Bài 6: Hệ quả chuyển động xung quanh mặt trời

NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO MÙA VÀ THEO VĨ ĐỘ... Vì sao lại có hiện tượng mùa trên Trái Đất ?Hình 6.2 – Các mùa theo dương lịch ở bán cầu Bắc Mùa x uân Mùa... NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO MÙA VÀ T

“ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười, chưa cười đã tối “

(Ca dao)

Nguyen Thi Ngoc Tu

I CHUY N ỂN ĐỘNG XUNG ĐỘNG XUNG NG BI U KI N ỂN ĐỘNG XUNG ẾN HÀNG

N M C A M T TR I ĂM CỦA MẶT TRỜI ỦA TRÁI ĐẤT ẶT TRỜI ỜI

II CÁC MÙA TRONG N M ĂM CỦA MẶT TRỜI

III NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO MÙA

VÀ THEO VĨ ĐỘ.

I CHUY N CHUY N ỂN ĐỘNG XUNG ĐỘNG XUNG ỂN ĐỘNG XUNG ĐỘNG XUNG NG BI U KI N NG BI U KI N ỂN ĐỘNG XUNG ỂN ĐỘNG XUNG ẾN ẾN HÀNG N M C A M T TR I ĂM CỦA MẶT TRỜI ỦA TRÁI ĐẤT ẶT TRỜI ỜI

HÀNG N M C A M T TR I ĂM CỦA MẶT TRỜI ỦA TRÁI ĐẤT ẶT TRỜI ỜI

V y th nào là chuy n đ ng bi u ậy thế nào là chuyển động biểu ế nào là chuyển động biểu ển động biểu ộng biểu ển động biểu

ki n c a M t Tr i trong 1 n m? ế nào là chuyển động biểu ủa Mặt Trời trong 1 năm? ặt Trời trong 1 năm? ời trong 1 năm? ăm?

Nguyên nhân do đâu ?

Hướng chuyển động của Trái đất quanh Mặt trời?

Xác định độ nghiêng và hướng của Trái đất ở các vị trí:

xuân phân, hạ chí, thu phân và đông chí

1.

2

Là chuyển động nhìn thấy nhưng không có thực của Mặt Trời giữa hai chí tuyến

1 Khái niệm :

Hiện tượng đó có phải do Mặt Trời chuyển động không? Nếu không thì do nguyên nhân nào?

Hãy xác định khu vực nào trên Trái Đất có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm 2 lần ? Nơi nào chỉ 1 lần ?Khu vực nào không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh ? Tại sao ?

Từ trên Trái đất ta có ảo giác Mặt trời không đứng yên mà di chuyển suốt năm giữa 2 vĩ tuyến 23 0 27’B và 23 0 27’N Thực tế, chỉ có Trái đất di chuyển

Chuyển động nhìn thấy nhưng không phải thực đó của Mặt trời được gọi là chuyển động biểu kiến

2 Nguyên nhân:

Do khi chuy n ển động biểu động biểu ng quanh M t ặt Trời trong 1 năm?

tr i,Trái đất lúc nào cũng giữ ời trong 1 năm? nguyên độ nghiêng và hướng nghiêng của trục không đổi

Vì sao lại có hiện tượng mùa ? Các mùa

trong năm khác nhau như thế nào ?

1 Khái niệm

2 Nguyên nhân

II CÁC MÙA TRONG NĂM

• - Mùùa : Là kho ng th i gian trong 1 n m ảng thời gian trong 1 năm ời trong 1 năm? ăm? có nh ng đ c đi m riêng v th i ti t và ững đặc điểm riêng về thời tiết và ặt Trời trong 1 năm? ển động biểu ề thời tiết và ời trong 1 năm? ế nào là chuyển động biểu khí h u ậy thế nào là chuyển động biểu

• - Có 4 mùa : Xuân, h , thu, đông bán ạ, thu, đông Ở bán Ở bán

c u Nam 4 mùa di n ra ng ầu Nam 4 mùa diễn ra ngược lại với ễn ra ngược lại với ược lại với ạ, thu, đông Ở bán ới c l i v i

B c bán c u ắc bán cầu ầu Nam 4 mùa diễn ra ngược lại với

Vì sao lại có hiện tượng mùa trên Trái Đất ?

Hình 6.2 – Các mùa theo dương lịch ở bán cầu Bắc

Mùa x uân Mùa

Mùa xuân

Mùa đông

Mùa hạ Mùa thu

Mùa xuân

Mùa thu

Mùa hạ

Mùa đông

II CÁC MÙA TRONG NĂM

1 Khái niệm

2 Nguyên nhân

- Do tr c Trái ục Trái Đất nghiêng và không đổi Đất nghiêng và không đổi t nghiêng và không đổi

ph ương nên bán cầu Nam và bán cầu ng nên bán c u Nam và bán c u ầu Nam 4 mùa diễn ra ngược lại với ầu Nam 4 mùa diễn ra ngược lại với

B c l n l ắc bán cầu ầu Nam 4 mùa diễn ra ngược lại với ược lại với t ng v phía M t Tr i khi ảng thời gian trong 1 năm ề thời tiết và ặt Trời trong 1 năm? ời trong 1 năm? Trái Đất nghiêng và không đổi t chuy n đ ng trên qu đ o ển động biểu ộng biểu ỹ đạo ạ, thu, đông Ở bán

- Hay còn nói là do góc nhập xạ

Sinh ra các mùa

Các mùa theo dương lịch ở Bắc bán cầu

Giải thích vì sao: Mùa xuân ấm áp, mùa hạ nóng

bức, mùa thu mát mẻ, mùa đông lạnh lẽo?

III NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO MÙA VÀ THEO VĨ ĐỘ

-Do trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương nên tùy vị trí Trái Đất trên quỹ đạo mà ngày đêm dài ngắn theo

mùa và theo vĩ độ.

-Mùa theo dương lịch và độ dài ngày, đêm ở hai bán cầu trái ngược

nhau.

Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa và theo vĩ độ (Ví dụ trong các ngày 22-6 và 22-12)

? nhau có thay đổi như thế nào theo vĩ độ ? Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác

Vì sao ?

III NGÀY ĐÊM DÀI NGẮN THEO MÙA VÀ THEO VĨ ĐỘ

Thảo luận theo những

nội dung sau:

- Thời gian nào, những mùa nào nửa cầu

Bắc có ngày dài hơn đêm, nửa cầu Nam có

ngày ngắn hơn đêm ? Vì sao ?

- Vào những ngày nào khắp nơi trên Trái

Đất có ngày bằng đêm?

Nêu kết luận về hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa?

?

1 Ngày đêm dài ngắn theo mùa

- Mùa xuân : Ngày dài hơn đêm Riêng

21/3, thời gian ngày bằng đêm (12h).

- Mùa hè : Ngày vẫn dài hơn đêm

Riêng 22/6, thời gian ngày dài nhất và thời gian đêm ngắn nhất trong năm.

- Mùa thu: Ngày ngắn hơn đêm Ngày

23/9 thời gian ngày bằng đêm (12h)

- Mùa đông: Ngày ngắn hơn đêm Ngày

22/12 thời gian ngày ngắn nhất, đêm lại dài nhất.

Sự thay đổi các mùa trong năm có tác động như thế nào đến cảnh quan thiên nhiên, hoạt động

sản xuất và đời sống con người?

- Làm cho cảnh quan thiên nhiên thay đổi

- Hoạt động sản xuất, đặc biệt là nông nghiệp

cũng phải bố trí theo mùa vụ

- Đời sống con người phải điều chỉnh về mặc,

ăn, ở để thích nghi với thời tiết mỗi mùa.

2 Ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ

Em hãy đo độ dài vĩ tuyến thuộc phần ban ngày và phần ban đêm ở 1 vĩ tuyến nào đó (trừ xích đạo) và đưa ra kết luận

2 Ngày đêm dài ngắn khác nhau

theo vĩ độ

- Ở xích đạo, quanh năm thời gian ngày và

đêm bằng nhau Càng xa xích đạo thời

gian ngày đêm càng chênh lệch nhiều.

- Từ vòng cực về phía cực ngày đêm dài

suốt 24h

- Càng gần cực số ngày đêm đó càng tăng.

Riêng từ vành khuyên (660 33’) đến cực có 6 tháng ngày và 6 tháng đêm Điều đặc biệt ở khu vực này là xảy ra hiện

tượng cực quang

Nam cực quang

Bắc cực quang

CỦNG CỐ

Câu 1 :Hiện tượng Mặt trời lên thiên đỉnh

mỗi năm chỉ một lần ở :

A Nội chí tuyến

B Ngoại chí tuyến

C Chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam

D Cực Bắc và cực Nam

Câu 2 : Các điểm trên bán cần Bắc nhận được nhiều nhiệt nhất vào ngày:

a, 22 – 6

b, 22 -12

c, 21 – 3

d, 23 - 9