Vai trò của lý luận trong công tác tư tưởng của Đảng thời kỳ 1975 – 1986

Thành tựu đáng quý nhất của công tác tư tưởng trong giai đoạn này làtrực tiếp góp phần hình thành, xác định và phát triển đường lối đổi mới, chú trọngtổng kết các sáng kiến của nhân dân

MỤC LỤC

TP.HCM – 2016 1

A LỜI MỞ ĐẦU 1

I Lý Do Chọn Đề Tài 1

II Mục Đích 2

III Phương Pháp Nghiên cứu 3

a Cơ sở phương pháp luận 3

b Phương pháp nghiên cứu 3

B NỘI DUNG 3

I Tình hình đất nước sau Đại thắng mùa Xuân 1975 3

II Nội dung vai trò lý luận trong công tác tư tưởng của Đảng thời kỳ 1975 – 1986 5

II.1 Tình hình chuyển từ thời chiến chuyển sang thời bình và hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước 5

II.2 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng (12-1976) 9

III.3 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng (3- 1982)và tiền đề đổi mới ở đại hội VI (12-1986) 21

A LỜI MỞ ĐẦU

I Lý Do Chọn Đề Tài

Công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ðảng Thực tiễn 86 năm qua, từ 1930 đến nay, đã chứng minh điều đó Mười lăm năm vận động cách mạng (1930-1945) để đi tới cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại và sự ra đời nước Việt Nam Đây là thắng lợi của quá trình biến lý tưởng của Ðảng và ước mơ của dân tộc thành sức mạnh vô địch của quần chúng, thành hiện thực cách mạng

Trong 30 năm kháng chiến gian khổ (1945-1975), công tác tư tưởng gắn bó sâusắc và phục vụ đắc lực mục tiêu giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ViệtNam thống nhất

Nhưng đáng chú ý là trong những năm 1975-1986 là giai đoạn vượt qua những thửthách hiểm nghèo, đặc biệt thời kỳ đất nước rơi vào khủng hoảng kinh tế - xã hội, kếtục truyền thống và kinh nghiệm của Ðảng, nhìn thẳng vào sự thật, khắc phục nhữnghạn chế và sai lầm, từ Ðại hội VI (1986), chúng ta tiếp tục tiến lên theo đường lối đổimới của Ðảng Thành tựu đáng quý nhất của công tác tư tưởng trong giai đoạn này làtrực tiếp góp phần hình thành, xác định và phát triển đường lối đổi mới, chú trọngtổng kết các sáng kiến của nhân dân để khẳng định, cổ vũ và đưa vào cuộc sống, củng

cố niềm tin, lý tưởng ngay cả khi cách mạng gặp nhiều khó khăn, khơi dậy sức mạnhsáng tạo của nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa đất nước vượt qua nhiều thửthách, lập được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử

Có thể nói để có cái nhìn cụ thể và chính xác về vai trò công tác tư tưởng củaĐảng Cộng sản Việt Nam thì việc tìm hiểu và đánh giá giai đoạn 1975-1986 là rất cần

thiết Bởi vậy, tôi đã chọn “Vai trò của lý luận trong công tác tư tưởng của Đảng

thời kỳ 1975 – 1986” làm đề tài tiểu luận môn Lịch sử Công tác tư tưởng của Đảng

Cộng sản Việt Nam

II Mục Đích

- Hệ thống hóa, tóm tắt sơ lược về vai trò của lý luận trong công tác tư tưởng của

Đảng thời kỳ 1975 – 1986

- Nắm bắt và hiểu rõ công tác chỉ đạo, định hướng và giải quyết các khúc mắc, khó

khăn của Đảng trước tình hình, diễn biến trong nước và thế giới Đặc biệt là vai trò lýluận trong công tác tư tưởng tạo tiền đề cho việc đổi mới ở các Đại hội Đảng (lần IV– 12/1976, lần V – 3/1982 và lần VI – 12/1986

- Thấy được sự chuyển hướng chỉ đạo hay cái nhìn mới của Đảng trước tình hình đấtnước cũng như bối cảnh thế giới

- Rút ra những thành tựu, hạn chế, bài học kinh nghiệm và một số phương hướng,giải pháp nâng cao chất lượng hiệu quả về vai trò của lý luận trong công tác tư tưởngcủa Đảng thời kỳ 1975 – 1986.

III Phương Pháp Nghiên cứu

a Cơ sở phương pháp luận

Nghiên cứu, học tập môn Lịch sử công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Namdựa trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và các quanđiểm có ý nghĩa phương pháp luận của Hồ Chí Minh

b Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp liệt lôgic, ngoài ra có sự kết hợp các phương pháp khác như phân tích, đánh giá, tổnghợp, so sánh, quy nạp và diễn dịch, cụ thể hoá và trừu tượng hóa thích hợp với từngnội dung của môn học

kê-B NỘI DUNG

I Tình hình đất nước sau Đại thắng mùa Xuân 1975

Với Đại thắng mùa Xuân 1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhândân ta đã kết thúc thắng lợi Đây lâ một trong những chiến thắng lịch sử oanh liệtnhất, lẫy lừng nhất của dân tộc Việt Nam Chúng ta đã đánh bại đế quốc Mỹ - một đếquốc có thế lực kinh tế, quân sự hùng mạnh vào bậc nhất thế giới Một kỷ nguyênphát triển rực rỡ của cách mạng Việt Nam đã được mở ra: Kỷ nguyên cả nước độclập, thống nhất cùng đi lên chủ nghĩa xã hội (CNXH)

Tuy nhiên, công cuộc xây dựng CNXH là một nhiệm vụ hết sức khó khăn lại phảitiến hành trong điều kiện đất nước vừa trải qua những năm tháng chiến tranh liênmiên nên càng nặng nề và gian nan hơn.

Nhân dân miền Bắc vừa xây dựng CNXH vừa làm nhiệm vụ của hậu phương lớnvừa phải trực tiếp chống lại hai cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ nên "quátrình tiến lên sản xuất lớn bị chậm lại vài ba kế hoạch 5 năm" Vì thế, kinh tế miềnBắc chủ yếu vẫn là sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu, cơ chế quản lý vốn nặng vềtập trung quan liêu bao cấp, lại bị chi phối thêm bởi quy luật chiến tranh nên càng bịméo mó, phi kinh tế Sau năm 1975, chiến tranh kết thúc, cơ chế quản lý kinh tế bộc

lộ rõ hơn những bất cập của nó Quan hệ sản xuất có dấu hiệu của sự khủng hoảng

Do vậy, việc chấn chỉnh lại cơ chế quản lý kinh tế cho phù hợp với quy luật vận động

là một vấn đề hết sức khó khăn.Về mặt xã hội, chiến tranh đã làm xáo trộn và gây tổnthất lớn cho lực lượng lao động, để lại hậu quả rất nặng nề và kéo dài

Đối với miền Nam, do chính sách thực dân kiểu mới, yếu tố tư bản chủ nghĩa(TBCN) đã xâm nhập mạnh vào các ngành công nghiệp, thương nghiệp, tài chínhngân hàng và bước đầu trong nông nghiệp Trong chừng mực nhất định, kinh tế ởcác vùng bị tạm chiếm đã phát triển theo hướng TBCN

Tuy nhiên, kinh tế miền Nam chủ yếu vẫn là sản xuất nhỏ, cơ cấu mất cân đối và

lệ thuộc nặng nề vào viện trợ bên ngoài Vì vậy, khi Mỹ rút quân, cắt giảm viện trợ,nền kinh tế miền Nam lập tức rơi vào khủng hoảng Nhiệm vụ khôi phục và phát triểnmột nền kinh tế vốn mang tính lệ thuộc cao như vậy trở nên hết sức khó khăn Đó làchưa kể đến khó khăn ở những vùng bị tàn phá bởi chiến tranh, bị hủy diệt bởi chấtđộc hóa học Sau giải phóng, miền Nam còn có sự phức tạp về mặt xã hội.Chiến tranh

và quá trình cưỡng bức đô thị hóa của Mỹ đã gây xáo trộn trong phân bố lực lượnglao động Nông thôn nông nghiệp thiếu lao động Các vùng đô thị, mật độ dân số quáđông, không tương xứng với sự phát triển về kinh tế

Sau chiến tranh, quần chúng nhân dân rất phấn khởi, nhanh chóng bắt tay vào xâydựng chế độ mới, nhưng cũng còn một bộ phận, nhất là những người đã từng thamgia trong bộ máy quân sự và chính trị của chính quyền Sài Gòn tỏ ra lo ngại, thậm chí

có người lợi dụng Nhà nước gặp khó khăn để kích động, lôi kéo quần chúng, móc nốivới các thế lực phản động bên ngoài, gây rối loạn trong nước.

Những di hại do chế độ thực dân mới của Mỹ để lại cũng rất nặng nề như tệ nạn

ma túy, lưu manh, bụi đời, mại dâm ; số người thất nghiệp, đặc biệt là số người mùchữ chiếm tỷ lệ lớn trong dân cư

Tóm lại, tình hình đất nước sau Đại thắng mùa Xuân 1975 có nhiều thuận lợi đồngthời cũng có rất nhiều khó khăn, phức tạp mà chúng ta chúng ta chưa lường được hết

II Nội dung vai trò lý luận trong công tác tư tưởng của Đảng thời kỳ 1975 – 1986

II.1 Tình hình chuyển từ thời chiến chuyển sang thời bình và hoàn thành thống

nhất đất nước về mặt nhà nước

Cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thức thắng lợi, nhân dân cả nước vui mừng phấnkhởi, tự hào về truyền thống anh hùng của dân tộc và sự lãnh đạo của Đảng Hy vọngvới tiềm năng lớn của cả nước và những thuận lợi mới do chiến thắng đem lại, nhândân ta sẽ vượt qua được những khó khăn trước mắt; sớm khắc phục hậu quả chiếntranh, xây dựng lại đất nước Đây là động lực tinh thần to lớn, một thuận lợi cơ bảncho bước phát triển mới của cách mạng nước ta

Tuy nhiên, trong hoàn cảnh mới, những tư tưởng lệch lạc cũng nảy sinh Một số cán

bộ, đảng viên có biểu hiện chủ quan, tự mãn, không thấy tình hình thế giới và khuvực còn có thể có những biến động phức tạp, phải thường xuyên nắm vững hai nhiệm

vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Từ thời chiến chuyển sang thời bình một

số cán bộ, đảng viên có tư tưởng nghỉ ngơi, xả hơi, vun vén cho địa vị, quyền lợi cánhân, giảm sút ý chí phấn đấu

Sau chiến thắng 30-4, công tác tuyên truyền cổ động tiếp tục được triển khai mạnh

mẽ, nêu cao thắng lợi vĩ đại của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, phổ biến rộng rãicác chính sách đối với vùng mới giải phóng, đập tan những luận điệu chiến tranh tâm

lý của địch, tổ chức phong trào quần chúng đoàn kết, khôi phục sản xuất, ổn định đờisống, bảo vệ an ninh trật tự, xây dựng chính quyền và các đoàn thể cách mạng

* Hội nghị lần thứ 24 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III, tháng 9- 1975)

Lúc này, một vấn đề được đặt ra là sau giải phóng và hoàn thành thống nhất Tổquốc, miền Nam sẽ cùng cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội hay dừng lại một thời gian

để phục hồi sau chiến tranh? Hội nghị lần thứ 24 Ban Chấp hành Trung ương Đảng

(khoá III, tháng 9- 1975) đã phân tích tình hình mọi mặt, quyết định nhiệm vụ hoàn

thành thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội.

Về công tác tư tưởng, văn hoá, Nghị quyết Trung ương chỉ rõ, đối vởi toàn xã

hội, phương hướng chính là: “Giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội, phát huy tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần tự lực tự cường, vạch trần chủ nghĩa

quốc gia giả hiệu, chống hệ tư tưởng chính trị phản động và tư tưởng đồi trụy; chống

mê tín dị đoan, hủ tục Tích cực tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa yêu nước xã hội

chủ nghĩa, ý thức tôn trọng của công, xây dựng nếp sống mới; đấu tranh chống ảnh

hưởng của văn hoá tư sản, thực dân mới, quét sạch các tệ nạn xã hội cũ”

Đối với xây dựng nội bộ Đảng, toàn thể đảng viên phải chuyển biến về tư tưởng

theo hướng: "Tất cả cho lao động, cho sản xuất, tiến quân mạnh mẽ vào khoa học kỹ

thuật, bồi dưỡng tinh thần cách mạng triệt để phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong sản xuất và xây dựng; nâng cao cảnh giác cách mạng đối với những âm mưu ngóc đầu dậy của bọn phản động; nâng cao tinh thần tự phê bình và phê bình, ý thức tổ chức và kỷ luật; chống những biêu hiện bè phái, cục bộ, địa phương công thần suy tị về địa vị và hưởng thụ; ngăn ngừa và tẩy trừ đầu óc đặc quyền, đặc lợi; chống tham ô, lãng phí, hưởng lạc; chống mọi hành động xâm phạm tài sản của Nhà nước và nhân dân; chống quan liêu, độc đoán, chuyên quyền; nâng cao tinh thần ham học, trau dồi những kiến thức mới; chống thói lười học tập, lười suy nghĩ Hết sức tự hào là đảng viên Đảng Lao động Việt Nam, đồng thời khiêm tốn, giản dị, thấm nhuần sâu sắc tinh thần quốc tế vô sản".

Nghị quyết 24 của Trung ương Đảng đã xác định đúng đắn phương hướng,

nhiệm vụ công tác tư tưởng trong bước ngoặt mới của cách mạng, định hướng kịp

thời cho các hoạt động tư tưởng góp phần phát huy thắng lợi, hoàn thành sớm việc

thống nhất Tổ quốc, chuyển ngay sang giai đoạn mới của cách mạng đưa cả nước đi lền chủ nghĩa xã hội.

Thực hiện quyết định của Trung ương về kiện toàn tổ chức bộ máy, hệ thống các

cơ quan chuyên trách công tác tư tưởng, văn hoá thống nhất của cả nước được củng

cố và phát triển Tuy còn những mặt hạn chế về cơ sở vật chất - kỹ thuật và những

khó khăn của một nước vừa ra khỏi chiến tranh, bước phát triển mới về tổ chức vàlực lượng là một thuận lợi lớn cho công tác tư tưởng, văn hoá khi bước vào thời kỳmới

Các hoạt động tư tưởng văn hoá đã phối hợp với các ngành, các đoàn thể triển

khai trên quy mô lớn đợt tuyên truvền giáo dục Nghị quyết 24 của Trung ương Đảng,

xây dựng ý chí thống nhất của nhân dân đưa cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội vàtiến hành đợt sinh hoạt chính trị của toàn dân thực hiện thẳng lợi cuộc bầu cử Quốchội chung của cả nước với trên 98% tổng số cử tri đi bầu

Việc triển khai các mặt công tác ở vùng mới giải phóng có nhiều khó khăn, phứctạp Trước khi chế độ ngụy sụp đổ, Mỹ đã tiến hành "kế hoạch hậu chiến", cài cắmgián điệp, tình báo để sử dụng vào các hoạt động phá hoại, tuyên truyền xuyên tạcchính sách của cách mạng, gây tâm lý lo sợ bị khủng bố trả thù, nhất là trong các tầnglớp trí thức, công chức, tư sản và những người đã từng cộng tác với chế độ cũ

Ngụy quân đã tan rã nhưng một số tên vẫn không chịu cải tà quy chính, lẩn trốn,chờ cơ hội tiến hành các hoạt động phá hoại Nghị quyết 254 của Bộ Chính trị tháng7- 1976 nhận định do cố gắng của các cấp, các ngành, các cán bộ, đảng viên: Cáchoạt động thông tin tuyên truyền, văn hoá đã đạt nhiều kết quả Ta đã sử dụng kịpthời và có hiệu quả các đài phát thanh, vô tuyến truyền hình, nhanh chóng xây dựngmạng lưới báo chí cách mạng trên toàn miền, đẩy mạnh các hoạt động văn hoá, nghệthuật, xây dựng phong trào văn nghệ quần chúng, đồng thời tích cực chống văn hoáphản động, đồi truỵ Đông đảo nhân dân miền Nam trước đây bị địch bưng bít,

xuyên tạc, nay đã bắt đầu hiểu đúng hơn về độc lập và thống nhất, vể các chính sách

của cách mạng Thắng lợi to lớn của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của

cả nước ngày 25-4-1976 đã đánh dấu sự trưởng thành về chính trị của nhân dân miềnNam, càng chứng tỏ rằng nhân dân miền Nam ta rất giàu lòng yêu nước, tin tưởngvào cách mạng, tha thiết muốn nước nhà độc lập, thống nhất và cả nước cùng tiến lênchủ nghĩa xã hội Tuyệt đại đa số cán bộ, đảng viên ta ở các cấp, các ngành, cán bộ

và chiến sĩ trong các lực lượng vũ trang đã giữ vững tinh thần cách mạng, tác phonggiản dị, cần cù, chịu đựng gian khổ, gần gũi quần chúng, nỗ lực phấn đấu, quyết tâmhoàn thành tốt nhiệm vụ

Quốc hội họp kỳ thứ nhất ngày 2-7- 1976, thể theo nguyện vọng của toàn dân, đãquyết định phương hướng xây dựng đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội, đổi tên nước làCộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Thủ đô là Hà Nội, thành phố Sài Gòn đượcchính thức mang tên thành phố Hồ Chí Minh Đúng vào dịp diễn ra kỳ họp của Quốchội, ngày 5-7- 1976 Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng chương trình chính thức.Đây là một thành tựu mới trong sự nghiệp phát triển của báo chí ta, một cố gắng lớnngay sau khi đất nước vừa ra khỏi cuộc chiến tranh lâu dài, ác liệt, là một hành độngthiết thực của ngành phát thanh và truyền hình mừng thắng lợi hoàn thành thống nhất

- Tuyên truyền một chiều thuận lợi và tiềm năng, chưa làm cho cán bộ, đảng viên

và nhân dân nhận thức được những khó khăn trong xây dựng kinh tế và những khókhăn khác có thể nảy sinh trong tình hình quốc tế và khu vực còn diễn biến phức tạp

- Buông lơi công tác giáo dục và quản lý cán bộ, đảng viên giữ vững phẩm chấtđạo đức cách mạng, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực Sau thắng lợi, một số cán bộ,đảng viên đã giảm sút ý chí phấn đấu và phẩm chất cách mạng: nặng tư tưởng địa vị

cá nhân, cục bộ, tự tư, tư lợi quan liêu xa rời quần chúng, tham ô, lãng phí, chiếmđoạt của công, xâm phạm lợi ích của nhân dân, tự do vô kỷ luật, thậm chí có một số ít

đã bị giai cấp tư san cám dỗ, mua chuộc”

Thực hiện Nghị quyết 254 của Bộ Chính trị, Ban Tuyên huấn các cấp đã giúpcấp uỷ đảng tiến hành đợt sinh hoạt chính trị về tình hình và nhiệm vụ mới, kết hợpvới tự phê bình và phê bình trong cán bộ, đảng viên Nhưng do chỉ đạo đợt tự phê

bình và phê bình lần này thiếu chặt chẽ nên kết quả chưa đạt được như yêu cầu đã đềra.

II.2 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng (12-1976)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng họp tháng 12- 1976 trong tình

hình đất nước có những thuận lợi cơ bản: Tổ quốc đã hoàn toàn thống nhất, nhân dân

cả nước phấn khởi, tin tưởng đi theo con đường mà Đảng và Bác Hồ đã vạch ra Tiềmnăng kinh tế hai miền bổ sung cho nhau tạo ra nguồn lực mới cho sự phát triển Sauchiến thắng, uy tín quốc tế của nước ta được nâng cao, quan bệ đối ngoại được mởrộng đối với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới Ngoài sự giúp đỡ của Liên

Xô và các nước xã hội chủ nghĩa, ta có khả năng tìm thêm các nguồn lực mới chocông cuộc xây dựng lại đất nước Song cũng có những khó khăn to lớn: Nền kinh tếchủ yếu là sản xuất nhỏ, nghèo nàn lạc hậu, hậu qủa của chiến tranh và của chủ nghĩathực dân mới hết sức nặng nề Mỹ thực hiện cấm vận về kinh tế đối với ta Nhữnghoạt động thù địch và nguy cơ chiến tranh còn đó buộc ta chưa thể giảm nhiều vềquân số và chi phí quốc phòng để tập trung sức người, sức của vào khôi phục và pháttriển kinh tế

Đại hội đã tổng kết những kinh nghiệm phong phú của cuộc chiến đấu chống

Mỹ, cứu nước, phân tích sâu sắc tình hình thế giới trong nước và những đặc điểm lớncủa cách mạng nước ta trong giai đoạn mới, đề ra đường lối chung về cách mạng xãhội chủ nghĩa trong cả nước là: "Nắm vững chuyên chính vô sản, phát huy quyền làmchủ tập thể của nhân dân lao động, tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng: cáchmạng về quan hệ sản xuất, cách mang khoa học - kỹ thuật, cách mạng tư tưởng vàvăn hoá, trong đó cách mạng khoa học - kỹ thuật là then chốt; đẩy mạnh công nghiệphoá xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội; xây dựng chế độ làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền sản xuất lớn xãhội chủ nghĩa, xây dựng nền văn hoá mới, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa;xoá bỏ chế độ người bóc lột người, xoá bỏ nghèo nàn và lạc hậu; không ngừng đề caocảnh giác, thường xuyên củng cố quốc phòng, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự xãhội, xây dựng thành công Tổ quốc Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất và xã hội

chủ nghĩa; góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hoà bình,độc lập dân tộc dân chủ và chủ nghĩa xã hội”.

Đường lối xây dựng kinh tế xã hội chủ nghĩa được xác định là: “Đẩy mạnh côngnghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội,đưa nền kinh tế nước ta từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa Ưu tiênphát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý trên cơ sở phát triển nông nghiệp vàcông nghiệp nhẹ, kết hợp xây dựng công nghiệp và nông nghiệp cả nước thành một

cơ cấu kinh tế công - nông nghiệp, vừa xây dựng kinh tế Trung ương vừa phát triểnkinh tế địa phương, kết hợp kinh tế Trung ương với kinh tế địa phương trong một cơcấu kinh tế quốc dân thống nhất; kết hợp phát triển lực lượng sản xuất với xác lập vàhoàn thiện quan hệ sản xuất mới; kết hợp kinh tế với quốc phòng; tăng cường quan hệphân công hợp tác, tương trợ với các nước xã hội chủ nghĩa anh em trên cơ sở chủnghĩa quốc tế xã hội chủ nghĩa, đồng thời phát triển quan hệ kinh tế với các nướckhác trên cơ sở giữ vững độc lập, chủ quyền và hai bên cùng có lợi; làm cho nướcViệt Nam trở thành một nước xã hội chủ nghĩa có kinh tế công - nông nghiệp hiệnđại, văn hoá và khoa học kỹ thuật tiên tiến, quốc phòng vững mạnh, có đời sống vănminh, hạnh phúc”

Đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa được đề ra tại Đại hội IV là sự kế tục vàphát triển đường lối đã xác định tại Đại hội III được bổ sung trong quá trình thựchiện Những điểm mới là:

- Trong khi khẳng định học thuyết Mác - Lênin về chuyên chính vô sản với haichức năng cơ bản xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đó xây dựng là chủ yếu, Đảng

ta chủ trương phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, xây dựng chế

độ làm chủ tập thể của nhân dân lao động tương ứng với bàn chất của nền dân chủ xãhội chủ nghĩa và bản chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân, tương ứng với chế độcông hữu về tư liệu sản xuất của chủ nghĩa xã hội

- Coi cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là quá trình tiến hành đồng thời ba

cuộc cách mạng: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng tư tưởng văn hoá, cách mạng khoa học kỹ thuật, trong đó cách mạng khoa học - kỹ thuật là then chốt; công

nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ, nhằm đáp

ứng đòi hỏi của một nước đi từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa

Nghị quyết Đại hội đề ra mục tiêu phấn đấu hoàn thành về cơ bản quá trình đưanền kinh tế nước ta từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa (kết thúc thời kỳquá độ) trong khoảng 20 năm

Đường lối của Đại hội được cụ thể hóa bằng kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ

ba (1976 - 1980) và các Nghị quyết tiếp theo của Trung ương, chủ trương ưu tiên tập

trung cho phát triển công nghiệp nặng với quy mô lớn, phát triển nông nghiệp và cácmặt khác với tốc độ và chỉ tiêu phấn đấu cao, phát triển mạnh kinh tế quốc doanh vàtập thể, mở rộng qui mô hợp tác xã, xây dựng cơ cấu công - nông nghiệp huyện, hoànthành sớm cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với kinh tế miền Nam (vào năm 1980)

Về công tác tư tưởng, văn hoá, Báo cáo chính trị của Trung ương Đảng tại Đại

hội đánh giá trong thời gian qua, công tác tư tưởng và văn hoá đã đạt được nhữngthắng lợi to lớn, gúp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng cả nước Văn nghệnước ta xứng đáng “đứng vào hàng ngũ tiên phong của nhũng nền văn học nghệ thuật

chống đế quốc trong thời đại ngày nay” Nghị quyết Đại hội xác định nhiệm vụ trung

tâm của cách mạng tư tưởng và văn hoá trong giai đoạn mới là: “Xây dựng con

người mới, nền văn hoá mới; giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin và đường lối, chínhsách của Đảng, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin chiếm ưu thế tuyệt đối trong đời sốngchính trị và tinh thần của toàn dân, làm cho đường lối, chính sách của Đảng thấu suốttrong cán bộ, đảng viên và quần chúng; tiến hành đấu tranh tư tưởng chống tư tưởng,văn hoá phản động của chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân, và nói chung của giai

cấp bóc lột” Nhiệm vụ trước mắt là, “phổ biến sâu rộng các Nghị quyết của Đại hội

lần thứ IV của Đảng, làm dấy lên phong trào cách mạng mạnh mẽ thi đua thực hiện thắng lợi kế' hoạch 5 năm 1976 - 1980 Giáo dục tư tưởng xã hội chủ nghĩa và ý

thức làm chủ tập thể chống tư tưởng tư sản và tàn dư của tư tưởng phong kiến, phêphán tư tưởng tiểu tư sản, quét sạch ảnh hưởng của tư tưởng và “văn hoá” của chủnghĩa thực dân mới ở miền Nam”

Đại hội quyết định đổi tên Đảng là Đảng Cộng sản Việt Nam và bầu Ban Chấp

hành Trung ương mới Đồng chí Lê Duẩn được bầu làm Tổng Bí thư Ban chấp hànhTrung ương Đảng

Trong hai năm 1977, 1978 Ban Tuyên huấn các cấp đã phối hợp với các ngành,các đoàn thể tiến hành những đợt tuyên truyền giáo dục rộng lớn về Nghị quyết Đạihội và động viên phong trào quần chúng thực hiện kế hoạch Nhà nước Mọi hoạtđộng của hệ thống tuyên truyền, giáo dục chính trị, thông tin, cổ động đều được đẩymạnh Hệ thống trường đảng trực thuộc Trung ương được sắp xếp lại và phát triểngồm 9 trường Nguyễn Ái Quốc phân hiện và 3 trường Tuyên huấn Trung ương Gần1.000 cán bộ đã qua đào tạo, bồi dưỡng được điều động bổ sung cho các tỉnh, thànhphố vùng mới giải phóng để kiện toàn Ban Tuyên huấn và trường đảng các cấp Năm

1977, Vụ giảng viên Ban Tuyên huấn Trung ương xuất bản tạp chí Sổ tay Giảng viên,hướng dẫn công tác giảng dạy lý luận chính trị (sau chuyển thành tạp chí Giáo dục lýluận) Từ đầu năm 1978 các lớp bồi dưỡng nâng cao kiến thức quản lý kinh tế được

mở liên tục cho cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp Hoạt động của lực lượng báo cáoviện theo Chỉ thị 14 của Ban Bí thư đưa sinh hoạt thời sự, chính sách bước đầu đi vào

nề nếp Góp phần làm nghĩa vụ quốc tế, các đoàn chuyên gia giúp Đảng Lào về côngtác tư tưởng được tăng cường, kết quả công tác được bạn đánh giá cao

Cụ thể hoá Nghị quyết Đại hội IV trên lĩnh vực tư tưởng, văn hoá, tháng 4- 1977Ban Bí thư ra chỉ thị 08 đề ra những phương hướng lớn của công tác văn hóa, vănnghệ trong giai đoạn cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội Bản chỉ thị nhấn mạnh việcquán triệt các quan điểm của Đảng: “Tư tưởng và văn hoá không chỉ là kết quả củakinh tế, mà còn là động lực thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc xây dựng chế độ mới, nềnkinh tế mới Văn hoá, văn nghệ phải gắn chặt với nhiệm vụ cách mạng và đời sốngnhân dân, mọi hoạt động văn hoá phải hướng vào nhiệm vụ trung tâm xây dựng conngười mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam Bảo đảm và phát huy quyền làm chủ tập thểcủa nhân dân lao động về văn hoá, văn nghệ trên ba mặt: nâng cao trình độ thưởngthức văn hoá, nghệ thuật, biến mọi giá trị văn hoá thành tài sản của nhân dân và tạomọi điều kiện để nhân dân trực tiếp sáng tạo ra mọi giá trị văn hoá Xây dựng nền vănhoá mới có nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chất dân tộc, nền văn hoá có tính Đảng

và tính nhân dân sâu sắc trên cơ sở tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, vừa kế thừa

có sáng tạo và kết hợp hài hoà tinh hoa văn hóa có phong cách riêng của các dân tộcanh em trong đại gia đình dân tộc Việt Nam, vừa tiếp thu có chọn lọc nhưng thànhquả của văn minh loài người… Đấu tranh quét sạch ảnh hưởng của văn hóa thực dânphong kiến, tư sản và những nhân tố lạc hậu trong xã hội Đảng phải lãnh đạo toàn bộcông tác văn hoá thông qua các phương thức thích hợp với đặc điểm của nó: vừa chặtchẽ về nguyên tắc, nội dung, vừa mở rộng cho các hình thức và phong cách nghệthuật; phải nhạy cảm, tinh tế và công phu trong việc giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng vàkhuyến khích lực lượng văn nghệ nhằm phát huy cao độ các tài năng sáng tạo BanTuyên huấn các cấp đã giúp cấp ủy phổ biến chỉ thị của Đảng đến các chi bộ để nângcao nhận thức và tăng cường lãnh đạo lĩnh vực tư tưởng, văn hoá Các văn nghệ sĩ vàcán bộ văn hóa trong cả nước đã tham gia nghiên cứu quán triệt các quan điểm cơ bản

và thảo luận thực hiện các nhiệm vụ văn hóa, văn nghệ do Trung ương Đảng đề ra.Góp phần đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, các hoạt động tư tưởng, vănhóa trong những năm 1976 - 1975 đã phối hợp với các ngành, các đoàn thể động viên

và tổ chức phong trào quần chúng thi đua thực hiện kế hoạch Nhà nước, tiêu biểu làphong trào phấn đấu trở thành “Tổ lao động xã hội chủ nghĩa” trong công nhân viênchức, các phong trào Ba xung kích làm chủ tập thể, Thanh niên xung phong xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc, Người phụ nữ mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc v.v Trong nôngnghiệp, nổi bật là các phong trào khai hoang phục hóa, làm thuỷ lợi tăng vụ, năm

1978 so với năm 1975 diện tích gieo trồng có thêm l triệu hécta Sản lượng một sốsản phẩm chủ yếu trong công nghiệp như điện, than, xi màng tăng hơn trước; đườngsắt Thống nhất Bắc - Nam đã hoạt động trở lại sau 30 năm bị gián đoạn Trước tìnhhình bão lụt gây thiệt hại nặng nề ở cả hai miền Nam, Bắc, các hoạt động tuyêntruyền đã động viên nhân dân cả nước nêu cao tinh thần tương thân tương ái, nhườngcơm xẻ áo, giúp đỡ lẫn nhau khắc phục hậu quả thiên tai, ổn định đời sống, khôi phụcsản xuất Các cấp, các ngành tích cực triển khai nhiệm vụ cải tạo xã hội chủ nghĩa đốivới công thương nghiệp tư bản tư doanh, tiểu thủ công nghiệp và nông nghiệp

Trong hai năm l977, 1978 tuy nhân dân ta đã có những nỗ lực lớn, song côngcuộc khôi phục và phát triển kinh tế bảo đảm đời sống nhân dân vẫn đứng trước