Giải pháp hỗ trợ sản xuất nông nghiệp trong điều kiện biến đổi khí hậu tại hệ thống tưới phú ninh, quảng nam

lo i cây tr ng.

L I C M N

Trong su t quá trình h c t p, nghiên c u và th c hi n lu n v n này tác gi đã

nh n đ c s giúp đ t n tình c a r t nhi u th y cô giáo, cá nhân, các c quan và các t ch c Tác gi xin đ c bày t lòng c m n chân thành và sâu s c nh t t i t t

c các th y cô giáo, cá nhân, các c quan và t ch c đã quan tâm giúp đ , t o m i

đi u ki n cho tác gi hoàn thành lu n v n này

Tr c h t tác gi xin chân thành c m n cô giáo PGS.TS Ngô Th Thanh Vân, ng i đã tr c ti p h ng d n và t n tình giúp đ , đ ng viên tác gi trong su t quá trình nghiên c u và hoàn thành lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n Ban giám hi u tr ng i h c Th y L i, Khoa Kinh t và Qu n lý, các th y cô giáo đã t o đi u ki n thu n l i, giúp đ tác

gi v nhi u m t trong quá trình h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n t nh Qu ng Nam, chính quy n đ a ph ng các xã trong Huy n, các HTXDVNN và bà con nông dân đã nhi t tình giúp đ tác

gi trong quá trình đi u tra th c t đ nghiên c u đ tài và hoàn thành lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n nh ng ng i thân và b n bè đã chia s cùng tác gi nh ng khó kh n, đ ng viên và t o m i đi u ki n t t nh t cho tác gi h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu n v n

Xin chân thành c m n!

Hà n i, ngày tháng n m 2016

Tác gi

Nguy n Bình Minh

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan r ng s li u và k t qu nghiên c u trong lu n v n này là

c a riêng tôi, trung th c và ch a h đ c s d ng đ b o v m t h c v nào

Tôi xin cam đoan r ng, m i s giúp đ trong vi c th c hi n lu n v n này đã

đ c c m n và thông tin trích d n trong lu n v n đ u đã đ c ch rõ ngu n g c

Tác gi lu n v n

Nguy n Bình Minh

M C L C

L I C M N i

L I CAM OAN ii

M C L C iii

DANH M C CÁC HÌNH V vii

DANH M C CÁC B NG BI U viii

CÁC T VI T T T ix

Ban liên chính ph v bi n đ i khí h u ix

M U xi

CH NG 1: C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V CÔNG TÁC H TR S N XU T NÔNG NGHI P TRONG I U KI N BI N I KHÍ H U T I H TH NG T I 1

1.1 Khái ni m và vai trò c a h th ng công trình th y l i, h th ng t i đ i v i n n kinh t qu c dân 1

1.1.1 Khái ni m h th ng công trình th y l i, h th ng t i 1

1.1.2 Vai trò c a th y l i đ i v i n n kinh t qu c dân c a n c ta 1

1.2 Bi n đ i khí h u và nh h ng c a bi n đ i khí h u đ i v i s n xu t nông nghi p 3

1.2.1 Bi n đ i khí h u 3

1.2.2 nh h ng c a bi n đ i khí h u đ i v i s n xu t nông nghi p 5

1.2.3 nh h ng c a bi n đ i khí h u đ i v i H th ng th y l i ph c v nông nghi p 8

1.3 Khái ni m và đ c đi m và vai trò c a công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u 9

1.3.1 H tr s n xu t nông nghi p 9

1.3.2 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác h tr s n xu t nông nghi p 11 1.3.3 H tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u 12

1.4 T ng quan công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u cho h th ng t i c a n c ta 14

1.4.1 T ch c s n xu t nông nghi p 14

1.4.2 M t s mô hình t ch c ho t đ ng h tr s n xu t nông nghi p 17

1.4.3 H th ng nh ng v n b n pháp quy v h tr s n xu t nông nghi p 19

1.5 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u 20

1.5.1 Nh ng nhân t khách quan 20

1.5.2 Nh ng nhân t ch quan 22

1.6 M t s kinh nghi m v h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u nh m nâng cao hi u qu khai thác h th ng CTTL 22

1.7 M t s công trình nghiên c u có liên quan 28

K t lu n ch ng 1 32

CH NG 2: TH C TR NG CÔNG TÁC H TR S N XU T NÔNG NGHI P TRONG I U KI N BI N I KHÍ H U T I H TH NG T I PHÚ NINH 33

2.1 c đi m t nhiên, kinh t - xã h i c a đ a bàn nghiên c u 33

2.1.1 c đi m đi u ki n t nhiên 33

2.1.2 Tình hình kinh t - xã h i 36

2.2 Tình hình bi n đ i khí h u t i khu v c nghiên c u 38

2.3 Th c tr ng s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh 40

2.3.1 Th c tr ng s n xu t nông nghi p tr c khi bi n đ i khí h u 40

2.3.2 Th c tr ng s n xu t nông nghi p sau khi bi n đ i khí h u 42

2.4 Th c tr ng s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh 46

2.4.1 Tác đ ng đ n ngành tr ng tr t 48

2.4.2 Tác đ ng đ n ho t đ ng ch n nuôi gia súc 55

2.5 Th c tr ng công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh 56

2.5.1 T ch c s n xu t nông nghi p trên đ a bàn nghiên c u 56

2.5.2 Tình hình th c hi n h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i 57

2.6 ánh giá chung công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u nh m nâng cao hi u qu khai thác h th ng t i Phú Ninh 61

2.6.1 Nh ng k t qu đ t đ c 61

2.6.2 Nh ng t n t i, h n ch và nguyên nhân 62

K t lu n ch ng 2 64

CH NG 3: XU T M T S GI I PHÁP H TR S N XU T NÔNG NGHI P TRONG I U KI N BI N I KHÍ H U T I H TH NG T I PHÚ NINH 66

3.1 nh h ng phát tri n s n xu t nông nghi p t i Phú Ninh, Qu ng Nam 66

3.2 Nh ng c h i và thách th c trong công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh 67

3.2.1 Nh ng c h i 67

3.2.2 Nh ng thách th c 67

3.2.3 Nguyên nhân, ph ng h ng kh c ph c 70

3.3 Nguyên t c đ xu t gi i pháp trong h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n

bi n đ i khí h u 71

3.3.1 Tr c h t là gi i pháp v th y l i 71

3.3.2 Gi i pháp qui ho ch gi đ t tr ng lúa 72

3.3.3 Gi i pháp chuy n đ i gi ng cây tr ng, v t nuôi 72

3.3.4 Gi i pháp v mùa v .72

3.3.5 Gi i pháp k thu t 73

3.4 xu t m t s gi i pháp h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh, Qu ng Nam t i n m 2020 75

3.4.1 Gi i pháp quy ho ch s n xu t t ng th trên toàn t nh và cung c p đ y đ thông tin cho nông dân .75

3.4.1 Gi i pháp v c ch chính sách 79

3.4.2 Gi i pháp kinh t - k thu t h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u 81

3.4.3 Gi i pháp đào t o ngu n nhân l c v h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u 83

3.4.4 Áp d ng ti n b công ngh trong h tr s n xu t nông nghi p 84

3.4.5 Gi i pháp v đ u t .87

3.5 M t s ki n ngh v i c quan qu n lý Nhà n c 89

K t lu n ch ng 3 91

K T LU N – KI N NGH .93

TÀI LI U THAM KH O 96

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 1.1: Bà con xã Quy t ti n tr ng hoa tam giác m ch 19

Hình 2.1: V trí đ a lý công trình H ch a n c Phú Ninh 34

Hình 2.2: H u qu c a bi n đ i khí h u v i nông nghi p 38

Hình 2.3: Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ i v i nông nghi p 42

Hình 2.4: Nhi u nhà c a b trôi ( hình nh trên VTV3) 44

Hình 2.5: Di n tích lúa s b thu h p và chuy n sang nuôi tôm do gia t ng xâm nh p m n 52

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: Các thông s chính c a h th ng kênh 35

B ng 2.2: B ng dân s t nh Qu ng Nam 37

B ng 2.3: Gia t ng s n xu t và t c đ t ng tr ng c a ngành tr ng tr t 40

B ng 2.4: Gia t ng s n xu t và t c đ t ng tr ng ngành th y s n 41

B ng 2.5: Di n tích lúa b nhi m r y nâu, b nh vàng lùn, lùn xo n lá n m 2010 – 2014 43

B ng 2.6: Di n tích lúa b nhi m r y nâu, b nh vàng lùn, lùn xo n lá n m 2010 – 2014 49

B ng 2.7: Tình hình bi n đ ng s d ng đ t nông nghi p t n m 2005 đ n n m 54

B ng 2.8: C c u cây tr ng h th ng Phú Ninh 60

CÁC T VI T T T

B NN&PTNT/MARD B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn

B TN&MT/MONRE B Tài nguyên và Môi tr ng

ODA Ngu n v n h tr phát tri n chính th c

PIMS H th ng qu n lý th c hi n d án

PIU(s) n v th c hi n d án

PMO Ban Qu n lý d án WB7 thu c B tài nguyên

&MT PMU(s) Ban qu n lý d án c p t nh

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Vi t Nam là m t n c nông nghi p, v i đi u ki n khí h u có hai mùa rõ r t: mùa khô và mùa m a, nên th y l i đóng vai trò quan tr ng đ bù đ p s thi u n c trong mùa khô, và tiêu đ c i t o vùng ng p l trong mùa m a H n hai th p k qua, Vi t Nam đã đi t n c thi u l ng th c t i m t trong nh ng n c xu t kh u

g o l n trên th gi i Nông nghi p đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c xóa đói

gi m nghèo t i Vi t Nam Giá tr s n xu t c a ngành nông nghi p chi m 22% GDP

c n c, 30% kim ng ch xu t kh u và 60% t ng s lao đ ng các vùng nông thôn

n i mà h u h t ng i nghèo sinh s ng ph thu c vào s n xu t nông nghi p có t i làm ngu n t o lao đ ng và thu nh p Gi a n m 2006 và 2010, t c đ t ng tr ng trung bình c a ngành là kho ng 3,5% m i n m, riêng trong n m 2010 t ng giá tr

s n xu t t ng 4,5% S t ng tr ng trong ngành không ch tác đ ng tr c ti p đ n thu nh p và đ i s ng h gia đình, mà còn kích thích t ng tr ng ngành phi nông nghi p thông qua liên k t c cung và c u, do đó nâng cao ngu n thu t i nông thôn

D ch v h tr s n xu t nông nghi p thích ng khí h u s giúp nâng cao đ i

s ng nông dân t i các vùng nông thôn thông qua vi c phát tri n s n xu t, nâng cao

n ng su t và l i nhu n c a nông nghi p M c tiêu này s đ t đ c thông qua vi c nâng cao k thu t s n xu t (thích ng thông minh v i khí h u) và qu n lý (b o qu n sau thu ho ch) th c hành, phân ph i h p lý và hi u qu các d ch v h tr tr ng

y u, nâng cao n ng l c s n xu t c a c ng đ ng Các ho t đ ng nông nghi p s t p trung ch y u vào t ng n ng su t c a các cây tr ng chính c ng nh cây n trái và các lo i cây tr ng cho th c n ch n nuôi t i các khu v c đ c t i tiêu

Bi n đ i khí h u trong nh ng n m g n đây, bão l n, l l t và các thiên tai khác gây ra thi t h i kinh t cho ng i dân c a n c ta hàng n m t ng đ ng v i 1,5% GDP c tính có 70% s ng i dân trong n c ph i ti p xúc v i r i ro t nhi u tr n thiên tai Bi n đ i khí h u c ng đ c d báo s t o ra nhi u t n th ng

h n trong ngành nông nghi p, đ c bi t là liên quan t i n ng su t D ki n s n l ng

có th gi m nhi u nh t khi ch u úng trong các đ t m a l n kéo dài, tùy thu c vào

lo i cây tr ng Các tác đ ng ti m n vào n ng su t nông nghi p có th bao g m

m c gi m 11-42% n ng su t lúa và 7-45% n ng su t cây trông khác 53% t ng kh i

l ng phát th i đ c quy cho nông nghi p, v i lúa là ngu n phát th i chính Nông nghi p thông minh thích ng khí h u t o ra con đ ng r ng m đ t t i n ng su t cao và ph c h i m t cách b n v ng cho ng i dân, đ ng th i gi m phát th i hi u

ng nhà kính

Qu ng Nam là đ a ph ng có nhi u h th ng t i l n, trong đó h th ng thu

l i Phú Ninh có đ ngu n n c đ t i cho 19.427 ha đ t canh tác.Hi n nay h

th ng Phú Ninh m i ch đ m b o t i cho 12.032/19.427 ha Do nh h ng c a

bi n đ i khí h u làm cho ngu n n c Thu B n, Tr ng Giang th ng xuyên b nhi m m n, không đ m b o t i ph c v s n xu t nông nghi p c a 1.800 ha c a huy n Duy Xuyên và 200 ha huy n Th ng Bình D ch v phân ph i n c t kênh chính xu ng kênh c p hai m c trên trung bình (do chi u dài kênh không l n)

nh ng d ch v phân ph i n c t i m t ru ng thì ch a đ t yêu c u làm gi m hi u

qu s n xu t nông nhi p

Vì v y, h c viên ch n đ tài “Gi i pháp h tr s n xu t nông nghi p trong

đi u ki n bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh, Qu ng Nam” làm đ tài

lu n v n t t nghi p th c s có ý ngh a có tính c p thi t và ý ngh a khoa h c th c ti n cho mình đ nghiên c u

h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u nh m nâng cao hi u

qu kinh t cho h th ng t i Phú Ninh, t nh Qu ng Nam

3 Ph ng pháp nghiên c u

gi i quy t các v n đ c a lu n v n, đ tài áp d ng ph ng pháp nghiên

c u sau: Ph ng pháp k th a; ph ng pháp đi u tra; ph ng pháp phân tích, đánh giá, t ng h p; ph ng pháp so sánh; ph ng pháp đ i chi u v i v n b n hi n hành

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

a i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài là công tác h tr s n xu t nông nghi p cho

h th ng t i trong đi u ki n bi n đ i khí h u, nh ng nhân t nh h ng và nh ng

gi i pháp h tr s n xu t nông nghi p cho h th ng t i trong đi u ki n bi n đ i khí

h u nh m nâng cao l i ích các công trình th y l i

b Ph m vi nghiên c u

- Ph m vi nghiên c u v n i dung và không gian: N i dung nghiên c u c a đ tài là công tác h tr s n xu t nông nghi p cho h th ng t i Phú Ninh, Qu ng Nam;

- Ph m vi v th i gian: Lu n v n s thu th p các s li u trong th i gian t

Nh ng phân tích đánh giá và gi i pháp đ xu t là nh ng tham kh o h u ích

áp d ng cho công tác h tr s n xu t nông nghi p cho h th ng t i trong đi u ki n

bi n đ i khí h u nh m nâng cao hi u qu cho công trình th y l i Phú Ninh nói riêng

và công trình th y l i nói chung

6 K t qu d ki n đ t đ c

Nh ng k t qu mà đ tài nh m đ t đ c nh sau:

- H th ng c s lý lu n và th c ti n v công tác h tr s n xu t nông nghi p cho h th ng t i trong đi u ki n bi n đ i khí h u;

- ánh giá th c tr ng công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n

bi n đ i khí h u t i h th ng t i Phú Ninh, Qu ng Nam, qua đó rút ra nh ng k t

qu đ t đ c c n phát huy và nh ng t n t i c n tìm gi i pháp kh c ph c;

- xu t m t s gi i pháp nh m t ng c ng công tác h tr s n xu t nông nghi p cho h th ng t i trong đi u ki n bi n đ i khí h u nh m nâng cao hi u qu công trình th y l i trong th i gian t i

H th ng công trình th y l i nói chung và h th ng t i nói riêng là t p h p

m t h th ng công trình đ u m i đ n m t ru ng, b o đ m cung c p n c cho cây

tr ng khi thi u n c và tiêu thoát k p th i cho cây tr ng khi th a n c nh m th a mãn yêu c u n c cho cây tr ng phát tri n t t và chon ng su t cao Th c t h

th ng công trình th y l i th ng là h th ng ph i đáp ng yêu c u l i d ng t ng

h p cho nhi u ngành khác nhau, không ch gi i quy t c p thoát n c cho nông nghi p mà còn ph i gi i quy t c p thoát n c cho nhi u ngành kinh t qu c dân khác nh c p thoát cho sinh ho t, công nghi p, phát đi n, ch n nuôi, phát tri n th y

s n, giao thông th y, du l ch, c i t o môi tr ng

Công trình th y l i là công trình thu c k t c u h t ng nh m khai thác m t

l i c a n c; phòng, ch ng tác h i do n c gây ra, b o v môi tr ng và cân b ng sinh thái, bao g m: h ch a n c, đ p, c ng, tr m b m, gi ng, đ ng ng d n

n c, kênh, công trình trên kênh và b bao các lo i.H th ng công trình th y l i" bao g m các công trình th y l i có liên quan tr c ti p v i nhau v m t khai thác và

b o v trong m t khu v c nh t đ nh

H th ng công trình thu l i t i tiêu là c s h t ng quan tr ng, ph c v

t i tiêu cho di n tích cây tr ng, góp ph n quan tr ng làm t ng n ng su t, s n l ng

và ch t l ng s nph m nông nghi p

1.1.2 Vai trò c a th y l i đ i v i n n kinh t qu c dân c a n c ta

N n kinh t c a đ t n c ta ch y u là nông nghi p còn ph thu c r t nhi u vào thiên nhiên, n u nh th i ti t khí h u thu n l i thì đó là môi tr ng thu n l i đ nông nghi p phát tri n nh ng khi g p nh ng th i k mà thiên tai kh c nghi t nh

h n hán, bão l t thì s gây nh h ng nghiêm tr ng đ i v i đ i s ng c a nhân dân

ta đ c bi t đ i v i s phát tri n c a cây lúa, b i vì lúa là m t trong nh ng m t hàng

xu t kh u quan tr ng c a n c ta Vì v y mà các h th ng công trình thu l i có vai trò tác đ ng r t l n đ i v i n n kinh t c a đ t n c ta nh :

T ng di n tích canh tác c ng nh m ra kh n ng t ng v nh ch đ ng v

n c, góp ph n tích c c cho công tác c i t o đ t

Nh có các h th ng công trình thu l i mà có th cung c p n c cho nh ng khu v c b h n ch v n c t i tiêu cho nông nghi p đ ng th i kh c ph c đ c tình tr ng khi thi u m a kéo dài và gây ra hi n t ng m t mùa mà tr c đây tình

tr ng này là ph bi n M t khác nh có h th ng thu l i cung c p đ n c cho

đ ng ru ng t đó t o ra kh n ng t ng v , vì h s quay vòng s d ng đ t t ng t 1,3 lên đ n 2-2,2 l n đ c bi t có n i t ng lên đ n 2,4-2,7 l n Nh có n c t i ch

đ ng nhi u vùng đã s n xu t đ c 4 v Tr c đây do các h th ng công trình thu

l i n c ta ch a phát tri n thì lúa ch có hai v trong m t n m Hi n nay do có s quan tâm đ u t m t cách thích đáng c a ng và Nhà n c t đó t o cho ngành thu l i có s phát tri n đáng k và góp ph n vào v n đ xoá đói gi m nghèo, đ ng

th i c ng t o ra m t l ng lúa xu t kh u l n và hi n nay n c ta đang đ ng hàng

th hai trên th gi i v xu t kh u g o…Ngoài ra, các h th ng công trình thu l i

c ng góp ph n vào vi c ch ng hi n t ng sa m c hoá, t ng n ng xu t cây tr ng, t o

đi u ki n thay đ i c c u nông nghi p, gi ng loài cây tr ng, v t nuôi, làm t ng giá

tr t ng s n l ng c a khu v c

C i thi n ch t l ng môi tr ng và đi u ki n s ng c a nhân dân nh t là

nh ng vùng khó kh n v ngu n n c, t o ra c nh quan m i.Thúc đ y s phát tri n

c a các ngành khác nh công nghi p, thu s n, du l ch T o công n vi c làm, góp

ph n nâng cao thu nh p cho nhân dân, gi i quy t nhi u v n đ xã h i, khu v c do thi u vi c làm, do thu nh p th p T đó góp ph n nâng cao đ i s ng c a nhân dân

c ng nh góp ph n n đ nh v kinh t và chính tr trong c n c

Thu l i c ng góp ph n vào vi c ch ng l l t qua vi c xây d ng các công trình đê đi u t đó b o v cu c s ng bình yên c a nhân dân và t o đi u ki n thu n

l i cho h t ng gia s n xu t

Tóm l i thu l i có vai trò vô cùng quan tr ng trong cu c s ng c a nhân dân

nó góp ph n vào vi c n đ nh kinh t và chính tr tuy nó không mang l i l i nhu n

m t cách tr c ti p nh ng nó c ng mang l i nh ng ngu n l i gián ti p nh vi c phát tri n ngành này thì kéo theo r t nhi u ngành khác phát tri n theo T đó t o đi u

ki n cho n n kinh t phát tri n và góp ph n vào vi c đ y m nh công cu c công nghi p hóa - hi n đ i hóa đ t n c

1.2 Bi n đ i khí h u và nh h ng c a bi n đ i khí h u đ i v i s n xu t nông nghi p

1.2.1 Bi n đ i khí h u

Bi n đ i khí h u là s thay đ i c a h th ng khí h u bao g m: khí quy n, sinh quy n, th y quy n, th ch quy n hi n t i và trong t ng lai b i các nguyên nhân t nhiên và nhân t o trong m t giai đo n nh t đ nh tính b ng th p k hay hang tri u n m S bi n đ i có th là thay đ i th i ti t bình quân hay thay đ i s phân b các s ki n th i ti t quanh m t m c trung bình S bi n đ i khí h u có th gi i h n trong m t vùng nh t đ nh hay có th xu t hi n trên toàn c u Trong nh ng n m g n đây, đ c bi t trong nh ng ng c nh chính sách môi tr ng th ng đ c p t i s thay đ i khí h u hi n nay, đ c g i chung là hi n t ng nóng lên toàn c u, nguyên nhân chính làm bi n đ i khí h u trái đ t là do s gia tang các ho t đ ng t o ra các

ch t th i khí nhà kính, các ho t đ ng khai thác quá m c các b h p th và b ch a khí nhà kính nh sinh kh i, r ng, các h sinh thái bi n, ven b và đ t li n khác

Bi n đ i khí h u (B KH) toàn c u đang di n ra ngày càng nghiêm tr ng Bi u hi n

rõ nh t là s nóng lên c a trái đ t, là b ng tan, n c bi n dâng cao; là các hi n

t ng th i ti t b t th ng, bão l , sóng th n, đ ng đ t, h n hán và giá rét kéo dài…

d n đ n thi u l ng th c, th c ph m và xu t hi n hàng lo t d ch b nh trên ng i, gia súc, gia c m

Có th th y tác h i theo h ng nóng lên toàn c u th hi n 10 đi u t i t sau đây: gia t ng m c n c bi n, b ng hà lùi v hai c c, nh ng đ t nóng, bão t và l l t, khô h n, tai bi n, suy thoái kinh t , xung đ t và chi n tranh, m t đi s đa d ng sinh

h c và phá hu h sinh thái

Nh ng minh ch ng cho các v n đ này đ c bi u hi n qua hàng lo t tác đ ng c c đoan c a khí h u trong th i gian g n đây nh đã có kho ng 250 tri u ng i b nh

h ng b i nh ng tr n l l t Nam Á, châu Phi và Mexico Các n c Nam Âu đang

đ i m t nguy c b h n hán nghiêm tr ng d d n t i nh ng tr n cháy r ng, sa m c hóa, còn các n c Tây Âu thì đang b đe d a x y ra nh ng tr n l l t l n, do m c

n c bi n dâng cao c ng nh nh ng đ t b ng giá mùa đông kh c li t Nh ng tr n bão l n v a x y ra t i M , Trung Qu c, Nh t B n, n .có nguyên nhân t hi n

t ng trái đ t m lên trong nhi u th p k qua Nh ng d li u thu đ c qua v tinh

t ng n m cho th y s l ng các tr n bão không thay đ i, nh ng s tr n bão, l c

c ng đ m nh, s c tàn phá l n đã t ng lên, đ c bi t B c M , tây nam Thái Bình

D ng, Ân D ng, b c i Tây D ng M t nghiên c u v i xác su t lên t i 90%.cho th y s có ít nh t 3 t ng i r i vào c nh thi u l ng th c vào n m 2100,

do tình tr ng m lên c a Trái đ t

B KH còn kéo theo s thay đ i c a th i ti t, nh h ng tr c ti p đ n cây

tr ng, s n xu t nông, lâm, công nghi p và nuôi tr ng, đánh b t th y - h i s n c

bi t là s xu t hi n c a d ch b nh và khan hi m v l ng th c, n c ng t D báo,

s có kho ng 1,8 t ng i trên th gi i s khó kh n v n c s ch và 600 tri u ng i

b suy dinh d ng vì thi u l ng th c do nh h ng c a B KH toàn c u trong

nh ng n m t i

Theo th ng kê, s đ t không khí l nh nh h ng đ n Vi t Nam gi m rõ r t trong vòng 2 th p k qua T 29 đ t m i n m (t 1971 - 1980) xu ng còn 15 - 16

đ t m i n m t 1994 – 2007 c bi t là tình hình bão l và h n hán N c bi n dâng d n đ n s xâm th c c a n c m n vào n i đ a, nh h ng tr c ti p đ n ngu n n c ng m, n c sinh ho t c ng nh n c và đ t s n xu t nông - công nghi p N u n c bi n dâng lên 1m s làm m t 12,2% di n tích đ t là n i c trú c a

23% dân s (17 tri u ng i) c a n c ta Trong đó, khu v c ven bi n mi n Trung s

ch u nh h ng n ng n c a hi n t ng B KH và dâng cao c a n c bi n Riêng

đ ng b ng sông C u Long, d báo vào n m 2030, kho ng 45% di n tích c a khu

v c này s b nhi m m n c c đ và gây thi t h i mùa màng nghiêm tr ng do l l t

và ng p úng N u không có k ho ch đ i phó, ph n l n di n tích c a đ ng b ng sông C u Long s ng p tr ng nhi u th i gian trong n m và thi t h i c tính s là

17 t USD.

1.2.2 nh h ng c a bi n đ i khí h u đ i v i s n xu t nông nghi p

Nông nghi p Vi t Nam là m t trong n m n c s ch u nh h ng nghiêm

tr ng c a bi n đ i khí h u (B KH) và n c bi n dâng nhi t đ trung bình Vi t Nam có th t ng lên 300C và m c n c bi n có th dâng 1m Theo đó kho ng 40 nghìn km2 đ ng b ng ven biên Vi t Nam s b ng p.Theo d đoán c a ch ng trình phát tri n Liên H p Qu c (UNDP), các tác đ ng trên s gây thi t h i r t l n

v kinh t và khi n kho ng 17 tri u ng i không có nhà

Theo nghiên c u c a ngân hàng th gi i (WB), n c ta v i b bi n dài và hai vùng đ ng b ng l n, khi m c n c bi n dâng cao 0,2-0,6m s có t 100.000

đ n 200.000 ha đ t b ng p và làm thu h p di n tích đ t s n xu t nông nghi p

C th , n u m c n c bi n dâng 1 m s có kho ng 10% dân s b nh h ng tr c

ti p, t n th t đ i v i GDP kho ng 10% N u n c bi n dâng 3 m s có kho ng 25% dân s b nh h ng tr c ti p và t n th t đ i v i GDP lên t i 25% H u qu c a BÐKH đ i v i Vi t Nam là nghiêm tr ng và là m t nguy c hi n h u cho m c tiêu

xóa đói, gi m nghèo, cho vi c th c hi n các m c tiêu thiên niên k và s phát tri n

b n v ng c a đ t n c

H u h t các d báo đ u cho th y, đ n n m 2100, v a lúa đ ng b ng sông C u Long

có nguy c m t đi 7,6 tri u t n/n m, t ng đ ng v i 40,52% t ng s n l ng lúa

c a c vùng, do tác đ ng c a B KH

Và ngành tr ng tr t s là ngành ch u nh h ng n ng n nh t khi t ng s n l ng s n

xu t tr ng tr t có th gi m t 1-5%, n ng su t các cây tr ng chính có th gi m đ n 10%, đ c bi t đ i v i s n xu t lúa N c bi n dâng cao làm xâm nh p m n sâu h n

vào n i đ a, có th làm cho kho ng 2,4 tri u ha đ t b n c bi n xâm nh p Và khi

m c n c bi n dâng cao 1m thì nhi u di n tích chuyên tr ng lúa 2 v /n m s không

th s n xu t đ c do n c m n tràn vào

Bi n đ i khí h u đe d a nghiêm tr ng đ n an ninh l ng th c và phát tri n nông nghi p: Thu h p di n tích đ t nông nghi p, đ c bi t là m t ph n đáng k vùng đ t th p đ ng b ng ven bi n, đ ng b ng sông H ng, sông C u Long b ng p

m n do n c bi n dâng; tác đ ng l n đ n sinh tr ng, n ng su t cây tr ng, th i v gieo tr ng, làm t ng nguy c lây lan sâu b nh h i cây tr ng; th i gian thích nghi c a cây tr ng nhi t đ i m r ng và c a cây tr ng á nhi t đ i thu h p l i; nh h ng đ n sinh s n, sinh tr ng, t ng kh n ng sinh b nh, truy n d ch c a gia súc, gia c m

Do tác đ ng c a bi n đ i khí h u, tài nguyên n c ph i ch u thêm nguy c suy

gi m do h n hán ngày m t t ng m t s vùng, mùa, nh h ng tr c ti p đ n nông nghi p, cung c p n c nông thôn, thành th và s n xu t th y đi n Ch đ m a thay đ i có th gây l l t nghiêm tr ng vào mùa m a, và h n hán vào mùa khô, t ng mâu thu n trong khai thác và s d ng tài nguyên n c

Theo báo cáo c a T ch c Nông L ng Liên hi p qu c( FAO) hi n nay nhi t đ trái đ t t ng bình quân hàng n m là 0,5o

C, mà theo các nhà khoa h c cho

bi t n u nhi t đ t ng 1oC thì s n l ng l ng th c s gi m đi t ng đ ng 10%

Bi n đ i khí h u hàng ngày, hàng gi đã và đang di n ra v i t c đ nhanh chóng

Nó đã th hi n ngay tr c m t chúng ta, nh hi n nay Thành ph H Chí Minh

m t s Qu n ngo i thành n c tri u dâng đã gây ng p úng c c b nhi u vùng dân

c gây nhi u khó kh n cho ng i dân, ch ng khác nào s ng trong vùng l l t Hi n

t ng El Nino đã làm cho các t nh Mi n B c b h n hán kéo dài, mi n Nam và Tây nguyên mùa khô đ n s m và không có m a ngh ch mùa nh nh ng n m tr c, mùa

m a đ n ch m h n 1 tháng và l ng m a phân ph i không đ u gi a các vùng làm cho cây tr ng, v t nuôi phát tri n kém, d ch b nh nhi u h n Nhi u lo i hoa ch n

v mùa hè nay do nhi t đ cao l i n r c r ngay đ u xuân nh B ng L ng, Ph ng

H ng, Hoàng H u, Di p vàng

Có l bi n đ i khí h u s nh h ng tr c ti p và rõ r t nh t đ n an ninh

l ng th c, do dân s t ng nhanh, trong khi m t di n tích đ t nông nghi p s b

gi m đi do: đô th hóa, nhà nông thôn t ng, công nghi p phát tri n chi m khá l n

đ t và l n nh t là m t di n tích đ t tr ng lúa s b nh n chìm do n c bi n dâng cao

N c bi n dâng lên 1m s làm ng p kho ng 0,3-0,5 tri u ha t i ng b ng sông H ng ( BSH) và nh ng n m l l n kho ng 90% di n tích ng b ng sông

C u Long ( BSCL) b ng p t 4-5 tháng, vào mùa khô kho ng 70% di n tích b xâm nh p m n v i n ng đ l n h n 4g/l c tính Vi t Nam s m t đi kho ng 2 tri u ha đ t tr ng lúa trong t ng s 4 tri u ha hi n nay, đe d a nghiêm tr ng đ n

an ninh l ng th c Qu c gia và nh h ng đ n hang ch c tri u ng i dân Bi n

đ i khí h u làm thay đ i đi u ki n sinh s ng c a các loài sinh v t, d n đ n s bi n

m t c a m t s loài và ng c l i làm xu t hi n nguy c gia t ng các loài “thiên

đ ch” Trong th i gian g n đây, d ch r y nâu, vàng lùn, lùn xo n lá BSCL di n

ra ngày càng ph c t p nh h ng đ n kh n ng thâm canh t ng v và làm gi m

s n l ng lúa Bi n đ i khí h u có th tác đ ng đ n th i v , thay đ i c u trúc mùa, quy ho ch vùng, k thu t t i tiêu, sâu b nh, n ng su t, s n l ng, làm suy thoái tài nguyên đ t, đa d ng sinh h c b đe d a, suy gi m v s l ng và ch t l ng do

ng p n c, do khô h n, t ng thêm nguy c di t ch ng đ ng v t, làm bi n m t các ngu n gen quý hi m M t s loài nuôi có th b tác đ ng làm gi m s c đ kháng

do biên đ dao đ ng c a nhi t đ , đ m và các y u t ngo i c nh khác t ng lên,

m t cân b ng, suy gi m đa d ng sinh h c; Hi n t ng th i ti t c c đoan khó d báo; R i ro và các thay đ i khác nh thi t h i đ n c s h t ng

1.2.3 nh h ng c a bi n đ i khí h u đ i v i H th ng th y l i ph c v nông nghi p

H th ng th y l i c n c c b n ph c v n c t i cho 6,92 tri u hécta đ t

tr ng lúa, 1,5 tri u hécta rau màu và cây công nghi p ng n ngày, tiêu thoát n c cho 1,72 tri u hécta đ t nông nghi p Các công trình th y l i còn góp ph n ng n

m n cho 0,87 tri u hécta đ t nông nghi p, c i t o chua phèn 1,6 tri u hécta, duy trì 5,65 t mét kh i n c c p n c sinh ho t và s n xu t công nghi p Tuy nhiên,

nh ng con s trên ch a đáp ng k p yêu c u phát tri n kinh t , xã h i trong giai

đo n hi n nay khi h n hán vào mùa khô, úng ng p vào mùa m a, tri u c ng lên

xu ng th t th ng xâm nh p sâu vào đ t li n x y ra nhi u đ a ph ng th i gian qua Các h th y đi n đã gi ph n l n ngu n n c l v i dòng phù sa t nhiên l i

đ x v h l u dòng ch y có ch t l ng hoàn toàn thay đ i so v i tr c

Bi n đ i khí h u có th làm thay đ i dòng ch y c a các con sông, m c n c

ng m, làm bi n đ i tri u c ng T đó làm thay đ i nh ng ch tiêu thi t k c a các

h th ng công trình th y l i ph c v nông nghi p, s có nh ng ch tiêu không còn phù h p, ph i ti n hành c i t o nâng c p h th ng th y l i đã có Ho c có th ph i xây d ng m i các công trình, các h th ng th y l i đ đ m b o an toàn ngu n n c,

L quét, t và l c tàn phá nhà c a, cây c i, công trình thu l i ngày càng kh c li t

N c m n ngày càng xâm nh p sâu vào đ t li n, đ ng ru ng làm cho nhi u công trình thu l i không còn ho t đ ng bình th ng, nh h ng đ n nhi u công trình

t i tiêu

M a l n kéo dài làm cho các h ch a, đ p dâng, tr m b m b nh h ng Bên c nh

đó còn làm t ng tr t l đ t, xói mòn s làm t ng l ng phù sa và làm l ng đ ng lòng h , gi m dung tích h u ích c a h ch a

Tr l ng n c ng m gi m, m c n c ng m b h th p d n, kh n ng khai thác c a các gi ng n c ng m c ng b gi m sút không đáp ng đ c yêu c u sinh ho t và

t i tiêu

M t đ dông, bão t i các vùng nhi t đ i s t ng lên, đe d a t i tính m ng và sinh

ho t c a con ng i, c s h t ng, các ho t đ ng s n xu t, phá h y các h sinh thái Phân b các khu v c khí h u s có nh ng bi n đ ng Do n c bi n dâng, ch đ dòng ch y sông su i s thay đ i theo h ng b t l i, các công trình th y l i s ho t

đ ng trong đi u ki n khác v i thi t k , làm cho n ng l c ph c v c a công trình

gi m N u m c n c bi n dâng cao 1,0m thì di n tích đ t trong đê ng p hoàn toàn

c a đ ng b ng sông H ng là 157.781ha và bán ng p là 321.998ha

Các công trình th y l i b xói mòn, b i l ng lòng h , b i l p kênh m ng nh

h ng đ n nhi m v công trình và tiêu t n kinh phí n o vét

Thêm n a, công tác đ u t m i các công trình th y l i theo quy ho ch, s a ch a, nâng c p, n o vét các công trình th y l i hi n có còn h n ch nên không b o trì, tích

tr n c và phân ph i h p lý ngu n n c trong n m cho các nhu c u s d ng Môi

tr ng t nhiên b phá v do ch t phá r ng, đ t n ng làm r y và t p quán canh tác

c a đ ng bào dân t c thi u s đã làm cho nguy c x y ra h n hán tr nên nghiêm

tr ng h n

1.3 Khái ni m và đ c đi m và vai trò c a công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u

1.3.1 H tr s n xu t nông nghi p

Nhà n c đã có nhi u chính sách h tr s n xu t nông nghi p, c khoa h c

k thu t và tài chính nh m nâng cao đ i s ng cho ng i nông dân nh mi n thu s

d ng đ t nông nghi p, h tr khoa h c công ngh , h tr gi ng, u đãi tín d ng, thu mua thóc v i giá cao

+ Chính sách mi n gi m thu nông nghi p: V i m c tiêu khuy n khích phát tri n nông nghi p, gi m nh đóng góp cho nông dân, Qu c h i đã ban hành Ngh quy t s 15/2003/QH11 v mi n, gi m thu s d ng đ t nông nghi p giai đo n

2003 – 2009 và Ngh quy t s 55/2010/QH12 v mi n, gi m thu s d ng đ t nông nghi p giai đo n 2011 – 2020, nông dân s d ng đ t s n xu t nông nghi p đ c

mi n gi m thu nông nghi p theo 2 m c 50% (ph n di n tích ngoài h n đi n) và 100% (trong h n đi n) Theo s li u th ng kê, trung bình m i n m Nhà n c đã

mi n gi m cho trên 11,2 tri u h nông dân v i t ng s thu mi n, gi m 1,85 tri u

t n quy thóc, thành ti n là 2.837 t đ ng (tính bình quân theo giá th c t ) T ng

di n tích tr ng lúa c a c n c kho ng 3,8 tri u ha Tuy nhiên, Ngh quy t c a

Qu c h i và các v n b n h ng d n th c hi n chính sách mi n gi m ch a g n đ c trách nhi m c a nông dân v i quy ho ch và trách nhi m v i xã h i v ch t l ng nông lâm th y s n, d n đ n ph bi n tình tr ng lúc th a, lúc thi u, d l ng ch t

đ c h i trong nông s n l n, nh h ng đ n kinh t và s c kh e c a toàn dân

+ Chính sách mi n gi m th y l i phí: Ngày 28/11/2003, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh 143/N -CP v vi c Quy đ nh chi ti t thi hành m t s đi u c a Pháp

l nh khai thác và b o v công trình th y l i và Ngh đ nh s 115/2008/N -CP ngày 14/11/2008 s a đ i b sung Ngh đ nh 143/N -CP, trong đó quy đ nh v m c thu

và mi n, gi m thu l i phí M c tiêu c a vi c mi n gi m th y l i phí nh m giúp nông dân gi m chi phí s n xu t

+ Chính sách h tr doanh nghi p thông qua đ u t các d án: Trong nh ng

n m qua, Nhà n c đã h tr hàng ch c nghìn t đ ng cho nông nghi p thông qua

vi c h tr lãi xu t, gi m thu nh p kh u cho các doanh nghi p nh p kh u phân bón, h tr gi ng

Bên canh đó Nhà N c ph i đi u ti t thúc đ y n n kinh t nông nghi p đ u

t vào các ho t đ ng s n xu t nông nghi p có th ng hi u xanh và thích ng c ng

nh xúc ti n h tr cho các doanh nghi p s n xu t v a và nh tham gia vào chu i giá tr toàn c u Tái c c u ngành nông nghi p theo h ng n n kinh t nông nghi p

“thông minh” v i các tác đ ng c a bi n đ i khí h u Tái c c u s n xu t, chuy n

d ch c c u cây tr ng, t ng c ng các bi n pháp canh tác, các ph ng th c s n xu t nông nghi p đa m c tiêu đ m b o an ninh l ng th c, t ng thu nh p cho nông dân

và gi m phát th i c bi t, chú tr ng đ u t nghiên c u ch n t o, đ a vào s n xu t các gi ng cây tr ng m i thích nghi v i bi n đ i khí h u, ch ng ch u đ c rét, nóng,

h n hán, ng p úng hay phèn m n i v i l nh v c th y s n, ngành đi u ch nh quy

ho ch nuôi tr ng th y s n phù h p v i xu h ng thay đ i ranh gi i n c m n, l và

ng t do nh h ng c a bi n đ i khí h u

Xây d ng các mô hình t ch c s n xu t và d ch v ngh cá trên bi n nh m khai thác, b o v ng tr ng và gi m phát th i khí nhà kính, ti t ki m nhiên li u

ng th i, t ng c ng h th ng c nh báo g n b và xa b cho ng dân

Phát tri n đa d ng các gi ng th y s n, có kh n ng s ng vùng n c m n cao và kháng b nh, áp d ng các công ngh s d ng n c hi u qu đ đ m b o s n l ng đáp ng xu t kh u

Các ho t đ ng h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u s t p trung ch y u vào t ng n ng su t c a các cây tr ng chính c ng nh cây n trái và các lo i cây tr ng cho th c n ch n nuôi t i các khu v c đ c t i tiêu Các ho t

đ ng này bao g m:

(i) Nâng c p công ngh và s n xu t th c hành, ví d nh , thông qua các tri n lãm liên quan t i nông nghi p và đào t o nông dân, nhóm nông dân

(ii) u t (liên quan đ n đóng góp c a ng i h ng l i) trong nhóm c ng

đ ng đ u t nh m nâng cao thu nh p ví d nh , nhà kho l u tr nh

(iii) H tr cho các nhà v n, t p trung vào lao đ ng ph n nông thôn; và (iv) ào t o, t ng c ng n ng l c và các chuy n th m ti p xúc dành cho các nhóm nông dân và cán b t các c quan th c hi n

1.3.2 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác h tr s n xu t nông nghi p

M c h tr c a n c ta c ng r t l n Tuy nhiên, chính sách ch a rõ ràng,

ng i nông dân ch a đ c h ng l i, gây thi t h i kinh t , s c kh e cho xã h i

- C ch , chính sách khuy n khích, thu hút s tham gia c a các doanh nghi p, các nhà khoa h cvào các ho t đ ng thích ng v i bi n đ i khí h u và gi m nh phát

th i khí nhà kính

- C ch h tr c ng đ ng dân c , khuy n khích các t ch c phi chính ph vào các ho t đ ng thích ng v i bi n đ i khí h u và gi m nh phát th i khí nhà kính

1.3.3 H tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u

Trong b i c nh bi n đ i khí h u đang có nh ng tác đ ng ngày càng sâu s c

t i s t ng tr ng và phát tri n kinh t xã h i c a Vi t Nam c bi t trong l nh v c nông nghi p đang ph i đ i m t v i r t nhi u v n đ trong đó có v n đ an ninh

l ng th c trong đi u ki n bi n đ i khí h u; V n đ s n xu t nông nghi p theo

h ng b n v ng: gi đ m b o v n ng su t, ch t l ng nh ng không làm suy thoái môi tr ng, c n ki t tài nguyên, h n ch các tác nhân gây h i đ n s c kh e con

v đa m c tiêu, đa d ng hóa s n xu t nông nghi p, phát tri n nông nghi p hàng hóa

và các m c tiêu phát tri n khác liên quan

Vi c cung c p các d ch v h tr nông nghi p cho ng i nông dân nh m t i

đa hóa l i nhu n đ u t và thúc đ y phát tri n b n v ng Ngoài ra, v i vi c gia t ng nhu c u n c m t t i h u h t các l nh v c bao g m c nông nghi p có t i, qu n lý

s d ng n c ph c v đa m c tiêu đang là m t thách th c l n đ i v i ngành th y

l i Kh n ng đ ng i nông dân t ng hi u qu s n xu t v i chi phí đ u vào ít h n (kh n ng thích ng và ph c h i), trong khi h n ch (gi m thi u) phát th i khí gây

hi u ng nhà kính c ng ph i đ c coi tr ng B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, v i s h p tác v i các t ch c qu c t đang thí đi m m t s sáng ki n liên quan đ n thúc đ y s n xu t nông nghi p thông minh, nh h th ng thâm canh lúa (SRI), nh ng n l c đ h tr cho vi c s d ng đ t hi u qu h n và đa d ng hóa nông nghi p nh m m c tiêu t ng n ng su t và gi m thi u các tác đ ng b t l i Tuy nhiên, nh ng h n ch v n ng l c đi u hành và qu n lý, c ng nh h n ch trong v n

đ đ u t c s h t ng đang đ t ra nh ng thách th c nghiêm tr ng đ n vi c cung

c p và m r ng các ho t đ ng này

B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn(MARD) đã và đang t ng b c xây

d ng chi n l c trung h n, dài h n cho vi c c i ti n và tái c c u ngành th y l i

nh m t i u hóa hi u qu ph c v c a công trình th y l i Các y u t c a chi n

l c tái c c u có liên quan đ n các d ch v th y l i và nông nghi p, trong đó

l ng ghép các ph ng pháp ti p c n m t n n "Nông nghi p thông minh thích ng khí h u”

Chi n l c phát tri n ngành th y l i đ n n m 2020 coi tr ng phát tri n thu

l i ph c v chuy n đ i c c u s n xu t nông lâm nghi p, đa d ng hóa cây tr ng,

đ m b o an ninh l ng th c tr c s c ép gia t ng dân s , bi n đ ng b t l i c a th i

ti t và b t n c a th gi i, đ ng th i ph i gi i quy t ngu n n c cho sinh ho t, công nghi p, th y s n, d ch v du l ch, duy trì và c i thi n môi tr ng sinh thái, khai thác

th y n ng Nh ng m c tiêu chính c a chi n l c g m: đ m b o nhu c u n c cho dân sinh và các ngành kinh t ; Nâng cao m c an toàn phòng ch ng và thích nghi đ

gi m thi u t n th t do thiên tai bão l gây ra; Qu n lý t t các l u v c sông, khai thác và s d ng h p lý tài nguyên n c, phát tri n bên v ng, ch ng ô nhi m, c n

ki t ngu n n c các l u v c sông chính và t t c các l u v c sông qu c gia Nâng cao đ c n ng l c qu n lý ngu n n c t Trung ng đ n đ a ph ng

B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn (NN&PTNT) là c quan ch đ o,

h ng d n th c hi n chi n l c phát tri n ngành th y l i Trong k ho ch th c hi n Chi n l c đ c xây d ng, đ nh h ng nhi m v đ t ra

(i) Phát tri n thu l i t i tiêu, c p n c ph c v chuy n d ch c c u kinh t ,

th c hi n công nghi p hóa, hi n đ i hóa nông nghi p – nông thôn và phát tri n các ngành kinh t xã h i, trong đó: T p trung nâng c p, hi n đ i hoá các h th ng thu l i

hi n có đ phát huy và t ng t i đa n ng l c thi t k Ti p t c đ u t xây d ng thêm công trình m i, g m các công trình thu l i t ng h p quy mô v a và l n các l u v c sông, c p n c t i cho nông nghi p, thu s n, sinh ho t, công nghi p, ch ng l và phát đi n Phát tri n các công trình thu l i v a và nh mi n núi ph c v cho phát tri n s n xu t nông lâm nghi p, sinh ho t, khai thác thu đi n, góp ph n hi n đ i hoá nông nghi p nông thôn Phát tri n các công trình thu l i c p n c, ng n m n, gi ng t

ph c v phát tri n dân sinh và s n xu t nông nghi p, thu s n, diêm nghi p vùng ven

bi n Phát tri n các gi i pháp t i tiên ti n, ti t ki m n c cho các lo i cây tr ng c n: cây công nghi p, cây n qu các vùng trung du, mi n núí

(ii) C ng c , phát tri n các gi i pháp phòng ch ng, gi m nh thiên tai bão l t; (iii) T ng c ng qu n lý ngu n n c và qu n lý công trình thu l i;

(iv) T ng c ng đ u t cho công tác nghiên c u khoa h c công ngh trong

l nh v c th y l i

Hi n nay công tác th y l i ph c v công ích là chính, ngân sách cho th y l i hàng n m chi m t tr ng l n c a ngành Nông nghi p và PTNT Vi c đ nh h ng s

d ng v n cho công tác nâng c p, hoàn thi n các h th ng công trình th y l i đ c

B NN&PTNT xác đ nh t p trung v n đ i ng trong n c cho chu n b d án và tranh th các kho n vay ODA, các kho n vi n tr không hoàn l i và các ngu n ch a xác đ nh khác đ đ u t th c hi n d án

1.4 T ng quan công tác h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n đ i khí h u cho h th ng t i c a n c ta

1.4.1 T ch c s n xu t nông nghi p

Các hình th c t ch c s n xu t nông nghi p bao g m:

1) H p tác xã nông nghi p: T mô hình h p tác xã ki u c hình thành trên c

s t p th hóa t li u s n xu t, t p th hóa lao đ ng, t p th hóa m i ho t đ ng kinh

t , bi n nông dân thành ng i làm thuê, làm công

2) T h p tác: T khi các h p tác xã ki u c gi i th , tan rã, lo i hình t h p tác trong nông nghi p, nông thôn ra đ i và ngày càng phát tri n m nh m , đa d ng,

m t lo i hình kinh t h p tác đ n gi n ó là các t , h i ngh nghi p hình thành trên c s t nguy n c a các thành viên t tham gia ho c t ra kh i t , qu n lý dân

ch , cùng có l i M c đích là c ng tác, trao đ i kinh nghi m, giúp đ l n nhau trong

ho t đ ng s n xu t kinh doanh tiêu th s n ph m nh m m c tiêu t i đa l i nhu n

c a m i thành viên Lo i hình t h p tác không có đi u l , không có t cách pháp nhân, quan h ràng bu c v i nhau đ c xây d ng trên c s tình c m, t p quán, truy n th ng c ng đ ng, không mang tính ch t pháp lý

T h p tác hình thành trên c s đ a ph ng không còn h p tác xã nông nghi p, h p tác xã ki u m i đ c hình thành t các t h p tác và t h p tác ra đ i

t các h p tác xã ki u m i Các lo i hình ch y u là: T h p tác t i tiêu, t h p tác vay v n, t h p tác khoa h c k thu t và chia s kinh nghi m, t h p tác lao đ ng,

t h p tác trong l nh v c tr ng tr t, t h p tác ch n nuôi, t h p tác th y s n, t h p tác ngành ngh nông thôn, t h p tác qu n lý b o v r ng

Mô hình này là s n ph m t t y u c a n n s n xu t hàng hóa nó đã đóng góp r t quan tr ng vào vi c gi i quy t gi a s n xu t nh manh mún v i s n xu t hàng hóa, đáp ng đ c yêu c u công nghi p hóa, hi n đ i hóa Nó là c s đ hình thành h p tác xã ki u m i, liên hi p h p tác xã, doanh nghi p-h p tác xã (h p tác xã c ph n), các hi p h i trong nông nghi p, nông thôn, đ ng th i t h p tác là v tinh quan

tr ng làm cho s c s ng h p tác xã ki u m i càng l n m nh

T h p tác mang tính t nguy n, t ch , t qu n, không c n ph i ra đ i h

th ng, ban b nh ng v n đ m b o đ c tính công b ng, trung th c, không b th t thoát tài s n, không tham nh ng T h p tác v i s thông thoáng v t ch c, phong phú đa d ng ngành ngh , lo i hình này tr thành ph ng th c m u sinh b n v ng cho nh ng ng i nông dân không nh ng vùng đ ng b ng mà còn c vùng núi, vùng bi n n i có n n kinh t phát tri n còn th p và trình đ s n xu t l c h u Tuy nhiên cho t i nay Nhà n c ch a có m t ch tài c th cho t h p tác trong nông nghi p, nông thôn

3) Kinh t trang tr i: Tr c đ i m i, thành ph n kinh t trang tr i không

đ c ch p nh n, ch sau khoán 10, giao quy n s d ng ru ng đ t v cho h nông dân, khi kinh t phát tri n trong th i gian dài, d n d n hình thành kinh t trang tr i

- Ch trang tr i có ki n th c, kinh nghi m đi u hành s n xu t, bi t áp d ng

ti n b khoa h c k thu t, ti p nh n chuy n giao công ngh m i vào s n xu t, s

d ng lao đ ng gia đình và thuê lao đ ng bên ngoài s n xu t có hi u qu cao, có thu

nh p v t tr i so v i kinh t h

Nh ng m t trong nh ng khó kh n hi n nay h n ch đ n vi c m r ng đ u t c a trang tr i là khó ti p c n đ c v i các t ch c tín d ng đ vay v n cho s n xu t kinh doanh

4) Mô hình liên k t, liên doanh v i các doanh nghi p: M t ngh ch lý đang

t n t i hi n nay là: ng i có kh n ng kinh doanh nh ng l i không có đ t đai, còn

ng i có đ t đai l i không có kh n ng kinh doanh H nông dân có di n tích đ t

nh l , manh mún không th s n xu t ra s n xu t hàng hoá l n đ c Ch có t p trung ru ng đ t hay tích t ru ng đ tm i th c hi n s n xu t l n đ c, m i có đi u

ki n đ ti n hành c gi i hoá đ nâng cao n ng su t lao đ ng, h giá thành, m i ti n

hành thu l i hoá, đi n khí hoá, sinh h c hoá, th tr ng hóa m i áp d ng công ngh ch bi n tiên ti n nâng cao ch t l ng và giá tr nông s n Hi n nay đã có r t nhi u mô hình liên k t liên doanh v i các doanh nghi p c qu c doanh và t doanh

Mô hình liên k t này hi n đang di n ra r t sôi đ ng nhi u n i, nhi u vùng, nhi u

d ng, m u ch t là s n ph m làm ra có kh i l ng l n, đ c ch bi n và tiêu th tr thành hàng hoá l n

Th c t hi n nay ph n l n là h p tác xã liên doanh, liên k t v i 3 nhà (nhà nông, nhà doanh nghi p, nhà khoa h c) nên nh ng mô hình này r t s ng đ ng, s n

xu t, ch b n, tiêu th s n ph m n đ nh, phát tri n và có hi u qu ây là nh ng

mô hình có th nhân r ng, khuy n khích phát tri n m nh trong giai đo n hi n nay

5) Mô hình h p tác xã nông nghi p c ph n (hay doanh nghi p - h p tác xã):Mô hình này phát tri n m c đ cao h n, t thân v n đ ng ó là các h trong

h p tác xã quy mô thôn hay h p tác xã quy mô xã t góp v n ( m c đ cao, không

ph i m c 50 ngàn đ ng/h nh ki u h p tác xã hi n nay) H nông dân là nh ng

c đông, h góp v n b ng quy n s d ng đ t và tính c ph n.H v n là nông dân,

đ t v n thu c v h H đ c chia c t c và nh n l ng khi lao đ ng c bi t Ban

qu n lý ph i là nh ng ng i có trình đ qu n lý, có ý chí đ u t , nhi t tình, n ng

đ ng, sáng t o

S n xu t ph c v phát tri n nông nghi p n c ta ây là vùng tr ng đi m lúa,

ch n nuôi và th y s n theo quy ho ch phát tri n nông nghi p và th y s n đ n n m

2020 c a t nh Qu ng Nam hoàn toàn phù h p v i quy ho ch th y l i và quy ho ch

t ng th phát tri n kinh t - xã h i c a t nh Qu ng Nam đ n n m 2020 và kh c ph c

m t ph n h u qu c a bi n đ i khí h u gây nhi m m n c a h l u sông Thu B n và

Bà Rén

1.4.2 M t s mô hình t ch c ho t đ ng h tr s n xu t nông nghi p

Theo B NN&PTNT, th c hi n Ngh quy t "tam nông", ngành nông, lâm và ng nghi p c a c n c đ t t c đ t ng tr ng hàng n m t ng đ i cao, bình quân toàn ngành là 5,4% v giá tr s n xu t và 3,7% v giá tr gia t ng (GDP) S n l ng lúa

t ng t 39 tri u t n n m 2006 lên 43,7 tri u t n n m 2012 Vi t Nam duy trì v trí

c ng qu c v xu t kh u nông s n, nh : lúa g o, cà phê, tiêu, đi u và th y s n, v i giá tr xu t kh u đ t m c cao nh t 27,5 t USD vào n m 2012 S n xu t ngày càng

đa d ng c v c c u s n ph m và lo i hình t ch c

Ngoài ra, th c ti n còn xu t hi n các mô hình liên k t m i theo chi u ngang, liên

k t gi a nh ng ng i s n xu t, các đ n v kinh doanh v i nhau ây là nh ng mô hình t ch c s n xu t đ c xem là xu th t t y u, là t ng lai c a n n nông nghi p, đáp ng yêu c u th c ti n s n xu t

Mô hình "cánh đ ng m u l n" (C ML) t i các t nh BSCL là m t trong nh ng

mô hình liên k t đ t hi u qu cao trong s n xu t và tiêu th nông s n Tham gia mô hình, nông dân đ c doanh nghi p h tr v t t "đ u vào" và gi i quy t r t ráo "đ u ra", giúp t ng thu nh p t 2,2 - 7,5 tri u đ ng/ha; chi phí s n xu t gi m 10-15%, trong khi s n l ng t ng 20-25% Mô hình chu i s n xu t, th ng m i, ch bi n và phân ph i s n ph m khép kín, hàng tr m HTX ki u m i đ c hình thành và phát tri n trong th i gian g n đây s n xu t và kinh doanh khá hi u qu , h tr t t cho s phát tri n kinh t h Các HTX này đ m nh n cung c p các d ch v s n xu t c

đ u vào và đ u ra cho h xã viên nh cung c p v t t , phân bón, nguyên li u th c

n gia súc, b o v th c v t và tiêm phòng cho gia súc, gia c m Nh có HTX mà kinh t h xã viên không ng ng phát tri n, đ i s ng c a bà con nông dân ngày càng nâng cao…

các c ch h tr s n xu t nông nghi p tr thành "đòn b y" Trong n m qua,

nh ng c ch h tr s n xu t nông nghi p đã có tác đ ng tích c c đ n nh n th c

c a ng i dân v vi c chuy n đ i c c u cây tr ng, v t nuôi; góp ph n xóa đói,

gi m nghèo, t o đi u ki n giúp nhi u h nghèo v n lên thành h khá, giàu V i cách đ u t m i có trách nhi m t quá trình t ch c đ n tri n khai t c p huy n đ n các xã, th tr n đã kh c ph c đ c nh ng h n ch v th t c, h s thanh, quy t toán kinh phí h tr nhanh, g n

Hình 1.1: Bà con xã Quy t ti n tr ng hoa tam giác m ch

Chúng ta có th th y đ i v i nh ng h dân xã Quy t Ti n, vi c h tr

tr ng hoa Tam giác m ch đ ph c v du l ch c a huy n là m t cách làm m i, có

hi u qu và thu hút nhi u h tham gia

Không ch có cây hoa Tam giác m ch đ c đ a vào di n h tr , trong n m qua, huy n đã có nhi u c ch h tr phát tri n các lo i cây th m nh khác

Nh ng mô hình đ u t có thu h i trong l nh v c ch n nuôi đ c huy n h

tr đã có tác d ng đ y m nh s n xu t ch n nuôi theo h ng hàng hóa,

Hi u qu c a các c ch h tr , đ u t có thu h i đã góp ph n không nh vào vi c chuy n đ i c c u cây tr ng, v t nuôi và thay đ i t duy, cách s n xu t

c c a ng i dân Dù còn h n ch , song nh ng ngu n l c h tr nh trên là đ ng

l c giúp ng i nông dân phát tri n s n xu t, nâng cao ch t l ng, n ng su t cây

tr ng, v t nuôi

1.4.3 H th ng nh ng v n b n pháp quy v h tr s n xu t nông nghi p

Ch th s 09/CT-TTg ngày 25 tháng 4 n m 2014 c a Th t ng Chính ph

v vi c tri n khai th c hi n Ngh đ nh s 210/2013/N -CP ngày 19 tháng 12 n m

2013 v chính sách khuy n khích doanh nghi p đ u t vào nông nghi p, nông thôn

Quy t đ nh s 1225/Q -TTg ngày 31 tháng 7 n m 2015 c a Th t ng Chính ph v vi c t ch c T ng đi u tra nông thôn, nông nghi p và th y s n n m

2016

Thông t s 05/2014/TT-BKH T ngày 30 tháng 09 n m 2014 c a B K

ho ch và u t v vi c h ng d n th c hi n Ngh đ nh 210/2013/N -CP ngày 19/12/2013 c a Chính ph v chính sách khuy n khích doanh nghi p đ u t vào nông nghi p, nông thôn

Thông t liên t ch s 43/2015/TTLT-BNNPTNT-BKH T ngày 23 tháng 11

n m 2015 c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, B K ho ch và u t v

vi c h ng d n th ng kê, đánh giá thi t h i do thiên tai gây ra

m t s đi u c a các lu t liên quan đ n đ u t xây d ng c b n

Lu t S a đ i, b sung m t s đi u c a các Lu t liên quan đ n đ u t xây

d ng c b n s 38/2009/QH12;

Ngh đ nh s 12/2009/N -CP ngày 12/02/2009 c a Chính ph v qu n lý d

án đ u t xây d ng công trình; Ngh đ nh s 83/2009/N -Cp ngày 15/10/2009 v

vi c s a đ i b sung m t s đi u Ngh đ nh s 12/2009/N -CP ngày 12/02/2009;

Quy t đ nh s 2125/Q -BKHCN ngày 25/9/2011 v vi c công b các tiêu chu n qu c gia do B tr ng B Khoa h c và Công ngh ban hành

1.5 Nh ng nhân t nh h ng đ n công tác h tr s n xu t nông nghi p trong

đi u ki n bi n đ i khí h u

1.5.1 Nh ng nhân t khách quan

Tác đ ng c a B KH t i ho t đ ng SXNN trong vùng là h t s c rõ ràng: Di n tích

đ t nông nghi p b nhi m m n t ng, m a bão gây thi t h i l n đ n s n l ng và

n ng su t cây tr ng/v t nuôi; Thiên tai làm h h i c s h t ng khu ch n nuôi và

tr ng tr t c a dân c ; Th y s n b gi m n ng su t, ch t hàng lo t Nh ng tác đ ng

c a B KH đã tác đ ng m nh m đ n ho t đ ng SXNN c a Qu ng Nam

Ho t đ ng s n xu t nông nghi p ph thu c nhi u vào các y u t t nhiên nh : đ t đai, ngu n n c, khí h u, ch đ th y v n, nhi t đ , đ m Các nhân t khách quan

có nh h ng l n đ n s n xu t nông nghi p nh sau:

+ Tình tr ng ng p l t do n c bi n dâng s làm m t đ t canh tác trong nông

nghi p N u m c n c bi n dâng thêm 1m, c tính kho ng 40% di n tích đ ng

b ng sông C u Long, 11% di n tích đ ng b ng sông H ng và 3% di n tích c a các

t nh khác thu c vùng ven bi n s b ng p

+ Tình tr ng xâm nh p m n khu v c ven bi n c ng s làm thu h p di n

tích đ t nông nghi p M t ph n di n tích đáng k đ t tr ng tr t vùng đ ng b ng sông H ng và đ ng b ng sông C u Long s b nhi m m n vì 2 đ ng b ng này đ u

là nh ng vùng đ t th p so v i m c n c bi n Xâm nh p m n làm cho di n tích đ t canh tác gi m, t đó h s s d ng đ t có th gi m t 3-4 l n/n m xu ng còn 1-1,5

l n/n m

+ Nhi t đ t ng, h n hán (và thi u n c t i) s nh h ng đ n s phân b

c a cây tr ng, đ c bi t làm gi m n ng su t, c th là n ng su t lúa c a v xuân có

xu h ng gi m m nh h n so v i n ng su t lúa c a v mùa; n ng su t ngô v đông

có xu h ng t ng đ ng b ng B c B và gi m Trung B và Nam B c tính

r ng, n ng su t lúa xuân vùng đ ng b ng sông H ng có th gi m 3,7% vào n m

2020 và gi m t i 16,5% vào n m 2070; n ng su t lúa mùa s gi m 1% vào n m

2020 và gi m 5% vào n m 2070 n u không có các bi n pháp ng phó k p th i và

hi u qu

M t đ t canh tác trong nông nghi p và n ng su t cây tr ng suy gi m s đ t ra

nh ng thách th c và đe d a đ n đ i s ng c a nông dân, v n đ xu t kh u g o và an ninh l ng th c qu c gia đ i v i m t qu c gia mà nông nghi p đóng vai vai trò quan tr ng trong n n kinh t qu c dân

1.5.2 Nh ng nhân t ch quan

+ K thu t, công ngh c p - thoát n c tiên ti n cho tr ng tr t, ch n nuôi,

t i ti t ki m, hi u qu , gi m phát th i khí nhà kính đ i v i ru ng lúa, t i ti t

ki m n c cho cây n qu , cây công nghi p

+ Mô hình th y l i, t i - tiêu n i đ ng phù h p v i c gi i hóa nông nghi p, cánh đ ng m u l n, gi m phát th i khí nhà kính và qu n lý và v n hành

hi u qu h th ng t i

+ Gi i pháp th y l i: gi m đ t, ch ng xói mòn, gi n c các vùng đ t

d c, đ t sa m c, ven bi n; thau chua r a m n cho đ t b nhi m m n, phèn đ m b o

s n xu t nông nghi p

1.6 M t s kinh nghi m v h tr s n xu t nông nghi p trong đi u ki n bi n

đ i khí h u nh m nâng cao hi u qu khai thác h th ng CTTL

Thích ng cây tr ng là bi n pháp c n thi t đ n n nông nghi p có th đ ng

v ng tr c các hình thái bi n đ i khí h u Nông dân s g p ph i nh ng khó kh n

mà tr c đó h ch a có kinh nghi m: Th i ti t thay đ i c c đoan, nhi t đ trung bình t ng cao, s ngày c c nóng và c c l nh nhi u h n, mùa v l i có khuynh

h ng rút ng n, b c x m t tr i m nh h n, các áp l c v h n, m hay m n ngày càng cao, và s xu t hi n các t p đoàn sâu h i c ng nh các b nh m i

B , mi n trung, mi n núi; b o đ m s n xu t nông nghi p n đ nh, an ninh l ng

th c; b o đ m 3,8 tri u ha canh tác lúa hai v ; b o đ m an toàn h th ng đê đi u, các công trình dân sinh, h t ng kinh t k thu t, đáp ng yêu c u phòng tránh và

gi m nh thiên tai

T ng c ng ph i h p qu n lý tài nguyên n c trong mùa khô các đ a

ph ng, giám sát , qu n lý v n hành các h ch a nh m khia thác đ n c vào h

đ m b o đ n c cho h du đáp ng yêu c u cung c p n c sinh ho t, kinh t xã

h i

Ph i h p v i các nhành trung ng và đ a ph ng liên quan trong v n hành qu n

lý h th ng b c thang các h ch a l n tr ng đi m qu c gia nh m khai thác hi u qu

nh m khai thác hi u qu , ti t ki m ngu n n c, đ m b o hai hòa l i ích c a các ngành kinh t xã h i và b o v môi tr ng

Xây d ng c s d li u th ng nh t và t ng c ng trao đ i thông tin tài nguyên n c và d li u liên quan ph c v giám sát ch đ o h p lý kh c ph c và

gi m thi u tác đ ng c a tình tr ng suy gi m ngu n n c đ n đ i s ng và phát tri n kinh t xã h i và b o v môi tr ng

Th c hi n đi u tra c b n khi b t đ u tri n khai và khi k t thúc d án đ đánh gia các k t qu đ u ra c a d án trong t nh (so sánh các ch s tr c và sau

d án)

ánh giá hi u qu t i t ng/gi m phát th i, l i ích kinh t , hi u qu s d ng

n c, tác đ ng môi tr ng khác c a các mô hình đ c xây d ng b i d án

T ch c h i th o đ các bên liên quan th o lu n, đánh giá các mô hình và các ho t

đ ng, rút bài h c kinh nghi m và đ xu t ki n ngh ph c v nhân r ng các mô hình

và phát tri n CSA

ng th i các gi i pháp, mô hình v các bi n pháp canh tác cây tr ng góp

ph n thích ng v i B KH đang đ c áp d ng thành công c ng đ ng (do c ng

đ ng tìm ra, ho c do các t ch c phi chính ph chuy n giao t n c ngoài) c ng

c n đ c các c quan chuyên môn, c quan qu n lý đánh giá và có nh ng bi n pháp, khuy n ngh nhân r ng t i các đ a ph ng khác

Các tài li u này đ c công b lãnh đ o đ a ph ng các c p m i có c s

đ đ a các mô hình, gi i pháp nông nghi p thích ng v i B KH vào quy ho ch, k

ho ch phát tri n kinh t - xã h i và đ án phát tri n nông nghi p h ng n m

M t s mô hình t ch c ho t đ ng h tr s n xu t nông nghi p m t s qu c gia

Chính ph Nh t B n đ i v i nông dân qua 3 đi m chính sau:

+ Th nh t, chính sách h tr nông dân: Sau th chi n th II, Nh t B n th c

hi n c i cách ru ng đ t tri t đ M i nông dân đ u đ c chia ru ng đ t, nh ng đa

ph n h s h u ít ru ng, th a nh Ho t đ ng s n xu t khá manh mún, d a vào s c lao đ ng là chính, khó áp d ng máy móc, khoa h c k thu t Vì th , Chính ph

Nh t B n t o đi u ki n đ nông dân s n xu t gi i có th tích lu ru ng đ t, phát tri n quy mô s n xu t, tr thành nông dân chuyên nghi p s n xu t hàng hoá l n Thông qua t ch c h p tác, trang b cho h k n ng s n xu t, qu n lý nông h , n ng

l c ti p thu khoa h c - công ngh và n m b t các yêu c u c a th tr ng.T ng l p nông dân nh Nh t B n c nh tranh thành công trên th tr ng là nh kinh t h p tác r t phát tri n

+ Th hai, chính sách h tr nông nghi p: Nh t B n coi an ninh l ng th c

là m c tiêu s m t, nên ngành nông nghi p đ c b o h r t cao; và đ c khuy n khích theo ki u t cung t c p thông qua vi c h n ch nh p kh u m t cách t i đa

i u đó d n t i m c giá nông ph m cao và khuy n khích s n xu t trong n c Nhà

n c can d r t sâu trong ki m soát vi c cung c p và n đ nh các m c giá cho m t

+ Th ba, chính sách phát tri n nông thôn: Chính sách “ly nông b t ly

h ng”: Hai nhóm chính sách chính là: phát tri n doanh nghi p nông thôn và đ a công nghi p l n v nông thôn đ t o s g n bó hài hoà phát tri n nông thôn v i phát tri n công nghi p, xoá b kho ng cách v m c s ng gi a đô th và nông thôn

Nh t B n, n m 1950 thu nh p phi nông nghi p đóng góp g n 30% t ng thu nh p

c a c dân nông thôn, n m 1990 t ng lên t i 85% Nh t B n, không ch các ngành công nghi p ch bi n nông s n mà c các ngành c khí, hoá ch t đ u đ c

phân b trên toàn qu c T khi b t đ u công nghi p hoá (n m 1883), 80% nhà máy

l n Nh t đã đ c xây d ng nông thôn; 30% lao đ ng nông nghi p tham gia

ho t đ ng phi nông nghi p; n m 1960 t l này t ng lên 66% Nh ch tr ng này

mà công nghi p s d ng đ c m t ngu n lao đ ng r , dân c nông thôn có đi u

ki n c i thi n thu nh p

M t s chính sách c a Trung Qu c đ i v i nông dân

+Th nh t, chính sách ru ng đ t đ i v i nông dân:Hi n nay, di n tích đ t

tr ng tr t Trung Qu c vào kho ng 0,092 ha/ng i, ch b ng 40% m c bình quân

c a th gi i Trung Qu c ch còn ch a đ y 4,7 tri u ha đ c coi là đ t d tr s n

xu t nông nghi p Tình tr ng m t đ t ngày càng t ng lên do công nghi p hoá và đô

th hoá làm cho h n 200 tri u ng i ph i lang thang đi tìm vi c kh p n i Hi n nay, đã có 70 tri u nông dân m t đ t mà không còn phúc l i t p th đ h tr h

M t th c t khác là ru ng đ t Trung Qu c r t manh mún, m i nông h “s d ng”

m t kho nh đ t nh , bình quân 0,67 ha/h gia đình, b ng 1/4 bình quân th gi i Chính vì quá nh và manh mún nh v y nên vi c s n xu t kém hi u qu , gây m t

an toàn cho an ninh l ng th c, cán cân thu nh p l ch h n v các đô th

Trong b i c nh dân s ngày càng gia t ng, Chính ph Trung Qu c đ t m c tiêu nâng s n l ng l ng th c hàng n m lên trên 550 tri u t n vào n m 2020, t ng 50 tri u t n so v i n m 2007 Nh ng, gi i chuyên gia c nh báo tình tr ng thi u đ t

tr ng tr t và thi u n c t i ngày càng tr m tr ng nh hi n nay có th c n tr n c này đ t m c tiêu s n l ng l ng th c đ y tham v ng trong th p k t i, và th m chí, xa h n, đe d a an ninh l ng th c c a qu c gia đông dân nh t th gi i này S n

l ng l ng th c khó có th ti p t c t ng m t khi Trung Qu c không còn kh n ng

m r ng di n tích canh tác trong t ng lai

Tr c tình hình đó, Trung Qu c đã quy t đ nh đ a ra m t thay đ i c b n Tr c

h t là nâng th i h n quy n s d ng đ t lên 70 n m nh m đ m b o quy n l i cho

ng i nông dân đ y đ h n Bên c nh đó, nông dân s đ c phép chuy n nh ng, cho thuê và c m c quy n s d ng m nh đ t c a mình đ thu l i nhu n trên th

tr ng giao d ch ru ng đ t i t ng đ c chuy n nh ng, thuê quy n s d ng

ru ng đ t có th là cá nhân ho c công ty

h n ch tình tr ng l y đ t nông nghi p, Trung Qu c quy đ nh vi c thu h i đ t nông nghi p r t ng t nghèo N u chuy n đ i m c đích s d ng đ t, ph i đúng v i chi n l c lâu dài c a vùng và ph i n m trong ch gi i đ M c tiêu là b o đ m c

n c luôn duy trì 1,8 t m u đ t nông nghi p tr lên Hi n Trung Qu c, nhi u đ a

ph ng thu h i đ t nông nghi p đ phát tri n công nghi p đã ph i tr l i cho nông dân đ s n xu t nông nghi p ng th i, Trung Qu c c ng cho phép nông dân có

th dùng đ t canh tác đ th ch p vay v n ngân hàng

+ Th hai, m t s chính sách đ i v i nông nghi p, nông dân, nông thôn :

Gi m thu đ thu hút đ u t vào nông nghi p Phát tri n các khu công nghi p công ngh cao: Chính sách “Tam nông” trong xây d ng nông thôn m i Trung Qu c v i tiêu chí “hai m , m t đi u ch nh”: Chính ph Trung Qu c đã m nh tay h tr tài chính cho Tam nông v i ba m c tiêu: “Nông nghi p gia t ng s n xu t, nông thôn phát tri n và nông dân t ng thu nh p.” nh h ng h tr tài chính cho Tam nông Trung Qu c hi n nay là: “Nông nghi p hi n đ i, nông thôn đô th hóa, nông dân chuyên nghi p hóa” t ng thu nh p cho nông dân, Trung Qu c đã t ng đ u t h

tr v giá thu mua gi ng, h tr mua l ng th c không th p h n giá th tr ng, mua

máy móc thi t b đi cùng v i chính sách xây d ng c ch h ng nghi p, đào t o k

n ng làm vi c, đ c bi t là cho lao đ ng tr

Nh ng bài h c kinh nghi m có th rút ra

- T chính sách c a Nh t B n có th tham kh o cho Vi t Nam

+ M t là, t ng c ng đ u t và tích c c chuy n giao công ngh , đào t o và

d y ngh cho nông dân nh m phát huy tài nguyên con ng i và áp d ng khoa h c - công ngh có hi u qu

+ Hai là, chính sách h tr trong nông nghi p g m 2 lo i: h tr trong n c

và tr c p xu t kh u Nhà n c c n h tr m nh cho các h p tác xã, h i nông dân

đ giúp các t ch c này ho t đ ng t t trong vai trò cung ng v t t nông nghi p