Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội các công trình thủy lợi trên địa bàn thành phố hà nội

Nhóm ch tiêu phân tích chi phí và l i ích ..... Nâng cao ch t l ng công tác qu n lý khai thác công trình ...

L I C M N

Trong quá trình h c t p t i Tr ng i h c Th y l i – Hà N i V i s nhi t tình

gi ng d y, ch b o, truy n đ t, h ng d n c a các th y, các cô giáo trong Tr ng i h c

Th y l i nói chung, trong khoa Kinh t và Qu n lý nói riêng đã trang b cho tác gi

nh ng ki n th c c b n v chuyên môn c ng nh cu c s ng, t o cho tác gi hành trang

v ng ch c trong công tác sau này

Xu t phát t s kính tr ng và lòng bi t n sâu s c, tác gi xin chân thành

c m n các th y, cô giáo c bi t đ hoàn thành Lu n v n t t nghi p này, ngoài s

c g ng n l c c a b n thân, còn có s quan tâm giúp đ và ch b o t n tình c a

PGS.TS Ngô Th Thanh Vân, Tr ng i h c Th y l i Xin chân thành c m n các th y, cô giáo phòng ào t o i h c và sau i h c, Khoa Kinh t và Qu n lý

đã giúp đ tác gi trong quá trình h c t p và th c hi n đ tài

Xin chân thành c m n các đ ng chí lãnh đ o, đ ng nghi p, các c quan h u quan, b n bè và gia đình đã đ ng viên, quan tâm, giúp đ t o đi u ki n cho tác gi hoàn thành ch ng trình h c t p và b n lu n v n này

Trong quá trình nghiên c u, m c dù đã có s c g ng c a b n thân, song do kh

n ng và kinh nghi m có h n, nên Lu n v n không tránh kh i thi u sót ngoài mong

mu n, vì v y tác gi mong đ c các th y, cô giáo, các đ ng nghi p góp ý đ các nghiên c u trong Lu n v n này đ c áp d ng vào th c ti n

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s “ xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u

qu kinh t - xã h i các công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà N i” là

công trình nghiên c u đ c l p c a riêng tôi Các s li u, k t qu , ý ki n nêu trong

lu n v n là trung th c, có ngu n g c rõ ràng và ch a t ng đ c công b trong b t

k công trình nghiên c u khoa h c nào tr c đây

Hà N i, ngày tháng n m 2016

Tác gi

Nguy n Thanh Quang

M C L C

CH NG 1: T NG QUAN V HI U QU KINH T -XÃ H I CÁC CÔNG

TRÌNH TH Y L I 1

1.1 Khái ni m v công trình th y l i, h th ng công trình th y l i 1

1.1.1 Khái ni m công trình th y l i 1

1.1.2 Khái ni m h th ng công trình th y l i 1

1.2 Vai trò, đ c đi m các công trình th y l i 1

1.2.1 Vai trò c a các công trình th y l i 1

1.2.2 c đi m c a các công trình th y l i 4

1.3 Tình hình đ u t xây d ng các công trình th y l i n c ta trong th i gian qua 5

1.3.1 Hi n tr ng đ u t xây d ng công trình th y l i 5

1.3.2 Hi u qu đ u t và phát tri n th y l i 6

1.3.3 Nh ng t n trong đ u t xây d ng công trình th y l i 8

1.4 Hi u qu kinh t xã h i các công trình th y l i mang l i 9

1.4.1 Hi u qu t i tiêu ph c v s n xu t nông nghi p 10

1.4.2 Góp ph n phòng ch ng gi m nh thiên tai 11

1.4.3 m b o c p n c sinh ho t, công nghi p, nuôi tr ng th y s n 11

1.4.4 Góp ph n phát tri n th y đi n 12

1.4.5 Góp ph n vào vi c b o v , c i t o môi tr ng, phát tri n du l ch 13

1.4.6 Góp ph n xóa đói gi m nghèo, xây d ng nông thôn m i 14

1.4.7 óng góp vào vi c qu n lý tài nguyên n c 14

1.5 Các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh t xã h i c a các công trình th y l i 14

1.5.1 Các nhóm ch tiêu đánh giá t ng m t hi u qu c a công trình 16

1.5.2 Góp ph n xóa đói gi m nghèo (gi m t l h nghèo) 18

1.5.3 Nhóm ch tiêu phân tích chi phí và l i ích 19

1.6 Các nhân t nh h ng t i hi u qu kinh t xã h i các công trình th y l i 22

1.6.1 Các nhân t v đ c đi m đi u ki n t nhiên 22

1.6.2 Các nhân t v đ c đi m đi u ki n kinh t , xã h i 23

1.6.3 V Ch tr ng đ u t và qu n lý đ u t 24

1.6.4 Các nhân t v quy ho ch, thi t k 24

1.6.5 Các nhân t v xây d ng công trình, v trang thi t b 25

1.6.6 Nguyên nhân và b t c p trong qu n lý khai thác 26

1.7 T ng quan các công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài 28

1.7.1 T ng quan v tình hình xây d ng, phát tri n, qu n lý khai thác, nâng cao hi u qu kinh t xã h i các h th ng th y l i Vi t Nam 28

1.7.2 T ng quan v tình hình xây d ng, phát tri n, qu n lý khai thác, nâng cao hi u qu kinh t xã h i các h th ng th y l i TP Hà N i 30

1.7.3 M t s công trình nghiên c u liên quan đ n đ tài 32

K t lu n ch ng 1 33

CH NG 2: TH C TR NG HI U QU KINH T - XÃ H I CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I TRÊN A BÀN THÀNH PH HÀ N I 34

2.1 Gi i thi u khái quát v tình hình kinh t - xã h i c a thành ph Hà N i 34

2.1.1 i u ki n đ a lý t nhiên 34

2.1.2 c đi m kinh t - xã h i 38

2.2 Hi n tr ng ph c v c a h th ng CTTL trên đ a bàn thành ph Hà N i 38

2.2.1 Phân vùng th y l i 38

2.2.2 Hi n tr ng t i 39

2.2.3 Hi n tr ng tiêu 39

2.3 ánh giá hi u qu kinh t xã h i c a m t s công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà N i – Áp d ng cho công trình h ng Mô 43

2.3.1 Hi u qu kinh t theo thi t k c a h ng Mô 45

2.3.2 Hi u qu kinh t theo th c t qu n lý khai thác c a h ng Mô 60

K t lu n ch ng 2 70

CH NG 3: XU T M T S GI I PHÁP NH M NÂNG CAO HI U QU KINH T - XÃ H I CÁC CTTL TRÊN I BÀN TP HÀ N I TRONG GIAI O N QU N LÝ KHAI THÁC 71

3.1 M c tiêu phát tri n th y l i c a TP Hà N i trong th i gian t i 71

3.1.1 M c tiêu chung 71

3.1.2 M c tiêu c th 71

3.2 Nh ng thu n l i, khó kh n, c h i và thách th c 77

3.2.1 Nh ng m t thu n l i 78

3.2.2 Nh ng khó kh n, thách th c 79

3.3 xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t xã h i công trình th y l i trên đ a bàn TP Hà N i trong giai đo n qu n lý khai thác 81

3.3.1 Hoàn ch nh công tác quy ho ch và thi t k 81

3.3.2 Gi i pháp chung v qu n lý đ u t xây d ng 83

3.3.3 Gi i pháp t ng c ng qu n lý tác đ ng c a các y u t do ki n t nhiên xã h i, môi tr ng đ i v i công trình th y l i 84

3.3.4 Qu n lý ch t l ng ho t đ ng xây d ng công trình 85

3.3.5 T ng c ng s tham gia c a c ng đ ng trong qu n lý khai thác và b o v công trình th y l i 86

3.3.6 Nâng cao ch t l ng công tác qu n lý khai thác công trình 89

3.3.7 Gi i pháp trong giai đo n qu n lý v n hành 91

K t lu n ch ng 3 95

K T LU N VÀ KI N NGH 97

TÀI LI U THAM KH O 99

DANH M C CÁC S , HÌNH V

Hình 2.1 B n đ hành chính thành ph Hà N i 34

DANH M C CÁC B NG, BI U

B ng 1.1: Các công trình l i, thu đi n lo i l n đã đ c xây d ng 12

B ng 2.1: B ng thông s c b n c a công trình đ u m i h ng Mô 43

B ng 2.2: Các thông s k thu t c a h ng m c công trình chính 44

B ng 2.3: B ng t ng h p chi phí c a d án theo thi t k 46

B ng 2.4: Chi phí đ i tu thay th 47

B ng 2.5: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p c a vùng tr c khi có d án (Theo s li u đi u tra ban đ u) 47

B ng 2.6: Di n tích, n ng su t, s n l ng nông nghi p c a vùng sau khi có d án (Theo s li u thi t k ) 47

B ng 2.7: Thu nh p thu n túy tr c khi có d án 49

B ng 2.8: Thu nh p thu n túy sau khi có d án 50

B ng 2.9: Giá tr thu nh p thu n túy t ng thêm c a d án theo thi t k 51

B ng 2.10: B ng tính thu nh p t n c sinh ho t 52

B ng 2.11: tính thu nh p t n c công nghi p 52

B ng 2.12: Thu nh p tr c khi có d án 52

B ng 2.13: Thu nh p sau khi có d án 53

B ng 2.14: T ng h p thu nh p t ng thêm t nuôi tr ng th y s n 54

B ng 2.15: B ng tính các ch tiêu đánh giá d án 57

B ng 2.16: B ng t ng h p chi phí c a d án theo th c t 61

B ng 2.17: Chi phí đ i tu thay th 61

B ng 2.18: Thu nh p thu n túy trong quá trình qu n lý v n hành 63

B ng 2.19: Giá tr thu nh p thu n túy t ng thêm c a d án theo th c t 64

B ng 2.20: B ng so sánh các ch tiêu hi u qu kinh t theo thi t k và theo th c t c a h th ng công trình h ng Mô 66

B ng 2.21: B ng tính các ch tiêu NPV, B/C, IRR c a d án theo th c t 67

DANH M C T VI T T T

PH N M U

1 Tính c p thi t c a vi c nghiên c u đ tài

V i m c tiêu đ y m nh công nghi p hóa, hi n đ i hóa, xây d ng n n kinh t

đ c lâp t ch , đ a n c ta c b n tr thành n c công nghi p theo h ng hi n đ i vào n m 2020; mu n v y tr c h t nông nghi p và nông thôn ph i phát tri n lên

m t trình đ m i b ng vi c đ i m i cây tr ng v t nuôi, t ng giá tr thu đ c trên

m t đ n v di n tích ng d ng ti n b khoa h c và công ngh , phát tri n công nghi p, dich v , các làng ngh nông thôn, t o nhi u vi c làm m i đáp ng

đ c nh ng m c tiêu đó, công tác đ u t các công trình nói chung và công tác th y

l i nói riêng nh m ph c v s n xu t nông- lâm- ng nghi p và kinh t nông thôn đang đ ng tr c nh ng th i c và thách th c m i

Thành ph Hà N i trong nh ng n m qua đ c s quan tâm c a Nhà n c,

B Nông nghi p & PTNT, UBND thành ph , thành ph Hà N i đã đ c đ u t hàng lo t các công trình th y l i ph c v s nghi p phát tri n kinh t xã h i và xóa đói gi m nghèo t i các vùng ngo i thành c a thành ph Các công trình th y l i đã

th c s có nh ng đóng góp quan tr ng và h t s c thi t th c cho đ i s ng c a nhân dân trong vùng, thúc đ y s nghi p xây d ng và phát tri n c a thành ph

Tuy v y, n u nhìn nh n m t cách nghiêm túc và khách quan, nh ng k t qu trên còn m c r t khiêm t n so v i yêu c u phát tri n kinh t xã h i c a thành ph

Trên th c t , khi đi vào v n hành, ph n l n các công trình thu l i m i ch khai thác đ c 50% - 60% n ng l c thi t k , hi u qu mà công trình mang l i th p

h n h n nhi u so v i k v ng Rõ ràng, n u xem xét m t cách nghiêm túc, chúng ta

th y, vi c đ u t xây d ng các công trình th y l i nói chung, công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà N i trong th i gian qua còn nhi u v n đ c n quan tâm, còn b c l nh ng h n ch và y u kém nên ch a phát huy t t hi u qu ngu n v n

đ u t c a nhà n c Tìm ra nh ng ph ng th c, bi n pháp nâng cao hi u qu kinh

t xã h i c a các công trình th y l i là m t v n đ r t c p thi t V i mong mu n đóng góp nh ng ki n th c h c t p và nghiên c u c a mình nh m t ng c ng hoàn thi n h n n a trong công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i, vì v y h c

viên đã l a ch n đ tài: “ xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t - xã

h i các công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà N i” làm đ tài lu n v n Th c

s kinh t chuyên ngành Kinh t Tài nguyên thiên nhiên và môi tr ng

2 M c đích nghiên c u

Trên c s h th ng hóa và làm rõ nh ng v n đ lý lu n và th c ti n v hi u

qu kinh t xã h i các công trình th y l i nh ng nhân t nh h ng chi ph i đ n

vi c phát huy hi u qu kinh t xã h i c a công trình, lu n v n đ xu t m t s gi i pháp nh m nâng cao h n n a hi u qu kinh t xã h i trong qu n lý khai thác công trình trên đ a bàn thành ph Hà N i

- Ph ng pháp phân tích kinh t , th ng kê;

- Ph ng pháp chuyên gia và m t s ph ng pháp khác đ gi i quy t các v n

đ c a đ tài nghiên c u

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

4.1 i t ng nghiên c u c a đ tài

i t ng nghiên c u c a đ tài các gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t xã

h i các công trình th y l i trong giai đo n qu n lý khai thác trên đ a bàn thành ph

Hà N i

4.2 Ph m vi nghiên c u c a đ tài

tài t p chung nghiên c u hi u qu kinh t c a các h ch a có dung tích trên 2x106m3 trên đ a bàn Thành ph Hà N i trong giai đo n qu n lý khai thác Trong đó t p trung nghiên c u công trình H ng Mô, th xã S n Tây, Thành ph

Hà N i làm đi n hình đ làm rõ m c tiêu nghiên c u

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài

5.1 Ý ngh a khoa h c

tài góp ph n h th ng hóa và hoàn thi n c s lý lu n v hi u qu kinh t

- xã h i c a các công trình th y l i nói chung và hi u qu kinh t - xã h i c a các công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà N i nói riêng

5.2 Ý ngh a th c ti n

Nh ng k t qu nghiên c u, phân tích đánh giá và gi i pháp đ c đ xu t c a

đ tài v hi u qu kinh t xã h i các công trình th y l i mang tính đi n hình đ áp

d ng cho vi c phân tích và qu n lý nâng cao hi u qu kinh t xã h i các công trình

t ng t trên đ a bàn thành ph Hà N i nói riêng, trên đ a bàn các t nh phía B c nói chung

6 K t qu d ki n đ t đ c

- tài t p trung h th ng hóa và hoàn thi n c s lý lu n v hi u qu kinh

t xã h i và các nhân t nh h ng đ n hi u qu kinh t xã h i các công trình th y

l i đ làm c n c khoa h c cho các vi c nghiên c u th c tr ng và đ xu t gi i pháp nâng cao hi u qu kinh t xã h i các công trình th y l i trong giai đo n qu n lý khai thác;

- ánh giá hi u qu ho t đ ng c a các h th ng công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà Nôi trong giai đo n qu n lý khai thác các công trình thu l i thông qua h th ng các ch tiêu hi u qu Qua đó phân tích, phát hi n nh ng nhân t

nh h ng tích c c và tiêu c c nh h ng đ n vi c phát huy hi u qu kinh t c a h

th ng các công trình th y l i;

- xu t m t s gi i pháp có c n c khoa h c, phù h p kh thi v i đi u ki n

th c ti n c a thành ph Hà N i trong vi c nâng cao h n n a hi u qu kinh t xã h i

c a các công trình th y l i trên đ a bàn trong giai đo n qu n lý khai thác, góp ph n xây d ng và c ng c n n kinh t c a đ a ph ng ngày càng phát tri n và v ng m nh

7 B c c c a lu n v n

N i dung chính c a Lu n v n đ c chia làm 3 ch ng:

Ch ng 1: T ng quan v hi u qu kinh t xã h i c a h th ng công trình

th y l i

CH NG 1

T NG QUAN V HI U QU KINH T -XÃ H I CÁC CÔNG TRÌNH

TH Y L I 1.1 Khái ni m v công trình th y l i, h th ng công trình th y l i

1.1.1 Khái ni m công trình th y l i

Theo đi u hai c a pháp l nh khai thác và b o v công trình th y l i thì Công trình th y l i là công trình thu c k t c u h t ng nh m khai thác m t l i c a n c; phòng, ch ng tác h i do n c gây ra, b o v môi tr ng và cân b ng sinh thái bao

g m: H ch a n c, đ p, c ng, tr m b m, gi ng, đ ng ng d n n c, kênh, công trình trên kênh, đê kè và b bao các lo i

1.1.2 Khái ni m h th ng công trình th y l i

H th ng công trình th y l i là t p h p các công trình th y l i có liên quan

tr c ti p v i nhau trong qu n lý, qu n lý và v n hành và b o v trong m t l u v c

H th ng công trình th y l i liên xã là h th ng công trình th y l i có liên quan ho c ph c v t i, tiêu, c p n c cho t ch c, cá nhân h ng l i thu c hai xã

ho c đ n v hành chính t ng đ ng tr lên

1.2 Vai trò, đ c đi m các công trình th y l i

1.2.1 Vai trò c a các công trình th y l i

Vi t nam có l ch s xây d ng và phát tri n g n li n v i quá trình d ng n c

và gi n c T th a l p đ a, ông cha ta đã không ng ng m r ng ru ng đ t đ s n

xu t T các vùng trung du, mi n núi, chúng ta đã ti n d n v các vùng đ ng b ng, vùng ven bi n, n i có ngu n tài nguyên đ t, n c d i dào, v i các hình th c làm

th y l i ban đ u nh be b , gi n c, đào m ng tiêu thoát n c đ n đ p đê ng n

l đ s n xu t, đã h n ch t ng b c l l t nh m khai phá ra nh ng vùng châu th màu m c a các dòng sông đ tr ng tr t, ch n nuôi, phát tri n kinh t , t o nên n n

v n minh lúa n c s m nh t khu v c ông Nam Châu Á

T m t n c nông nghi p, dân s đông, đ t đai canh tác hi m, s n xu t nông nghi p h u nh l thu c vào thiên nhiên, nh ng k t khi mi n B c đ c hoàn toàn

gi i phóng (1954), ng và nhà n c ta đã trú tr ng đ c bi t đ n công tác th y l i, coi th y l i là công tác hang đ u trong m t tr n s n xu t nông nghi p và phát tri n kinh t V i ph ng châm nhà n c và nhân dân cùng làm, chúng ta đã đ a công tác th y l i phát tri n t ng b c và đã đ t đ c nh ng thành t u ngày càng to l n, ngoài m c tiêu ph c v nông nghi p, phòng ch ng thiên tai đã đi vào qu n lý khai thác, phát tri n h p lý tài nguyên n c ph c v cho các ngành kinh t , đ i s ng nhân dân và b o v phát tri n môi tr ng sinh thái

Trong nh ng n m qua cùng v i s phát tri n kinh t , xã h i, chúng ta đã đ u

t xây d ng nhi u công trình, h th ng công trình l n, nh , hình thành nên m t h

th ng c s v t ch t h t ng h t s c to l n, quan tr ng ph c v đa m c tiêu t i tiêu cho nông nghi p, nuôi tr ng th y s n, c t l , giao thông, phát đi n, ng n m n gi

ng t, du l ch…, đ m b o cho s n xu t và đ i s ng dân sinh c bi t, th y l i đã góp ph n n đ nh s n xu t, gi v ng và nâng cao n ng su t s n l ng cây tr ng,

đ m b o an ninh l ng th c, xóa đói gi m nghèo nông thôn, đ a n c ta t m t

n c thi u l ng th c tr thành m t n c không ch n đ nh l ng th c mà còn

v t nhu c u trong n c đ tr thành m t trong nh ng qu c gia xu t kh u g o hàng

đ u th gi i Có th nói r ng, h th ng công trình th y l i có m t v trí vô cùng quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t xã h i, góp ph n đ m b o đ i s ng an sinh

và b o v môi tr ng Vai trò c a h th ng công trình th y l i có th c th hóa các

2 Góp ph n phát tri n du l ch sinh thái

Các công trình th y l i, đ c bi t là các h ch a n c luôn đ c t n d ng và

k t h p đ phát tri n du l ch (nh h ng Mô, Truy n Lâm, C a t, ng Mô,

Su i Hai…), m t s sân đánh gôn, các nhà ngh c ng đ c xây d ng xung quanh các h th y l i i L i, X H ng, ng Mô,… M t s h th ng th y l i c ng

đ c k t h p thành tuy n giao thông – du l ch, ngoài ra các công trình th y l i còn

c p, thoát n c cho các làng ngh du l ch…

3 Ph c v phát tri n công nghi p, th y đi n

Các công trình th y l i thông qua h th ng kênh m ng, đã tr c ti p ho c gián ti p cung c p n c, tiêu thoát n c cho phát tri n nông nghi p, các làng ngh , nhi u công trình h ch a th y l i đã k t h p c p n c cho th y đi n nh h : C a

t, ng Mô,…

4 Ph c v phát tri n diêm nghi p

Các h th ng công trình th y l i đóng vai trò r t quan tr ng cho vi c s n

xu t mu i thông qua h th ng kênh m ng d n l y n c bi n vào các cánh đ ng

s n xu t mu i, h th ng c ng, b bao ng n ng a n c l tràn vào đ ng mu i phá

ho i công trình n i đ ng, góp ph n tiêu thoát n c mua nhanh chóng tháo n c

ng t ra kh i đ ng mu i

5 C p n c sinh ho t và đô th

Công trình th y l i l y n c t các h ch a và công trình đ u m i, thông qua

h th ng kênh m ng d n c p cho các khu dân c , đô th đ m b o cung c p ngu n

n c sinh ho t cho dân sinh H th ng công trình l y n c t h Hòa Bình v c p

n c cho Hà N i là m t công trình tiêu bi u v công trình c p n c đô th

7 Ph c v lâm nghi p, giao thông

Các công trình th y l i t i các t nh mi n núi, trung du, Tây nguyên và đông Nam b , c p n c, gi m cho các v n m cây, cung c p n c b o v phòng

ch ng ch y r ng, phát tri n r ng phòng h , r ng đ u ngu n Các b kênh m ng,

m t đ p dâng, đ p h ch a, c u máng đ c t n d ng k t h p giao thông đ ng b

H ch a, đ ng kênh t i tiêu k t h p đ c làm đ ng giao thông th y đ c phát tri n m nh vùng ng b ng sông C u Long

8 Góp ph n ch ng thiên tai, b o v môi tr ng

Các công trình th y l i có tác d ng phòng ch ng úng ng p cho di n tích đ t canh tác và làng m c, đ c bi t là nh ng vùng tr ng, góp ph n c i t o và phát tri n môi tr ng sinh thái, c i thi n đ i s ng nhân dân, đi u ti t n c trong mùa l đ b sung cho mùa ki t, ch ng l i h n hán, ch ng xa m c hóa, ch ng xâm nh p m n,…

H th ng đê sông, đê bi n, công trình b o v b , h ch a có tác d ng phòng ch ng

l l t t sông bi n, ch ng sói l b sông, b bi n,… Ngoài ra các công trình th y

l i còn đi u ti t n c gi a mùa l và mùa ki t, làm t ng dòng ch y ki t, dòng ch y sinh thái cho sông ngòi, b sung ngu n cho n c ng m Công trình th y l i có vai trò to l n trong vi c c i t o đ t, giúp đ t có đ m c n thi t đ không b b c màu, đá ong hóa, ch ng cát bay, cát nh y và thoái hóa đ t Các h ch a có tác đ ng tích c c

c i t o đi u ki n khí h u c a m t vùng, làm t ng đ m không khí đ m đ t, t o nên các th m ph th c v t ch ng xói mòn, r a trôi đ t đai

1.2.2 c đi m c a các công trình th y l i

Công trình th y l i th ng có kích th c r t l n, có tính đ n chi c riêng l , nhi u chi ti t ph c t p, do đó c n ph i có k ho ch, ti n đ thi công, có bi n pháp

k thu t thi công h p lý đ đ m b o ch t l ng công trình

Công trình th y l i có th i gian xây d ng, s d ng lâu dài, tham gia vào nhi u chu

k s n xu t, s d ng nh ng v n gi nguyên hình thái v t ch t ban đ u và liên quan

đ n nhi u ngành, nhi u đ n v khác nhau

Công trình th y l i mang tính ch t t ng h p v k thu t, kinh t , v n hóa, xã

h i, ngh thu t và qu c phòng c đi m này đòi h i ph i có s đ ng b gi a các

khâu t khi chu n b đ u t , chu n b xây d ng c ng nh quá trình thi công, t công tác th m đ nh d án, đ u th u xây l p, mua s m thi t b , ki m tra ch t l ng, k t

c u công trình đ n khi nghi m thu t ng ph n, t ng nghi m thu và quy t toán d

án hoàn ch nh đ a vào khai thác s d ng

Vi c tri n khai xây d ng luôn luôn bi n đ ng, thi u n đ nh theo th i gian và

đ a đi m nên gây khó kh n cho vi c t ch c thi công xây d ng công trình Quá trình thi công th ng hay b gián đo n nên đòi h i trong công tác qu n lý ph i l a ch n hình

th c t ch c s n xu t linh ho t, s d ng t i đa l c l ng xây d ng t i n i công trình xây d ng đ c bi t là l c l ng lao đ ng ph thông Tuy nhiên l c l ng lao đ ng t i

ch th ng không đáp ng đ c trình đ tay ngh c ng v i vi c cung ng v t li u, máy móc thi t b g p nhi u khó kh n nên khó đ m b o ch t l ng công trình

S n xu t xây d ng ph i ti n hành theo đ n đ t hàng c th và có tính đ n chi c S n ph m c a ngành xây d ng th y l i r t khác so v i các ngành xây d ng

c b n khác, không th ti n hành s n xu t hàng lo t mà ph i có nhu c u m i s n

xu t và ph i đ t hàng Vi c mua bán s n ph m đ c xác đ nh tr c khi thi công

Ng i mua và ng i bán đ c bi t tr c v đ i t ng s n ph m, giá c , ch t l ng

s n ph m, hình th c và k t c u s n ph m

Quá trình s n xu t xây d ng r t ph c t p vì công trình có nhi u chi ti t đòi

h i k thu t cao v i s tham gia c a nhi u nhà th u thi t k , nhi u đ n v thi công cùng th c hi n trong đi u ki n th i gian và không gian c đ nh

S n xu t xây d ng ph i th c hi n ngoài tr i, b nh h ng nhi u b i đi u ki n th i

ti t, đ a hình, đ a ch t Các đi u ki n t nhiên này làm gián đo n quá trình thi công

s n xu t ra s n ph m, nh h ng đ n ch t l ng và vi c cung ng v t t , thi t b , chi phí d n đ n nh h ng ch t l ng công trình

1.3 Tình hình đ u t xây d ng các công trình th y l i n c ta trong th i gian qua

1.3.1 Hi n tr ng đ u t xây d ng công trình th y l i

ã xây d ng 75 h th ng th y l i l n, 1967 h ch a dung tích trên 0.2 tri u m3, h n 5.000 c ng t i, tiêu l n, trên 10.000 tr m b m l n và v a có t ng công

su t b m 24,8x106m3/h, hàng v n công trình th y l i v a và nh

ã xây d ng 5.700 km đê sông, 3.000 km đê bi n, 23.000 km b bao và hàng ngàn c ng d i đê, hàng tr m km kè và nhi u h ch a l n tham gia ch ng l cho h du, các h ch a l n thu c h th ng sông H ng có kh n ng c t l 7 t m3, nâng m c ch ng l cho h th ng đê v i con l 500 n m xu t hi n m t l n T ng

n ng l c c a các h th ng đã b o đ m t i tr c ti p 3,45 tri u ha, t o ngu n cho 1,13 tri u ha, tiêu 1,4 tri u ha, ng n m n 0,87 tri u ha và c i t o chua phèn 1,6 tri u ha; c p và t o ngu n c p n c 5-6 t m3/n m cho sinh ho t, công nghi p, du l ch,

d ch v ; C p n c sinh ho t nông thôn đ t 70-75% t ng s dân

1.3.2 Hi u qu đ u t và phát tri n th y l i

Hàng nghìn công trình th y l i đ c xây d ng trong h n sáu m i n m qua, trong đó có nhi u công trình th y l i v i quy mô l n là y u t vô cùng quan tr ng

t o ra s phát tri n c a s n xu t nông, lâm, th y s n, nâng cao n ng l c phòng

ch ng, gi m nh thiên tai và xây d ng nông thông H th ng th y l i v i hàng nghìn h đ p, tr m b m, hàng ch ng nghìn km kênh m ng, đê kè đ c hình thành

là m t thành t u h t s c to l n c a đ t n c ta mà nhi u n c đang c g ng làm theo S phát tri n c a nông nghi p và nông thôn đã góp ph n quan tr ng vào thành công c a công cu c xóa đói gi m nghèo, nâng cao đ i s ng c a nhân dân, làm c s

n đ nh đ phát tri n kinh t - xã h i trong n c ng th i, nh ng thành t u này đã góp ph n nâng cao v th c a Vi t Nam trên tr ng qu c t , n i b t là nh ng v n đ trong vi c gi i quy t v n đ an ninh l ng th c, xóa đói gi m nghèo, xu t kh u nông s n v i m t s m t hàng có v th cao trên th tr ng qu c t

- T o đi u ki n quan tr ng cho phát tri n nhanh và n đ nh di n tích canh tác,

n ng su t, s n l ng lúa đ đ m b o an ninh l ng th c và xu t kh u

+ Các công trình th y l i đã góp ph n, c i t o đ t chua, phèn, m n, c i t o môi

tr ng n c nh vùng B c Nam Hà, Nam Yên D ng; vùng T Giác Long Xuyên,

ng Tháp M i

+ Phát tri n thu l i đã t o đi u ki n hình thành và phát tri n các vùng chuyên canh cây tr ng, v t nuôi nh lúa, ngô đ ng b ng sông C u Long và đ ng b ng sông H ng, cao su và cà phê mi n ông nam B , Tây Nguyên, chè Trung du và

mi n núi B c B

+ Nuôi tr ng th y s n phát tri n b n v ng t i nh ng vùng có h th ng th y l i

b o đ m ngu n c p và thoát n c (n c ng t, m n) ch đ ng

- Phòng ch ng gi m nh thi t h i do thiên tai (l l t, úng, h n, s t l .), b o

v tính m ng, s n xu t, c s h t ng, h n ch d ch b nh:

+ H th ng đê bi n B c B và B c Trung B có th ng n m n và tri u t n

su t 10% g p bão c p 9 H th ng đê Trung B , b bao đ ng b ng Sông C u Long

ch ng đ c l s m và l ti u mãn đ b o v s n xu t v Hè Thu và ông Xuân + Các công trình h ch a l n và v a th ng du đã t ng b c đ m b o ch ng

l cho công trình và tham gia c t l cho h du

+ Các công trình ch ng l BSH v n đ c duy tu, c ng c

- Hàng n m các công trình thu l i b o đ m c p 5-6 t m3 n c cho sinh ho t, công nghi p, d ch v và các ngành kinh t khác:

+ C p n c sinh ho t cho đ ng b ng, trung du mi n núi n nay kho ng 75% s dân nông thôn đã đ c c p n c h p v sinh v i m c c p 60 l/ngày đêm + C p n c cho các khu công nghi p, các làng ngh , b n c ng

70-+ Các h thu l i đã tr thành các đi m du l ch h p d n du khách trong n c

và qu c t nh : i L i, ng Mô - Ng i S n, h Xuân H ng, D u Ti ng

- Góp ph n l n vào xây d ng nông thôn m i: th y l i là bi n pháp h t s c

hi u qu đ m b o an toàn l ng th c t i ch , n đ nh xã h i, xoá đói gi m nghèo

nh t là t i các vùng sâu, vùng xa, biên gi i

- Góp ph n phát tri n ngu n đi n: hàng lo t công trình thu đi n v a và nh

do ngành Thu l i đ u t xây d ng S đ khai thác thu n ng trên các sông do ngành Thu l i đ xu t trong quy ho ch đóng vai trò quan tr ng đ ngành i n tri n khai chu n b đ u t , xây d ng nhanh và hi u qu h n

1.3.3 Nh ng t n trong đ u t xây d ng công trình th y l i

b ng sông H ng ng p úng n ng do m a

Các công trình phòng ch ng và gi m nh thiên tai, m c dù c ng đã đ u

t xây d ng nhi u h ch a th ng ngu n k t h p h th ng đê d i h du

nh ng hi n nay h th ng đê bi n, đê sông và các c ng d i đê v n còn nhi u b t

c p, ph n l n đê ch a đ m t c t thi t k , ch ch ng l đ u v và cu i v , chính v (mi n Trung), các c ng d i đê h h ng và hoành tri t nhi u

Hi n t ng b i l p, xói l các c a sông mi n Trung còn di n ra nhi u và

ch a đ c kh c ph c đ c

N c th i không đ c x lý ho c x lý không tri t đ đ vào kênh gây ô nhi m ngu n n c trong h th ng th y l i: B c u ng, Sông Nhu

Quá trình đô th hoá, công nghi p hoá và nuôi tr ng th y s n làm thay đ i

di n tích và c c u s d ng đ t t o ra nh ng yêu c u m i đ i v i công tác thu l i Nhu c u c p n c sinh ho t nông thôn, thành th , nhu c u tiêu thoát t i nhi u khu

mà b qua dung tích phòng l cho h du (chi phí đ u t xây d ng công trình, gi i phóng m t b ng, tái đ nh c r t l n)

M t s h th ng thu l i có hi u qu th p do v n đ u t h n ch nên xây

d ng thi u hoàn ch nh, đ ng b Nhi u công trình ch a đ c tu b , s a ch a k p

th i nên b xu ng c p, thi u an toàn

Vi c th c thi Pháp l nh khai thác và b o v công trình th y l i, Lu t ê đi u

và Pháp l nh phòng, ch ng l t, bão còn xem nh

T ch c qu n lý khai thác công trình th y l i ch a t ng x ng v i c s h

t ng hi n có, nh t là các t nh khu v c đ ng b ng sông C u Long

Ngu n nhân l c còn h n ch v trình đ , phân b không h p lý, thi u h t nghiêm tr ng k s th y l i đ a ph ng, vùng sâu, vùng xa Theo s li u đi u tra

m u trên ph m vi 5 t nh thành toàn qu c:

Hà N i và TP H Chí Minh t p trung trên 70% l c l ng lao đ ng thu l i

đ c đào t o, trong khi đó các t nh vùng núi phía B c, Tây nguyên và duyên h i

mi n Trung chi m t l r t nh (nh t là các huy n và xã), có huy n không có k

s thu l i ph trách công tác thu l i

Theo s li u th ng kê, trình đ k s thu l i/1 v n dân Hà N i là 1,64, thành ph H Chí Minh 0,89, Hà Giang 0,56, Qu ng Bình 0,09 và k L k là 0,21

1.4 Hi u qu kinh t xã h i các công trình th y l i mang l i

Hàng nghìn công trình thu l i đ c xây d ng trong h n sáu m i n m qua, trong đó có nhi u công trình quy mô l n là y u t vô cùng quan tr ng t o ra s phát tri n c a s n xu t nông lâm thu s n, nâng cao n ng l c phòng ch ng, gi m nh thiên tai và xây d ng nông thôn H th ng thu l i v i hàng ngàn h đ p, tr m b m, hàng ch c ngàn km kênh m ng, đê kè đ c hình thành là m t thành t u h t s c to

l n c a đ t n c ta mà nhi u n c đang c g ng làm theo S phát tri n c a nông nghi p và nông thôn đã góp ph n quan tr ng vào thành công c a công cu c xoá đói

gi m nghèo, nâng cao đ i s ng c a nông dân, làm c s n đ nh và phát tri n kinh

t -xã h i trong n c ng th i, nh ng thành t u này đã góp ph n nâng cao v th

c a Vi t Nam trên tr ng qu c t , n i b t là nh ng thành t u trong vi c gi i quy t

v n đ an ninh l ng th c, xoá đói gi m nghèo, xu t kh u nông s n v i m t s m t hàng có v th cao trên th tr ng qu c t Có th khái quát nh ng m t hi u qu mà

th y l i đóng góp cho đ t n c trong th i gian qua nh sau:

1.4.1 Hi u qu t i tiêu ph c v s n xu t nông nghi p

Tính đ n n m 2015 trên ph m vi c n c, các h th ng th y l i l n, v a và

nh đã đ m b o ph c v :

Các h th ng th y l i l n, v a và nh đã đ m b o t i tr c ti p cho h n 3,45 tri u ha đ t nông nghi p, tiêu úng v mùa cho kho ng 1,7 tri u ha, ng n m n cho

g n m t tri u ha, c i t o 1,6 tri u ha đ t chua phèn đ ng b ng sông C u Long Góp ph n đ a s n l ng l ng th c đ t 36 tri u t n Các công trình thu l i còn

t i trên 1 tri u ha rau màu, cây công nghi p và cây n qu

T i tr c ti p cho 3,45 tri u ha đ t nông nghi p;

T i cho trên 1 tri u ha rau màu, cây công nghi p và cây n qu ;

T o ngu n t i cho 1,13 tri u ha;

Tiêu cho 1,7 tri u ha;

Ng n m n cho 0,87 tri u ha;

C i t o chua phèn cho 1,6 tri u ha;

Ch ng sa m c hóa

Trong đi u ki n dân đông, đ t canh tác ít, c n ph i quay vòng 2,3 v n nay toàn b các công trình th y l i trên toàn qu c đã t i cho 7,61 tri u ha lúa và 1 tri u ha rau màu cây công nghi p Trong 7,61 tri u ha lúa đ c t i có: 2,89 đông - xuân; 2,25 tri u ha lúa hè - thu; 2,51 tri u ha lúa mùa V i t ng di n tích gieo tr ng lúa và rau màu cây công nghi p đ c t i đ t 8,6 tri u ha Nh các bi n pháp thu

l i và các bi n pháp nông nghi p khác trong vòng 10 n m qua s n l ng l ng th c

t ng bình quân 1,1 tri u t n/n m

Thành qu trên đã góp ph n t ng s n l ng lúa t 16 tri u t n n m 1986 lên 19,2 tri u t n n m 1990; 24,9 tri u t n n m 1995; 32,5 tri u t n n m 2000 và 38,7 tri u t n n m 2010, đ đ n n m 2014 kh i l ng xu t kh u g o c a n c ta đã đ t 5,8 tri u t n a Vi t Nam t ch thi u l ng th c đã tr thành n c có n n an ninh l ng th c đ c đ m b o, và là n c xu t kh u g o l n th hai trên th gi i,

v i m c 4 tri u t n/n m

1.4.2 Góp ph n phòng ch ng gi m nh thiên tai

V i vi c nâng c p và xây d ng m i 5.700 km đê sông, 3.000 km đê bi n, 23.000 km b bao, hàng nghìn c ng d i đê, hàng tr m cây s kè đã t ng cao kh

n ng phòng ch ng l l t đ m b o b o đ i s ng s n xu t, an sinh cho dân c các khu

v c th ng xuyên b l l t đe d a mi n B c, nh s h tr đi u ti t c a h Hòa Bình, Thác Bà, h th ng đê sông Hông và Thái Bình đã đ m b o ch ng đ c l Hà

N i cao trình 13,40 m ng v i t n su t 125 n m/l n B c Trung b : ê sông

Mã, sông C ch ng đ c l l ch s chính v không b tràn

ng b ng s ng C u Long: H th ng b bao đã ch ng đ c l s m, l

ti u mãn đ b o v v lúa hè - thu và các đi m dân c trong vùng ki m soát l Hoàn thành các công trình h ch a l i d ng t ng h p có nhi m v c t l h du: S n

La (sông à), Tuyên Quang (sông Gâm), C a t (sông Chu), B n L (sông C ),

T Tr ch (sông H ng), C a t (Thanh Hóa), Sông Sào (Ngh An), h Tru i (Th a Thiên Hu ), Vi t An (Qu ng Nam), Su i D u (Khánh Hòa), Tân An (Ninh Thu n), nh Bình (Sông Côn), công trình trên sông V Gia – Thu B n,… và các công trình trên sông ng Nai, Sê San, Sre pôk, sông Ba…

Các tuy n đê bi n t Qu ng Ninh đ n Qu ng Nam đ n nay đã đ c khép kín

và t ng b c đ c tu b , nâng c p v i t ng chi u dài 683 km, thông qua các d án PAM 4617 và 5325 đ u t b ng v n vay ADB Ngoài ra có trên 200km đê bi n t nh Thanh Hóa, Qu ng Nam, thành ph à N ng đ c các t ch c phi chính ph tài tr xây d ng m i và nâng c p H th ng đê bi n B c B và B c Trung B có th

ng n m n và tri u t n su t 10% g p bão c p 9 H th ng đê Trung B , b bao đ ng

b ng Sông C u Long ch ng đ c l s m và l ti u mãn đ b o v s n xu t v hè thu và đông xuân

1.4.3 m b o c p n c sinh ho t, công nghi p, nuôi tr ng th y s n

i đôi v i m r ng di n tích t i n c đ đ m b o n c ng t quanh n m cho nhi u vùng r ng l n c đ ng b ng, trung du, mi n núi mà tr c kia ngu n

n c ng t r t khó kh n qua đó t o đi u ki n phân b l i dân c ; t o đi u ki n phát tri n ch n nuôi gia súc, gia c m, phát tri n th y s n Hàng n m các công trình thu

l i b o đ m c p 5-6 t m3 n c cho sinh ho t, công nghi p, d ch v và các ngành kinh t khác C th , đã đ t đ c:

i v i nông thôn: Các h th ng thu l i đã cung c p ngu n n c sinh ho t cho ph n l n c dân nông thôn nh t là trong mùa khô V i 80% dân s s ng nông thôn, h u h t các h th ng thu l i đ u t o ngu n n c sinh ho t tr c ti p cho dân

ho c nâng cao m c n c các gi ng đào Nh ng công trình thu l i t o ngu n

n c cho sinh ho t đi n hình nh D u Ti ng, Sông Quao, Nam Th ch Hãn, Ngòi

Là, Phai Quy n đã t o ngu n n c sinh ho t cho hàng ch c tri u dân nông thôn trong mùa khô

Nhi u h ch a đã c p n c cho công nghi p và đô th , khu đô th đang đ c xây d ng nh : Hòa Hòa Bình, h sông Ray (Bà R a - V ng Tàu), h M Tân (Ninh Thu n), c m h Th y Yên - Th y Cam (Hu ), h Hòa S n ( Khánh Hòa), h Ngàn

T i - C m Trang (Hà T nh), h B n Mòng (S n La), h N m Cát (B c C n), còn

r t nhi u h k t h p t i, c p n c cho công nghi p và sinh ho t

i v i th y s n: ã đ m b o ngu n n c cho nuôi tr ng th y s n n i đ a và

t o đi u ki n cho m r ng di n tích nuôi tr ng th y s n vùng n c ng t, n c l lên 600.000ha

1.4.4 Góp ph n phát tri n th y đi n

Trong nh ng n m qua Vi t Nam đã khai thác nhanh ngu n thu n ng c a đ t

n c Chúng ta đã xây d ng và đ a vào khai thác nhi u công trình thu đi n lo i

v a và l n

Ngoài thu đi n v a và l n, ti m n ng thu đi n nh c a n c ta c ng r t

l n Theo s li u c a B Công th ng, thì hi n nay chúng ta đã xây d ng đ c hàng tr m tr m th y đi n nh v i t ng công su t kho ng 110 MW

B ng 1.1: Các công trình l i, thu đi n lo i l n đã đ c xây d ng

TT Tên công trình thu đi n Công su t (MW) L u v c sông

TT Tên công trình thu đi n Công su t (MW) L u v c sông

1.4.5 Góp ph n vào vi c b o v , c i t o môi tr ng, phát tri n du l ch

Ngoài vi c góp ph n quan tr ng vào vi c ph c v s n xu t, đ i s ng sinh

ho t và phòng tránh thiên tai, các công trình th y l i còn góp ph n quan tr ng trong

vi c b o v , c i t o môi tr ng, phát tri n du l ch:

Các h đ p đ c xây d ng m i mi n đã làm t ng đ m, đi u hòa dòng

ch y, t o đi u ki n đ n đ nh cu c s ng đ nh canh đ nh c đ gi m đ t phá r ng Các tr c kênh tiêu thoát n c c a h th ng th y nông đã t o ngu n n c ng t, tiêu thoát n c th i cho nhi u đô th , thành ph

Song hành v i h th ng t i, tiêu, đê đi u và đ ng thi công th y l i đã góp

ph n hình thành m ng giao thông th y, b r ng kh p nông thôn đã c i t o trên

di n r ng các vùng đ t, n c chua phèn, m n đ ng b ng sông C u Long, nhi u vùng đ t “chiêm khê mùa th i” mà tr c đây ng i dân ph i sông trong c nh “6 tháng đi tay”, thành nh ng vùng 2 v lúa n đ nh có n ng su t cao, phát tri n đ c

m ng đ ng b , b o v đ c cây l u niên, có đi u ki n n đ nh và phát tri n kinh t

- xã h i, an ninh qu c phòng Nh ng vùng tr ng đ ng b ng B c b nh Nam

nh, Hà Nam tr c đây khi ch a có 6 tr m b m l n thì c vùng này v mùa ch

c y đ c 4% di n tích đ t canh tác Nh ng sau khi xây d ng đ c 6 tr m b m trên

đã tiêu cho 8 v n ha, t i cho 6,1 v n ha lúa 2 v , là y u t quan tr ng hàng đ u đ

c i t o và phát tri n môi tr ng sinh thái, c i thi n đ i s ng nhân dân và b m t xã

h i c a vùng vùng ng b ng sông C u Long, các công trình th y l i thoát l ra

bi n Tây đã góp ph n tránh l s m cho hàng tr m nghìn ha gieo gi ng và cho khu

v c dân c khu v c T giác Long Xuyên,

Trong nh ng n m qua, nhi u h ch a n c không ch cung c p n c cho s n

xu t nông nghi p, công nghi p và sinh ho t c a dân c trong vùng mà còn t o nên

nh ng vùng sinh thái có c nh quan đ p, không khí trong lành, bi n nh ng vùng đ t hoang s thành nh ng khu du l ch, ngh ng i, góp ph n phân b l i dân c , t o vi c làm và thu nh p cho nhi u ng i lao đ ng Các công trình nh v y h u nh có r t nhi u đ a ph ng, trong đó ph i k đ n các vùng n i ti ng nh các h Thác Bà, D u

Ti ng, ng Mô, Su i Hai, ng Mô, C m S n, i L i, Hòa Bình, Tuyên Quang

và nhi u n i khác

1.4.6 Góp ph n xóa đói gi m nghèo, xây d ng nông thôn m i

H th ng các công trình th y l i đã th c s đóng góp cho quá trình xây d ng

và phát tri n c a nông thôn Vi t Nam c bi t là vùng sâu, vùng xa do ru ng đ t ít,

t p quán canh tác còn l c h u, dân s t ng nhanh, vì v y cu c s ng g p nhi u khó

kh n, có n i còn quá nghèo, các công trình th y l i nh đ c xây d ng b ng nhi u ngu n v n khác nhau đã giúp cho nông dân có n c đ canh tác, góp ph n xóa đói

gi m nghèo cho nhi u vùng r t khó kh n Nhi u công trình đã t o ra ngu n n c đ

tr ng tr t và đ nh canh, đ nh c đ xóa đói gi m nghèo và b o v r ng, h n ch

đ c vi c đ t n ng r y Nh ng công trình kênh m ng đ ng b ng sông C u Long th c s là đi m t a đ làm nhà tránh l , phân b l i dân c và ti n sâu vào khai phá nh ng vùng đ t còn hoang hóa

1.4.7 óng góp vào vi c qu n lý tài nguyên n c

Cùng v i ngành đi n th y l i xây d ng nhi u h ch a, các h th ng chuy n

n c l u v c ã th c s đóng góp to l n vào vi c đi u hòa ngu n n c gi a mùa

th a n c và mùa thi u n c, gi a n m thi u n c và n m th a n c, gi a vùng

th a n c và vùng khan hi m n c, bi n nguôn n c d ng ti m n ng đ ra bi n thành ngu n n c có ích cho qu c k dân sinh

1.5 Các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh t xã h i c a các công trình th y l i

Hi u qu kinh t c a công trình th y l i là hi u qu mang tính t ng h p, vì công trình th y l i th ng là công trình công ích ph c v đa m c tiêu đánh giá

đ c hi u qu kinh t mà công trình th y l i mang l i, ng i ta th ng s d ng nhi u nhóm ch tiêu, trong m i nhóm ch tiêu l i có nhi u ch tiêu Các nhóm ch tiêu th ng đ c s d ng trong đánh giá g m có:

Nhóm ch tiêu đánh giá t ng m t hi u qu kinh t c a công trình, nhóm này

g m các ch tiêu: Ch tiêu v s thay đ i di n tích đ t nông nghi p; Ch tiêu t ng

n ng su t cây tr ng; Ch tiêu v s thay đ i giá tr t ng s n l ng; Ch tiêu v s thay đ i tình hình lao đ ng; Ch tiêu v s thay đ i t su t hàng hoá nông s n; T ng thêm vi c làm cho ng i dân trong vùng d án; T ng thu nh p cho ng i h ng l i; Góp ph n xóa đói gi m nghèo;…các ch tiêu này đ c s d ng khi c n phân bi t tính v t tr i c a m t ho c m t s m t hi u qu mà nhà đ u t c n quan tâm;

Nhóm ch tiêu phân tích trình đ s d ng đ ng v n, g m các ch tiêu: Ch tiêu

l ng v n đ u t cho m t đ n v di n tích đ t canh tác; Ch tiêu l ng v n đ u t cho m t đ n v di n tích đ t gieo tr ng; Ch tiêu v l ng v n đ u t cho m t đ n

v giá tr s n l ng nông nghi p t ng thêm; Ch tiêu h s hi u qu v n đ u t ; Ch tiêu v trang b v n cho lao đ ng;…

Nhóm ch tiêu th i gian hoàn v n và bù v n đ u t chênh l ch Nhóm ch tiêu này nh m đánh giá kh n ng thu h i v n đ u t c a d án cho ch đ u t Ch tiêu

th i gian bù v n đ u t chênh l ch dùng trong so sánh l a chon ph ng án (Ch tiêu

s d ng t ng đ ng v i ch tiêu này là ch tiêu t ng chi phí ho c chi phí đ n v t i thi u Zmin) Ch tiêu th i gian hoàn v n dùng trong vi c đánh giá hi u qu kinh t

c a m t ph ng án so v i tiêu chu n k v ng c a ch đ u t v th i gian hoàn v n; Nhóm ch tiêu phân tích chi phí l i ích ây là ph ng pháp m i, hi n đ i hi n đang đ c s d ng r t ph bi n M t trong nh ng u đi m v t tr i c a ph ng pháp này so v i các ph ng pháp s d ng các ch tiêu nêu trên là xét t i y u t th i gian c a dòng ti n d án M t cách ti p c n r t phù h p trong đi u ki n n n kinh t

th tr ng

Trên th c t , khi phân tích l a ch n ph ng án, th m đ nh tính kinh t d án hay phân tích hi u qu kinh t th c t đ t đ c c a d án đ u t xây d ng th y l i, tùy theo đ c đi m c a t ng d án, ng i ta th ng hay s d ng m t s ch tiêu sau đây:

1.5.1 Các nhóm ch tiêu đánh giá t ng m t hi u qu c a công trình

D án đ u t xây d ng công trình th y l i mang l i l i ích v kinh t và

hi u qu xã h i r t l n Tr c khi có công trình đ i s ng c a ng i dân trong khu

v c th ng g p nhi u khó kh n, do thi u n c t i nên di n tích đ t canh tác và

gieo tr ng b h n ch , n ng su t cây tr ng th p,… Nh ng sau khi công trình hoàn

thành, di n tích đ t canh tác đ c m r ng, s v gieo tr ng trong m t n m t ng

lên, n ng su t cây tr ng t ng, góp ph n làm t ng t ng thu nh p c a n n kinh t qu c

dân, nâng cao đ i s ng c a nhân dân trong vùng d án

Các ch tiêu th ng đ c s d ng đánh giá g m:

1 Ch tiêu v s thay đ i di n tích đ t nông nghi p

Thông th ng m t d án thu l i n u đ c xây d ng v i m c đích ph c v

cho s n xu t nông nghi p là ch y u thì đi u đ u tiên ng i ta quan tâm là s thay

đ i v di n tích đ t có kh n ng tr ng tr t

Vi c thay đ i di n tích còn th hi n ch d án t o đi u ki n đ có th khai

thác nh ng vùng đ t b b hoang do thi u ngu n n c, c i t o nh ng vùng đ t chua,

- di n tích gieo tr ng khi có và không có d án (ha)

Khi tính toán các ch tiêu này c n chú ý: Di n tích th c t đ c tính bình

quân qua nhi u n m Khi có nhi u lo i cây tr ng, ho c nhi u m c ch đ ng t i thì

di n tích ph i đ c quy đ i v cùng lo i

2 Ch tiêu t ng n ng su t cây tr ng

Ch tiêu t ng n ng su t cây tr ng xác đ nh theo công th c:

∆ Y = Y s−Y tr (T/ha) (1.3)

Trong đó: Y , s Y tr n ng su t cây tr ng sau và tr c khi có công trình tính theo

n m, đ c xác đ nh theo công th c bình quân gia quy n:

n 1 i

i iY Y

ω ω

(T/ha) (1.4)

V i: n - s n m tài li u th ng kê

ωi, Yi - Di n tích, n ng su t cây tr ng n m th i

3 Ch tiêu v s thay đ i giá tr t ng s n l ng

ây là ch tiêu t ng h p c hai y u t thay đ i di n tích và n ng su t, th ng khi xác đ nh ch tiêu này, ng i ta xác đ nh cho 2 tr ng h p th c t và thi t k đ

gi{ωtki.Ytki.[P+βi.(1-P)] - ωi

tr i

tr

Y

} (đ/n m) (1.5) Trong đó:

∆Mtk - giá tr t ng s n l ng t ng thêm bình quân hàng n m sau khi có công trình theo thi t k (đ)

n - s lo i cây tr ng trong khu v c ph trách c a công trình

, - di n tích (ha) và n ng su t (T/ha) bình quân n m c a lo i cây tr ng

th i tr c khi có công trình thu l i

P - t n su t thi t k c a công trình (%)

- βi - h s gi m s n lo i cây tr ng th i nh ng n m ph c v ngoài t n su t thi t k

s i

s

i, Y

ω - di n tích và n ng su t bình quân nhi u n m trong th c t c a lo i

cây tr ng th i sau khi có công trình thu l i

-

tr i

tr

i Y

ω - di n tích và n ng su t bình quân nhi u n m trong th c t c a lo i

cây tr ng th i tr c khi có công trình thu l i

4 Ch tiêu t ng thêm vi c làm cho ng i dân trong vùng d án

Ch tiêu này đ c xác đ nh theo công th c sau:

Trong đó: M: s l ng vi c làm t ng thêm nh có d án

∆F: di n tích canh tác t ng thêm nh có d án

mL: s công lao đ ng c n đ s n xu t canh tác trên m t đ n v di n tích (1ha)

5 Ch tiêu t ng thu nh p cho ng i h ng l i

Ch tiêu t ng thu nh p cho ng i h ng l i đ c xác đ nh thông qua

m c gia t ng thu nh p trên đ u ng i hàng n m:

Trong đó: ∆I: m c thu nh p gia t ng c a ng i h ng l i;

∆M: Giá tr s n l ng t ng thêm trong vùng;

P: s ng i h ng l i t d án

1.5.2 Góp ph n xóa đói gi m nghèo (gi m t l h nghèo)

Vi c đánh giá hi u qu c a công trình trong vi c xóa đói gi m nghèo

đ c xác đ nh thông qua t l n h nghèo đ c gi m đi nh có d án:

∆N= N 1 - N 0 (1.9)

Trong đó: ∆N: t l s h nghèo gi m đi nh có d án

N1:t l s h nghèo trong vùng h ng l i khi ch a có d án

N0: t l s h nghèo trong vùng h ng l i khi có d án

1.5.3 Nhóm ch tiêu phân tích chi phí và l i ích

t t t

r

C B NPV

T

t

t t

r

H r

C B NPV

)1(1

hi u qu và không nên đ u t d i góc đ hi u qu kinh t T ng quát là nh v y,

nh ng trong th c t , khi phân tích hi u qu kinh t m t d án đ u t , có kh n ng

x y ra m t s tr ng h p sau:

- Tr ng h p các d án đ c l p t c là các d án không thay th cho nhau đ c Trong tr ng h p này n u l ng v n đ u t không b ch n, thì t t c các d án NPV > 0 đ u đ c xem là nên đ u t ;

- Tr ng h p các d án lo i tr l n nhau, t c là n u đ u t cho d án này thì không c n đ u t cho d án kia và ng c l i, thì d án nào có NPV l n nh t, đ c coi là d án có hi u qu kinh t cao nh t và nên đ u t nh t;

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p và đ u có ch tiêu NPV > 0, trong khi v n

đ u t có h n, thì c n ch n các d án v i t ng s v n n m trong gi i h n c a ngu n

v n, đ ng th i NPV ph i l n nh t Và trong tr ng h p này nên s d ng thêm m t

s ch tiêu kinh t khác đ so ch n

Giá tr hi n t i ròng NPV là m t ch tiêu có nh ng u đi m đ c bi t Vi c

s d ng ch tiêu này r t đ n gi n Nó ph n ánh m t cách đ y đ các khía c nh c a chi phí và k t qu Hi u qu c a d án đ c bi u hi n b ng m t đ i l ng tuy t đ i cho ta m t hình dung rõ nét và c th v l i ích mà d án mang l i Tuy nhiên, đ tin c y c a ch tiêu này ph thu c r t nhi u vào vi c l a ch n t l chi t kh u

T

t

t t

r C

(

) 1

- T là tu i th kinh t c a d án;

- r là lãi su t chi t kh u;

M t d án đ c coi là có hi u qu kinh t , thì t s B/C ph i l n h n 1 i u này c ng có ngh a là t ng giá tr quy v hi n t i c a thu nh p (t s ) l n h n t ng giá tr quy v hi n t i c a chi phí (m u s ) Nh v y, đi u ki n này c ng chính là

đ m b o NPV > 0 và IRR > r* Ch tiêu B/C không nên s d ng tr c ti p đ l a

ch n gi a các d án lo i tr nhau ho c l a ch n gi a các d án đ c l p khi v n đ u

t có h n

3 Ch tiêu h s hoàn v n IRR

H s n i hoàn (Hay h s hoàn v n n i t i; T l sinh lãi n i t i - The

internal rate of return - IRR) c a m t d án đ c đ nh ngh a là h s chi t kh u

(discount rate) khi mà giá tr hi n t i c a lu ng ti n vào, ra b ng không Nói m t

cách khác, IRR là t l chi t kh u mà t i đó NPV = 0 Ngh a là:

)1(

0

=+

r

C B

Lúc này r = IRR Nh v y có th vi t l i công th c nh sau:

) 1 (

0

= +

C B

Mu n tính giá tr IRR, chúng ta s d ng công th c (1.10) và tính th d n đ đ t

đ c NPV = 0 ho c x p x b ng không

Ch tiêu IRR ph n ánh lãi su t t i đa mà d án có th ch p nh n tr cho

v n vay, b i vì n u vay v i lãi su t b ng IRR thì d án s v a hòa v n IRR đ c

hi u nôm na, là t s ti n l i thu đ c trong m t th i đo n so v i v n đ u t đ u

th i đo n

Tuy nhiên, m t d án th ng kéo dài qua nhi u th i đo n (nhi u n m) Trong t ng th i đo n, ng i ta nh n đ c m t kho n thu ròng qua các ho t đ ng kinh t c a d án và ti n trích ra đ kh u hao cho đ u t ban đ u Tùy thu c vào

ph ng th c s d ng s ti n có đ c đó mà ng i ta có các lo i ch s Su t thu l i

khác nhau

tính IRR, có th s d ng ph ng pháp th d n, đ n gi n h n là dùng công th c tính đã đ c l p s n trong ph n m m Excel ( trong m c Insert – Function, - Finalcial - IRR), sau đó đ a các s li u c n thi t vào s cho giá tr IRR

v i đ chính xác cao và nhanh chóng

S d ng IRR trong đánh giá hi u qu đ u t

Hi n nay IRR là ch tiêu đ c s d ng r ng rãi trong đánh giá hi u qu đ u

t , vì vi c tính toán IRR ch c n d a vào m t t l chi t kh u tính s n (đ nh m c

d u âm (t ng chi phí l n h n t ng thu nh p) b i vì trong tr ng h p ng c l i thì NPV luôn l n h n không v i m i r (ph ng trình 1.15 s vô nghi m)

Khi s d ng ch tiêu IRR trong phân tích ta c n chú ý m t s tr ng h p sau đây:

- Tr ng h p có nhi u d án đ c l p v i IRR l n h n v i t l chi t kh u quy

đ nh trong khi ngu n v n đ u t có h n thì không th s d ng ch tiêu IRR đ l a

ch n mà ph i dùng các ch tiêu khác

1.6 Các nhân t nh h ng t i hi u qu kinh t xã h i các công trình th y l i

1.6.1 Các nhân t v đ c đi m đi u ki n t nhiên

- M ng l i sông ngòi c a Hà N i khá phong phú, tuy nhiên các sông su i

có h s u n khúc l n, m t c t nh , đ d c l n l i hay thay đ i, chênh l ch m c

n c gi a mùa ki t và mùa l l n gây khó kh n cho ho t đ ng các CTTL, ngu n

n c không n đ nh, ph thu c nhi u vào l ng m a t i khu v c có công trình

- S phân ph i dòng ch y trong n m là b t l i,có s phân mùa rõ r t L ng

dòng ch y đ n t p trung ch y u vào mùa l , t tháng 6 đ n tháng 9 v i t ng l ng dòng ch y chi m kho ng 60% đ n 70% l ng dòng ch y n m, mùa ki t th ng khan hi m n c, dòng ch y trung bình r t nh

Kh n ng đi u ti t dòng ch y t nhiên kém do đi hình ph c t p, có nhi u đ

d c, nhi u thay đ i

- M c n c các sông có xu h ng c n th p d n trong mùa khô, nh ng l i

dâng cao trong mùa m a l gây khó kh n cho t i, tiêu n c t ch y và đ ng l c

- Ngu n n c có nguy c ngày càng c n ki t, thi u h t do s bi n đ i khí

hâu, do ngu n n c b ô nhi m đòi h i công trình thu l i ph i đ c xây d ng và khai thác ph c v đa m c tiêu đ s d ng t i u ngu n n c khan hi m

- a hình các khu t i b chia c t, ph c t p, khu t i phân tán làm cho các

công trình th y l i c ng b phân tán, d n đ n h th ng kênh m ng r t ch ng ch t

và có nhi u c p kênh v i t ng chi u dài l n mà di n tích ph trách nh ( i u này

th hi n rõ nh t các t nh mi n núi phía Tây Hà N i nh Ba Vì và m t s vùng c a

Th ch Th t, giáp v i Hòa Bình )

- Các thiên tai nghiêm tr ng nh l quét, l núi, xói mòn, x t l đ t luôn x y

ra đã phá ho i các công trình th y l i v n đã nh , y u, đe d a an toàn các h ch a,

tr m b m, đ p dâng… ( c bi t là mùa l l ch s n m 2008 đã gây nh h ng, thi t h i r t l n đ n các CTTL trên đ a bàn Ch qua m t đêm đ u tiên, nhi u tuy n

đ ng và nhi u khu v c n i ngo i thành Hà N i đã chìm sâu trong n c n n m

2008, l ng m a t i Hà ông đã đ t g n 500 mm, v t xa m c l ch s n m 1978 Khu v c thành ph Hà ông, m a l n kéo dài đã khi n toàn thành ph ng p tr ng

L ng m a đo đ c là 492 mm (v t m c k l c n m 1978 là 318 mm), )

1.6.2 Các nhân t v đ c đi m đi u ki n kinh t , xã h i

- Do s thay đ i c c u kinh t chung, c c u nông nghi p, c c u cây tr ng:

gieo tr ng nh ng gi ng cây m i có n ng su t cao, ng n ngày, th i v kh t khe, yêu

c u dùng n c đ ng lo t trong th i gian ng n, phát tri n canh tác cây công nghi p,

cây n qu … làm cho công trình thu l i không đ n ng l c ph c v ,

- T c đ đô th hóa nhanh, di n tích t i b gi m d n do phát tri n khu công

nghi p, dân c ngày càng m r ng, do làm đ ng m i, l n chi m ao h , xâm ph m hành lang kênh m ng d n t i làm gi m di n tích ph c v t i đ c so v i thi t k ban đ u

- Yêu c u s d ng n c ngày càng t ng, đòi h i các công trình th y l i không

ch ph c v cho nông nghi p nh nhi m v thi t k ban đ u, mà còn ph c v cho các ngành kinh t khác (Công nghi p, Th y s n, Ch n nuôi, Du l ch )

- Vi c các ngành s d ng n c không theo k ho ch đã làm n y sinh mâu thu n xung đ t gi a các đ i t ng dùng n c, gây khó kh n cho Công ty qu n lý

khai thác CTTL

1.6.3 V Ch tr ng đ u t và qu n lý đ u t

Thi u đ u t t p trung và đ ng b , ph c v đa m c tiêu, còn tình tr ng r i

đ u, chia nh làm nhi u giai đo n gây khó kh n cho công trình phát huy tác d ng

V c ch , t ch c qu n lý v n đ u t c ng còn b t c p vì nhi u n i th c

hi n phân c p ch đ u t là c p Huy n, Xã, nh ng l i thi u s tham gia c a đ n v

tr c ti p qu n lý, khai thác CTTL (Công ty, xí nghiêp KTCTL) nên đã gây ra nhi u

b t h p lý v m t k thu t làm gi m hi u qu CTTL Khi tính toán đ u t , ch a cân nh c, đánh giá đ y đ các m t tích c c- có l i và c tiêu c c - b t l i do xây

d ng CTTL sinh ra đ tính đúng, tính đ c kinh phí đ n bù kh c ph c t n th t vào

t ng v n đ u t xây d ng

- Vi c xây d ng quy ho ch và th c hi n quy ho ch th y l i các t nh c còn

b t c p: các b n quy ho ch th ng đ c l p r t hoành tráng v i nhu c u v đ u t

r t l n nh ng khi th c hi n l i thi u kinh phí d n đ n vi c có đ n đâu làm đ n đó,

v n th c hi n nhi u khi ch đ t vài ch c % so v i v n quy ho ch

1.6.4 Các nhân t v quy ho ch, thi t k

- Quy ho ch phát tri n kinh t - xã h i c a vùng có nhi n bi n đ ng nên gây

khó kh n cho quy ho ch xây d ng các CTTL ph c v cho các ngành

- Trong quy ho ch v n ch a chú tr ng k t h p nâng c p, s a ch a các công trình c v i xây d ng m i các công trình tr ng đi m có di n tích ph c v l n

- Các ch tiêu quy ho ch, thi t k nh t n xu t thi t k , h s t i và c p

n c, h s tiêu thoát n c c a r t nhi u h th ng tr c đây đ c thi t k xây d ng

v i giá tr h s tiêu, h s t i th p nên không đ m b o yêu c u ph c v đa m c

tiêu cho ngày nay và phát tri n sau này

- Các tiêu chu n, ch tiêu quy ho ch, thi t k h th ng th y l i ph c v nông

nghi p k t h p c p n c, thoát n c cho các ngành khác ch a đ c đ c p tính toán ngay t đ u c ng là m t nguyên nhân gây thi u n c t i mà l ng n c cung c p cho các đ i t ng khác c ng không đ y đ

- Quy ho ch h th ng thu l i trong đó có các h ch a k t h p ph c v nuôi

tr ng thu s n m i b c đ u đ c quan tâm, tuy nhiên còn ch a t ng x ng v i

ti m n ng phát tri n nuôi tr ng thu s n trên các h th ng h ch a th y l i

- Ch a có qui ho ch và th c hi n h p lý các gi i pháp phòng ch ng l l t, l quét, h th ng gi i pháp ch ng xói mòn l u v c h , r a trôi đ t đ phòng ch ng b i

l ng h ch a, b o v CTTL h ch a và vùng h ng l i

- Nhi u huy n, xã, thôn đã t thi t k , thi công các CTTL nh b ng ngu n

l c đ a ph ng nên ch t l ng không đ m b o, thi u đ ng b , kém n đ nh,hi u

qu kém

1.6.5 Các nhân t v xây d ng công trình, v trang thi t b

- Nhìn chung h th ng thu l i ch a đ c xây d ng đ ng b và hoàn ch nh

đ n m t ru ng, do nhà n c ch đ u t xây d ng công trình đ u m i, kênh chính và kênh nhánh c p 1 còn l i là do đ a ph ng và nhân dân t đ u t xây d ng

- V ti n đ thi công công trình do thi u ngu n v n nên ngay ph n công trình

đ u m i c ng không đ c thi công d t đi m ph i kéo dài, gián đo n th i gian thi

công, do v y công trình th ng không phát huy h t tác d ng k p th i

- Các thi t b ph c v cho qu n lý khai thác b thi u th n nghiêm tr ng do đó gây khó kh n cho vi c qu n lý s d ng, nh các thi t b c nh báo, d báo, quan

tr c, đóng m c a van còn thi u, l i thô s , đ n đi u, l c h u và b t c p, đa ph n

v n là các thi t b c , l c h u

- Các công trình đã đ c xây d ng qua nhi u th i k , đã lâu, thi u đ ng b

và th i gian khai thác, s d ng đã nhi u ch c n m l i không đ c đ u t tu b , s a

ch a đ y đ , k p th i và đúng m c nên ph n l n b xu ng c p nhanh chóng và nghiêm tr ng, n ng l c ph c v ch còn 60-70% so v i thi t k

- Trong xây d ng công trình thu l i nói chung và h ch a, đ p dâng nói riêng, còn nh ng v n đ b t c p sau:

 Do đi u ki n khó kh n tr c đây, nên các công trình th ng có k t c u đ n gi n,

h s an toàn không cao, đa s dùng v t li u đ a ph ng còn b pha t p, x lý n n móng đ p ch a t t, các bi n pháp ch ng th m kém hi u qu

 Công ngh thi công còn l c h u, ch m đ i m i, ch m áp d ng các ti n b k

thu t

 i ng k thu t tay ngh cao còn ít, thi u các tài li u k thu t m i, ít c p nh t

v n d ng, ch chú ý t i kinh nghi m

 C ch th tr ng, tiêu c c xã h i đã tác đ ng m nh đ n vi c xây d ng CTTL

(nh gi m kích th c, thay v t li u, không tuân th quy trình thi công; giám sát,

ki m đ nh l p đ t thi t b không chu n xác ) do đó nh h ng l n đ n đ b n, tu i

th và phát huy hi u qu c a công trình

1.6.6 Nguyên nhân và b t c p trong qu n lý khai thác

 Ch a l p và th c hi n nghiêm túc Quy trình v n hành, đi u ti t và qu n lý,

k ho ch phân ph i n c khoa h c, h p lý trên h th ng h ch a, đ p dâng, mà còn

c l ng, th m trí còn tùy ti n hi u qu phân ph i n c th p, đã làm n y sinh mâu thu n, xung đ t gi a các đ i t ng dùng n c

 Vi c theo dõi, giám sát đ đánh giá hi u qu t i tiêu và c p thoát n c c a CTTL còn nhi u thi u xót: ch a th c hi n th ng xuyên qua các n m, v khai thác

ánh giá hi u qu c a h th ng th y nông còn đ n s , ch th hi n k t qu th c

hi n, t l di n tích đ c t i, tiêu n c so v i nhi m v thi t k quy đinh, mà ch a đánh giá đ c hi u qu t ng h p c p, thoát n c đa m c tiêu cho các đ i t ng khác nông nghi p, còn hi u qu môi tr ng, xã h i do CTTL mang l i…

 Không th c hi n đ c th ng xuyên vi c ki m tra, giám sát, quan tr c các thông s c n thi t đ đánh giá tr ng thái, n ng l c ho t đ ng c a công trình do đó không phát hi n k p th i các h h ng đ có k ho ch s a ch a phù h p, k p th i

 Nh n th c v b o v , s d ng, qu n lý CTTL còn thi u xót: Nhi u ng i có

quan ni m mu n ch t n s d ng khai thác CTTL mà ít chú ý trách nhi m b o v , duy tu, b o d ng, s a ch a, nâng c p, phòng ch ng thiên tai cho công trình

 L c l ng Cán b qu n lý và công nhân v n hành còn thi u, l i y u v

chuyên môn, nghi p v nh t là c p xã, huy n, đã vây h l i không đ c đào t o,

M t s tác đ ng tiêu c c do ng i dân thi u ý th c gây nên:

- M t s nhà dân l i làm nhà trên c kênh m ng, c n c th i sinh ho t đ u x vào kênh m ng vào các ao cá gây ô nhi m

- Tình tr ng đô th hoá, xây d ng các nhà máy, xí nghi p, nhi u tr i ch n nuôi, nuôi tr ng th y s n và các ho t đ ng d ch v khác ngày càng gia t ng, đã x n c th i

ch y vào ngu n n c là các sông, su i ho c x tr c ti p vào h th ng th y nông gây ô nhi m nghiêm tr ng ngu n n c trên HTTL

- M t s đo n kênh đi qua khu đông dân c , th tr n, qua các ch luôn luôn b

v t b a bãi rác th i, xác các sinh v t ch t ra kênh m ng làm ng n ch n, làm t c

ngh n dòng ch y, gây ô nhi m n c trên kênh

- T i nhi u đo n kênh mi n núi, ng i dân đã t đ ng phá b kênh đ l y

n c, t ng n đ u n c kênh m ng đ làm máy phát đi n gia đình

 Cùng m t h ch a nh ng l i có nhi u ngành cùng tham gia khai thác h ng

l i nhi u khi đã x y ra c nh tranh, m u thu n gi a các ngành dùng gây khó kh n cho qu n lý, làm gi m hi u qu các CTTL

 V t ch c qu n qu n lý cac HTTL và t ch c dùng n c C p c s còn

nhi u b t c p c n đ c hoàn ch nh Ch a Xây d ng và th c hi n t t các nh m c kinh t , k th t trong qu n lý, khai thác công trình th y l i c a các đ a ph ng

nh m nâng cao hi u qu CTTL

1.7 T ng quan các công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài

1.7.1 T ng quan v tình hình xây d ng, phát tri n, qu n lý khai thác, nâng cao

hi u qu kinh t xã h i các h th ng th y l i Vi t Nam

Các thành t u

T n m 1955 đ n nay s nghi p th y l i n c ta đ c phát tri n ngày càng

m nh m , nh t là t sau ngày gi i phóng mi n nam 1975

• Giai đo n t 1976 đ n nay: là giai đo n c n c đ c th ng nh t, các h

th ng th y l i đ c phát tri n nhanh chóng trong c n c Vùng đ ng b ng r ng

l n th hai là v a thóc c a c n c đó là đ ng b ng Nam b đòi h i có s đ u t

l n v th y l i đ ph c v cho vi c khai thác phát tri n nông nghi p c a vùng đ t màu m này Sau ngày mi n Nam đ c hoàn toàn gi i phóng, Nhà N c đã đ u t

m nh m vào khai thác vùng đ ng b ng sông C u Long H t ng c s th y l i

tr c n m 1976 h u nh ch a có gì, n n nông nghi p s n xu t ch y u là d a vào

t nhiên do v y n ng su t r t th p và không n đ nh H n hai m i n m sau ngày

gi i phóng, đây đã đ c xây d ng hàng lo t h th ng th y l i ph c v t i n c,

thoát l , tiêu úng c i t o đ t phèn m n đ khai thác 3,9 tri u ha c a 11 t nh thu c vùng đ ng b ng sông Mê Kông: Long An, Ti n Giang, ng Tháp, B n Tre, V nh

Long, Trà Vinh, An Giang, Kiên Giang, C n Th , Sóc Tr ng và Minh H i Nh có

đ u t xây d ng các h th ng th y l i mà s n l ng lúa đã t ng bình quân hàng

n m t 4 ÷ 5% N m 1976 s n l ng lúa đ ng b ng Sông C u Long m i có 4,6 tri u t n, đ n n m 1985 là 7,6 tri u t n, n m 1990 là 9,5 tri u t n và n m 1995 lên

đ n 14 tri u t n chi m 50% s n l ng lúa c a c n c

• Vùng đ ng b ng Trung b và Tây Nguyên tuy di n tích không l n nh ng

c ng đã có s chú ý đ u t M t m t khôi ph c hoàn ch nh các h th ng c nh h

th ng t i ng Cam (Phú Yên), h th ng Nha Trinh - Lâm C m (Ninh Thu n),