Giải pháp tăng cường công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng trong giai đoạn thi công tại ban quản lý dự án công ty TNHH một thành viên khai thác thủy lợi thái nguyên

c đi m thi công các công trình giao thông... Quy trình l p bài toán mô ph ng Monte Carlo ..... c đi m thi công các công trình giao thông... B t kh kháng có th do thiên nhiên gây ra, có t

L I C M N

Lu n v n Th c s chuyên ngành qu n lý xây d ng v i đ tài “Ph ng pháp xác đ nh chi phí r i ro trong xây d ng Công trình: ng quy ho ch trung tâm Th tr n Thanh

S n, huy n S n ng, t nh B c Giang” đ c hoàn thành d i s c g ng n l c c a tác

gi , cùng s giúp đ và ch b o t n tình c a th y giáo h ng d n khoa h c, các th y cô giáo trong khoa công trình, b môn công ngh và qu n lý xây d ng, cùng các đ ng nghi p, và ng i thân

Tác gi xin g i l i c m n chân thành đ n Quý c quan, Quý th y cô, đ ng nghi p

đã t o đi u ki n thu n l i cho tác gi trong su t quá trình h c t p và th c hi n lu n v n này

c bi t tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n th y giáo, Giáo s – Ti n S V Thanh Te đã h t s c t n tình ch b o, giúp đ , h ng d n, t o đi u ki n quan tr ng đ tác

gi hoàn thành lu n v n này

Xin bày t lòng bi t n đ i v i gia đình và b n bè đã luôn đ ng viên tác gi v m i

m t trong su t th i gian h c t p và nghiên c u v a qua

Tuy đã có nh ng c g ng nh t đ nh xong do th i gian có h n, trình đ b n thân còn

h n ch , lu n v n này không th tránh kh i thi u sót Tác gi kính mong quý th y cô, quý

đ ng nghi p và b n bè ch d n và góp ý xây d ng, t o thêm thu n l i đ tác gi có th ti p

t c h c t p và hoàn thi n v đ tài nghiên c u c a mình

Xin chân thành c m n!

Hà N i, ngày 10 tháng 3 n m 2016

Tác gi lu n v n

La Th Thu Ph ng

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u và k t

qu trong lu n v n là hoàn toàn đúng v i th c t và ch a đ c công b trong các công trình tr c đây T t c các trích d n đã đ c ghi rõ ngu n g c

Hà n i, ngày 10 tháng 3 n m 2016

Tác gi lu n v n

La Th Thu Ph ng

M C L C

L I C M N i

L I CAM OAN ii

M C L C iii

DANH M C CÁC HÌNH V v

DANH M C CÁC B NG BI U vi

DANH M C CÁC KÝ HI U VI T T T vii

M U 1

CH NG 1 T NG QUAN V CÁC LO I R I RO TRONG QUÁ TRÌNH XÂY D NG CÔNG TRÌNH 3

1.1 Tình hình xây d ng công trình giao thông trên đ a bàn nghiên c u, nh ng thay đ i v chi phí trong quá trình th c hi n 3

1.1.1 c đi m thi công các công trình giao thông 3

1.1.2 Nh ng thay đ i v Chi phí trong quá trình th c hi n d án 5

1.2 Các lo i r i ro 6

1.2.1 Khái ni m v r i ro 6

1.3 nh h ng c a các y u t r i ro đ n Chi phí c a d án 17

1.4 K t lu n ch ng 1 20

CH NG 2 NGHIÊN C U CÁC PH NG PHÁP ÁNH GIÁ R I RO VÀ XÂY D NG CHI PHÍ R I RO TRONG XÂY D NG 21

2.1 Ph ng pháp đánh giá r i ro 21

2.1.1 N i dung ho t đ ng xây d ng 21

2.1.2 Nh ng h ng m c có kh n ng r i ro 21

2.1.3 Các r i ro khâu ti n hành t ch c thi công xây d ng 22

2.1.4 R i ro do các nguyên nhân xu t phát t các chính sách, c ch tài chính 22

2.1.5 ánh giá m c đ r i ro 23

2.2 Ph ng pháp xác đ nh các chi phí r i ro trong xây d ng 29

2.2.1 C s xác đ nh 29

2.2.2 Ph ng pháp xác đ nh chi phí r i ro 30

2.3 V n d ng mô hình toán trong mô ph ng và thanh toán chi phí r i ro (Phân tích

r i ro b ng ph n m m mô ph ng Crystal ball) 38

2.3.1 C s Crystal ball 38

2.3.2 Quy trình l p bài toán mô ph ng Monte Carlo 43

2.3.3 Thi t l p và ch y mô ph ng Crystall ball 7.3.1 44

2.4 K t lu n ch ng 2 45

CH NG 3 XÁC NH CHI PHÍ R I RO TRONG THI CÔNG XÂY D NG CÔNG TRÌNH NG QUY HO CH TRUNG TÂM TH TR N THANH S N, HUY N S N NG, T NH B C GIANG 46

3.1 Gi i thi u v d án 46

3.1.1 Thông tin chung c a d án 46

3.1.2 Quy mô, tiêu chu n k thu t c a công trình 47

3.1.3 Các h ng m c chính c a công trình 48

3.2 Các gi i pháp công ngh c b n đ c s d ng trong xây d ng công trình 48

3.2.1 Bi n pháp t ch c thi công công trình 48

3.3 Nh ng r i ro có th g p ph i trong quá trình thi công công trình 57

3.3.1 i u ki n đ a ch t 57

3.3.2 Công tác gi i phóng m t b ng 57

3.3.3 K ho ch b trí v n 58

3.4 Tính toán chi phí tr c r i ro 59

3.4.1 D li u đ u vào 59

3.4.2 Tính chi phí tr c r i ro 67

3.5 Xác đ nh chi phí do r i ro gây nên 75

3.5.1 Chi phí xác đ nh do đi u ki n đ a ch t 75

3.5.2 Công tác gi i phóng m t b ng 81

3.6 K t lu n ch ng 3 86

K T LU N VÀ KI N NGH 87

TÀI LI U THAM KH O 89

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình1.1 Phân lo i r i ro 16

Hình 2.1 M i quan h gi a nguy hi m và r i ro 23

Hình 2.2 S đ qu n lý r i ro 24

Hình 3.1 Thi t b thi công c c cát 76

Hình 3.2 Gia c mái c a kh i đ t đ p trên n n m m b ng v i đ a k thu t 77

Hình 3.3 S đ c u t o x lý n n đ t y u b ng k t h p thoát n c th ng đ ng v i gia t i phía trên 78

Hình3.4 Bi u đ bi n đ ng giá thép 83

Hình3.5 Bi u đ bi n đ ng giá xi m ng 84

Hình3.6 Bi u đ bi n đ ng giá v i đ a k thu t 84

Hình3.7 Bi u đ bi n đ ng giá d u Diezel 85

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1 T n su t c a h u qu trong giai đo n thi công 26

(Ngu n: PGS.TS Nguy n Bá K : H i c h c đ t và a k thu t Vi t Nam) 26

B ng 2.2 B ng phân c p nguy hi m và phân lo i r i ro 26

(Ngu n: PGS.TS Nguy n Bá K : H i c h c đ t và a k thu t Vi t Nam) 26

B ng 2.3 Phân lo i r i ro 27

(Ngu n: PGS.TS Nguy n Bá K : H i c h c đ t và a k thu t Vi t Nam) 27

B ng 2.4 B ng xác đ nh xác su t P x y ra s t l 30

B ng 3.1 Các ch tiêu k thu t chung c a tuy n đ ng 47

B ng 3.2 Kh i l ng h ng m c đ ng giao thông 59

B ng 3.3 Kh i l ng h ng m c thoát n c 61

B ng 3.4 Kh i l ng h ng m c kè đá 64

B ng 3.5 Ch đ ti n l ng 66

B ng 3.6 Giá nhiên li u, n ng l ng 66

B ng 3.7 Chi phí xây d ng cho h ng m c giao thông 67

B ng 3.8 Chi phí xây d ng cho h ng m c thoát n c 69

B ng 3.9 Chi phí xây d ng cho h ng m c kè đá 73

B ng 3.10 B ng th ng kê xác su t r i ro P% 79

B ng 3.11 B ng th ng kêoác su t x y ra r i ro c a các h ng m c 81

B ng 3.12 So sánh giá v t li u chính c a giá d th u công trình h t ng đ ng giao thông th tr n Thanh S n, huy n S n ng n m 2014 v i giá huy n S n đ ng n m 2010 82

B ng 3.13 Giá th tr ng v t li u t nh B c Giang (Theo báo giá liên s Tài chính) 83

B ng 3.14 B ng bi n thiên giá v t li u nh h ng đ n giá d th u (trong tr ng h p gi i phóng m t b ng ch m 02 tháng) 85

Ph l c 1.1 Chi phí xây d ng cho h ng m c giao thông xét đ n bi n đ ng giá 1

Ph l c 1.2 Chi phí xây d ng cho h ng m c thoát n c xét đ n bi n đ ng giá 3

Ph l c 1.3 Chi phí xây d ng cho h ng m c kè đá 8

DANH M C CÁC KÝ HI U VI T T T

ODA Official Development Assistance

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

D án đ u t xây d ng đ c tri n khai nh m m c đích th c hi n m c tiêu đ u

t , phát tri n, t o c s v t ch t cho xã h i, đ c đi m c a lo i hình công trình này là

th ng có th i gian t ch c th c hi n dài, ch u tác đ ng tr c ti p t môi tr ng xung quanh nh chính tr , kinh t , xã h i, t nhiên, pháp lu t, công ngh ,…Trong đó

r i ro v chi phí là lo i r i ro th ng g p và liên quan đ n m i giai đo n, m i công

vi c c a d án Các lo i r i ro di n ra trong giai đo n l p d án liên quan đ n các thông tin cung c p cho vi c l a ch n m c tiêu đ u t , các ph ng án đ u t , ch t

l ng công tác l p d án l a ch n, th m đ nh d án ph c v cho công tác ra quy t

đ nh phê duy t d án c bi t là v n đ không ch c ch n trong vi c đ m b o th i gian

và giá c trong công tác gi i phóng m t b ng, kh o sát thi t k Nh ng r i ro trong l a

ch n nhà th u, h p đ ng xây d ng và thi công xây d ng công trình v i nh ng v n đ liên quan đ n công tác gi i ngân, ch m ti n đ , vi c ch m tr trong công tác nghi m thu, thanh toán,… khi n vi c đ a công trình vào khai thác b ch m Ngoài ra còn có các r i ro do các y u t nh y u t thiên nhiên, giá c , l m phát, y u t th tr ng xây

d ng R i ro xu t hi n luôn gây thi t h i cho hi u qu đ u t c a d án

V n đ đ t ra đ chúng ta nghiên c u, gi i quy t là s m ch đ ng nh n d ng, phân tích, đánh giá, có bi n pháp ki m soát và gi m thi u các tác đ ng x u c a r i ro là

h t s c c n thi t nh m đ m b o kh thi, hi u qu c a d án

T nh ng lý do trên, Tác gi ch n đ tài “Nghiên c u Ph ng pháp xác đ nh chi phí

r i ro trong xây d ng công trình: ng quy ho ch trung tâm Th tr n Thanh S n, huy n S n ng, t nh B c Giang" làm lu n v n t t nghi p

2 M c đích c a đ tài

M c đích nghiên c u c a lu n v n là tìm ph ng pháp xác đ nh Chi phí r i ro trong xây d ng công trình

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

Nghiên c u t ng quan v ph ng pháp xác đ nh chi phí r i ro trong xây d ng công trình

Ph m vi nghiên c u: tài nghiên c u v ph ng pháp xác đ nh chi phí r i ro trong xây d ng công trình T đó áp d ng vào tính chi phí r i ro trong xây d ng Công trình đ ng quy ho ch vào trung tâm th tr n Thanh S n, huy n S n ng, t nh B c Giang

4 H ng ti p c n và ph ng pháp nghiên c u

H ng ti p c n:

- Ti p c n trên c s lý lu n khoa h c v qu n lý ch t l ng công trình

- Cách ti p c n th c t trên c s nh ng công trình đã g p r i ro d n đ n ph i thay đ i chi phí trong t ng m c đ u t xây d ng công trình

xu t m t s ý ki n và ph ng pháp gi i quy t r i ro v chi phí trong xây

d ng công trình ng quy ho ch trung tâm Th tr n Thanh S n, huy n S n ng,

t nh B c Giang

CH NG 1 T NG QUAN V CÁC LO I R I RO TRONG QUÁ TRÌNH

XÂY D NG CÔNG TRÌNH 1.1 Tình hình xây d ng công trình giao thông trên đ a bàn nghiên c u, nh ng thay đ i v chi phí trong quá trình th c hi n

1.1.1 c đi m thi công các công trình giao thông

Nhi u d ng công tác v i kh i l ng l n và v a: xây d ng công trình giao thông ph i th c hi n nhi u d ng công tác khác nhau v i kh i l ng công tác đ t đá, công tác đ bê tông, công tác khoan ph t xi m ng, khai thác c t li u…

K t c u công trình: Các công trình giao thông th ng đ c xây d ng trong

nh ng đ a hình, đ a ch t, khí h u th y v n… trên m i đ a đi m xây d ng hoàn toàn khác nhau v i các thông s thi t k nh t n su t thi t k , k t c u áo đ ng, đ d c ngang m t đ ng, đ d c d c, v n t c thi t k i u đó s d n đ n s khác bi t v

k t c u gi a các công trình M t khác ngay trong m t công trình k t c u c a nó c ng

đa d ng, kích th c khác nhau và ph c t p

nh h ng c a đi u ki n t nhiên: Các công trình giao thông đ c xây d ng

m i đ a hình t đ n gi n đ n ph c t p đ ph c v nhu c u đi l i, giao l u v n hóa xã

h i và giao th ng hàng hóa gi a các n i trong vùng, vì v y vi c t ch c thi công g p

r t nhi u khó kh n, ph c t p và ch u nh h ng r t l n c a các đi u ki n t nhiên trong vùng xây d ng nh : đi u ki n đ a hình, đi u ki n đ a ch t và th y v n, đi u ki n

Hình thành khu dân c và khu công nghi p m i: Trên các công tr ng xây

d ng giao thông, tùy theo quy mô công trình th ng ph i xây d ng các c s s n xu t

ph tr nh v a v nhi u m t đ ph c v cho quá trình thi công và ph i s d ng m t

l ng lao đ ng v a đ T t c nh ng ng i lao đ ng này cùng v i gia đình c a h đã

t o thành m t khu v c dân c v a nh

T nh ng đ c đi m và tính ch t ph c t p c a vi c thi công các công trình giao thông thì vi c xác đ nh Chi phí xây d ng công trình h p lý là vô cùng quan tr ng Tuy nhiên, trên đ a bàn huy n S n ng, t nh B c Giang thì giai đo n tri n khai thi công công trình giao thông ch a đ c chú ý đúng m c, giá c m t s lo i v t t xây d ng thay đ i, công tác gi i phóng m t b ng còn khó kh n nh h ng đ n kinh phí xây

d ng các công trình Bên c nh đó trình đ nhân công, trình đ qu n lý c a nhân l c trong ngành xây d ng hi n nay c ng h n ch , v n còn theo l l i th công, không có tác phong làm vi c và qu n lý chuy n nghi p d n đ n vi c qu n lý và ki m soát còn nhi u b t c p và b đ ng, các r i ro th ng gây ra nh ng t n th t đòi h i ph i t n kém

s lo i v t t xây d ng thay đ i nh h ng đ n kinh phí xây d ng các công trình Bên

c nh đó trình đ nhân công, trình đ qu n lý c a nhân l c trong ngành xây d ng hi n nay c ng h n ch , v n còn theo l l i th công, không có tác phong làm vi c và qu n

lý chuyên nghi p d n đ n vi c qu n lý và ki m soát còn nhi u b t c p và b đ ng, công tác gi i phóng m t b ng còn ch m ti n đ ó chính là nguyên nhân d n đ n s

t n t i r i ro đ i v i quá trình xây d ng công trình giao thông Các r i ro th ng gây

ra nh ng t n th t đòi h i ph i t n kém nh ng kho n chi phí đ kh c ph c Công vi c xây d ng th ng ti n hành m t cách t phát không có ý đ toàn c c, th ng x y ra

nh ng lãng phí l n v s c lao đ ng, v hi u su t s d ng thi t b , kéo dài th i gian thi công, t ng chi phí

1.1.2 Nh ng thay đ i v Chi phí trong quá trình th c hi n d án

Nhà th u quan tâm đ n giá d th u, giá h p đ ng giao nh n, giá đ ngh b sung, giá thanh toán, giá quy t toán, giá h ch toán n i b , giá ký k t h p đ ng giao nh n v i nhà th u ph

Vi c tính toán ph i b t đ u b ng vi c nghiên c u H s m i th u, tính ti n đ , nhu

c u chi phí cho ti n đ , d a trên đ n giá các ngu n l c đem s d ng, các đ nh m c và ch tiêu tham kh o, d a trên s li u c a các công trình đã thi công t ng t

Xác đ nh giá d th u mang tính cá bi t và c nh tranh đ c bi t trong đi u ki n kinh

t th tr ng hi n nay Trong quá trình xác đ nh giá d th u Nhà th u c n c vào yêu c u

H s m i th u, kh n ng qu n lý, n ng l c th c t , bi n pháp t ch c thi công xây d ng

đ đ xu t giá d th u có kh n ng c nh tranh do có quá nhi u Nhà th u mà s l a ch n

c a Ch đ u t vô cùng kh t khe

Nhà th u trong tính toán luôn có các bi n pháp gi m chi phí nh :

V chi phí v t li u: Ch n ngu n mua, giá mua h p lý, gi m chi phí v n chuy n, hao h t v t t , v t li u xây d ng, chi phí b o qu n l u kho

V chi phí nhân công: T ch c lao đ ng khoa h c h p lý, bi n pháp thi công t

ch c thi công phù h p, gi m th i gian ng ng ch vi c…

V chi phí máy thi công: S d ng th i gian huy đ ng máy thi công h p lý, t ng

n ng su t máy thi công, l a ch n ph ng án h p lý gi a gi i pháp thuê máy ho c mua máy phù h p v i yêu c u c a gói th u, gi m các chi phí hao h t nguyên li u, v t t trong quá trình s d ng máy, đ ng th i c i ti n công tác l p thi t k t ch c thi công, bi u đ

ti n đ thi công, bi u đ huy đ ng các ngu n l c th c hi n gói th u m t cách khoa h c

h p lý là y u t h t s c quan tr ng đ gi m chi phí trong giá th u

V chi phí chung (chi phí qu n lý d án) có th gi m thông qua các bi n pháp nh

qu n lý g n nh , s d ng các ph ng pháp qu n lý khoa h c, đi u hành x lý các tình

hu ng phát sinh k p th i

C nh tranh gi m m c lãi tr c thu c ng là y u t đ Nhà th u c nh tranh

M t khác giá trong th tr ng xây d ng ph thu c r t l n vào giá trong th tr ng

y u t s n xu t nh th tr ng v n, v t li u xây d ng, máy móc thi t b , công ngh , n ng

l c thi công, lao đ ng, b o hi m …B t c bi n đ ng nào v giá trong th tr ng y u t

s n xu t nào đ u tác đ ng đ n giá trong th tr ng xây d ng, trong khi đó th i h n th c

hi n h p đ ng giao nh n th u th ng r t dài đ nh ng bi n đ ng v nhi u lo i giá do tác

đ ng c a c ch th tr ng v cung c u và c nh tranh

đ t đ c m c đích này thì Nhà th u luôn ph i đ i m t v i bài toán chi phí M c

dù v y th i gian cho Nhà th u xác đ nh giá th u r t ng n n u không có ph ng pháp c toán nhanh và đúng đ n do các chuyên viên giá xây d ng có kinh nghi m th c hi n thì r t khó đ a ra giá d th u và có đ tin c y cao

Ph ng pháp phân tích r i ro r t có ích cho Nhà th u kh ng ch chi phí

Phân tích đ c r i ro t t có ngh a là Nhà th u ph i bi t phân tích tình hu ng thi công t t, Nhà th u có nhi u kinh nghi m v ph ng pháp, k thu t và giá c xây d ng Nhà th u có th thu đ c l i nhu n t kinh nghi m đó c ng nh t các hi u bi t c p nh t

v v t li u, thi t b , công ngh thi công m i và lao đ ng t i đ a đi m công tr ng

1.2 Các lo i r i ro

1.2.1 Khái ni m v r i ro

R i ro là nh ng b t tr c x y ra ngoài mong mu n c a đ i t ng s d ng và gây

ra nh ng thi t h i v th i gian, v t ch t, ti n c a, s c kh e, tính m ng con ng i

Qu n lý r i ro có th đ c mô t nh "m t cách có h th ng nhìn vào l nh v c r i ro

và có ý th c xác đ nh nh th nào khi ph i x lý m i r i ro Nó là m t công c qu n lý

nh m xác đ nh ngu n g c r i ro và s không ch c ch n, xác đ nh tác đ ng c a nó, và xây d ng s ng phó nh m qu n lý cho phù h p "(Uher, 2003) M t quá trình có h

th ng qu n lý r i ro đã đ c chia thành: phân lo i r i ro, xác đ nh r i ro, phân tích r i

ro và ng phó v i r i ro Khi ph i x lý r i ro th ng chia thành b n hành đ ng là duy trì s có m t c a r i ro, làm gi m thi u r i ro, chuy n giao r i ro cho đ n v khác mà

đ n v khác có kh n ng ch ng đ v i r i ro và làm cho r i ro không xu t hi n (Berkeley et al, 1991; Flanagan và Norman, 1993) M t ph ng pháp qu n lý r i ro

hi u qu là đi u c n nghiên c u đ qu n lý đ c r i ro

V khái ni m r i ro: Cho đ n nay ch a có đ c đ nh ngh a th ng nh t v r i ro

Nh ng tr ng phái khác nhau, các tác gi khác nhau đ a ra nh ng đ nh ngh a r i ro khác nhau Nh ng đ nh ngh a này r t phong phú và đa d ng, nh ng t p trung l i có th chia thành hai tr ng phái l n: Tr ng phái truy n th ng Tr ng phái hi n đ i Theo

tr ng phái truy n th ng, r i ro đ c xem là s không may m n, s t n th t m t mát, nguy hi m Nó đ c xem là đi u không lành, đi u không t t, b t ng x y đ n ó là

s t n th t v tài s n hay là s gi m sút l i nhu n th c t so v i l i nhu n d ki n R i

ro còn đ c hi u là nh ng b t tr c ngoài ý mu n x y ra trong quá trình kinh doanh,

s n xu t c a doanh nghi p, tác đ ng x u đ n s t n t i và phát tri n c a m t doanh nghi p.Tóm l i, theo quan đi m này thì r i ro là nh ng thi t h i, m t mát, nguy hi m

ho c các y u t liên quan đ n nguy hi m, khó kh n ho c đi u không ch c ch n có th

x y ra cho con ng i Theo tr ng phái hi n đ i, r i ro là s b t tr c có th đo l ng

đ c, v a mang tính tích c c, v a mang tính tiêu c c R i ro có th mang đ n nh ng

t n th t m t mát cho con ng i nh ng c ng có th mang l i nh ng l i ích, nh ng c

h i N u tích c c nghiên c u r i ro, ng i ta có th tìm ra nh ng bi n pháp phòng

ng a, h n ch nh ng r i ro tiêu c c, đón nh n nh ng c h i mang l i k t qu t t đ p cho t ng lai

R i ro ph thu c vào ng c nh, n u con ng i không có khái ni m ho c không liên quan đ n thì h không có r i ro Ví d tr i m a s là r i ro v i ng i đi đ ng

nh ng ng i trong phòng đóng kín c a, không b nh h ng thì không có r i ro R i

ro bao g m 3 y u t : xác su t x y ra, kh n ng nh h ng đ n đ i t ng và th i l ng

nh h ng B n ch t r i ro là s không ch c ch n, n u ch c ch c (xác su t b ng 0%

ho c 100%) thì không g i là r i ro Qu n lý r i ro là m t ph n c a Qu n lý d án Có

th phân bi t R i ro theo các tiêu th c R i ro đ ng và r i ro t nh nh sau:

- R i ro đ ng là nh ng r i ro liên quan đ n s luôn thay đ i, đ c bi t là trong

n n kinh t ó là nh ng r i ro mà h u qu c a nó có th có l i, nh ng c ng có th s mang đ n s t n th t (s thay đ i v th hi u khách hàng có th phù h p v i s n ph m

mà doanh nghi p đang kinh doanh hay không, s thay đ i v công ngh k thu t có phù h p v i kh n ng tài chính c a doanh nghi p hay không, s thay đ i đó có quá nhanh hay không? )

- R i ro t nh là nh ng r i ro, mà h u qu c a nó ch liên quan đ n s xu t hi n

t n th t hay không, ch không có kh n ng sinh l i, và không ch u s nh h ng c a

nh ng thay đ i trong n n kinh t Nh ng r i ro t nh th ng liên quan đ n các đ i

t ng: tài s n, con ng i, trách nhi m dân s

1.2.2 Phân lo i r i ro

Vi c phân lo i r i ro giúp cho ta đ nh hình lo i r i ro nào tác đ ng nh h ng

đ n quá trình công vi c c a ta đang th c hi n hay theo dõi T nh n bi t lo i r i ro s

đ xu t gi i pháp phòng ng a hay x lý

có th nh n bi t và qu n lý các r i ro m t cách có hi u qu , ng i ta th ng phân bi t các r i ro tu theo m c đích s d ng trong phân tích các ho t đ ng kinh t

1.2.2.1 Theotính ch t khách quan hay ch quan c a r i ro, ng i ta th ng chia ra: r i ro thu n tuý ( khách quan) và r i ro ch quan, do s suy tính c a con

ng i (r i ro suy đoán) (Pure Risks and Speculative Risks)

- R i ro thu n tuý là lo i r i ro t n t i khi có nguy c t n th t nh ng không có

c h i ki m l i, đó là lo i r i ro x y ra liên quan t i vi c tài s n b phá hu Th ng

th ng, lo i r i ro này do thiên nhiên gây ra nh ng c ng nhi u khi con ng i gây ra Khi có r i ro thu n tuý x y ra có th có ba tình hu ng : có t n th t nhi u, có t n th t ít

ho c không có t n th t H u h t các r i ro chúng ra g p ph i trong cu c s ng và

th ng đ l i nh ng thi t h i l n v c a c i v t ch t và có khi c tính m ng con ng i

đ u là r i ro thu n tuý Thu c lo i r i ro này có r i ro các v n đ ng v trái đ t nh thiên tai, l t, bão, h n hán, đ ng đ t có th do con ng i nh ho ho n, v đê, x p

xu t kinh doanh (SXKD) trên th tr ng

Ng i ta có th d dàng ch p nh n r i ro suy tính nh ng h u nh không có ai

s n sàng ch p nh n r i ro thu n tuý

Phân bi t hai lo i r i ro này nh m đ nh h ng gi i pháp phòng ch ng r i ro

V i r i ro thu n túy l i c n c vào phân lo i m c thi t h i đ có gi i pháp ng phó thích h p Gi i pháp mua b o hi m là m t trong nh ng ph ng th c đ i phó v i r i ro thu n túy i v i r i ro suy tính c ng có nhi u gi i pháp ng n ng a, thí d dùng bi n pháp Hedging ( quy t c rào c n ) ch ng h n

Tuy nhiên, h u h t trong các r i ro đ u ch a c hai yêu t : thu n tuý và suy tính

và trong nhi u tr ng h p ranh gi i gi a hai lo i r i ro này còn m h Trong các h p

đ ng kinh t , r i ro thu n túy th ng có m t đi u kho n h p đ ng là b t kh kháng(

FM, Force Majeur) B t kh kháng đ c coi là đi u mà quá trình th c hi n h p đ ng

g p ph i trong khi so n th o h p đ ng không l ng tr c tình hu ng x u s x y ra

B t kh kháng có th do thiên nhiên gây ra, có th do con ng i gây ra n c ta, nhi u khi ng i ta l i d ng b t kh kháng làm cho quá trình th c hi n h p đ ng thi u nghiêm túc t i t i tr i thì d ch p nh n v i nh ng thi t h i x y ra Trong nhi u

h p đ ng n c ngoài, h phân bi t hai lo i b t kh kháng N u b t kh kháng do thiên

nhiên gây ra là nh ng tai bi n thiên nhiên mà ít nh t 10 n m v a qua tai bi n y không

x y ra trên đ a bàn th c hi n h p đ ng m i đ c coi là b t kh kháng N u là nh ng

hi n t ng thiên nhiên theo chu k , đã thành kinh nghi m đ a ph ng thì vi c x y ra tai bi n có th l ng tr c đ c, không đ c coi là b t kh kháng, vì theo kinh nghi m c ng nh truy n th ng, nh ng tai bi n này kháng đ c

N u tai bi n do con ng i gây ra ph i là do tác đ ng c a s đông ng i, m c

đ đ a bàn ph i t qu n, huy n tr lên Còn khó kh n do nhân l c không đ c tr

l ng đúng h n, làm reo gây thi t h i, là ph m vi c a doanh nghi p, không đ c coi là

b t kh kháng

Ta th xem v v ng p úng t i Hà n i n m 2008, gây nhi u thi t h i V th i

đi m thì v ng p x y ra vào mùa khô các t nh phía B c, có th ch p nh n là thiên tai

M a li n kho ng 6 ngày , l ng m a v a ( 120 mm/ ngày đêm) ch a th g i là m a to gây ng p úng L ng n c gây ng p vì th i k này đang th c hi n d án thoát n c phía Nam Hà n i L ng n c ch a đ t đ n 60% kh n ng b m c a tr m thoát n c Yên S ( nhi u máy b m không đ n c đ b m t Yên S ra sông H ng ) Không dám thoát l n qua c a c ng Lên M c, s l ng n c thoát b ng kênh Liên M c gây

l t cho khu v c thoát n c Hà n i ch u úng nhi u ngày nh mua m y ch c máy b m

v t n c qua đê sông H ng mà gi m n c trong Hà n i Lý do chính là n c Nam Hà

n i không xu ng đ c h đi u hòa Yên S vì b úng do ngh n c chai V ngh nghi p, đây là do l p bi n pháp thi công ng c v i quy trình c a tiêu chu n t ch c thi công thoát n c khu v c Thi t h i coi là thiên tai, ai b nh h ng ng i y t gánh

ch u M t đ t n c còn xa v i công ngh và khoa h c hi n t i trên qu c t Lo i r i ro này c n đ c phân đ nh rõ ràng m i đ xu t đ c bi n pháp ch ng r i ro có k t qu

1.2.2.2 Theo h u qu đ l i cho các ho t đ ng c a con ng i, ng i ta chia thành r i ro s đông (r i ro toàn c c, r i ro c b n) và r i ro b ph n (r i ro riêng

bi t)

- R i ro s đông là các r i ro gây ra các t n th t khách quan theo ngu n g c r i

ro và theo k t qu gây ra Nh ng t n th t này không ph i do cá nhân gây ra và h u qu

c a nó nh h ng đ n s đông con ng i trong xã h i Thu c lo i này bao g m các r i

ro do chi n tranh, l m phát, th t nghi p, đ ng đ t, l l t

- R i ro b ph n là các r i ro xu t phát t các bi n c ch quan c a t ng cá nhân xét theo c v nguyên nhân và h u qu Tác đ ng c a lo i r i ro này nh h ng

t i m t s ít ng i nh t đ nh mà không nh h ng l n đ n toàn xã h i Thu c lo i này bao g m các r i ro do tai n n (tai n n giao thông, tai n n lao đ ng, ho ho n,…) do thi u th n tr ng trong khi làm vi c c ng nh trong cu c s ng (r i ro do m t tr m )

Nh n xét: Vi c phân bi t hai lo i r i ro này có ý ngh a quan tr ng trong vi c t

ch c xã h i, nó liên quan đ n vi c có th hay không th chia s b t nh ng r i ro trong

c ng đ ng xã h i N u m t r i ro b ph n x y ra, các t ch c hay cá nhân khác có th giúp đ b ng nh ng kho n đóng góp vào các q y tr giúp nh m chia s b t nh ng r i

ro nh ng khi r i ro s đông x y ra thì vi c chia s r i ro b ng cách trên là không có tác

d ng

Tuy nhiên, vi c phân lo i r i ro theo cách này c ng ch a đ c rõ ràng l m vì

r i ro có th chuy n t d ng này sang d ng khác tu theo s thay đ i c a khoa h c k thu t và khung c nh xã h i Ví d l l t gây thi t h i nghiêm tr ng m t qu c gia nào

đó là r i ro s đông đ i v i qu c gia đó nh ng l i là r i ro b ph n đ i v i ph m vi toàn th gi i

1.2.2.3 Theo ngu n g c phát sinh các r i ro

Lo i r i ro này có các lo i nh sau:

- R i ro do các hi n t ng t nhiên: đây là ngu n r i ro c b n d n đ n các r i

ro thu n tuý và đ l i nh ng h u qu r t nghiêm tr ng đ i v i con ng i N c l ,

n ng nóng, ho t đ ng c a núi l a, Vi c nh n bi t các ngu n r i ro này t ng đ i đ n

gi n nh ng vi c đánh giá kh n ng x y ra c ng nh m c đ x y ra c a các r i ro xu t phát t ngu n này l i h t s c ph c t p b i vì chúng ph thu c t ng đ i ít vào con

ng i, m t khác kh n ng bi u bi t và ki m soát các hi n t ng t nhiên c a con

và b t đ nh Vi c thay đ i t giá h i đoái, t l lãi su t tín d ng, quan h cung - c u trên th tr ng, giá c th tr ng di n bi n b t n, đ u có th đem l i r i ro cho các t

ch c SXKD Có r t nhi u r i ro xu t phát t môi tr ng phi v t ch t này và các r i ro

c n i ti p nhau di n ra, r i ro này đ c b t ngu n t r i ro khác, r i ro b t ngu n t môi tr ng chính tr d n đ n các r i ro v m t kinh t hay xã h i (ch ng h n r i ro do môi tr ng chính tr không n đ nh d n đ n r i ro v m t tinh t (s n xu t đình đ n, hàng hoá đ t đ ) và sau đó d n đ n r i ro v m t xã h i (th t nghi p) nh n bi t các ngu n r i ro này c n có s nghiên c u, phân tích t m , chi ti t và th n tr ng M t khác, vi c đánh giá kh n ng và m c đ x y ra c a các r i ro xu t phát t ngu n r i ro phi v t ch t c ng h t s c khó kh n v i đ chính xác khác nhau, nó ph thu c r t nhi u vào trình đ c a ng i đánh giá

Nh n xét: Các t n th t phát sinh t các ngu n r i ro là r t nhi u và r t đa d ng

M t s t n th t có th phát sinh t c hai ngu n r i ro khác nhau, ch ng h n r i ro

cháy m t ngôi nhà có th do b t c n khi đun b p (môi tr ng v t ch t) nh ng c ng có

th do b o đ ng, đ t phá (môi tr ng chính tr )

Vi c phân lo i r i ro theo các ngu n phát sinh giúp cho các nhà quán lý r i ro tránh b sót các thông rin khi phân tích đ ng th i giúp cho vi c l a ch n các bi n pháp phòng ch ng r i ro sau này

1.2.2.4 Theo kh n ng kh ng ch c a con ng i:

Lo i r i ro này có th chia ra r i ro có th kh ng ch đ cvà r i ro không th

kh ng ch đ c M t s lo i r i ro khi x y ra, con ng i không th ch ng đ n i Thu c lo i này có các r i ro do thiên tai, đ ch ho , Tuy nhiên, đa s các r i ro con

ng i có th ch ng đ ho c có nh ng bi n pháp nh m h n ch đ c thi t h i n u có

nh ng nghiên c u, d đoán đ c kh n ng và m c đ xây ra

1.2.2.5.Theo ph m vi xu t hi n r i ro

Lo i r i ro này có th chia ra r i ro chung và r i ro c th

- R i ro chung là các r i ro g n ch t v i môi tr ng chính tr , kinh t và pháp lu t

+ Các r i ro chính tr g m có r i ro v h th ng chính tr , r i ro chính sách thu ;

r i ro do c ch qu n lý c p v mô; r i ro v ch đ đ c quy n; r i ro do chính tr sách

h n ch nh p kh u; r i ro do không đ t đ c ho c không gia h n h p đ ng;…

+ Các r i ro th ng m i qu c gia g m có r i ro do l m phát; r i ro do t l lãi su t thay đ i; r i ro do s n ph m hàng hoá m t giá; r i ro do chính sách ngo i h i và đ c bi t

Vi t Nam còn có th có r i ro do không chuy n đ i đ c ngo i t ;…

+ Các r i ro g n v i môi tr ng pháp lu t qu c gia g m có r i ro do thay đ i chính sách pháp lu t và qui đ nh; r i ro v vi c thi hành pháp lu t; r i ro do trì hoãn trong vi c b i th ng;…

- R i ro c th là các r i ro g n li n v i các l nh v c s n xu t kinh doanh (SXKD) c th ho c l nh v c ho t đ ng khác

+ i v i l nh v c SXKD xây d ng (XD) có th có các r i ro theo các giai đo n

c a quá trình đ u t XD, các r i ro đ i v i vi c th c hi n và hoàn thành k ho ch, các

r i ro trong quá trình v n hành

+ Theo các giai đo n c a quá trình đ u t và XD, m t t ch c SXKD XD có th

g p r i ro vì đ u th u; r i ro v c p phát v n đ u t (V T); r i ro do s ph i h p gi a

t ch c thi t k , giám sát, cung c p trang thi t b v i đ n v thi công, không theo đúng

k ho ch ti n đ đã đ nh; r i ro trong thi công XD; r i ro trong quá trình thanh quy t toán;

+ i v i vi c th c hi n và hoàn thành k ho ch, t ch c XD có th g p r i ro

do s ch m tr trong thi công và cung ng các y u t s n xu t; r i ro do ph i phá đi làm l i; r i ro do các nguyên nhân b t kh kháng …

+Trong quá trình v n hành khai thác có th có các r i ro v trang b c s h

t ng; r i ro v k thu t và công ngh thi công; r i ro v qu n lý; r i ro do t ng chi phí

l u thông; r i ro do trình đ cán b công nhân v n hành khai thác; r i ru do các nguyên nhân b t kh kháng; r i ro trách nhi m;… Chúng ta có th g p r i ro b t k

ho t đ ng nào liên quan đ n con ng i, do đó hàng ngày chúng ta ph i đ a ra nh ng quy t đ nh đ làm th nào có th gi i quy t đ c nh ng r i ro đó Có th có m t s

bi n pháp: Tránh hoàn toàn m i r i ro; H n ch r i ro b ng cách ti n hành nh ng bi n pháp phòng ng a; Chuy n giao ho c san s r i ro sang các cá nhân hay t ch c khác

V i m i bi n pháp nh m h n ch r i ro đ u đ c th c hi n b ng nhi u cách khác nhau Chúng ta bi t r ng h u h t các r i ro x y ra đ u mang tính ng u nhiên và

b t ng đ i v i con ng i và s v t, vì v y vi c ch đ ng tránh hoàn toàn m i r i ro là

h u nh không th th c hi n đ c đ i v i các cá nhân hay m t t ch c Ch ng h n, đ tránh hoàn toàn r i ro do tai n n giao thông, m t ng i nào đó có lúc không bao gi đi

ra đ ng c nh ng đi u đó l i h n ch m i ho t đ ng c a ng i đó và có l h s không th th c hi n đ c vi c tránh kh i r i ro b ng cách này Vì th , đ h n ch r i

ro ng i ta tìm cách qu n lý các r i ro đó, ch y u t p trung vào hai bi n pháp: ti n hành các bi n pháp phòng ng a có th ho c san s r i ro sang các cá nhân hay t ch c khác V y cá nhân có kh n ng ch p nh n r i ro khác nhau M t s ng i có kh n ng

ch p nh n r i ro cao và h không ti n hành m t bi n pháp phòng ng a nào c vì h tin

g c phát sinh

1.3 nh h ng c a các y u t r i ro đ n Chi phí c a d án

1.3.1 Nh ng y u t liên quan đ n t ng m c đ u t

ng trên quan đi m qu n lý xây d ng thì t ng m c đ u t là c s đ ch đ u t

l p k ho ch và qu n lý v n khi th c hi n đ u t xây d ng công trình T ng m c đ u t

đ c l p ra ngay t lúc l p thi t k s b và k t thúc khi hoàn thành giai đo n v n hành

th đ bàn giao cho bên v n hành, qu n lý khai thác công trình Nh v y các y u t có liên quan đ n t ng m c đ u t bao g m nh ng công vi c chính nh thi t k , thi công xây

d ng, l p đ t, nghi m thu, v n hành th , bàn giao Trong m i công vi c đó l i chia nh

nh trong thi t k còn có y u t kh o sát ph c v thi t k , t ch c thi t k , l p b n v k thu t, b n v thi công l p d toán thi công Trong thi công còn có công tác chu n b nh

l p m t b ng công tr ng, khai thác v t li u, làm đ ng v n chuy n, xây d ng m ng l i

đi n, h th ng c p n c, xây d ng nhà và nhà đi u hành công tr ng, xây d ng các khu

ph tr thi công, xây d ng nh ng công trình t m, thi công các h ng m c công trình… Tuy nhiên, n u d a trên s phân chia các bên tham gia d án thì có ghép thành hai y u t chính:

- Y u t v k thu t – công ngh , nh m tr c ti p t o ra kh i l ng công trình,

đ c th hi n ch y u trong nhóm chi phí xây d ng ó là nh ng chi phí v v t li u xây

d ng, xe máy, thi t b thi công, nhà x ng ph tr , chi phí lao đ ng và qu n lý;

- Y u t v n ng l c tài chính, đóng vai trò là ngu n l c v tài chính, đ c th hi n trong nhóm chi phí thi t b ; chi phí b i th ng, h tr và tái đ nh c ; chi phí qu n lý d án; chi phí t v n đ u t xây d ng; chi phí khác Hai y u t trên có nh h ng chính đ n

t ng m c đ u t

1.3.2 M c đ nh h ng đ n t ng m c đ u t

Hai lo i y u t trên nh h ng r t đa d ng đ n các h ng m c chi phí trong t ng

m c đ u t Trong nhóm chi phí xây d ng thì nh h ng l n nh t là s bi n đ ng giá nguyên v t li u Trong nhóm chi phí thi t b c ng có bi n đ ng giá nh ng không l n b ng chi phí v t li u nh h ng c a nhóm tài chính ph thu c nhi u y u t rõ r t nh t là do

l m phát khi n giá đ u vào t ng lên nh h ng l n th hai là thi u h t ngân sách, kh i

l ng hoàn thành không đ c thanh toán k p th i, gi i ngân ch m, bu c ph i đi u ch nh

l i t ng m c đ u t t i th i đi m thanh toán đ bù cho nhà th u

1.3.3 M t s sai sót và r i ro th ng g p trong th c hi n d án

- Xác đ nh t ng m c đ u t không chính xác và không đ c s ;

- H s kh o sát không đ y đ , ch a đ c n c đ thi t k

- N i dung h s thi t k k thu t và thi t k thi công không đ y đ theo quy đ nh, sai

l ch v quy mô, c p công trình, v n, di n tích đ t s d ng so v i quy t đ nh đ u t

- Công tác d toán: T ng d toán v t t ng m c đ u t , d toán chi ti t v t t ng

d toán; v n d ng sai đ nh m c, đ n giá, xác đ nh giá đ i v i nh ng công vi c ch a có quy đ nh v giá thi u c n c

- Công tác đ u th u: H s m i th u không đ y đ , rõ ràng, chi ti t; phê duy t h

s và k ho ch đ u th u không đúng th m quy n, không đ s l ng nhà th u tham d t i thi u, không ch p hành quy đ nh v th i gian; m th u không đ thành ph n; xét th u không công b ng, thi u c s

- H p đ ng thi công không ch t ch , đ y đ , đúng quy đ nh

- Kh i l ng phát sinh không có thi t k , d toán phê duy t b sung, s a đ i

- Thi công sai thi t k đ c duy t

- Không ch p hành đúng quy đ nh v giám sát thi công, giám sát quy n tác gi c a

t v n thi t k

- H s nghi m thu không đ y đ : Thi u biên b n nghi m thu t ng ph n, các tài

li u k t qu thí nghi m v t li u, bê tông, k t c u

- Nh t ký thi công ghi không đ y đ di n bi n phát sinh và s c trong quá trình thi công

- H s nghi m thu t ng th không đ y đ

- H s hoàn công không đ y đ , không đúng v i th c t

- Báo cáo quy t toán v n đ u t công trình hoàn thành ch a l p ho c l p không

đ y đ , không đúng quy đ nh

- Các thông tin, thông s làm c n c l p d án đ u t không phù h p: các ch s k thu t, các tiêu chu n k thu t không phù h p

- Ch a xem xét t t c các ph ng án đ u t có th có s l a ch n t i u

- L a ch n gi i pháp xây d ng ch a l u ý đ n s l c h u v công ngh và ti n b khoa h c k thu t

- D toán b c t gi m m t cách không có c n c trong quá trình th m đ nh và phê duy t, sau này ph i duy t b sung

- D toán chi phí phát sinh đ c l p mu n, th m chí khi đã thi công xong h ng

m c, vì v y không có tác d ng đ i v i vi c qu n lý chi phí

- Ti n đ b kéo dài do nguyên nhân ch quan, khách quan

- Do giám sát không ch t ch nên không phát hi n k p th i các h ng m c có khi m khuy t k thu t, s d ng nguyên v t li u kém ch t l ng

- Khi nghi m thu các h ng m c phát hi n ra khi m khuy t nh ng không kiên quy t yêu c u đ n v thi công kh c ph c ngay

- V đ n giá:

+ Áp d ng sai giá khu v c, giá trúng th u ho c đ n giá công trình

+ Áp d ng sai h s v n chuy n, h s đi u ch nh giá

+ V t t đ a vào công trình không đúng ch ng lo i quy đ nh

+ Tính sai kh i l ng v t li u đ c tính chênh l ch do áp d ng sai đ nh m c

+ Áp d ng sai th i đi m đ c tính chênh l ch giá

1.3.4 Phân tích và đánh giá

Qua các phân tích trên cho th y t ng m c đ u t xây d ng công trình t ng do 2 nhóm y u tó r i ro nh sau:

- R i ro liên quan công ngh : Th hi n nhóm chi phí xây d ng

- R i ro liên quan tài chính: Th hi n nh h ng l m phát không đ n ng l c v n

đ gi i ngân

1.3.4.1 R i ro liên quan công ngh

Liên quan nhóm công ngh , ví d công trình C a t do thi t k đ p đá đ nên

kh i l ng khai thác đá r t l n (trên 10 tri u m3) d n đ n l ng thu c n quá l n (vài

tr m nghìn t n), trong n c không s n xu t đ , ph i mua n c ngoài Do đó khi thay

đ i t giá ngo i t nên giá tr t ng lên

Trong nh ng sai sót trên, có nh ng vi c thu c v r i ro nh các ch s k thu t Trong quá trình th c hi n d án c th s đ c xem xét, ví d tràn thi công h ch a C a

t b s c ph n nào do l v nhanh quá so v i thi t k

1.3.4.2 R i ro liên quan tài chính

v n, có th k ra m t s ngu n v n nh : Ngân sách tài chính hàng n m, đây là ngu n n

đ nh nh t, song ch đ m b o m c th p nh t t 30% ~ 60%; ngu n th hai là trái phi u Chính ph , ngu n này c ng n đ nh nh ng l thu c vào k phát hành trong n m; ngu n

th ba là vay tín d ng có b o lãnh c a Chính ph thì lãi su t cho vay th p, t i đa 20%; ngu n th t là vay tín d ng có th ch p, lãi su t r t cao c ng tùy theo n m n u không thanh toán Ngoài ra còn v n ODA song r t khó gi i ngân Nh v y các ngu n v n không

n đ nh, gi i ngân ch m, lãi su t vay cao, ti n đ b kéo dài d n đ n ph i đi u ch nh t ng

m c đ u t nhi u l n

1.4 K t lu n ch ng 1

T ng m c đ u t xây d ng công trình th ng ch u tác đ ng c a 2 nhóm r i ro

nh y u t k thu t và y u t tài chính H u qu là khi th c hi n d án t ng m c đ u

t xây d ng công trình th ng ph i đi u ch nh nhi u l n và chi phí t ng lên

Trong xây d ng đ ng giao thông kh i l ng đào đ t đá là ch y u, vì th vi c tính toán chính xác chi phí ti m n khó có th đ nh l ng chính xác Trong đó đi u

ki n đ a ch t thi công, công tác gi i phóng m t b ng, k ho ch v n đóng vai trò r t

l n, đ a ch t quy t đ nh quy mô, ti n đ công trình vì th t ng b c nghiên c u phát tri n đ l ng tr c các y u t đ a ch t có th nh h ng đ n qu n lý chi phí c a Nhà

th u

Nh v y, đ xác đ nh nh ng r i ro ta ph i xem xét nh h ng các y u t đ a

ch t và công tác gi i phóng m t b ng

- Thi công xây d ng công trình

- Giám sát thi công xây d ng công trình

ki n sai ch s t đai thi t k bu c theo kho ng cách 20 cm, nh ng th c t kho ng cách bu c c a đ n v thi công là 29 đ n 30 cm Ho c là theo thi t k d m dày 35 cm,

nh ng khi thi công có ch ch dày 25cm thì s d gãy khi ch u t i lúc có m a l n…

ph n móng kè c ng có nh ng v n đ v k thu t nh không có b n v thi t k b sung

nh ng đ n v thi công c làm theo th c t nên không th đ m b o Hi n nay ph n móng, t ng chân kè b n c sông ng p h t… và nhi u v n đ khác Ngoài ra r i ro v tài chính nh nh h ng c a l m phát làm t ng giá lên v v t li u, nhân công, v t t ;

thay đ i t giá ngo i t v i n c ngoài (giá mua thi t b t ng lên); chính sách thay đ i

t l lãi su t vay và th i h n vay khi n ch đ u t không đ v n đ ti p t c đ u t xây

d ng

2.1.3 Các r i ro khâu ti n hành t ch c thi công xây d ng

R i ro do các y u t ng u nhiên tác đ ng t bên ngoài

- R i ro do các y u t ng u nhiên nh môi tr ng, khí h u: Do đ c đi m c a ngành xây d ng ch y u là s n xu t ngoài tr i trong th i gian dài nên các y u t th i

ti t, khí h u có nh h ng r t l n đ n th i gian th c hi n công trình, ch t l ng và chi phí c a d án

- R i ro do nh ng bi n đ ng b t ng c a th tr ng: Xây d ng là m t trong nh ng ngành kinh t quan tr ng và chi m m t l ng v n đ u t r t l n c a n n kinh t qu c dân

Nh ng bi n đ ng l n và b t ng c a th tr ng trong và ngoài n c nh h ng r t l n đ n các d án xây d ng Các bi n đ ng này đem theo các r i ro v m t tài chính đ i v i d án

đ ng th i nh h ng đ n ti n đ th c hi n d án

2.1.4 R i ro do các nguyên nhân xu t phát t các chính sách, c ch tài chính

- R i ro do s thay đ i chính sách thu làm thay đ i các kho n thu nh p c ng

nh kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p

- R i ro do s thay đ i h n ng ch, thu quan ho c các gi i h n th ng m i khác

- R i ro do s thay đ i các quy đ nh v qu n lý và tuy n d ng lao đ ng nh thay đ i quy đ nh m c l ng t i thi u, thay đ i ch đ làm vi c (nh th i gian làm

vi c trong ca, s ngày làm vi c trong tu n …)

- R i ro do s thay đ i chính sách ti n t

- Trong th i gian th c hi n d án, Chính ph có th đ a ra nhi u bi n pháp s

d ng lãi su t đ qu n lý và ki m soát l m phát và v n đ này có th làm phát sinh r i

ro đ i v i các t ch c tham gia th c hi n d án

R i ro do s thay đ i các quy đ nh khác c a Chính ph v vi c tài tr ho c b o

tr cho m t ngành nào đó có quy n phát tri n ho c c h i kinh doanh; r i ro do nh ng quy đ nh liên quan đ n vi c ki m soát ch t th i, quy trình s n xu t đ b o v môi

tr ng, b o v s c kh e ng i lao đ ng …

2.1.5 ánh giá m c đ r i ro

Vi c đánh giá m c đ r i ro là d a trên th ng kê s li u th c t mà t ng m c

đ u t b t ng lên, và tính theo xác su t đ l ng hóa m c đ r i ro c a t ng y u t Trong đó tùy thu c vào ngu n v n đ u t , ki n trúc quy ho ch và t ng giá tr d án công trình đánh giá m c đ r i ro c th tác gi trình bày nh sau:

Có 2 m c đ xem xét theo đ nh ngh a c a qu c t :

+ R i ro: là t p h p các t n su t xu t hi n các bi n c ngoài ý mu n con ng i

Nh ng đi u v a nêu có th trình bày công th c và hình 1 d i đây:

R i ro = kh n ng gây nguy hi m x h u qu c a nguy hi m

Hình 2.1 M i quan h gi a nguy hi m và r i ro

(Ngu n: PGS.TS Nguy n Bá K : H i c h c đ t và a k thu t Vi t Nam)

Các r i ro trong xây d ng công trình c n d a vào đi u ki n t nhiên, xã h i và

n ng l c c a các bên liên quan mà có th d báo, theo dõi và qu n lý theo s đ nh hình 2.2

M t s nguy hi m khi xây d ng công trình là:

T n su t xác su t

R i ro

H u qu

4 S liên quan đ n bên th 3;

1 Các s c ;

2 Nh ng tình hu ng b t l i không ng ;

3 Thi t k , ch d n k thu t và k ho ch không thích đáng;

4 H h ng các thi t b ch y u;

5 Không theo tiêu chu n, ch m ch p ho c sai l ch không cho phép

Nhi m v c a phân tích r i ro là nh n di n t các nguy hi m, xác su t xu t hi n

- Nh ng nguy hi m liên quan đ n tài chính;

- S ch p nh n c a c ng đ ng (xã h i) đ i v i công trình;

- S thay đ i/bi n đ ng đi u ki n đ t n n;

- Nh ng nguy hi m liên quan công ngh thi công;

- Nh ng nguy hi m liên quan giao d ch h p đ ng;

- Nh ng nguy hi m liên quan môi tr ng;

- Nh ng nguy hi m liên quan v n hành khai thác

Ví d : Khi xem xét vi c đánh giá d án công trình giao thông g p các nguy hi m sau:

a i u ki n đ a ch t công trình;

b Ph ng pháp/ công ngh xây d ng: Ph ng pháp th công hay b ng máy;

c Bi n pháp x lý n n;

d Chuy n v và lún c a đ t trên m t nh h ng đ n công trình lân c n và

d i sâu nh h ng đ n công trình trên m t đ t;

e B o v môi tr ng (b i, n, ch n đ ng, giao thông…);

f Chi phí phát sinh, s c kh e, an toàn và k ho ch khác có quan h v i d án;

B ng 2.1 T n su t c a h u qu trong giai đo n thi công

(Ngu n: PGS.TS Nguy n Bá K : H i c h c đ t và a k thu t Vi t Nam)

B ng 2.2 B ng phân c p nguy hi m và phân lo i r i ro

(Ngu n: PGS.TS Nguy n Bá K : H i c h c đ t và a k thu t Vi t Nam)

mu n

Không mong

mu n

Không mong

trong su t d án Không b t bu c ph i xem xét gi m thi u

r i ro

nguy hi m Trình bày chi ti t nh ng thành ph n chi phí theo Ngh đ nh 32/2015/N -CP ngày 25 tháng 3 n m 2015 v qu n lý chi phí đ u t xây d ng có r i ro trong vi c qu n lý th c hi n

d án nh sau:

1 Chi phí xây d ng g m chi phí phá d các công trình xây d ng, chi phí san

l p m t b ng xây d ng, chi phí xây d ng các công trình, h ng m c công trình, xây

d ng công trình t m, công trình ph tr ph c v thi công R i ro trong chi phí này là

vi c t ng giá v t li u, chi phí nhân công

2 Chi phí thi t b g m chi phí mua s m thi t b công trình và thi t b công ngh ; chi phí đào t o và chuy n giao công ngh (n u có); chi phí l p đ t, thí nghi m,

hi u ch nh; chi phí v n chuy n, b o hi m; thu và các lo i phí, chi phí liên quan khác Trong đó Chi phí thi t b đ c tính cho công trình, h ng m c công trình bao g m: chi phí mua s m thi t b công ngh (k c thi t b công ngh c n s n xu t, gia công); chi

phí đào t o và chuy n giao công ngh ; chi phí l p đ t và thí nghi m, hi u ch nh thi t b

và các chi phí khác có liên quan Chi phí mua s m thi t b bao g m: giá mua (k c chi phí thi t k và giám sát ch t o), chi phí v n chuy n t c ng ho c n i mua đ n công trình, chi phí l u kho, l u bãi (đ i v i các thi t b nh p kh u), chi phí b o qu n, b o

d ng t i kho bãi hi n tr ng, thu và phí b o hi m thi t b công trình

R i ro trong chi phí này là vi c thay đ i t giá ngo i t nên giá bán thi t b t

n c ngoài c ng thay đ i theo (r i ro th tr ng)

3 Chi phí qu n lý d án g m các chi phí đ t ch c th c hi n các công vi c

qu n lý d án t giai đo n chu n b d án, th c hi n d án và k t thúc xây d ng đ a công trình c a d án vào khai thác s d ng

4 Chi phí t v n đ u t xây d ng g m chi phí t v n kh o sát, l p Báo cáo nghiên c u ti n kh thi (n u có), l p Báo cáo nghiên c u kh thi, l p Báo cáo kinh t -

k thu t, chi phí thi t k , chi phí t v n giám sát xây d ng công trình và các chi phí t

v n khác liên quan

5 Chi phí khác c a công trình g m chi phí h ng m c chung nh quy đ nh

i v i các d án có nhi u công trình thì chi phí khác c a d toán công trình không bao g m chi phí rà phá bom mìn, v t n , chi phí ki m toán, th m tra, phê duy t quy t toán v n đ u t , chi phí nghiên c u khoa h c công ngh liên quan đ n d án;

v n l u đ ng ban đ u đ i v i các d án đ u t xây d ng nh m m c đích kinh doanh, lãi vay trong th i gian xây d ng;

R i ro trong nhóm này là thay đ i chính sách d n đ n thay đ i đ nh m c các chi phí

5 Chi phí d phòng bao g m: Chi phí d phòng cho y u t kh i l ng công

vi c phát sinh ch a l ng tr c đ c và chi phí d phòng cho y u t tr t giá trong

th i gian xây d ng công trình

R i ro trong nhóm này là khi thi t k công ngh ph i thay đ i, d n đ n thay đ i

lo i v t li u, kh i l ng

6 i v i d án có nhi u công trình xây d ng, ch đ u t có th xác đ nh t ng

d toán c a d án đ ph c v cho vi c qu n lý chi phí T ng d toán c a d án đ c

xác đ nh b ng cách c ng các d toán chi phí c a các công trình và các chi phí có liên quan thu c d án

7 i v i d án s d ng v n ODA, d toán công trình có th đ c xác đ nh

b ng d toán các gói th u đ u th u qu c t , d toán các gói th u đ u th u trong n c

và d toán các ph n vi c không t ch c đ u th u Tùy theo yêu c u và ph m vi đ u

th u, d toán các gói th u ch bao g m chi phí xây d ng ho c bao g m c chi phí xây

d ng, chi phí thi t b và chi phí khác phân b cho t ng gói th u

i v i d án nghiên c u thì tác gi ch n t t c các chi phí trên đ đ a vào t ng

B

P q q

C

P q q

E[Bt] và E[Ct] là chi phí bình th ng và chi phí r i ro trong giai đo n

Khi áp d ng lý thuy t xác su t đ phân tích r i ro ta s d ng công c ch y u:

Mô ph ng r i ro, các tiêu chu n ra quy t đ nh b giá trong môi tr ng r i ro, các quy

t c đ l a ch n d trong môi tr ng r i ro Sau khi mô ph ng r i ro ta s d ng các tiêu chu n và quy t c đ l a ch n và ra quy t đ nh trong môi tr ng r i ro

Ct - t ng chi phí khi xét đ n c r i ro và không r i ro

C1 – Chi phí khi không r i ro

=

2.2.2.2 Chi phí xây d ng trong đi u ki n bình th ng

* Tính theo kh i l ng và giá xây d ng công trình

a Chi phí v t li u, nhân công, máy thi công trong chi phí tr c ti p đ c xác

đ nh theo kh i l ng và đ n giá xây d ng công trình ho c giá xây d ng t ng h p c a công trình Kh i l ng các công tác xây d ng đ c xác đ nh t b n v thi t k k thu t ho c thi t k b n v thi công, nhi m v công vi c ph i th c hi n c a công trình,

h ng m c công trình phù h p v i danh m c và n i dung công tác xây d ng trong đ n giá xây d ng công trình, giá xây d ng t ng h p c a công trình

Chi phí tr c ti p khác đ c tính b ng t l ph n tr m (%) trên t ng chi phí v t

li u, chi phí nhân công, chi phí máy thi công tùy theo đ c đi m, tính ch t c a t ng lo i công trình

i v i các công trình s d ng v n ODA đ u th u qu c t , chi phí tr c ti p khác đ c l p thành m t kho n m c riêng thu c chi phí xây d ng và đ c xác đ nh

b ng d toán ho c đ nh m c t l tùy theo đ c đi m c th c a t ng công trình và yêu

c u c a vi c t ch c đ u th u qu c t

b Chi phí chung đ c tính b ng t l ph n tr m (%) trên chi phí tr c ti p ho c

b ng t l ph n tr m (%) trên chi phí nhân công trong d toán theo quy đ nh đ i v i

t ng lo i công trình

Trong tr ng h p c n thi t nhà th u thi công công trình ph i t t ch c khai thác và s n xu t các lo i v t li u cát, đá đ ph c v thi công xây d ng công trình thì chi phí chung tính trong giá v t li u b ng t l 2,5% trên chi phí nhân công và máy thi công

i v i các công trình s d ng v n ODA đ u th u qu c t thì chi phí chung

đ c xác đ nh b ng đ nh m c t l ho c b ng d toán ho c theo thông l qu c t

c Thu nh p ch u thu tính tr c đ c tính b ng t l ph n tr m (%) trên chi phí

tr c ti p và chi phí chung theo quy đ nh đ i v i t ng lo i công trình

Tr ng h p c n thi t ph i t t ch c khai thác và s n xu t các lo i v t li u cát,

đá đ ph c v thi công xây d ng công trình thì thu nh p ch u thu tính tr c tính trong giá v t li u b ng 3% trên chi phí tr c ti p và chi phí chung

d Thu giá tr gia t ng cho công tác xây d ng áp d ng theo quy đ nh hi n hành

e Chi phí nhà t m t i hi n tr ng đ và đi u hành thi công

* Tính theo kh i l ng hao phí v t li u, nhân công, máy thi công và b ng giá

t ng ng

a Chi phí v t li u, nhân công, máy thi công trong chi phí tr c ti p có th xác

đ nh theo kh i l ng hao phí v t li u, nhân công, máy thi công và b ng giá t ng ng

T ng kh i l ng hao phí các lo i v t li u, nhân công, máy thi công đ c xác đ nh trên

c s hao phí v t li u, nhân công, máy thi công cho t ng kh i l ng công tác xây

d ng c a công trình, h ng m c công trình

b Cách xác đ nh chi phí tr c ti p khác, chi phí chung, thu nh p ch u thu tính

tr c, thu giá tr gia t ng, chi phí nhà t m t i hi n tr ng đ và đi u hành thi công

nh h ng d n trên

* Tính trên c s công trình có các ch tiêu kinh t - k thu t t ng t đã và đang th c hi n

Chi phí xây d ng c a các công trình ph tr , công trình t m ph c v thi công, các công trình thông d ng, đ n gi n có th đ c xác đ nh d a trên c s chi phí xây

d ng c a các công trình có ch tiêu kinh t - k thu t t ng t đã và đang th c hi n và quy đ i các kho n m c chi phí theo đ a đi m xây d ng và th i đi m l p d toán Các công trình có ch tiêu kinh t - k thu t t ng t là nh ng công trình xây d ng có cùng

lo i, c p công trình, quy mô, công su t c a dây chuy n thi t b , công ngh (đ i v i công trình s n xu t) t ng t nhau

* Tính theo su t chi phí xây d ng trong su t v n đ u t xây d ng công trình Chi phí xây d ng đ i v i các công trình nêu trên c ng có th xác đ nh trên c

s di n tích ho c công su t s d ng và su t chi phí xây d ng trong su t v n đ u t xây

d ng công trình

i v i các công trình ph tr , công trình t m ph c v thi công, nhà t m t i

hi n tr ng đ và đi u hành thi công, các công trình đ n gi n, thông d ng khác thì chi phí xây d ng c a các công trình trên có th đ c xác đ nh b ng đ nh m c chi phí

t l

2 Xác đ nh chi phí thi t b :

* Chi phí mua s m thi t b đ c xác đ nh theo m t trong các cách d i đây:

- i v i nh ng thi t b đã xác đ nh đ c giá có th tính theo s l ng, ch ng

lo i t ng lo i thi t b ho c toàn b dây chuy n công ngh và giá m t t n, m t cái ho c toàn b dây chuy n thi t b t ng ng

- i v i nh ng thi t b ch a xác đ nh đ c giá có th d tính báo giá c a nhà cung c p, nhà s n xu t ho c giá nh ng thi t b t ng t trên th tr ng t i th i đi m tính toán ho c c a công trình có thi t b t ng t đã và đang th c hi n

i v i các thi t b công ngh c n s n xu t, gia công thì chi phí này đ c xác

đ nh trên c s kh i l ng thi t b c n s n xu t, gia công và giá s n xu t, gia công m t

t n (ho c m t đ n v tính) phù h p v i tính ch t, ch ng lo i thi t b theo h p đ ng s n

xu t, gia công đã đ c ký k t ho c c n c vào báo giá gia công s n ph m c a nhà s n

xu t đ c ch đ u t l a ch n ho c giá s n xu t, gia công thi t b t ng t c a công trình đã và đang th c hi n