

1.5.1.1 Kinh nghi m Trung Qu c

Trung Qu c đã áp d ng ph ng th c đ u th u c nh tranh đ qu n lý khai thác CTTL Ph ng th c này đ c cho là phát huy hi u qu t i u v i các CTTL v a và

nh , ho c các h th ng CTTL đ c l p Vi c đ u th u đ m b o đ c tính c nh tranh, minh b ch, bình đ ng gi a các thành ph n kinh t theo quy lu t th tr ng, Chính

ph v n n m đ c vai trò đi u ph i vi c cung ng hàng hóa d ch v công ích cho

xã h i, s d ng các công c đ đ m b o an sinh xã h i Ngoài hình th c đ u th u, khu t i Jingui còn áp d ng ph ng th c đ u giá quy n qu n lý Vi c thay đ i

ph ng th c qu n lý sang đ u th u ho c đ u giá quy n qu n lý đã mang l i hi u

qu đáng k , b máy qu n lý g n nh , gi m các khâu trung gian nên ti t ki m đ c nhi u chi phí, có tính c nh tranh nên đã nâng cao ch t l ng d ch v Ph ng th c này đã t o đ ng l c thúc đ y ng i công nhân tham gia đ u giá, và c ng chính h

đ c h ng l i t ph ng th c này

1.5.1.2 Kinh nghi m Canada

T i Canada, các hàng hóa d ch v công đ u do Chính ph t ch c cung ng Chính ph có th t đ ng ra t ch c s n xu t ho c l a ch n các nhà th u t nhân

s n xu t cung ng thông qua c ch đ t hàng, đ u th u, v i m c đích đ m b o cung

c p hàng hóa d ch v công ích cho xã h i đ m b o s l ng và ch t l ng C ch

qu n lý cung c p hàng hóa d ch v công Canada c ng nh các n c công nghi p phát tri n khác đ u d a trên quan đi m v d ch v công theo ngh a r ng Các

ph ng án x lý c th x p theo m c đ tham gia c a Chính ph là: t nhân hóa,

c p phép, h p danh, mua c a bên ngoài, phân quy n, cung ng qua đ n v công ích

nhi u k n ng, k thu t do đó vi c qu n lý c n linh ho t, trong khi khu v c t nhân

l i có s n ti m n ng và kinh nghi m qu n lý linh ho t Do đó, đ khu v c t nhân tham gia qu n lý khai thác các công trình h t ng đem l i hi u qu kinh t cao h n Chính ph t đ ng ra t ch c qu n lý

1.5.2 Kinh nghi m qu n lý khai thác CTTL trong n c

1.5.2.1 Kinh nghi m t nh Thái Nguyên

N m 2008, Thái Nguyên là t nh đ c l a ch n thí đi m áp d ng ch ng trình

c a i s quán Hà Lan (RNE) và Ngân hàng phát tri n châu Á (ADB) h tr , nghiên c u gi i quy t các v n đ v qu n lý t i, th y l i phí và qu n lý tài chính các công ty Khai thác CTTL Trong đó, n i dung th c hi n thí đi m c ch đ t hàng cung ng s n ph m d ch v t i gi a Nhà n c (đ i di n là UBND t nh) v i đ n v

qu n lý khai thác CTTL (công ty ho c các h p tác xã)

UBND t nh thành l p T công tác liên ngành bao g m đ i di n V n phòng UBND t nh, S K ho ch và đ u t , S Tài chính, S Nông nghi p và PTNT, UBND các huy n có công trình Ph ng th c làm vi c c a T công tác liên ngành

là bán chuyên trách, m i n m làm vi c m t đ t, th i gian kho ng hai tu n Nhi m

(7) Thanh quy t toán h p đ ng đ t hàng

1.5.2.2 Kinh nghi m t nh Tuyên Quang

Sau khi th c hi n chính sách mi n thu th y l i phí đã n y sinh các t n t i, đó

là vi c qu n lý ngu n kinh phí c p bù th y l i phí thi u ch t ch S đ u m i qu n

lý th y nông c s nhi u nên vi c ki m tra, giám sát c a các c quan qu n lý nhà

n c còn khó kh n ng tr c th c tr ng trên, t nh Tuyên Quang đã đ i m i mô hình qu n lý v i m c tiêu:

(1) Qu n lý b n v ng các h th ng th y l i, đáp ng yêu c u ph c v s n

xu t nông nghi p và các ngành kinh t khác;

(2) y m nh xã h i hóa công tác qu n lý khai thác CTTL, l ng ghép v i

ch ng trình m c tiêu qu c gia xây d ng nông thôn m i;

(3) T ng c ng công tác qu n lý nhà n c v khai thác, b o v CTTL Giám sát ch t ch vi c s d ng ngu n kinh phí c p bù th y l i phí đúng m c đích, đ m b o hi u qu

Vi c qu n lý khai thác CTTL trong t nh đ c phân giao cho hai c p là c p t nh

và c p c s

Ban Qu n lý khai thác CTTL t nh do UBND t nh thành l p, là đ n v s nghi p, t đ m b o kinh phí ho t đ ng t ngu n th y l i phí Ban ch u trách nhi m

th c hi n nhi m v qu n lý khai thác toàn b các CTTL trong toàn t nh

Ban Qu n lý CTTL c s bao g m Ban Qu n lý CTTL liên xã (do UBND c p huy n thành l p) và Ban Qu n lý CTTL xã (do UBND c p xã thành l p) làm nhi m

v qu n lý khai thác CTTL trong ph m vi m t ho c nhi u xã Các t ch c này có t cách pháp nhân, có con d u và tài kho n riêng theo quy đ nh c a pháp lu t; ho t

đ ng theo Lu t h p tác xã và các quy đ nh pháp lu t khác liên quan, t đ m b o kinh phí ho t đ ng t ngu n th y l i phí

Quy trình đ t hàng và trách nhi m c a các c quan nh sau:

(1) S Nông nghi p và PTNT ký h p đ ng đ t hàng nghi m thu, thanh toán

v i Ban Qu n lý khai thác CTTL t nh

(2) Ban Qu n lý khai thác CTTL t nh ký h p đ ng, nghi m thu, thanh lý h p

đ ng d ch v t i tiêu v i Ban Qu n lý CTTL c s H ng d n các Ban

Qu n lý CTTL c s h p đ ng, nghi m thu, thanh lý h p đ ng t i tiêu

v i các h dùng n c và hoàn thi n h s thanh quy t toán kinh phí mi n thu th y l i phí Ki m tra, theo dõi ch t l ng t i tiêu, qu n lý khai thác CTTL, tu s a nâng c p công trình c a các Ban Qu n lý CTTL c s

1.5.2.3 Kinh nghi m t nh An Giang

T đ u nh ng n m 1990, An Giang đã áp d ng hình th c "Hi p th ng khai thác s d ng đ ng n c", nh m huy đ ng m i thành ph n kinh t tham gia qu n lý khai thác CTTL theo c ch "hi p th ng - c nh tranh" đ m b o hài hòa l i ích, mang l i hi u qu cao nh t c a ng i qu n lý và ng i s d ng

D án th y l i B c Vàm Nao đ c Chính ph Úc h tr và hoàn thành đ a vào s d ng n m 2006 t o ngu n n c t i tiêu ch đ ng cho 36.400 ha Trong vùng d án có 98 đ n v làm d ch v t i tiêu, trong đó có h n 26 h p tác xã d ch

v t i, 16 t h p tác dùng n c và 56 t đ ng n c Khi k t thúc d án, UBND

t nh cho áp d ng mô hình đ t hàng - hi p th ng qu n lý

Công tác qu n lý v n hành công trình đ c phân chia thành hai c p C p t nh

qu n lý v n hành tuy n đê bao vành ngoài và các c ng d i đê, các tr c kênh chính,

c p 1, c p 2 theo ph ng th c đ t hàng C p c s do T ch c h p tác dùng n c

qu n lý, v n hành các CTTL ph c v t i tiêu trong t ng ti u vùng theo ph ng

th c hi p th ng, l a ch n đ n v cung c p d ch v

UBND t nh thành l p Ban Qu n lý h th ng, bao g m các thành viên th ng

tr c và không th ng tr c v i nòng c t là S Nông nghi p và PTNT Ban Qu n lý

h th ng có nhi m v : L p k ho ch qu n lý v n hành; xây d ng k ho ch đ t hàng trình UBND t nh phê duy t; l a ch n đ n v đ t hàng và ký h p đ ng đ t hàng;

ki m tra giám sát ti n đ và ch t l ng s n ph m đ t hàng, công tác duy tu, b o

d ng công trình; nghi m thu thanh toán cho đ n v nh n đ t hàng

Ban Qu n lý ti u vùng là t ch c do ng i dùng n c tr c ti p b u ra theo quy đ nh, do UBND c p huy n ra quy t đ nh công nh n Ban Qu n lý ti u vùng ch trì, ph i h p v i UBND xã và các t ch c cung ng d ch v t ch c h i ngh hi p

th ng đ l a ch n t ch c, cá nhân cung c p d ch v H i ngh hi p th ng t

ch c công khai, m i n m hai v i d tham gia c a toàn b các h dùng n c và đ i

di n UBND xã T ch c, cá nhân tham gia cung c p d ch v ph i trình bày công khai h s đ h i ngh xem xét l a ch n b ng hình th c b phi u T ch c, cá nhân

đ c trên 70% s h dùng n c đ ng ý s đ c l a ch n cung c p d ch v n v cung c p d ch v ký h p đ ng, nghi m thu thanh toán v i các h dùng n c d i s

h ng d n, ki m tra c a Ban Qu n lý ti u vùng

1.6 Các c ông trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài

K t khi Nhà n c th c hi n ch tr ng đ i m i, c i cách và m c a, xoá b

c ch t p trung quan liêu bao c p và chuy n n n kinh t v n hành theo c ch th

tr ng có s qu n lý c a Nhà n c đã t o ra m t đ t phá l n đ i v i toàn b đ i

s ng kinh t xã h i Các thành t u đ t đ c trong 30 n m đ i m i v a qua đã ch ng

t tính đúng đ n c a đ ng l i đ i m i Trong giai đo n quá đ chuy n đ i c a n n kinh t , các c p các ngành t ng l nh v c đang t ng b c hoàn thi n h th ng th

ch qu n lý cho phù h p v i c ch kinh t m i H th ng th ch qu n lý t ng

b c đ i m i và hoàn thi n đã t o đ ng l c t t cho các ngành kinh t phát tri n khá

t t trong c ch th tr ng nh nông nghi p, th ng m i, d ch v , công nghi p v a

và nh , v.v

Ngu n n c hi n nay n c ta đang tr nên khan hi m, h n hán có xu h ng

x y ra ngày càng nghiêm tr ng và gay g t c quy mô, m c đ và th i gian gây

nh h ng đ n đ i s ng c a nhân dân đ c bi t là các vùng nông thôn Trong s các nhu c u s d ng n c thì nông nghi p là khu v c s d ng nhi u nh t, chi m kho ng 70% đ n 80% t ng l ng n c s d ng và CTTL là công trình ch y u đ

đi u ti t, tích tr , khai thác s d ng ngu n n c ph c v s n xu t, nhu c u c a con

ng i và môi tr ng sinh thái T ch c qu n lý t t các CTTL có ý ngh a đ c bi t quan tr ng trong vi c qu n lý s d ng hi u qu ngu n n c hi n có và h n ch các

nh h ng h n hán và l l t gây ra

i v i l nh v c qu n lý thu l i n c ta, tuy đã 30 n m th c hi n xóa b c

ch t p trung quan liêu bao c p (theo Ngh quy t i h i ng toàn qu c l n th VI

n m 1986), nh ng mô hình t ch c và th ch qu n lý các h th ng CTTL ch a theo k p v i ti n trình đ i m i chung c a n n kinh t Mô hình qu n lý g n nh v n

gi nguyên tính ch t c a c ch kinh t t p trung quan liêu bao c p, theo khuôn m u doanh nghi p nhà n c ch u trách nhi m chính trong vi c qu n lý khai thác các CTTL Ch a có c ch rõ ràng đ huy đ ng các thành ph n kinh t khác và c ng

đ ng ng i h ng l i tham gia qu n lý công trình, đem l i hi u qu S b t c p, mâu thu n gi a th ch chính sách chung c a c n c v i mô hình và th chính chính sách riêng c a ngành, đ a ph ng là nguyên nhân d n đ n các b t c p trong t