Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến nhu cầu nước cho nông nghiệp hệ thống thủy nông xuân thủy tỉnh nam định

Nguy n Quang Phi và PGS.TS... Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n đô th... Gi i pháp phi công trình .... Gi i pháp phi công trình ..... vùng cao ven sông là đ t cát và cát pha... Gió, bão

TR NG I H C THU L I

LÊ NG C S N

NGHIÊN C U ÁNH GIÁ NH H NG C A BI N I KHÍ H U N NHU C U N C CHO NÔNG NGHI P

L I C M N

Sau h n 6 tháng th c hi n, d i s h ng d n t n tình c a TS Nguy n Quang Phi và PGS.TS.Tr n Vi t n, đ c s ng h đ ng viên c a gia đình, b n

bè, đ ng nghi p, cùng v i s n l c ph n đ u c a b n thân, tác gi đã hoàn thành

lu n v n th c s k thu t chuyên ngành K thu t Tài nguyên n c đúng th i h n và

nhi m v v i đ tài: “Nghiên c u đánh giá nh h ng c a bi n đ i khí h u đ n

nhu c u n c cho Nông nghi p h th ng th y nông Xuân Th y, t nh Nam nh”

Trong quá trình làm lu n v n, tác gi đã có c h i h c h i và tích l y thêm

đ c nhi u ki n th c và kinh nghi m quý báu ph c v cho công vi c c a mình

Tuy nhiên do th i gian có h n, trình đ còn h n ch , s li u và công tác x lý

s li u v i kh i l ng l n nên nh ng thi u sót c a Lu n v n là không th tránh

kh i Do đó, tác gi r t mong ti p t c nh n đ c s ch b o giúp đ c a các th y cô giáo c ng nh nh ng ý ki n đóng góp c a b n bè và đ ng nghi p

Qua đây tác gi xin bày t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c t i TS Nguy n Quang Phi và PGS.TS Tr n Vi t n, nh ng ng i đã tr c ti p t n tình h ng d n, giúp đ và cung c p nh ng tài li u, nh ng thông tin c n thi t cho tác gi hoàn thành

Lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n Tr ng i h c Th y l i, các th y giáo, cô giáo Khoa K thu t Tài nguyên n c, các th y cô giáo các b môn đã truy n đ t

nh ng ki n th c chuyên môn trong su t quá trình h c t p

Tác gi c ng xin trân tr ng c m n các c quan, đ n v đã nhi t tình giúp đ tác gi trong quá trình đi u tra thu th p tài li u cho Lu n v n này

Cu i cùng, tác gi xin g i l i c m n sâu s c t i gia đình, c quan, b n bè và

đ ng nghi p đã đ ng viên, giúp đ , t o đi u ki n và khích l tác gi trong su t quá trình h c t p và hoàn thành Lu n v n

Xin chân thành c m n./

Hà N i, ngày 20 tháng 08 n m 2015

Tác Gi

Lê Ng c S n

Tên đ tài Lu n v n: “Nghiên c u đánh giá nh h ng c a bi n đ i khí

h u đ n nhu c u n c cho Nông nghi p h th ng th y nông Xuân Th y, t nh Nam nh”

Tác gi xin cam đoan đ tài Lu n v n đ c làm d a trên các s li u, t li u

đ c thu th p t ngu n th c t , đ c công b trên báo cáo c a các c quan nhà

n c…đ tính toán ra các k t qu , t đó đánh giá và đ a ra m t s nh n xét Tác gi không sao chép b t k m t Lu n v n ho c m t đ tài nghiên c u nào tr c đó

Tá c gi

Lê Ng c S n

M C L C

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH V

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích c a đ tài 2

3 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

4 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

CH NG I T NG QUAN NGHIÊN C U 4

1.1 T ng quan tình hình nghiên c u n c ngoài 4

1.1.1 Các nghiên c u Bi n đ i khí h u n c ngoài 4

1.1.2 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n Nông nghi p trên th gi i 6

1.2 T ng quan tình hình nghiên c u trong n c 7

1.2.1 Các nghiên c u Bi n đ i khí h u trong n c 7

1.2.2 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n n n Nông nghi p Vi t Nam 10

1.3 T ng quan v khu v c nghiên c u 12

1.3.1 V trí ranh gi i, đ a lý hành chính 12

1.3.2 c đi m đ a hình 13

1.3.3 c đi m đ t đai, th nh ng 14

1.3.4 c đi m khí h u 14

1.3.5 c đi m th y v n 16

1.3.6 ánh giá v đi u ki n t nhiên, nh ng m t thu n l i và khó kh n đ i v i quy ho ch phát tri n th y l i 19

1.3.7 Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n đô th 20

1.3.8 Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n c s h t ng 20

1.3.9 Hi n tr ng và t l t ng dân s nông thôn 21

1.3.10 Nh ng mâu thu n và xu h ng d ch chuy n c c u s d ng đ t trong quá trình công nghi p hóa và n n kinh t th tr ng 21

1.3.11 Hi n tr ng công trình th y l i c p n c t i 22

1.4 Nh n xét chung 32

CH NG II C S KHOA H C VÀ TH C TI N TRONG NGHIÊN C U NH H NG C A BI N I KHÍ H U N NHU C U N C CHO NÔNG NGHI P 34

2.1 C s khoa h c 34

2.1.1 Các y u t nh h ng đ n nhu c u c p n c 34

2.1.2 Các y u t khí t ng, th y v n 37

2.2 K ch b n bi n đ i khí h u và n c bi n dâng 38

2.3 Tính toán xác đ nh nhu c u n c Nông nghi p giai đo n hi n t i và t ng lai 41

2.3.1 Giai đo n hi n t i 41

2.3.2 Giai đo n t ng lai 50

2.4 Tính toán cân b ng n c cho giai đo n hi n t i và t ng lai 54

2.4.1 M c đích, ý ngh a 54

2.4.2 Ph ng pháp tính t ng l ng n c l y qua c ng 54

2.4.3 Tài li u tính toán 58

2.4.4 K t qu tính toán 59

2.5 Tính toán xác đ nh nhu c u n c Nông nghi p giai đo n trong t ng lai có xét đ n y u t bi n đ i khí h u 64

2.5.1 Phân tích nh h ng c a các y u t khí t ng đ n nhu c u n c cho Nông nghi p 64

2.5.2 Tính toán nhu c u n c Nông nghi p trong t ng lai ng v i các k ch b n bi n đ i khí h u 67

2.5.3 Tính toán cân b ng n c c a h th ng theo các k ch b n B KH 70

2.6 K t lu n 72

CH NG III XU T GI I PHÁP NG PHÓ 73

3.1 xu t gi i pháp nh m gi m thi u nh h ng c a B KH cho h th ng.73 3.1.1 Gi i pháp công trình 73

3.1.2 Gi i pháp phi công trình 79

3.2 Phân tích, đánh giá hi u qu c a gi i pháp đ xu t 81

3.2.1 Gi i pháp công trình 81

3.2.2 Gi i pháp phi công trình 83

K T LU N VÀ KI N NGH 85

TÀI LI U THAM KH O 87

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: Các y u t khí t ng đ c tr ng c a vùng 16

B ng 1.2: B ng t ng h p di n tích canh tác t ng l u v c thu c h th ng 25

B ng 1.3: Phân vùng t i h th ng th y nông Xuân Th y 26

B ng 2.1: T l di n tích c a m t s lo i cây tr ng so v i t ng di n tích 35

đ t nông nghi p trên h th ng n m 2020 35

B ng 2.2: S l ng đàn gia súc, gia c m n m 2015 và d ki n n m 2020 35

B ng 2.3: M c t ng nhi t đ trung bình (oC) so v i th i kì 1980 – 1999 vùng đ ng b ng B c B theo k ch b n phát th i trung bình (B2) 41

B ng 2.4: M c thay đ i l ng m a (%) so v i th i kì 1980 – 1999 vùng đ ng b ng B c B theo k ch b n phát th i trung bình (B2) 41

B ng 2.5: Th i v và công th c t i lúa v ông xuân 43

B ng 2.6: Th i v và công th c t i lúa v Mùa 44

B ng 2.7: Th i v và công th c t i cho l c v ông Xuân 44

B ng 2.8: Th i v và công th c t i đ u t ng v thu đông 45

B ng 2.9: Các ch tiêu c lý c a đ t 45

B ng 2.10: Yêu c u n c lúa V ông Xuân 45

B ng 2.11: Yêu c u n c lúa V Mùa 46

B ng 2.12: Yêu c u n c cây l c ông Xuân 46

B ng 2.13: Yêu c u n c cây đ u t ng v ông 46

B ng 2.14: T ng h p nhu c u n c c a t ng lo i cây tr ng theo t ng tháng 46

B ng 2.15: T ng h p nhu c u n c c a t ng lo i cây tr ng c n m 46

B ng 2.16: K t qu tính toán nhu c u n c cho ch n nuôi cho hi n t i 47

B ng 2.17: L ng n c, l u l ng n c c n c p cho th y s n cho 49

hi n t i 49

B ng 2.18: nh m c n c cho sinh ho t và khu công nghi p 49

B ng 2.19: L u l ng n c c n c p cho sinh ho t, công nghi p hi n t i 50

B ng 2.20: T ng h p nhu c u n c c a t ng lo i cây tr ng c n m 51

B ng 2.21: D báo l u l ng n c c n c p cho ch n nuôi trong t ng lai 51

B ng 2.22: D báo l ng n c, l u l ng n c c n c p cho th y s n 52

trong t ng lai 2020 52

B ng 2.23: nh m c n c cho sinh ho t và khu công nghi p 52

B ng 2.24: L u l ng n c c n c p cho sinh ho t, công nghi p 2020 53

B ng 2.25: Kh n ng c p n c c a các c ng và l ng n c đ c c p trong các vùng (trong th i đo n 5 tháng) 60

B ng 2.26: Cân b ng n c t i th i đi m hi n t i (th i đo n 5 tháng) 62

B ng 2.27: Cân b ng n c t i th i đi m t ng lai 2020 (th i đo n 5 tháng) 63

B ng 2.28: M c t ng nhi t đ trung bình n m (oC) ng v i n m 2020 64

B ng 2.29: M c thay đ i l ng m a n m (%) ng v i n m 2020 66

B ng 2.30: M c t ng nhi t đ trung bình (°C) so v i th i k 1980-1999 các vùng khí h u c a Vi t Nam theo các k ch b n phát th i trung bình B2 67

B ng 2.31: Nhi t đ vùng vào n m 2020 theo k ch b n phát th i B2 (°C): 67

B ng 2.32: M c thay đ i l ng m a (%) so v i th i k 1980-1999 các vùng khí h u c a Vi t Nam theo các k ch b n phát th i trung bình (B2) 68

B ng 2.33: L ng m a vùng n m 2020 theo k ch b n phát th i B2 68

B ng 2.34: Yêu c u n c lúa V ông Xuân 69

B ng 2.35: Yêu c u n c lúa V Mùa 69

B ng 2.36: Yêu c u n c cây l c ông Xuân 69

B ng 2.37: Yêu c u n c cây đ u t ng v ông 69

B ng 2.38: T ng h p nhu c u n c c a t ng lo i cây tr ng theo t ng tháng 69

B ng 2.39: T ng h p nhu c u n c c a t ng lo i cây tr ng c n m 70

B ng 2.40: Cân b ng n c t i th i đi m t ng lai 2020 có xét đ n bi n đ i khí h u 71

B ng 3.1: B ng t ng h p các công trình t i đ u m i xây m i 76

B ng 3.2: B ng t ng h p các công trình t i đ u m i c n nâng c p 76

B¶ng 3.3: Tæng hîp h¹ng môc kiªn cè hãa kªnh tíi cÊp 1, 2 78

DANH M C HÌNH V

Hình 1-1: B n đ h th ng th y nông Xuân Th y 23

Hình 1-2: S đ phân vùng t i h th ng th y nông Xuân Th y 26

Hình 1-3: Hi n tr ng c ng Ngô ng 30

Hình 2 – 1: ng t n su t lý lu n m a n m ng v i t n su t 85% 38

Hình 2 - 2: ng m c n c t i c ng l y n c trên tri n sông H ng 55

nh s phân ph i m a theo mùa và vùng đ a lý c ng nh s bi n thiên hàng

n m c a nó Do đó trong quá trình ra quy t đ nh, các nhà qu n lý th y l i đ c

bi t ph i đ i m t v i thách th c trong vi c k t h p tính không ch c ch n các tác

đ ng bi n thiên c a khí h u và bi n đ i khí h u đ thích ng i m m u ch t là các v n đ th c t h s ph i đ i m t (hi n t i và t ng lai) trong l nh v c th y

l i ph c v cho nông nghi p Hi n t ng bi n đ i khí h u có th hi u đ c b ng cách đánh giá hi n tr ng khí h u (quá kh đ n hi n t i) đ xem xét các tác đ ng

c a nó đ n s phát tri n trong t ng lai, bao g m c nh ng thay đ i t t và đ t

ng t đ n nhu c u t i

H th ng thu l i Xuân Thu n m phía Nam t nh Nam nh, gi i h n b i sông Ninh C phía tây, sông H ng phía b c, t nh l 51B và sông Sò phía tây nam, g m 39 xã và 3 th tr n c a hai huy n Xuân Tr ng và Giao Thu T ng di n tích t nhiên 35.376,62 ha trong đó đ t nông nghi p có kho ng 20.902,5 ha

Toàn b h th ng đ u s d ng t i t ch y nên ph thu c nhi u vào thiên nhiên Ngu n n c t i chính c a h th ng là sông H ng và sông Ninh C ây là hai con sông có ngu n n c t i r t d i dào và thu n l i, đ ng th i là ngu n phù sa

vô t n b sung ch t màu cho đ ng ru ng, tuy nhiên hi n nay ngu n n c l y đ c trên sông Ninh C khá ít do hi n t ng b i l ng c a vào sông Ninh c bi t hi n nay do nh h ng c a n c bi n dâng nên m n xâm nh p vào 30 km k t c a Ba

L t, làm cho s gi m c a c ng l y n c ph c v t i t sông H ng không đ c

nh tr c

Do nh h ng c a bi n đ i khí h u toàn c u , trong nh ng n m g n đây đ c

bi t vào th i đi m v ông Xuân, m c n c và l u l ng trên các tri n sông xu ng

r t th p, m n ti n sâu vào các c a sông, n ng đ m n t ng m nh, s c ng và s gi

m c ng l y n c gi m, m c dù m t s th i đi m m c n c đ m b o nh ng n c

có đ m n cao nên các c ng không th m l y n c Hi n nay do thay đ i c c u

cây tr ng, gi ng lúa ng n cây, ng n ngày nên kh n ng t i tiêu c ng thay đ i, kh

n ng ch u ng p kém h n tr c M t s công trình đ u m i đã b xu ng c p nghiêm

tr ng nh ng không đ c s a ch a nâng c p k p th i và tri t đ , vì v y hi u qu c p

n c b h n ch , nh t là khi dòng ch y sông H ng xu ng th p v mùa c n Vì v y

nh h ng r t l n đ n s n xu t và phát tri n nông nghi p c a h th ng

Tr c nh ng th c tr ng và bi n đ ng th i ti t khó l ng nh v y, v n đ đ t

ra là chúng ta ph i đánh giá đ c nh ng nh h ng c a B KH, đ ng th i ph i có

k ho ch dài h n nh m tr c h t là phòng ng a, gi m thi u các thiên tai, l l t sau

đó là có bi n pháp ng phó k p th i tr giúp ngành nông nghi p c a vùng kh c ph c các nh h ng c a B KH

Chính vì v y, đ tài : “Nghiên c u đánh giá nh h ng c a Bi n đ i khí

h u đ n nhu c u n c cho Nông nghi p h th ng th y nông Xuân Th y, t nh Nam nh” s t p trung gi i quy t đ c m t ph n các v n đ nêu trên Vi c nghiên

c u nh h ng c a B KH t i nhu c u n c cho Nông nghi p có ý ngh a r t l n đ i

v i h th ng th y nông Xuân Th y V i k t qu c a lu n v n, chúng ta s có bi n pháp, k ho ch c th cho ngành s n xu t nông nghi p, ch đ ng tr c nh ng nh

h ng c a B KH hi n nay c ng nh các k ch b n B KH trong t ng lai

2 M c đích c a đ tài

- ánh giá đ c nh h ng c a B KH đ n nhu c u n c cho Nông nghi p

h th ng th y nông Xuân Th y hi n t i và ng v i các k ch b n B KH khác nhau trong t ng lai

- xu t các gi i pháp nh m gi m thi u nh h ng c a B KH đ n nhu c u

n c cho Nông nghi p h th ng th y nông Xuân Th y, t nh Nam nh

3 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u

* Cách ti p c n:

- Ti p c n t ng h p và liên ngành: D a trên đ nh h ng Phát tri n kinh t xã

h i c a khu v c h th ng th y nông Xuân Th y, hi n tr ng và đ nh h ng phát tri n kinh t các ngành t đó rút ra các gi i pháp công trình và phi công trình phù

h p

- Ti p c n k th a: C ng đã có m t s các d án quy ho ch, các quy ho ch

v tài nguyên n c, các đ tài nghiên c u, đánh giá kh n ng và hi n tr ng s d ng

n c trên l u v c Vi c k th a có ch n l c các k t qu nghiên c u này s giúp đ tài có đ nh h ng gi i quy t v n đ m t cách khoa h c h n

- Ti p c n th c ti n: Ti n hành kh o sát th c đ a, t ng h p s li u nh m n m

rõ chi ti t hi n tr ng và đ nh h ng phát tri n kinh t - xã h i c a vùng, hi n tr ng khai thác s d ng n c, hi n tr ng công trình th y l i, các nh h ng c a công trình th y l i và vi c chuy n n c đ n ngu n n c c p cho các h dùng n c

* Ph ng pháp nghiên c u

- Ph ng pháp nghiên c u lý thuy t, k th a: d a trên vi c nghiên c u các tài li u, v n b n lý lu n và k th a các tài li u, các k t qu tính toán c a các nghiên

c u đã th c hi n trên đ a bàn vùng nghiên c u Vi c k th a có ch n l c các k t qu nghiên c u s giúp đ tài có đ nh h ng gi i quy t v n đ m t các khoa h c h n

Áp d ng trong nghiên c u đánh giá nh h ng đ n nhu c u n c, và tính toán cân

b ng n c cho vùng nghiên c u

- Ph ng pháp đi u tra, thu th p: đi u tra th c t , thu th p s li u v đi u

ki n t nhiên, kinh t , xã h i; tài li u khí t ng, thu v n và k ch b n B KH c a h

- Ph ng pháp th ng kê, phân tích t ng h p, x lý s li u: Th ng kê các s

li u, d li u liên quan, phân tích k t qu tính toán… Áp d ng trong đánh giá nhu

c u n c, kh n ng đáp ng c a ngu n n c, tác đ ng c a vi c khai thác ngu n

- Ph m vi nghiên c u: là các c s khoa h c và th c ti n trong nghiên c u

nh h ng c a bi n đ i khí h u đ n nhu c u n c cho Nông nghi p h th ng th y nông Xuân Th y, làm gi m nh h ng c a bi n đ i khí h u đ n nhu c u n c cho Nông nghi p

qu tác đ ng c a nó Nhi t đ toàn c u gia t ng cùng v i s thay đ i trong phân b

n ng l ng trên b m t Trái đ t và b u khí quy n đã d n đ n s bi n đ i c a các h

th ng hoàn l u khí quy n và đ i d ng mà h u qu c a nó là s bi n đ i các c c tr

th i ti t và khí h u Nhi u b ng ch ng đã ch ng t r ng, thiên tai và các hi n t ng

c c đoan có ngu n g c khí t ng ngày càng gia t ng nhi u vùng trên Trái đ t mà nguyên nhân c a nó là do s bi n đ i b t th ng c a các hi n t ng th i ti t, khí

h u c c đoan i u đó đã thu hút s quan tâm nghiên c u c a c ng đ ng các nhà khoa h c trên th gi i M t cách t ng đ i có th phân chia các công trình nghiên

Nghiên c u d báo h n mùa (season forecasting) và d tính (projection)

kh n ng xu t hi n các hi n t ng khí h u c c đoan trong t ng lai v i các qui mô

th i gian khác nhau

Xét trên quy mô toàn c u, s ngày đông giá gi m đi h u kh p các vùng v

đ trung bình, s ngày c c nóng (10% s ngày ho c đêm nóng nh t) t ng lên và s ngày c c l nh (10% s ngày ho c đêm l nh nh t) gi m đi Nhi u b ng ch ng đã

ch ng t t n su t và th i gian ho t đ ng c a sóng nóng t ng lên nhi u đ a ph ng khác nhau nh t là th i k đ u c a n a cu i th k 20 Hi n t ng ENSO và tính dao

đ ng th p k đ c cho là nguyên nhân gây nên s bi n đ ng trong s l ng xoáy thu n nhi t đ i, d n đ n s phân b l i s l ng và qu đ o c a chúng Ch ng h n, trong th i k 1995 – 2005 đã có 9 n m trong đó s l ng bão B c i Tây D ng

đã v t quá chu n so v i th i k 1981 – 2000 H n hán n ng h n và kéo dài h n đã

đ c quan tr c th y trên nhi u vùng khác nhau v i ph m vi r ng l n h n, đ c bi t các vùng nhi t đ i và c n nhi t đ i t sau nh ng n m 1970 N n nhi t đ cao và giáng th y gi m trên các vùng l c đ a là m t trong nh ng nguyên nhân c a hi n

t ng này

M c dù r t khó kh n đ đánh giá s bi n đ i và xu th c a nh ng c c tr khí

h u, Kattenberg và c ng s (1996) đã kêt lu n r ng xu th m lên s d n đ n làm

t ng nh ng hi n t ng liên quan đ n nhi t đ cao trong th i k mùa hè và làm gi m

nh ng hi n t ng lên quan đ n nhi t đ th p trong nh ng ngày mùa đông Tuy nhiên, s t ng lên c a các c c tr nhi t đ là khác nhau đ i v i t ng khu v c Bonsal va c ng s (2001) đã phân tích s bi n đ i theo không gian và th i gian c a nhi t đ c c tr Canada trong th i k 1950 – 1998 và th y r ng có s khác bi t

l n gi a các khu v c theo mùa Theo Manton và c ng s (2001) có s t ng lên đáng

k c a nh ng ngày nóng, đêm m và gi m đi đáng k c a nh ng ngày l nh, đêm

l nh k t n m 1961 trên khu v c Nam Á và Nam Thái Bình D ng

Liên quan t i bài toán bi n đ i khí h u, nhi u nghiên c u đã k t h p mô hình khí h u toàn c u v i các mô hình th y v n quy mô l n Feddes và c ng s (1989)

đã đ c p đ n kh n ng s d ng mô hình khí quy n – cây tr ng – n c – đ t 1 chi u

nh m t c s cho vi c thông s hóa trong các mô hình th y v n V i cách ti p c n này, mô hình th y v n đ c xây d ng có th phù h p v i quy mô l i c a mô hình khí h u toàn c u (30x30km), khác m t cách c b n so v i quy mô l i đ c s

d ng trong đa s các mô hình th y v n hi n t i Nó cho phép th hi n quá trình

M t s nghiên c u thông qua phân tích s bi n đ i trong th i gian dài c a s

li u th y v n và khí t ng quan tr c đ đánh giá tác đ ng bi n đ i khí h u Labat D

và c ng s (2004), t p trung vào tác đ ng c a bi n đ i khí h u lên vòng tu n hoàn

th y v n trên quy mô toàn c u, d a trên d li u quan tr c ch ng minh m i liên k t

gi a hi n t ng m lên và s gia t ng c a vòng tu n hoàn th y v n trên toàn c u

M c dù đã cung c p m t cái nhìn t ng quan v xu h ng bi n đ i dòng ch y toàn

c u, dòng 14 ch y t ng 4% v i 1oC t ng lên c a nhi t đ ; th c t ph n l n các nghiên c u theo h ng này l i đ c th c hi n trên quy mô khu v c, vì th v n đ

c n chu i s li u dài và t ng đ i đ y đ là b c thi t H ng ti p c n này có kh

n ng cung c p nh ng thông tin h u ích v các đ c tính th y v n trong đi u ki n khí

h u t ng lai

Trong nghiên c u c a Andersen H.E và các c ng s , s d ng d li u bi n

đ i khí h u đ c d đoán b ng mô hình ECHAM4/OPYC và đ c chi ti t hóa đ ng

l c b ng mô hình khí h u khu v c HIRHAM v i đ phân gi i l i 25 km và s

d ng s li u này làm đ u vào 15 cho mô hình th y v n Mike 11 – TRANS v i c

g ng c i thi n k t qu t mô hình khí h u khu v c b ng h s t l thay đ i giá tr

m a, nhi t đ và b c h i theo tháng M c dù nghiên c u có đ c p đ n giá tr c c đoan, nh ng ch m i d ng l i dòng ch y trung bình mùa l và mùa ki t Ngoài ra còn dùng ch s dòng ch y c s và th y xu h ng t ng dòng ch y l và gi m dòng

ch y ki t m c dù n c ng m v n gi xu h ng t ng

1.1.2 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n Nông nghi p trên th gi i

Bi n đ i khí h u đang là m t hi m h a nghiêm tr ng đ i v i toàn th nhân

lo i, nh t là nh ng ng i nghèo - nh ng ng i không gây ra bi n đ i khí h u nh ng

l i là đ i t ng đ u tiên ph i ch u nh ng thi t h i nghiêm tr ng nh t Bi n đ i khí

h u tác đ ng t i môi tr ng toàn c u nh ng rõ r t nh t là t i đ i s ng dân c , h y

ho i s n xu t nông nghi p và làm suy thoái đa d ng sinh h c và tài nguyên n c Theo báo cáo đánh giá l n th t c a IPCC thì các hi n t ng th i ti t c c đoan đang có khuynh h ng t ng lên m t cách đáng k v c c ng đ và t n xu t, nh

h ng nghiêm tr ng đ n h u h t các qu c gia trên th gi i

Cây tr ng Hoa K r t quan tr ng cho vi c cung c p th c ph m n i đ a và

kh p n i trên th gi i Xu t kh u c a M cung c p h n 30% t t c lúa mì, ngô, và lúa g o trên th tr ng toàn c u Nh ng thay đ i v nhi t đ , l ng carbon dioxide (CO2), và t n s , c ng đ c a th i ti t kh c c c đoan có th có tác đ ng đáng k

đ n n ng su t cây tr ng Nhi t đ c c cao và l ng m a t ng lên có th ng n ch n các lo i cây tr ng phát tri n Th i ti t c c đoan, đ c bi t là l l t và h n hán có th gây h i cho cây tr ng, gi m s n l ng Ví d , trong n m 2008, sông Mississippi tràn ng p tr c giai đo n thu ho ch c a nhi u lo i cây tr ng, gây thi t h i c tính kho ng 8 t USD cho nông dân

M ngành th y s n đánh b t ho c thu ho ch 5.000.000 t n cá và tôm, cua,

sò, h n m i n m Nh ng lo i th y s n này đóng góp h n 1,4 t USD cho n n kinh

t hàng n m (nh n m 2007) Nhi u nhà th y s n đã ph i đ i m t v i nhi u áp l c, bao g m c đánh b t quá m c và ô nhi m ngu n n c Bi n đ i khí h u có th làm

tr m tr ng thêm nh ng c ng th ng này c bi t, s thay đ i nhi t đ có th d n

đ n tác đ ng đáng k

S bi n đ ng c a nhi u loài cá và các loài đ ng v t có v có th thay đ i Nhi u loài sinh v t bi n có ph m vi nhi t đ nh t đ nh mà đó chúng có th s ng sót Ví d , cá tuy t B c i Tây D ng yêu c u nhi t đ n c d i 54°F (100oF=37.8oC) Ngay c n c d i đáy bi n nhi t đ trên 47°F có th làm gi m

kh n ng sinh s n và cá tuy t con đ t n t i Trong th k này, nhi t đ trong khu

v c có kh n ng s v t quá c hai ng ng

M t s b nh nh h ng đ n đ i s ng th y sinh có th tr nên ph bi n h n trong n c m Ví d , mi n nam New England, s n l ng đánh b t tôm hùm đã

gi m đáng k Vi khu n ngoài v nh y c m v i nhi t đ có th gây ra ch t hàng lo t

đã d n đ n s suy gi m Thay đ i v nhi t đ và mùa có th nh h ng đ n th i

gian sinh s n và di c Nhi u b c trong vòng đ i c a m t đ ng v t th y s n đ c

đi u khi n b i nhi t đ và thay đ i c a các mùa Ví d , Tây B c m h n nhi t đ

c a n c có th nh h ng đ n vòng đ i c a cá h i và t ng kh n ng gây b nh K t

h p v i các tác đ ng khí h u khác, nh ng hi u ng này đ c d đoán s d n đ n s suy gi m l n trong các qu n th cá h i

Theo “T p chí Kinh t châu Phi” (Journal of African Economies) Malawi,

n c đang phát tri n phía nam châu Phi ch y u d a vào nông nghi p, và là n c

đ ng th 7 trong top 10 n c ch u nh h ng n ng n nh t do bi n đ i khí h u, đang gánh ch u m i nguy tr c nh ng đ t h n hán di n ra t n su t dày đ c h n và

kh c nghi t h n Malawi đã h ng ch u 2 đ t h n hán nghiêm tr ng trong 20 n m qua và m t đ t khô h n kéo dài trong n m 2004 N ng su t nông nghi p c a n c này c ng gi m sút đáng k và c s h t ng đ ng xá có th b h h i nghiêm tr ng trong 30 n m t i n u phát th i CO2 toàn c u ti p t c t ng

Theo Ngân hàng Phát tri n Th gi i (WDB), ba ngành ch ch t c a Fiji đang

ch u m i nguy t hi n t ng m lên toàn c u – đánh b t th y s n, xu t kh u đ ng

và du l ch, Trong báo cáo n m 2013, WDB cho bi t “Trong vi n c nh phát th i khí

hi u ng nhà kính m c trung bình, nhi t đ t i Fiji có th t ng thêm 2-3 đ C vào

n m 2070, d n đ n s s t gi m s n l ng mùa v ph thu c vào l ng m a, s n

l ng đánh b t th y s n gi m, di n tích san hô m t màu ngày m t t ng và l ng khách du l ch gi m m nh” c bi t, WDB d báo n ng su t mía đ ng c a Fiji s

ng thái này ph n ánh s th a nh n c a Washington và các n c khác trên

th gi i r ng hi n t ng nóng lên toàn c u đang di n ra và s c n tr t ng tr ng kinh t tr phi có bi n pháp gi i quy t T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t (OECD) d báo thi t h i hàng n m do bi n đ i khí h u có th lên đ n 1,5-4,8% kinh

t toàn c u vào cu i th k này

1.2 T ng quan tình hình nghiên c u trong n c

1.2.1 Các nghiên c u Bi n đ i khí h u trong n c

Vi t Nam v i h n 3000 km b bi n, n m trong khu v c châu Á gió mùa, hàng n m ph i đ i m t v i s ho t đ ng c a bão, xoáy thu n nhi t đ i trên khu v c Tây b c Thái Bình d ng và bi n ông, ch u tác đ ng c a nhi u lo i hình th th i

ti t ph c t p Các hi n t ng thiên tai khí t ng x y ra h u nh quanh n m và trên

kh p m i mi n lãnh th B KH và n c bi n dâng d ng nh đã có nh ng tác

đ ng tiêu c c đ n nhi u l nh v c t nhiên, kinh t , xã h i, môi tr ng Làm rõ đ c khí h u Vi t Nam đã và s bi n đ i nh th nào, t đó đánh giá đ c tác đ ng c a

B KH làm c s cho vi c đ ra các gi i pháp, chi n l c và k ho ch thích ng v i

B KH và gi m thi u B KH s góp ph n ph c v phát tri n b n v ng đ t n c

Nghiên c u B KH Vi t Nam đã đ c ti n hành t nh ng th p niên 90 c a

th k tr c b i các nhà khoa h c đ u ngành nh GS Nguy n c Ng , GS Nguy n Tr ng Hi u Tuy nhiên, v n đ này ch th c s đ c quan tâm chú ý t sau

n m 2000 đ c bi t t n m 2008 đ n nay Các công trình nghiên c u c ng đã d n

d n đi vào chi u sâu v b n ch t v t lý và nh ng b ng ch ng c a s B KH K t

qu c a nh ng nghiên c u này cho th y khí h u Vi t Nam đã có nh ng d u hi u

bi n đ i rõ r t Trong 50 n m qua, nhi t đ trung bình n m t ng kho ng 0.5ºC trên

ph m vi c n c và l ng m a có xu h ng gi m phía B c và t ng phía Nam lãnh th M c dù v y, nói chung trong các công trình này ph ng pháp đ nh n

đ c k t qu ch a đ c nêu c th , c ng nh ch a có ki m nghi m th ng kê

Phù h p v i s gia t ng c a nhi t đ c c đ i và c c ti u, s ngày n ng nóng có xu th t ng lên và s ngày rét đ m có xu th gi m đi các vùng khí h u

m t ng đ i c c ti u có xu th t ng lên trên t t c các vùng khí h u

nh t là trong th i k 1961-1990

L ng m a ngày c c đ i t ng lên h u h t các vùng khí h u, nh t là trong

nh ng n m g n đây S ngày m a l n c ng có xu th t ng lên t ng ng và bi n

đ ng m nh, nh t là khu v c Mi n Trung

H n hán, bao g m h n tháng và h n mùa có xu th t ng nh ng v i m c đ không đ ng đ u gi a các vùng và gi a các n i trong t ng vùng khí h u

T n s bão trên Bi n ông có d u hi u t ng lên trên các vùng bi n phía nam T n s bão trên vùng b bi n Vi t Nam c ng có xu th t ng lên, nh t là trên

d i b bi n B c B , Thanh Ngh T nh và Nam Trung B

T c đ gió c c đ i không th hi n xu th rõ ràng và không nh t quán gi a các vùng khí h u

Trong nghiên c u đánh giá B KH, Vi t Nam c ng đã có nh ng h p tác ch t

ch v i các nhà khoa h c c a nhi u n c, trong đó có th k đ n v ng qu c Anh,

Na Uy, an M ch, Australia, Nh t B n, C ng hòa Liên bang c,… Thông qua

nh ng h p tác đó phía Vi t Nam đã nh n đ c s h tr , giúp đ v k thu t, chuy n giao công ngh , đ c cung c p mô hình, và s li u toàn c u ph c v nghiên

c u mô ph ng khí h u khu v c và xây d ng các k ch b n B KH cho Vi t Nam

Ch ng h n, hi n t i các nhà khoa h c c a CSIRO (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation), Australia đang h p tác ch t ch v i các nhà khoa

h c c a Vi n Khoa h c Khí t ng Thu v n và Môi tr ng (Vi n KTTV) và

Tr ng i h c Khoa h c T nhiên Hà N i ( HKHTN HN) trong d án “D tính

B KH phân gi i cao cho Vi t Nam” d a trên các s n ph m d tính khí h u m i

nh t c a các mô hình toàn c u t d án “so sánh đa mô hình khí h u” CMIP5 (Climate Model Intercomparison Project 5)

G n đây h n và d i hình th c khác, vào tháng 8/2012 t i Tr ng HKHTN HN, m t s nhà khoa h c trong khu v c ông Nam Á – các n c đang phát tri n, trong đó Vi t Nam đóng vai trò ch ch t, đã đ a ra “sáng ki n khí h u khu v c ông Nam Á” SEARCI (SouthEast Asia Regional Climate Initiative) nh m thúc đ y m nh m h n n a s h p tác sâu r ng trong khu v c

Các k ch b n B KH c a Vi t Nam đã đ c công b Khách quan mà nói, các k ch b n này m i ch d a trên m t l ng thông tin ít i nh n đ c t vi c h qui

mô th ng kê (là chính) và 1-2 mô hình đ ng l c Do đó, ch c ch n còn ti m n tính

b t đ nh cao, ngh a là ch a b o đ m đ y đ c s khoa h c đ d a vào đó mà đánh giá tác đ ng c a B KH y là m t thách th c l n mà chúng ta đang ph i đ i m t

B i v y, đ gi m b t tính b t đ nh, v i cùng m t k ch b n phát th i, s n

ph m d tính c a nhi u mô hình khác nhau đ c s d ng đ xây d ng các k ch b n

B KH Vi c s d ng t h p (ensemble) các mô hình quy mô toàn c u và khu v c

đã đ c tri n khai t i nhi u trung tâm tính toán c ng nh nhi u khu v c trên th

gi i các quy mô th i gian t mùa đ n nhi u n m và th k Cách ti p c n t h p

có nhi u u đi m nh ng l i r t ph thu c vào n ng l c tính toán c a h th ng máy tính c ng nh đòi h i s đ u t theo chi u sâu v nhân l c và thi t b i u này lý

gi i vi c h u nh ch a có m t ch ng trình t h p nhi u mô hình nào đ c th c

hi n đ xây d ng các k ch b n B KH c ng nh c l ng đ b t đ nh c a các mô hình s khu v c ông Nam Á, m c dù v n đ này đã đ c ng d ng r ng rãi trên

th gi i

Vi t Nam vi c s d ng ph ng pháp t h p trong vi c xây d ng các k ch

b n B KH h u nh v n còn m i m Vi c xây d ng m t h th ng t h p d tính khí h u đòi h i ph i có h th ng máy tính m nh và ph i ti n hành m t kh i l ng tính toán kh ng l M t trong nh ng h th ng nh v y đã đ c xây d ng và hi n đang đ c v n hành t i B môn Khí t ng, Tr ng i h c Khoa h c T nhiên,

i h c Qu c gia Hà N i

n c ta, m c dù đã có khá nhi u các công trình nghiên c u, ho c d i

d ng các đ tài, d án trong n c và h p tác qu c t , ho c d i d ng các nhi m v

th ng xuyên c a m t s c quan, t ch c có liên quan Tuy nhiên các k t qu nh n

đ c v n còn khá khiêm t n và thi u tính h th ng H n ch l n nh t có th nói v i

các công trình này là tính ph bi n v m t truy n thông c a chúng Nhi u công trình sau khi nghiên c u không đ c công b m t cách r ng rãi, ho c không đ c đ ng

t i d i d ng các bài báo khoa h c, mà ch dành đ l u hành n i b trong các c quan, t ch c ch qu n d n đ n tình tr ng thi u thông tin đ i v i nh ng ng i

mu n quan tâm, và tình tr ng thi u tính k th a, ch ng chéo v n i dung gi a các công trình

(Ngu n: P.V Tân, N Thành / T p chí Khoa h c HQGHN, Các Khoa h c Trái

đ t và Môi tr ng, T p 29, S 2 (2013) 42-55)

1.2 2 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n n n Nông nghi p Vi t Nam

D a theo Báo cáo đánh giá tác đ ng c a m c n c bi n dâng đ i v i 84

n c đang phát tri n đ c công b b i Ngân hàng Th gi i (WB), Vi t Nam là m t trong n m n c s b nh h ng nghiêm tr ng c a BÐKH và n c bi n dâng, trong

đó vùng đ ng b ng sông H ng và sông C u Long b ng p chìm n ng nh t, và Nông nghi p Vi t Nam s là ngành ch u nh h ng n ng n nh t t Bi n đ i khí h u

H u h t các d báo đ u cho th y, đ n n m 2100, v a lúa đ ng b ng sông

C u Long có nguy c m t đi 7,6 tri u t n/n m, t ng đ ng v i 40,52% t ng s n

có th gi m đ n 10%, tr ng h p th i ti t c c đoan có th m t mùa hoàn toàn làm

gi m di n tích đ t canh tác, gây ra tình tr ng h n hán và sâu b nh, gây áp l c l n cho s phát tri n c a ngành tr ng tr t nói riêng và ngành nông nghi p nói chung Không nh ng th , bi n đ i khí h u còn làm thay đ i đi u ki n s ng c a các loài sinh v t, làm gia t ng m t s loài d ch h i m i và các đ t d ch bùng phát trên di n

r ng n c , trong kho ng 3 n m tr l i đây, d ch r y nâu và vàng lùn, lùn xo n lá trên cây lúa đã làm gi m đáng k s n l ng lúa khu v c đ ng b ng sông C u Long c bi t, trong n m 2010, t i đ ng b ng sông C u Long đã x y ra d ch sâu

cu n lá nh gây thi t h i kho ng 400.000 ha lúa, khi n n ng su t lúa gi m t 70% N c bi n dâng cao làm xâm nh p m n sâu h n vào n i đ a, có th làm cho kho ng 2,4 tri u ha đ t b n c bi n xâm nh p Và khi m c n c bi n dâng cao 1m thì nhi u di n tích chuyên tr ng lúa 2 v /n m s không th s n xu t đ c do n c

30-m n tràn vào Th c t thì hi n nay, t i khu v c ng b ng Sông C u Long, 30-m c đ nhi m m n trên 0,4% đã l n sâu vào 30-40 km t i m t s n i Di n tích b m n trên 0,4% hi n nay là kho ng 1.303 nghìn ha Di n tích này s t ng lên 1,493 tri u ha

ng v i k ch b n n c bi n dâng 0,69 m và 1,637 tri u ha v i k ch b n n c bi n dâng 1m

Còn v i vùng núi Tây B c và ông B c, s ph i đ i m t v i nguy c t ng

c ng đ h n hán do bi n đ i kh c nghi t c a th i ti t trong nh ng n m t i T i

B c Trung B , trong tháng 5,6 có th tr thành các tháng khô nóng th ng xuyên

nh Nam Trung B , m a phùn tr nên hi m hoi

Riêng v i khu v c mi n Trung, Tây Nguyên, tính b t n trong ch đ m a

c ng t ng lên khi n vùng này có kh n ng đ i m t v i nguy c h n hán b t th ng

Và s th c thì th i gian qua, trong v ông Xuân 2012-2013, v Hè thu n m 2013, vùng này đã thi u n c tr m tr ng và bu c ph i chuy n đ i hàng tr m nghìn ha

tr ng lúa sang tr ng các lo i cây con khác

Sóng nhi t, đ c d ki n s t ng d i s bi n đ i khí h u, có th đe d a tr c

ti p ch n nuôi ng su t nhi t nh h ng đ n các loài đ ng v t c tr c ti p và gián

ti p Theo th i gian, ng su t nhi t có th t ng nguy c b b nh, làm gi m kh n ng sinh s n và gi m s n xu t s a H n hán có th đe d a các đ ng c và ngu n cung

c p th c n cho ch n nuôi H n hán làm gi m l ng th c n cho gia súc ch t l ng

có s n đ ch n th gia súc M t s khu v c có th tr i nghi m dài, h n hán kh c li t

h n, do nhi t đ mùa hè cao h n và l ng m a gi m i v i đ ng v t mà s ng d a vào l ng th c thì nh ng thay đ i trong s n xu t cây tr ng do h n hán c ng có th

K t qu b ng d i đây cho th y thi t h i do thiên tai c a ngành nông nghi p n c ta trung bình n m trong giai đo n 1995-2007 là 781.74 t đ ng t ng

đ ng 54,9 tri u đô la M Thi t h i do thiên tai trung bình n m đ i v i s n xu t nông nghi p chi m 0.67% giá tr GDP ngành, trong khi t ng thi t h i t t c các ngành chi m 1,24% K t qu này cho th y c c u thi t h i do thiên tai trong giá tr ngành nông nghi p th p h n so v i c c u t ng thi t h i trong GDP Tuy nhiên, do giá tr nông nghi p chi m t tr ng th p trong GDP và l i là ngu n s ng c a trên 71.41% dân s , do v y b t c thi t h i nào do thiên tai đ i v i nông nghi p s mang t n th ng nhi u h n đ i v i nông dân nghèo và kh n ng ph c h i s khó

kh n vì c n có th i gian dài h n

Thi t h i do thiên tai đ i v i nông nghi p t i Vi t Nam (1995-2007)

( Ngu n: T ng h p t ngu n c a MARD, 1995-2007)

Chính vì th ngành nông nghi p s c n ph i tính toán tái c c u s n xu t

tr ng tr t theo h ng chi n l c lâu dài ng phó v i B KH, đó là các hi n t ng:

m t đ t, nhi m m n, th i ti t c c đoan và các đe d a b t l i c a ngành s n xu t lúa n c trong t ng lai i v i quy mô đ a ph ng, các l c l ng c s c n

t ng c ng các bi n pháp canh tác, các ph ng th c s n xu t nông nghi p đa m c tiêu nh an ninh l ng th c, t ng thu nh p cho nông h và gi m phát th i khí nhà kính Ngoài ra, vi c áp d ng khoa h c công ngh vào s n xu t nông nghi p, ti n hành công nghi p hóa, hi n đ i hóa nông nghi p nông thôn k t h p v i quy ho ch

t ng th vùng s n xu t c ng nh ng gi i pháp nh m phát tri n b n v ng cho n n nông nghi p tr c thách th c c a B KH

1.3 T ng quan v khu v c nghiên c u

1.3.1 V trí ranh gi i, đ a lý hành chính

H th ng thu l i Xuân Thu n m phía Nam t nh Nam nh, g m 39 xã

và 3 th tr n c a hai huy n Xuân Tr ng và Giao Thu có t a đ đ a lý t

20o10’27” đ n 20o22’32” v đ B c và t 106o17’44” đ n 106o36’22” kinh đ ông c gi i h n b i:

- Phía B c giáp Sông H ng

- Phía Tây giáp Sông Ninh C

- Phía ông & Nam giáp Bi n ông

- Phía Tây nam giáp huy n H i H u

2 Vùng phía Nam sông Ngô ng: bao g m toàn b di n tích huy n Giao

Th y (ph n n m trong đê): h ng d c đ a hình tho i d n t Tây B c xu ng ông Nam cao trình ph bi n (+0,7) ÷ (+0,8) Vùng cao ven th ng l u sông Ngô ng, sông H ng, kênh C n Nh t có cao trình (+0,9) đ n (+1,0) g m các xã Hoành S n, Giao Ti n, m t ph n Giao Hà, Giao Nhân, Giao Châu… c bi t có m t s khu v c

C n Cát n m phía nam huy n có cao trình (+2,0) đ n (+2,5) g m các xã Giao Lâm, Giao Phong, Giao Ti n Nh ng vùng th p n m sát bi n có cao trình (+0,2) đ n (+0,4) g m m t ph n các xã Giao Châu, Giao Long, Giao H i, Giao An và Giao Thi n

3 Vùng bãi sông, bãi bi n n m ngoài đê: g m có bãi sông Sò có di n tích 132ha thu c các xã Giao Ti n, Giao Tân, Giao Th nh, Xuân Hòa, Xuân Vinh có cao trình t nhiên trung bình (+0,8) đ n (+1,0) Vùng bãi C n Lu – C n Ng n cao trình trung bình (+0,7)

Nhìn chung Cao trình đ t phân b không đ u, xu th th p d n t ven đê sông

H ng, sông Ninh C v sông Sò và Bi n Ngoài ra, xa đ u m i t i có m t s vùng cao xã Giao Phong, Giao Th nh và m t s vùng ven kênh C n Nh t, C n N m, C n

Gi a

N u l y m c n c tri u cao trung bình nhi u n m 2,5 m t i V nh B c B (v trí tr m thu v n Ba L t, cách c a sông H ng 8 km) đ so sánh thì ph n l n di n tích các huy n Giao Thu s ng p chìm trong n c bi n Do v y ngay t th i Lý, cha ông ta đã ph i đ p đê sông, bi n đ b o v cho h u h t các khu v c thu c đ ng

b ng đ ch ng l trong mùa l và ch ng xâm nh p tri u, m n vào trong đ ng trong mùa c n

vùng cao ven sông là đ t cát và cát pha

T l so v i di n tích canh tác c a toàn huy n (%)

- t nghèo lân (5 ÷10 mg P2O5/100 g đ t) chi m 13,2%

- t trung bình (10 ÷ 15 mg P2O5/100 g đ t) chi m 19,8%

- t nhi u lân (>15mg P2O5/100 g đ t) chi m 67%

th i đáp ng yêu c u t i và tiêu n c đ đáp ng yêu c u phát tri n ngày càng cao

Mùa h có 6 tháng (t tháng 5 đ n tháng 10), nhi t đ trung bình trên 250

C, tháng nóng nh t là tháng 7 v i nhi t đ trung bình là 29.40

C

1.3 4.2 m

m không khí t ng đ i trung bình n m vùng nghiên c u đ t 85,8%

Ba tháng mùa xuân (t tháng 2 đ n tháng 4) là th i k m t nh t, đ m trung bình tháng đ t 89- 92% ho c cao h n Hai tháng đ u mùa đông là th i k khô hanh

nh t, đ m trung bình đ t 82%, nhi u ngày d i 80% m ngày cao nh t có th

T ng l ng m a bình quân nhi u n m khu v c nghiên c u là 1.640,8mm

S ngày m a trung bình n m kho ng 130 đ n 140 ngày Các tháng t tháng 12 n m

tr c đ n tháng 4 n m sau là nh ng tháng ít m a ho c có l ng m a r t nh , l ng

m a trung bình tháng đ t t 20mm đ n 40mm, th m chí có nh ng n m hàng tháng

tr i không m a làm nh h ng đ n s n xu t và đ i s ng c a nhân dân

1.3.4.5 Gió, bão

H ng gió th nh hành trong mùa hè là gió Nam và ông nam còn mùa ông

th ng là gió B c và ông b c T c đ gió trung bình kho ng 1,9m/s Các tháng t tháng 7 đ n tháng 9 có nhi u bão nh t Các c n bão đ b vào đ t li n th ng gây

m a l n trong vài ba ngày, gây thi t h i v ng i và c a cho các huy n ven bi n

T c đ gió l n nh t có th lên t i 40m/s

1.3.4.6 Mây

L ng mây trung bình n m chi m kho ng 75% b u tr i Tháng u ám nh t c

l ng mây c c đ i chi m 90% b u tr i Tháng 10 là quang đãng nh t, l ng mây trung bình ch chi m 60% b u tr i

N m và m a phùn là hi n t ng th i ti t khá đ c đáo x y ra vào cu i mùa đông Trung bình m i n m có kho ng 10 đ n 20 ngày có s ng mù Hi n t ng này

x y ra ch y u vào các tháng đ u mùa đông, nhi u nh t vào tháng 11, 12 Hàng n m

có t 30 đ n 40 ngày m a phùn, t p trung vào tháng 2, tháng 3 sau đó là các tháng

cu i đông và đ u mùa xuân M a phùn tuy ch cho l ng n c không đáng k

nh ng l i có tác d ng r t quan tr ng cho s n xu t nông nghi p vì nó duy trì đ c tình tr ng m t th ng xuyên, gi m b t nguy c h n hán

Trên đ a bàn h th ng có 2 sông l n là sông H ng, sông Ninh C bao quanh

và nhi u kênh m ng n i đ ng… Trong đó có 60 kênh c p 1 v i chi u dài là 244km; 743 kênh c p 2 v i t ng chi u dài 838km góp ph n vào vi c t i tiêu và cung c p n c dùng cho ng i dân đ a ph ng Con sông l n nh t và là ngu n cung c p n c chính c a h th ng là sông H ng ch y t Tây B c xu ng ông Nam Ngoài ra, sông Ninh C là chi l u c a sông H ng c ng có vai trò quan tr ng trong vi c c p n c t i cho h th ng th y l i Xuân Th y nh t là vào mùa ki t khi

m n xâm nh p sâu vào sông H ng làm cho các c ng t i trên tri n sông H ng không th m c ng l y n c đ ph c v s n xu t

d c chung c a sông ngòi r t nh , dòng sông u n khúc quanh co Các sông

l n th ng ch y theo h ng Tây B c - ông Nam r i đ ra bi n

- Sông H ng: Ch y qua phía B c c a h th ng, đây là con sông có hàm l ng phù sa l n, là ngu n n c t i cho l u v c, đ ng th i c ng là con sông nh n n c tiêu Mùa l trên sông H ng b t đ u t tháng VI đ n h t tháng X V mùa l n c sông th ng dâng lên r t cao, chênh l ch gi a m c n c sông và cao đ đ t trong

đ ng t 1 ÷1.5m nh h ng l n đ n vi c tiêu úng

V mùa ki t ch u tác đ ng đi u ti t c a h Hoà Bình nên m c n c mùa ki t

đ c nâng cao h n, tuy nhiên vào các tháng mùa ki t m c n c v n th p h n cao

đ trong đ ng nên l y n c t i cho vùng ph i t i b ng đ ng l c Ch vào các

tháng đ u và cu i mùa l có th l i d ng m c n c l n nh t trong ngày đ l y n c

t ch y

L c a sông H ng ch y qua h th ng th y nông Xuân Th y mang tích ch t

l h du m p và có nhi u đ nh nh l l n nh t n m th ng xu t hi n vào gi a tháng VII đ n cu i tháng VIII L ng n c phân b gi a các tháng không đ u, mùa

l t tháng VI đ n tháng X chi m t i 80% l ng n c toàn n m, riêng tháng IX chi m 20% Mùa c n l ng dòng ch y nh , m c đ ô nhi m n ng gây khó kh n cho

vi c s d ng n c trong h th ng

- Sông Ninh C : Sông Ninh C là phân l u cu i cùng b h u sông

H ng, n m hoàn toàn trên đ a ph n t nh Nam nh, nh n n c sông H ng Mom Rô và đ ra bi n t i c a L ch Giang

Trong nh ng n m g n đây, di n bi n sông có chi u h ng ph c t p và gây khó kh n cho công tác l y n c và thoát l trên đ a bàn t nh K t qu đi u tra cho th y trên sông Ninh c b b i l ng m nh t o nhi u b n n i gi a dòng có chi u dài l n T i c a Mom Rô dòng sông cong t o ra bên l i, bên l , lòng sông

b t c ngh n có ch ch còn r ng 80 – 100m (t i khu v c c a Mom Rô) Chính vì

v y l ng n c phân t sông H ng sang sông Ninh khá nh , v mùa l t ng l u

l ng l c a sông H ng phân vào sông Ninh ch đ t kho ng 5 – 7% t ng l u

l ng sông H ng Trong khi l u l ng sông H ng phân vào c a sông ào Nam

nh kho ng 5.970m3/s thì l ng phân vào sông Ninh ch kho ng 1.736m3

/s

- Sông Sò: Ch y t Ngô ng đ n H L n chi u dài 22,7km, b b i l p t khi xây d ng c ng thay c a Ngô ng b ng r i xây d ng đ p Nh t i Hi n nay sông này t đ p Nh t i ra bi n ch còn l i là m t l ch bi n, làm gi m kh

n ng tiêu úng

- Quan h gi a m c n c trong đ ng và m c n c trong các sông l n:

V mùa l m c n c ngoài sông th ng cao h n m c n c trong các sông

n i đ ng M i khi có m a l n sinh úng n i đ ng vì quá s c ch a c a các kênh, sông

tr c, m c n c các sông n i đ ng t ng nhanh đ n khi m c n c trong sông và trên

đ ng x p x nhau thì b t bu c ph i tiêu kh n c p l ng n c trong sông b ng đ ng

l c, các tr m b m ho t đ ng nhi m v tri t đ ho c b m v i Tr ng h p đ c bi t

m c n c ngoài sông l n t i m c không đ c b m qua đê thì m c n c trong sông

tr c đành đ nguyên không rút xu ng th p đ c Nh ng tr ng h p đó trong đ ng

ch u úng t m th i đ n khi n c sông ngoài rút t i m c đ c phép b m (d i báo

đ ng III)

1.3 5.2 Tài nguyên n c m t

Ngu n n c m t t i Xuân Th y khá phong phú, h th ng sông ngòi khá dày đ c

v i hai sông l n là sông H ng, sông Ninh C … và m t h th ng h , đ m, ao, kênh

m ng dày đ c nên ti m n ng n c ng t b m t t ng đ i l n Sông H ng là sông l n

nh t ch y qua phía B c h th ng, sông Ninh C là chi l u c a sông H ng Ngoài ra, trên đ a bàn h th ng còn có m t h th ng sông ngòi v a và nh nh sông Ngô ng,

t c a Hà L n đ n c a Ba L t ch y u là n c m t Chi u sâu phân b c a t ng

n c này dao đ ng kho ng 10 ÷ 20 m

Ch t l ng n c: T ng đ khoáng hoá bi n đ i t ng d n theo h ng đi t bi n vào đ t li n

1.3 5.4 Dòng ch y bùn cát

Trong mùa l 80% l ng bùn cát đ c đ ra bi n, t i Nam nh bùn cát đ c

b i tích nhi u t i khu v c c a Ba L t (sông H ng) Nh ng l ng bùn cát phân b không đ u 91,5% vào mùa l và 8,5% vào mùa ki t

1.3 5.5 c đi m th y tri u

H th ng th y nông Xuân Th y là vùng ch u nh h ng th y tri u V nh B c

B v i ch đ nh t tri u, biên đ tri u trung bình t 1,6 -1,7m, l n nh t là 3,31 m và

nh nh t là 0,11m Th i gian tri u lên trong ngày kho ng 8- 9 gi , th i gian tri u

xu ng kho ng 15- 16 gi Hàng tháng trung bình có 2 l n tri u c ng, 2 l n tri u kém, m i k tri u kho ng 14- 15 ngày

Thông qua h th ng sông ngòi, kênh m ng, ch đ nh t tri u đã giúp cho quá trình thau chua r a m n trên đ ng ru ng Tuy nhiên c ng còn m t s di n tích

b nhi m m n Dòng ch y c a sông H ng v i ch đ nh t tri u đã b i t vùng c a sông t o thành bãi b i l n là C n Lu - C n Ng n huy n Giao Thu

- l n th y tri u là chênh l ch m c n c đ nh tri u và chân tri u, c kho ng

15 ngày có 1 chu k n c c ng và 1 chu k n c ròng (đ l n th y tri u bé)

- nh h ng c a th y tri u m nh nh t vào các tháng mùa ki t, gi m đi trong các tháng l l n

- Sóng đ nh tri u truy n sâu vào n i đ a 150 km v mùa c n và 50- 100 km v mùa l

Ch đ th y tri u khu v c v nh B c B là ch đ nh t tri u v i biên đ tri u

bi n đ i t 3 - 4m

1.3 5.6 Tình hình xâm nh p m n

V mùa c n, l ng n c trong sông nh , th y tri u xâm nh p vào khá sâu và

m nh, đ a m n vào r t sâu, có đ m n 10

/00 xâm nh p vào sâu cách c a bi n 30- 50

km, gây tr ng i cho vi c l y n c dùng cho các ngành kinh t ngày càng phát tri n,

nh t là cho nông nghi p

M n đã nh h ng đ n ngu n n c t i cho khu v c Xuân Th y Hàng n m

v mùa ki t, l u l ng ngu n n c ng t gi m, n c th y tri u dâng cao đ a n c

m n t bi n ông thâm nh p sâu vào các tri n sông, nh h ng l n đ n vi c l y

n c c a các c ng đ u m i, gây nhi u khó kh n cho s n xu t nông nghi p v chiêm xuân Trong n m 2010 m n đã lên cao và xâm nh p sâu vào c a sông nh h ng

đ n công tác l y n c ph c v vùng tr ng cây v ông và sinh ho t c a nhân dân vùng Xuân Th y Các c ng t C n N m t i c ng C n Nhì m n không m đ c,

c ng Ngô ng m đ c th i gian r t ng n t 2 gi đ n 3 gi , ngày 10/11/1010

m n t i H Miêu I đo đ c là 2,5%o (đây là c ng trên cùng thu c h ti p n c Xuân Th y trên tri n sông H ng) c bi t, theo s li u đo đ c ngày 01/10/2010

m n t i c ng Ngô ng là 7%o trong khi n m 2009 m n b t đ u xu t hi n vào 7/10/2009 là 4%o), ngày 10/11/2010 m n t i c ng Ngô ng là 7,5%o so v i cùng

k n m 2009 m n đo đ c là 5,2%o Th i gian l y n c c a các c ng ch đ t 4gi /ngày

3-nh h ng m n trên sông H ng, Ni3-nh C là tr ng i chí3-nh, gây b t l i cho s

n đ nh và phát tri n c a s n xu t nông nghi p M n không ch h n ch th i gian

l y n c c a các c ng đ u m i, rò r qua các c a c ng gây b c m n lên t ng đ t canh tác trong l u v c t i mà có khi tr c ti p nh h ng đ n n ng su t lúa khi

ph i s d ng ngu n n c nhi m m n có đ m n cao Nguy c phát sinh b nh lùn

s c đen, d ch b nh gia súc, gia c m luôn ti m n nguy c bùng phát…

1.3 6 ánh giá v đi u ki n t nhiên, nh ng m t thu n l i và khó kh n đ i v i quy ho ch phát tri n th y l i

+) Thu n l i:

- H th ng th y nông Xuân Th y phía ông Nam t nh Nam nh; xung quanh bao b c b i sông H ng và sông Ninh C có ngu n tài nguyên n c m t d i dào (g m các sông l n, nh ) t o ngu n n c đáng k ph c v s n xu t và sinh ho t

- Là vùng có đi u ki n t nhiên, sinh thái đa d ng, đ t đai màu m , thu n l i cho phát tri n s n xu t, phát tri n kinh t - xã h i

+) Khó kh n:

Là vùng ven bi n nên ch u nh h ng c a bi n đ i khí h u và n c bi n dâng gây ng p úng, h n hán, xâm nh p m n nh h ng đ n s n xu t, gây h h ng các công trình th y l i, đ c bi t vùng b nh h ng xâm nh p m n

1.3 7 Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n đô th

Hi n tr ng: Toàn vùng có 3 Th tr n là TT Xuân Tr ng, TT Ngô ng,

TT Qu t Lâm có t ng di n tích t nhiên là 1.711,53 ha, chi m 4,83% di n tích t nhiên c a vùng, dân s đô th là 22.373 ng i chi m 6,28% dân s t nhiên c a toàn vùng, m t đ dân s đ t 1.551 ng i/km2 (m t đ dân s trung bình c a vùng 1.121 ng i/km2

)

Quá trình đô th hoá di n ra khá m nh m Th tr n Xuân Tr ng, Qu t Lâm, Ngô ng đang đ c đ u t xây d ng ngày càng hoàn thi n v c s h t ng k thu t và h t ng xã h i M t s khu v c ven đ ng t nh l , huy n l và các khu v c

t p trung giao l u kinh t c a các xã, đã hình thành nh ng c m dân c , c m đi m phát tri n s n xu t kinh doanh, ho t đ ng th ng m i - d ch v và các th t , mang

s c thái đô th nh , nh : Khu c u L c Qu n, khu v c ch xã Xuân Ti n, khu Bùi Chu, khu làng Hành Thi n – xã Xuân H ng, khu i ng – xã Giao Thanh, khu

ch Giao Ti n,

nh h ng phát tri n: y m nh t c đ đô th hoá c a vùng, xây d ng các

đô th m i g n v i phát tri n các khu công nghi p, đ u m i giao thông, các trung tâm th ng m i, d ch v Th c hi n đ ng b trong vi c l p quy ho ch xây d ng đô

th và nâng cao n ng l c qu n lý đô th c a chính quy n c p huy n m b o s

ph i h p ch t ch gi a các nghành trong quá trình th c hi n quy ho ch, đ m b o tính th ng nh t gi a quy ho ch kinh t - xã h i, quy ho ch xây d ng và quy ho ch phát tri n nghành B trí qu đ t dành cho d tr phát tri n đô th , vùng sinh thái, cây xanh đ đ m b o tính th ng nh t v i quy ho ch không gian c a các đô th

D ki n đ n n m 2020 dân s s ng t i các khu đô th là 25.169 ng i

1.3 8 Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n c s h t ng

H th ng c s h t ng hi n đ i có m t t m quan tr ng đ c bi t đ i v i s phát tri n c a m i n n kinh t , vì nó đ m b o v n t i nhanh chóng v i chi phí th p,

đ m b o các quan h liên l c thông su t k p th i, cung c p đ đi n n c cho toàn

b ho t đ ng c a n n kinh t vùng… Chính vì t m quan tr ng nh v y, nên hi n nay hai huy n t p trung c i t o, nâng c p c s h t ng:

- V giao thông đ ng b : xây d ng m i tuy n đ ng t nh l 489, đ ng

qu c l ven bi n Thái Bình – Nam nh – Ninh Bình đi qua đ a bàn t TT Ngô

ng – TT Qu t Lâm Ngoài ra, các tuy n đ ng liên xã, n i xã đang ngày đ c

đ u t nâng c p góp ph n c i thi n b m t nông thôn m i

- Phát tri n m ng l i c p đi n, b u chính vi n thông, c p thoát n c, x lý

ch t th i đáp ng yêu c u ngày càng cao c a đ i s ng nhân dân và ph c v s n

xu t Chú tr ng cung c p các d ch v cho các khu đô th m i, các khu c m công nghi p, các làng ngh ;

- Th ng xuyên tu b , nâng c p, kiên c hóa h th ng đê bi n, đê sông nh t

là nh ng n i xung y u

Ti p t c đ u t xây d ng h th ng thu nông ph c v thâm canh, chuy n đ i

c c u s n xu t u tiên nâng c p các công trình đ u m i, n o vét và kiên c hoá h

Ngoài ra, h th ng th y l i Xuân Th y còn vùng kinh t m i C n ng n ngoài

đê thu c các xã Giao An, Giao Thi n v i trên 200 h dân kho ng 2.400 ng i d

ki n đ n n m 2020 s h dân lên đ n 270 h , kho ng 2.600 ng i

1.3 10 Nh ng mâu thu n và xu h ng d ch chuy n c c u s d ng đ t trong quá trình công nghi p hóa và n n kinh t th tr ng

1.3.10 1 Nh ng mâu thu n trong vi c s d ng đ t

Vi c chuy n đ i đ t s n xu t nông nghi p, trong đó ch y u là đ t chuyên

tr ng lúa đ ph c v cho m c đích phát tri n công nghi p, c m công nghi p, khu

s n xu t kinh doanh, xây d ng k t c u h t ng,… c n đ c qu n lý ch t ch gi i quy t hài hòa gi a yêu c u CNH-H H hóa đ n n m 2020 v i vi c đ m b o b o v

di n tích đ t lúa đ m b o an ninh l ng th c lâu dài

- M t s t ch c, cá nhân s d ng đ t sai m c đích, lãng phí, kém hi u qu ; không s d ng đ t theo đúng ti n đ d án đ c phê duy t, b đ t hoang hóa; l n chi m đ t công; vi ph m quy ho ch đ c phê duy t Trong quá trình s d ng đ t

m t s t ch c, doanh nghi p còn coi nh vi c b o v c nh quan môi tr ng d n

đ n ô nhi m đ t, h y ho i đ t Nhi u t n t i trong vi c s d ng đ t t lâu v i s

l ng l n ch a đ c gi i quy t d t đi m

- Thi u các gi i pháp đ ng b trong s n xu t nông nghi p, nh : ch a gi i quy t t t gi a khai thác s d ng v i c i t o đ t, gi a s n xu t v i tiêu th và ch

bi n s n ph m, gi a m c đích kinh t v i b o v môi tr ng sinh thái, đã nh

h ng nhi u đ n hi u qu s d ng đ t trên đ a bàn

Nguyên nhân c a nh ng v n đ t n t i nêu trên là m t s đ a ph ng công tác qu n lý đ t đai v n còn buông l ng và chính sách qu n lý còn nhi u b t

c p; nh n th c v chính sách đ t đai trong nhân dân không đ ng đ u, ý th c c a

ng i s d ng đ t ch a cao, ch a ch p hành nghiêm pháp lu t đ t đai

1.3.1 0.2 Xu h ng chuy n d ch c c u s d ng đ t trong quá trình công nghi p hóa

và n n kinh t th tr ng

+ t nông nghi p gi m d n nh m gi i quy t đ t cho các m c đích khác và cho nhu c u phát tri n h t ng k thu t và h t ng xã h i

+ t phi nông nghi p t ng lên cùng v i quá trình gia t ng dân s t nhiên

và s phát tri n c s h t ng k thu t nh giao thông, thu l i và các công trình xây d ng khác

+ t ch a s d ng gi m d n do vi c c i t o nh m đ a vào s n xu t v i m c đích phát tri n kinh t - xã h i

Nói chung, trong nh ng n m qua các lo i đ t đ u có s bi n đ ng nh ng ch y u là

đ t nông nghi p có xu h ng gi m d n, đ t phi nông nghi p t ng lên phù h p v i quy lu t c a s phát tri n c a n n kinh t và di n tích đ t ch a s d ng d n đ c

đ a vào s d ng Nh n đ nh nh ng n m t i cùng v i s phát tri n nhanh c a n n kinh t th tr ng, nhu c u s d ng đ t cho các ngành kinh t , đ c bi t là xây d ng

c s h t ng, c s s n xu t kinh doanh, nhà s t ng m nh

1.3 11 Hi n tr ng công trình th y l i c p n c t i

1.3 11.1 Gi i thi u quy mô, nhi m v công trình

H th ng th y l i Xuân Th y tr c đây là m t ph n c a h th ng thu l i Nam nh - Ngô ng đ c xây d ng t n m 1935 Qua nhi u giai đo n quy

ho ch, xây d ng b sung - đ c bi t là sau giai đo n Quy ho ch th y l i t n m 1963

- 1966, hoàn ch nh th y nông 1973 - 1976 và quy ho ch b sung, nâng cao h th ng thu nông Xuân Thu n m 1996 đ n nay v c b n đã tr thành m t h th ng th y nông t ng đ i hoàn ch nh, l i d ng t t quy lu t th y tri u đáp ng yêu c u t i - tiêu n c, c i t o đ ng ru ng, môi tr ng, mang l i nh ng hi u qu to l n v nhi u

m t cho phát tri n c a kinh t nông nghi p, các ngành kinh t khác và dân sinh

H th ng công trình c a h th ng bao g m 56 c ng qua đê sông, đê bi n và đê b i;

122 c ng trên kênh c p I; 792 c ng, đ p trên kênh c p 2 liên xã và n i xã; 60 kênh

c p I, 743 kênh c p II Ngoài ra còn h th ng c ng, đ p, kênh c p II, c p III n i xã

Khi m i xây d ng, h th ng kênh t i, kênh tiêu v n hành riêng bi t Tuy nhiên trong quá trình v n hành các kênh này đ u tr thành t i tiêu k t h p

Hình 1-1: B n đ h th ng th y nông Xuân Th y

Toàn h th ng thu l i Xuân Thu có di n tích t nhiên FTN = 35.376,62 ha (Bao g m c KTM C n Ng n) đ c phân chia thành 8 l u v c t i bao g m:

- L u v c ng Nê - Ch ê: Thu c đ a ph n huy n Xuân Tr ng, có di n tích đ t

t nhiên FTN = 3.637,46 ha (trong đó di n tích canh tác FCT = 2.022,35ha) đ c

c p ngu n n c t i t i ch qua h th ng kênh - c ng t i: Xuân Châu (l y ngu n

n c t sông H ng); Ch ê, ng Nê, Tây Khu (l y ngu n t sông Ninh C ) và kênh t i đ ng 50

- Cát Xuyên - Láng: Thu c đ a ph n huy n Xuân Tr ng có di n tích đ t t nhiên FTN = 4.324,53 ha (trong đó di n tích đ t canh tác FCT = 2.691,95ha) đ c

c p ngu n n c t i t i ch qua h th ng kênh - c ng t i: Các c ng H Miêu I, H Miêu II, Cát Xuyên, Liêu ông, Tài Kênh t i chính là kênh Láng

Các c ng, kênh trên ngoài nhi m v t i t i ch cho l u v c Cát Xuyên - Láng còn c p ngu n t i cho khu v c phía nam h th ng (17 xã huy n Giao Thu

có nhi u khó kh n v t i do ngu n n c khai thác t i ch h n ch vì nh h ng

c a xâm nh p m n) qua H ti p n c Xuân Thu (bao g m các c ng t i t H

Miêu I đ n C n N m và h th ng kênh chuy n n c Láng - Ngô ng - Giao S n,

C n Nh t - ông Bình, Diêm i n, Bình i n - C n N m - Hàng T ng) Hi n t i

c ng Cát Xuyên, Tài, Liêu ông đã đ c xây d ng m i và đ a vào s d ng cùng

v i các c ng l y n c đ u m i trên đê h u sông H ng t H Miêu I đ n C ng Tài thu c h Xuân Thu đ m b o n ng l c c p n c trên đ a bàn và chuy n n c xu ng vùng Giao Th y qua kênh Láng

- Trà Th ng: Thu c đ a ph n huy n Xuân Tr ng có di n tích t nhiên FTN = 3.026,83 ha (Trong đó di n tích canh tác FCT = 1.731,27 ha) đ c c p ngu n t i t sông Ninh C b ng các c ng t i Trà Th ng, B c Câu, R c I

- Sông Xuân Ninh: Thu c đ a ph n huy n H i H u có di n tích đ t t nhiên FTN = 564 ha (Trong đó di n tích đ t canh tác FCT = 526,0 ha) đ c c p ngu n

t i t i t sông Ninh C qua c ng K o, 1 ph n di n tích th p đ c t i b ng R c

án c i t o và nâng c p sông Sò và kênh C n Gi a, các kênh này ngoài nhi m v

t i t i ch còn là kênh trung chuy n ngu n n c thu c h ti p n c (kênh Láng) Xuân Thu xu ng khu v c mi n Trung và mi n Nam c a h th ng th y nông Trong l u v c t i Ngô ng còn có kênh Giao S n thu c h ti p n c Xuân Thu làm nhi m v ti p n c t khu v c mi n B c xu ng khu v c mi n Nam h th ng

th y nông

- C n Nh t: Thu c đ a ph n huy n Giao Thu , có di n tích t nhiên FTN = 5.013,88 ha (Trong đó di n tích canh tác FCT = 2.311,12ha), đ c c p ngu n t i

t sông H ng b ng các c ng t i là C ng chúa, C n Nh t, C n Nhì, C n T

- Kênh t i C n Nh t cùng v i các kênh ông Bình, Bình i n, Diêm i n

v a có nhi m v t i tr c ti p v a là các kênh c a h ti p n c xu ng khu v c

Mi n Nam h th ng th y nông

- C n N m - Hàng T ng: Thu c đ a ph n huy n Giao Thu n m khu v c

Mi n Nam h th ng th y nông ti p giáp tuy n đê bi n huy n Giao Thu và V nh

B c B , có di n tích t nhiên FTN = 6.488,55 ha (trong đó di n tích canh tác FCT = 3.688,19ha) đ c c p ngu n t i t sông H ng qua H ti p n c Xuân Thu k t

h p m t ph n t n d ng l y t i ch b ng c ng t i C n N m khi đ m n cho phép

- Kênh t i chính c a l u v c là C n N m, Hàng T ng đ ng th i c ng là 2 kênh cu i cùng c a H ti p n c Xuân Thu - Hi n t i hai kênh này đã đ c đ u t

n o vét, m r ng trong DA T " Vùng đ m Qu c gia Xuân Thu - huy n Giao Thu

- t nh Nam nh" đ c phê duy t DA T t i quy t đ nh s 2565/Q -UBND ngày 18/8/2005 c a U ban nhân dân t nh Nam nh

- C n Ng n: Là vùng đ t kinh t m i quai đê l n bi n vùng c a Ba L t (sông

H ng) n m ngoài tuy n đê bi n huy n Giao Thu có di n tích t nhiên là 6.993

ha Trong đó di n tích đ t nông nghi p là 4.850 ha v i 2.490ha di n tích đ t nuôi

tr ng th y s n)

Hi n t i, do ch a th c hi n đ c hoàn ch nh tuy n đê bao b o v , ch đ p

đ c 7,5 km đê (x p x 50% chi u dài thi t k ) và cao trình m t đê th p t (+2,70)

đ n (+3,00) nên tr c m t ch có khu kinh t m i i n Biên, có di n tích t nhiên FTN = 194,40 ha, đã th c hi n quy ho ch chi ti t v b trí dân c và phát tri n s n

xu t Trong t ng lai, d ki n đ n n m 2020 khi tuy n đê bao đ c nâng c p, đi u

ki n c p thoát n c đ c c i thi n s ti p t c đ u t c s h t ng k thu t m r ng khai thác vùng bãi theo ch tiêu thi t k c a quy ho ch th y l i 1996 là 3.200 ha

B ng 1.2: B ng t ng h p di n tích canh tác t ng l u v c thu c h th ng

L u v c t i

T ng di n tích canh tác (ha)

Di n tích lúa (ha)

Di n tích rau màu (ha)

Di n tích nuôi

tr ng

th y s n (ha)

Hình 1-2: S đ phân vùng t i h th ng th y nông Xuân Th y

B ng 1.3: Phân vùng t i h th ng th y nông Xuân Th y

C ng Tây Khu kích th c c a B = 1,3m cao trình đáy Z = -1m

C ng Ng c Tiên kích th c c a B = 1m cao trình đáy Z = 0,1m

C ng S 7A kích th c c a B = 2m cao trình đáy Z = -1m

C ng S 7B kích th c c a B = 2,7m cao trình đáy Z = -1m

C ng Trung Linh kích th c c a B = 6m cao trình đáy Z = -1,5m

C ng S 6 kích th c c a B = 1,5m cao trình đáy Z = -1m

Do n m th ng ngu n sông Ninh C nên ngu n n c khu v c này t ng

đ i đ y đ , m c n c ngoài sông đ đ m b o đ các c ng l y n c vào, tuy nhiên

vi c l y n c c a l u v c còn g p nhi u khó kh n do các c ng xây d ng đã lâu t i nay c ng đã quá c , mi ng c ng b b i l p, nhi u c ng đã b h h ng nh c ng An Phú, c ng Tây Khu, c ng S 7A, c ng S 7B, c ng S 6 c n có bi n pháp nâng c p

Kênh Trung Linh dài 1,9km

Kênh Xuân Châu dài 1,75km

Kênh đ ng 50 dài 3,87km

Hi n tr ng h th ng kênh m ng b b i l p nhi u gây khó kh n cho công tác

t i ph c v s n xu t

2.L u v c Trà Th ng – B c Câu:

Di n tích t i có công trình là 1.731,27 ha l y n c t sông Ninh C qua hai

c ng Trà Th ng kích th c B = 6m cao trình đáy Z = – 2m và c ng B c Câu kích

th c B = 4 cao trình đáy Z = - 1m Các công trình đ u m i còn t t, h th ng kênh

m ng th ng xuyên đ c n o vét nên nhìn chung l u v c đ đ m b o n ng l c

L y n c t i t ngu n n c sông H ng qua các c ng

C ng H Miêu I kích th c c ng B = 4m cao trình đáy c ng Z = - 1,5m

C ng H Miêu II kích th c c ng B = 10m cao trình đáy c ng Z = - 1m

C ng Cát Xuyên kích th c c ng B = 3,2m cao trình đáy c ng Z = - 2m

C ng Liêu ông A kích th c c ng B = 3,5m cao trình đáy c ng Z = - 1,5m

C ng Liêu ông B kích th c c ng B = 3,5m cao trình đáy c ng Z = - 1,5m

C ng Tài kích th c c ng B = 4 cao trình đáy c ng Z = - 2m

Ph c v t i 2.691,95 ha, ngoài ra còn ph c v cho các l u v c Ngô ng –

C n Gi a, C n Nh t, C n N m – Hàng T ng và l u v c C n Ng n v i di n tích kho ng 4.000 ha c bi t mùa khô khi b m n xâm nh p sâu vào trong sông toàn

b di n tích canh tác c a huy n Giao Th y h n 10.000 ha ph i l y ngu n n c ch

y u t l u v c Cát Xuyên – Láng

Hi n tr ng các c ng H Miêu I đã quá c c n đ c xây m i, c i t o m i đáp

ng đ c yêu c u t i hi n nay, m t khác các c ng này n m phía h l u c a sông

H ng g n c a bi n nên đ m n th ng xuyên v t m c cho phép khi n các c ng không th m c a l y n c đ c bi t trong th i gian ng i v chiêm xuân vi c l y

n c r t khó kh n nh h ng t i ho t đ ng s n xu t c a h th ng

H th ng kênh m ng chính ph trách d n n c t i cho l u v c g m có

Kênh Láng dài 9 km Kênh Cát Xuyên dài 9,8 km Kênh H Miêu II dài 0,65 km Kênh Cát Xuyên A dài 1,5 km Kênh Liêu ông dài 1,4 km Kênh Tài dài 1,5 km

Theo đi u tra th c t th y r ng các tr c kênh chính hi n nay b b i l ng khá nhi u

đ u c n nhu c u n o vét

5 L u v c Ngô ng – C n Gi a:

Di n tích canh tác là 3.126,12 ha l y n c ch y u t ngu n n c sông H ng qua c ng Ngô ng kích th c c a B = 10m, cao trình đáy Z = -2m, c ng Chúa kích th c B = 2m cao trình đáy Z = -1m trên sông H ng và qua c ng Nh t i kích th c c a B = 6m cao trình đáy Z = -2m trên sông Sò, Hai công trình đ u m i này đã quá c , b h h ng nhi u c n có bi n pháp c i t o m n hàng n m t i

c ng Ngô ng vào mùa ki t nh t là th i kì ng i v chiêm xuân r t cao theo con

s th ng kê c a công ty KTCTTL Xuân Th y thì m n t i c ng Ngô ng trong

nh ng n m g n đây: n m 2008 m n l n nh t là 15,2 %0 xu t hi n vào ngày 21/1,

m n n m 2010 l n nh t đ t 14,6%0 vào ngày 28/1 và trong chu i ngày dài h u nh trong th i gian l y n c ng i đ m n t i c ng đ u v t m c cho phép khi n các

c ng không th l y n c

H th ng kênh m ng ph trách t i cho l u v c g m các kênh

Kênh Ngô ng dài 6,2 km

Kênh Giao S n dài 2,4 km

Kênh C n Gi a dài 13,2 km

Kênh Chúa dài 1,3 km

Kênh Hoành Thu dài 2,2 km

Hi n tr ng kênh m ng qua th i gian s d ng quá dài đ n này h u h t b b i

l ng, m t c t kênh b thu h p c n ph i đ c n o vét m i đ m b o yêu c u t i

6 L u v c C n Nh t:

Di n tích canh tác 2.311,12 ha trong đó di n tích c n t i là 3.351,4ha ha l y

n c t i t ngu n sông H ng qua c ng C n Nh t kích th c B = 8m ba c a cao trình đáy Z = – 2m và c ng C n Nhì có kích th c B = 3,5m cao trình đáy Z = -1,5m H th ng kênh chính ph trách t i cho l u v c g m kênh C n Nh t dài 9,3

km, kênh C n Nhì dài 3,8 km C ng C n Nh t, C n Nhì hi n nay v n ho t đ ng t t

nh ng theo đi u tra th y r ng trong nh ng n m g n đây do đ m n t i c ng qua cao

s a ch a m i đ m b o yêu c u t i

1.3 11.2 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i

1.3 11.2.1 Hi n tr ng công trình đ u m i

Các c ng qua đê đ c xây d ng và đ a vào s d ng có m t s c ng đã h n

30 n m, đ c bi t m t s c ng đ c xây d ng t n m 60, quy mô c ng nh , hình

th c k t c u đ n gi n, xây d ng b ng v t li u đ a ph ng; quá trình m c ng và tôn cao m t c t đê, m t s c ng đ c n i dài Ch t l ng các c ng n i dài kém, t i các

v trí n i dài đã b bi n d ng làm c ng n t gãy, m t s c ng hi n t i ng n so v i m t

đê Phía th ng và h l u c ng đ hình thành v ng xói sâu và r ng H n n a các

c ng ch u nh h ng tr c ti p c a th y tri u nên b n c m n xâm th c, vì v y t c

đ xu ng c p c a c ng r t m nh, kinh phí dành cho s a ch a r t h n h p không

đ ng b , ch p vá… Nh c ng Ngô ng, c ng H Miêu I, C ng Chúa, c ng K o

Hi n tr ng các công trình đ u m i t i, tr m b m t i xem ph l c 1.2; ph l c 1.3

Hình 1-3 : Hi n tr ng c ng Ngô ng

1.3 11.2.2 Hi n tr ng công trình th y l i n i đ ng

- H th ng công trình th y l i n i đ ng (c ng c p II, c ng đi u ti t…): Các công trình này ch y u đ c xây d ng qua các đ t hoàn ch nh th y nông, hình th c

k t c u đ n gi n, quy mô thi t k nh , v t li u xây d ng ch y u b ng g ch đ a

ph ng v a vôi cát đen ho c v a tam h p cát đen Qua quá trình đ a vào s d ng

đ n nay ch t l ng công trình r t kém và xu ng c p nghiêm tr ng nh h ng r t

l n đ n vi c l y n c và đi u ti t n c ph c s n xu t

- H th ng c ng, kênh m ng n i đ ng: H u h t các kênh t c p I đ n c p III đ u b b i l ng lòng kênh, mái kênh b s t l , m t c t ngang kênh b thu h p nh

h n nhi u so v i m t c t thi t k ban đ u Nhu c u n o vét và tôn cao áp trúc kênh

r t l n, đáy kênh so v i thi t k đã h n ch dòng ch y khi tiêu và h n ch vi c tiêu

n c đ m phòng úng, nhi u tuy n kênh t i chính b rò r , t c ngh n, s t l không đáp ng đ c nhu c u c a h th ng

H th ng các công trình n m trên đ a bàn hai Huy n nên công tác qu n lý,

b o v công trình g p nhi u khó kh n Tình tr ng l n chi m dòng ch y, xâm ph m hành lang b o v công trình di n ra ph bi n nhi u đ a ph ng, m t s công trình

c a các ngành khác nh : C t đi n, c t vi n thông, đ ng ng c p thoát n c,

c ng làm nh h ng không nh đ n vi c tu b , s a ch a, n o vét các công trình hàng n m thu c k ho ch c a Công ty Nhi u vi ph m đã gi i t a xong l i tái vi