LUẬN án TIẾN sĩ đổi mới NHẬN THỨC về xây DỰNG CHÍNH TRỊ của QUÂN đội TA

Quân đội ta là quân đội nhân dân cách mạng, quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Quân đội đó nhất định phải lấy chính trị làm gốc. Xây dựng quân đội về chính trị là nguyên tắc căn bản đối với quân đội ta. Lịch sử xây dựng và trưởng thành của quân đội ta đã khẳng định rằng, nhờ có chính trị vững vàng, chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân mà quân đội ta trở thành một đội quân hùng mạnh, một đội quân bách chiến bách thắng, một lực lượng chính trị trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và của nhân dân ta.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quân đội ta là quân đội nhân dân cách mạng, quân đội kiểu mới của giai cấp công nhândưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Quân đội đó nhất định phải lấy chính trị làm gốc.Xây dựng quân đội về chính trị là nguyên tắc căn bản đối với quân đội ta Lịch sử xây dựng vàtrưởng thành của quân đội ta đã khẳng định rằng, nhờ có chính trị vững vàng, chiến đấu vì độclập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân mà quân đội ta trở thànhmột đội quân hùng mạnh, một đội quân bách chiến bách thắng, một lực lượng chính trị trungthành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và của nhân dân ta

Hiện nay, đất nước ta đang triển khai công cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa trong bối cảnh tình hình chính trị trên thế giới và trong nước đang có nhiều diễn biếnhết sức phức tạp Đất nước ta vừa thoát khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội, mọi mặt về sản xuất,đời sống, xã hội tuy có nhiều bước phát triển mới nhưng chưa thực vững chắc, đời sống cònnhiều khó khăn, tệ tham nhũng, quan liêu, và những tệ nạn xã hội khác chưa giảm được baonhiêu, trình độ quản lý kinh tế- xã hội của Đảng, của Nhà nước tuy đã có những tiến bộ bướcđầu rất quan trọng, nhưng còn khoảng cách khá xa so với yêu cầu trong điều kiện mới Nền kinh

tế ở nước ta hiện nay là nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trườngdưới sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa Nền kinh tế đó góp phần tíchcực, đẩy nhanh sự phát triển của lực lượng sản xuất, thúc đẩy sản xuất phát triển Tuy vậy, bảnthân nền kinh tế vận động theo cơ chế thị trường đã chứa đựng những yếu tố tạo môi trườngthuận lợi làm nẩy sinh và phát triển các hiện tượng tiêu cực trong xã hội Chủ nghĩa đế quốc vàcác thế lực thù địch đang diễn ra sức phản kích, chống phá quyết liệt hòng xoá bỏ chủ nghĩaMác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa xã hội ở nước ta và trên thế giới bằng chiếnlược mới- chiến lược mới- chiến lược “diễn biến hoà bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ Trongchiến lược đó, chúng đã coi Việt Nam là một mục tiêu chống phá quan trọng, đặc biệt chống phá

về chính trị- tư tưởng “Phi chính trị hoá quân đội” là nội dung cơ bản, một thủ đoạn nham hiểmcủa “diễn biến hoà bình” hòng làm vô hiệu hoá quân đội ta Việc đế quốc Mỹ bình thường hoátrong quan hệ với Việt Nam và Việt Nam tham gia vào khối ASEAN, bên cạnh những thuận lợimới trong quan hệ giao lưu hợp tác kinh tế, sẽ nẩy sinh nhiều khó khăn mới trong vươn lên đuổikịp các nước trong khối, trong bảo vệ độc lập chính trị, kinh tế- xã hội Trước tình hình đó quânđội ta có vai trò rất quan trọng, không những phải là một lực lượng quân sự hùng mạnh để bảođảm cho đất nước có điều kiện hoà bình xây dựng mà còn phải là lực lượng chính trị vững vàngtrong đấu tranh chính trị để giữ vững sự ổn định chính trị chung của đất nước

Vì vậy xây dựng quân đội ta vững mạnh về chính trị ngày nay có ý nghĩa quan trọng hơnbao giờ hết.Sự đổ vỡ của quân đội các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên xô vừa qua đãchỉ ra bài học kinh nghiệm xương máu rằng, đối với một quân đội cách mạng được trang bị vũ

khí kỹ thuật hiện đại vào bậc nhất thế giới, dù được huấn luyện rất kỹ càng về kỹ thuật, chiếnthuật vẫn có thể bị tan rã, mất sức chiến đấu, để mất phương hướng chính trị giai cấp Chính vìvậy, Đảng, Nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm, thường xuyên chăm lo xây dựng quân đội ta vữngmạnh về chính trị.

Ngày nay chúng ta xây dựng quân đội về chính trị trong bối cảnh thế giới và trong nước đãthay đôỉ khác nhiều so với các giai đoạn trước, yêu cầu, nhiệm vụ của quân đội ta và bản thânđối tượng con người, cán bộ chiến sỹ đã có những bước phát triển mới khác trước Tình hình đóđòi hỏi để xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị hiện nay, tất yếu phải đổi mới nhận thức vềxây dựng chính trị của quân đội cho phù hợp với tình hình, nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quânđội trong giai đoạn mới

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội là một vấn đề lý luận và thực tiễn cấpbách có ý nghĩa quan trọng, làm cơ sở nhận thức đối với việc xây dựng quân đội ta vững mạnh

về chính trị trong tình hình hiện nay

2- Tình hình nghiên cứu đề tài

Ở Liên Xô (trước đây) đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về chính trị của quân đội

và việc xây dựng quân đội về chính trị dưới những góc độ khác nhau, như nguồn gốc, bản chấtchính trị- xã hội của quân đội; Vai trò của nhân tố chính trị- tinh thần trong chiến tranh: D.A VÔN-CÔ- GÔ- NÔP “Học thuyết Mác –Lênin về chiến tranh và quân đội” Nxb QĐND, H 1987, “Nhân

tố tinh thần chính trị trong chiến tranh hiện đại” của Học viện Quân chính Lênin Nxb ST,H.1960

Ở Việt Nam cũng đã có nhiều bài viết, nhiều công trình khoa học nghiên cứu về xây dựngchính trị của quân đội ta trong tình hình mới của nhiều tác giả đã được công bố Những côngtrình đó ở những góc độ khác nhau đã đề cập đến vấn đề cần đổi mới nhận thức về xây dựngchính trị của quân đội ta cho phù hợp với tình hình mới, như: “Đổi mới căn bản giáo dục chính trị,

lý luận trong quân đội- một vấn đề quan trọng và cấp bách” của Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp,Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị (Tạp chí Quốc phòng toàn dân Số 1- 1992); “Xây dựng Quânđội nhân dân Việt Nam về chính trị trong thời kỳ mới” của Hà Học Hợi, Phó Ban Tư tưởng vănhóa trung ương (Tạp chí Quốc phòng toàn dân Số 12-1993) ; “Đôi điều suy nghĩ về xây dựngchính trị của quân đội ta trong giai đoạn hiện nay” của Trung tướng, Giáo sư Trần Xuân Trường.(Tạp chí Thông tin Giáo dục lý luận chính trị - quân sự Số 1-1994); “Xây dựng quân đội về chínhtrị trong giai đoạn cách mạng mới” của Thượng tướng Lê Khả Phiêu, uỷ viên Bộ Chính trị, Chủnhiệm Tổng cục Chính trị (Tạp chí Quốc phòng toàn dân Số 12-1994)

Tuy nhiên cho đến nay, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách trực tiếp toàn

diện có hệ thống dưới góc độ triết học- xã hội học đối với vấn đề đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay.

Vì vậy vấn đề đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay đang còn làvấn đề lý luận và thực tiễn mới mẻ cần được nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống vớitính cách là một đề tài khoa học để góp phần xây dựng quân đội ta vững mạnh về chính trị đápứng với yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.

3- Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của luận án Mục đích nghiên cứu của luận án là, nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn để

khẳng định xây dựng quân đội về chính trị là vấn đề có tính nguyên tắc đối với quân đội ta, vềtính tất yếu và cấp thiết cần đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay,làm rõ thực trạng nhận thức và những yêu cầu cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chínhtrị của quân đội cho phù hợp với tình hình mới Từ đó đề xuất một số định hướng cơ bản để chỉđạo quá trình đổi mới đúng đắn có hiệu quả, góp phần xây dựng quân đội ta vững mạnh về chínhtrị

Để thực hiện mục đích trên, đề tài tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau:

- Phân tích cơ sở khoa học của việc xây dựng quân đội về chính trị là một nguyên tắc đốivới quân đội và tính tất yếu, cấp thiết cần đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu lĩnh vực: “Đổi mới nhận thức về xây dựng

chính trị của quân đội ta hiện nay” nói chung, vận dụng những vấn đề có tính qui luật của nhậnthức vào nghiên cứu lĩnh vực đặc thù là đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội

Đề tài không đi sâu nghiên cứu một đối tượng, một chủ thể nhận thức cụ thể nào

4- Những đóng góp mới về khoa học của luận án

- Từ góc độ triết học- xã hội học luận án phân tích tương đói có hệ thống cơ sở khoa học về

tính tất yếu va cấp thiết càan đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay

- Khái quát thực trạng nhận thức, đặt ra một số yêu cầu cơ bản của đổi mới nhận thức về xây

dựng chính trị của quân đội ta cho phù hợp với tình hình mới

- Đề xuất một số định hướng cơ bản như là những giải pháp lớn để chỉ đạo quá trình đổi mới

nhận thức đúng đắn và thiết thực góp phần xây dựng quân đội ta vững mạnh về chính trị đápứng yêu cầu nhiệm vụ trong gia đoạn cách mạng mới

5- Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận chủ yếu của đề tài là hệ thống các quan điểm tư tưởng của các nhà kinhđiển của chủ nghĩa Mác- Lênin, của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta về chiến tranh và quânđội, nhất là về nguyên tắc xây dựng quân đội về chính trị thể hiện trong các văn kiện nghị quyếtcủa Đảng Cộng sản Việt Nam, các bài viết của các nhà lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta, cácnghị quyết của Đảng uỷ quân sự Trung ương, các chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, củaTổng cục Chính trị

- Cơ sở thực tiễn của đề tài chủ yếu dựa vào các tổng kết của Tổng cục Chính trị, của các

cơ quan và của một số đơn vị, nhà trường trong quân đội, các công trình nghiên cứu khoa họccấp Nhà nước, cấp bộ của Bộ Quốc phòng, của Tổng cục Chính trị kết hợp với trực tiếp đinghiên cứu tình hình thực tế, điều tra xã hội học ở một số đơn vị

- Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của đề tài là sự vận dụng hệ thống phương pháp luậncủa chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, phương pháp phân tích và tổnghợp, phương pháp lô gích và lịch sử , kết hợp với các phương pháp điều tra xã hội học,phương pháp thống kê, phương pháp so sánh

6- Ý nghĩa thực tiễn của luận án

Những luận chứng khoa học tương đối có hệ thống về tính tất yếu, về những yêu cầu cơbản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay, về một số định hướng

cơ bản trong quá trình đổi mới nhận thức của luận án, hy vọng sẽ góp phần vào việc xây dựngquân đội ta vững mạnh về chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.Đồng thời luận án còn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu, giảng dạy lý luận chính trịtrong các nhà trường, các đơn vị trong quân đội

7- Kết cấu của luận án

Luận án gồm: phần mở đầu, hai chương, năm tiết, phần kết luận và danh mục tài liệu thamkhảo

CHƯƠNG I

TÍNH TẤT YẾU VÀ NHỮNG YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA ĐỔI MỚI NHẬN THỨC VỀ XÂY

DỰNG CHÍNH TRỊ CỦA QUÂN ĐỘI TA HIỆN NAY

Lịch sử 50 năm xây dựng và trưởng thành của quân đội ta đã khẳng định rằng: nhờ chăm loxây dựng quân đội vững mạnh về chính trị mà quân đội ta không ngừng trưởng thành, lớn mạnh

và trở thành một đội quân bách chiến, bách thắng một lực lượng chính trị tin cậy của Đảng, Nhànước và nhân dân ta

Trong bối cảnh quốc tế và trong nước đang có nhiều diễn biến phức tạp như hiện nay, xâydựng quân đội về chính trị càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết

Ngày nay, chúng ta xây dựng quân đội về chính trị trong bối cảnh cả nước đang triển khaicông cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đối với nước ta đổi mới đang

là yêu cầu bức thiết của sự nghiệp cách mạng, là vấn đề có ý nghĩa sống còn Đảng ta chủtrương phải đổi mới nhiều mặt mà trước hết phải đổi mới tư duy

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội là một bộ pơhận trọng yếu trong đổimới tư duy quân sự- một lĩnh vực đặc thù trong sự nghiệp đổi mới đất nước Do đó đổi mới nhậnthức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay là một đòi hỏi tất yếu và cấp bách

I.1 Xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị- vấn đề cơ bản hàng đầu trong xây dựng quân đội ta hiện nay

I.1.1 Xây dựng quân đội về chính trị là nguyên tắc căn bản đối với quân đội ta

Chính trị là sản phẩm của xã hội phân chia thành giai cấp Chính trị là: “Những mối quan hệgiữa các giai cấp, các tầng lớp với Nhà nước và Chính phủ, lĩnh vực những mối quan hệ giữa tất

cả các giai cấp với nhau (6)

Trong xã hội có giai cấp đối kháng, bao giờ cũng có hai giai cấp cơ bản: giai cấp thống trị vàgiai cấp bị trị Giai cấp thống trị là giai cấp làm chủ điều kiện vật chất của sản xuất, chi phối quátrình sản xuất, do đó làm chủ các mặt khác của đời sống xã hội Giai cấp bị trị là giai cấp bị phụthuộc vào hệ thống sản xuất của giai cấp thống trị, mất quyền làm chủ về kinh tế, do đó mấtquyền làm chủ về các mặt khác của đời sống xã hội Do đối lập về lợi ích kinh tế của các giai

cấp Chính trị, chính là cuộc đấu tranh giai cấp vì những lợi ích kinh tế, do đó, chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế Để bảo vệ lợi ích của mình, giai cấp thống trị phải tổ chức ra bộ máy

thống trị, đó là Nhà nước Ngược lại, giai cấp bị trị, để giành lại lợi ích về mình, đã đấu tranhchống lại quyền lực chính trị của giai cấp thống trị, lật đổ nền thống trị đó bằng hành động cách

mạng, giành lấy quyền thống trị Do đó chính trị chính là quyền thống trị của một giai cấp trong

xã hội bằng Nhà nước

Như vậy, chính trị là toàn bộ hoạt động của các giai cấp trong xã hội, trong việc đấu tranh

để giành quyền lợi cho giai cấp mình trước hết là vấn đề giành và giữ chính quyền Nhà nước;hoạt động chính trị, đấu tranh chính trị

Giai cấp và dân tộc có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và chi phối lẫn nhau Tuy nhiên mốiquan hệ về lợi ích giữa giai cấp và dân tộc biểu hiện ra hết sức khác nhau do lợi ích của các giaicấp khác nhau Bản chất của giai cấp tư sản là tư hữu bóc lột, do đó sự thống nhất giữa lợi íchgiai cấp và lợi ích dân tộc chỉ có tính chất tạm thời trong chừng mực làm cho giai cấp tư sảnvươn lên trở thành giai cấp thống trị, sau đó sự đối lập giữa hai lợi ích đó ngày càng phát triểnsâu sắc, quyết liệt Giai cấp vô sản là giai cấp cách mạng, có sứ mện lịch sử, đào huyệt chôn chủnghĩa tư bản, xây dựng một xã hội mới tốt đẹp không còn giai cấp, không còn áp bức bóc lột.Giai cấp vô sản không thể giải phóng mình nếu không đồng thời giải phóng toàn xã hội khỏi mọi

áp bức, mọi sự phân chia thành giai cấp Do đó giữa lợi ích của giai cấp vô sản và lợi ích củadân tộc luôn luôn có sự thống nhất

Vì vậy, chính trị không chỉ là đấu tranh giai cấp mà còn là đấu tranh dân tộc Chính là biểuhiện của những lợi ích căn bản của giai cấp và của quan hệ giữa các giai cấp, đồng thời biểuhiện quan hệ giữa các dân tộc

Chính trị là một hiện tượng lịch sử Trên lập trường duy vật về lịch sử C Mác đã khẳng địnhrằng:

1 “Sự tồn tại của các giai cấp chỉ gắn liền với những giai đoạn phát triển nhất định của sảnxuất”

2 Cuộc đấu tranh giai cấp nhất thiết sẽ dẫn đến chuyên chính vô sản

3 Bản thân nền chuyên chính vô sản này chỉ là bước quá độ tiến tới thủ tiêu tất cả mọi giaicấp và tiến tới một xã hội không còn giai cấp (3)

Như vậy, giai cấp, chính trị là những hiện tượng lịch sử Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sảnchống lại giai cấp tư sản là cuộc đấu tranh giai cấp cuối cùng trong lịch sử Cuộc đấu tranh đó tấtyếu sẽ dẫn đến một nền chính trị mới, đó là chuyên chính vô sản Chuyên chính vô sản chỉ làhình thức chính trị qúa độ nhằm xoá bỏ mọi chế độ xã hội có áp bức, bóc lột, xây dựng một xãhội mới tốt đẹp không còn giai cấp, không còn bóc lột, bất công, đó là xã hội chủ nghĩa, cộng sảnchủ nghĩa

Chính trị của Đảng ta là chính trị của giai cấp vô sản Mục tiêu lý tưởng phấn đấu của Đảng

là vì độc lập tự do của Tô quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân

Đảng ta quyết tâm xây dựng nước Việt Nam trở thành một nước xã hội chủ nghĩa: dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thếgiới vì hoà bình, độc lập, dân chủ và tiến bộ xã hội Kiên định với mục tiêu lý tưởng của mình,ngày nay Đảng ta đã đề ra đường lối đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo định hướng xãhội chủ nghĩa Cương lĩnh “Xây dựng đất nước trong thời kỳ qúa độ lên chủ nghĩa xã hội” củaĐảng, đã chỉ rõ những đặc trưng cơ bản của mô hình chủ nghĩa xã hội Việt nam mà chúng ta xây

dựng, những phương hướng chính trị, khẳng định dứt khoát cách mạng nước ta phải tiếp tục tiếnliên theo con đường xã hộ chủ nghĩa mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn.

Quân đội ta là quân đội nhân dân cách mạng, mang bản chất của giai cấp công nhân, dưới

sự lãnh đạo của Đảng Do đó chính trị của quân đội là chính trị của giai cấp công nhân và củadân tộc Việt Nam trên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội, là chính trị của Đảng, chiến đấu vìmục tiêu lý tưởng của Đảng Chính trị của quân đội được biểu hiện tập trung ở bản chất truyềnthống của quân đội, luôn “trung với Nước”, “trung với Đảng”, “hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu

hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khókhăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” (19)

Tuy nhiên, quân đội là một tổ chức đặc thù- tổ chức quân sự, do đó, chính trị của quân đội

là chính trị- quân sự Chính trị đó được thể hiện ở chức năng là một đội quân chiến đấu, một độiquân công tác, một đội quân sản xuất mà Đảng, Nhà nước ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xácđịnh cho quân đội- Chính trị đó đòi hỏi quân đọi trước hết phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối,trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản Việt Nam, phải có trình độ giác ngộ mục tiêu lý tưởngcách mạng, bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định lập trường giai cấp công nhân, ý chí chiếnđấu kiên cường một lòng một dạ trung thành với Đảng, với Tổ quốc và với nhân dân Chính trị đóyêu cầu mỗi quân nhân phải có đạo đức cách mạng trong sáng, ý thức tổ chức kỷ luật nghiêmminh “quân lệnh như sơn”, ở tinh thần cảnh giác cách mạng sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độclập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân Chính trị đó đòi hỏi quânđội phải gắn bó với nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh thường căn dặn, quân đội ta là quân độinhân dân, có nhân dân là tất cả, phải chăm lo vận động giúp đỡ nhân dân: “Dân khí mạnh thìquân lính nào, súng đạn nào cũng không chống lại nổi” (14)

Xây dựng quân đội về chính trị ngày nay đòi hỏi phải không ngừng củng cố và tăng cườngbản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc cho quân đội; củng cố và tăng cường

sự lãnh đạo tuy?t đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Cộng sản đối với quân đội, quán triệt chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu mới, quân đội cách mạngcủa dân, do dân, vì dân; không ngừng bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất chính trị- đạo đức củangười quân nhân cách mạng, giữa vững và phát triển những mối quan hệ bản chất của quân đội

“trung với Nước”, “trung với Đảng”, “hiếu với dân”, tăng cường đoàn kết quân dân, đoàn kếtthống nhất trong nội bộ quân đội, đoàn kết quốc tế

Quân đội ta là quân đội nhân dân cách mạng, quân đội kiểu mới của giai cấp công nhândưới sự lãnh đạo của Đảng Do đó việc tăng cường và củng cố bản chất giai cấp công nhân, tínhnhân dân và tính dân tộc cho quân đội là vấn đề có ý nghĩa hàng đầu trong nhiệm vụ xây dựngquân đội về chính trị

Sinh ra ở một nước thuộc địa, nửa phong kiến quân đội ta bao gồm những con em củanhân dân lao động của các dân tộc Việt Nam, quân đội ta hiểu sâu sắc nỗi cơ cực của người dân

mất nước, bị đế quốc, thực dân phong kiến áp bức bóc lột, từ đó đã đồng cam cộng khổ cùngnhân dân các dân tộc, dũng cảm chiến đấu để giành lại đời sống ấm no, tự do hạnh phúc chonhân dân Quan hệ máu thịt, quan hệ cá, nước giữa quân đội và nhân dân ngày càng được củng

cố phát triển, và trở thành bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội ta Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã thường xuyên quan tâm, đặc biệt coi trọng xậy dựng cái “nền nhân dân” cho quân đội Ngườicoi đó là cội nguồn tạo lên sức mạnh vô địch của quân đội Trưởng thành lên từ các cuộc cáchmạng giải phóng dân tộc, từ cuộc chiến tranh nhân dân phát triển ở trình độ cao đã làm cho quânđội ta không chỉ có mối quan hệ gắn bó với nhân dân mà còn có mối quan hệ gắn bó với cả dântộc Vì vậy, bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc họp thành một thể thốngnhất không thể tách rời trong bản chất cachs mạng của quân đội ta

Nội dung xây dựng quân đội về chính trị rất phong phú, toàn diện, bao gồm: lập trường, bảnchất chính trị, ý thức chính trị, củng cố và tăng cường các tổ chức chính trị và mặt chính trị trongcác tổ chức và các mối quan hẹe xã hội của quân đội Trong tình hình hiện nay, để xây dựngquân đội vững mạnh về chính trị, cần tập trung vào những vấn đề cơ bản sau:

- Quán triệt sâu sắc và phổ cập rộng rãi hệ tư tưởng chính trị của Đảng cho quân đội Hệ tư

tưởng chính trị của Đảng là hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân, là chủ nghĩa Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Hệ tư tưởng chính trị của Đảng là cốt lõi trong bản chất giai cấpcông nhân của quân đội Do đó, việc truyền bá hệ tư tưởng chính trị của Đảng cho quân đội làvấn đề có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với việc xây dựng quân đội về chính trị Truyền bá hệ

Mác-tư Mác-tưởng chính trị của Đảng cho quân đội không thể là một quá trình tự phát, là sự áp đặt mộtcách duy ý chí, mà là một quá trình giáo dục công phu, tích cực chủ động Nó còn là quá trìnhđấu tranh kiên quyết chống lại mọi sự ảnh hưởng của ý thức hệ tư sản, những luận điểm phảnđộng đỏi “phi ý thực hệ” để bảo vệ hệ tư tưởng chính trị của Đảng Sự giác ngộ hệ tư tưởngchính trị của Đảng là cơ sở để nâng cao bản lĩnh chính trị vững vàng cho quân đội, giúp cho cán

bộ chiến sỹ có khả năng chủ động ứng sử đúng đắn các vấn đề chính trị, thực tiễn phức tạp phùhợp với quan điểm của Đảng Sự giác ngộ hệ tư tưởng chính trị của Đảng còn là một động lựctinh thần mạnh mẽ, là cơ sở để nhình thành các phẩm chất chính trị, đạo đức, ý thức tổ chức kỷluật nghiêm minh, tinh thần chiến đấu dũng cảm, kiên cường của cán bộ chiến sỹ Vì vậy, việcquán triệt sâu sắc và phổ cập rộng rãi hệ tư tưởng chính trị của Đảng là một vấn đề rất cơ bảntrong nội dung xây dựng quân đội về chính trị, nhất là trong bối cảnh tình hình chính trị trên thếgiới và trong nước đang có nhiều diễn biến phức tạp như hiện nay

- Thường xuyên chăm lo xây dựng tổ chức, đặc biệt là các tổ chức chính trị vững mạnh theo nguyên tắc tổ chức quân đội kiểu mới của Lê-nin Nguyên tắc tổ chức quân đội kiểu mới trước

hết đòi hỏi Đảng Cộng sản phải lãnh đạo chặt chẽ quân đội, thực hiện nghiêm túc chế độ côngtác Đảng-công tác chính trị, chế độ chính trị viên Vì vậy, thường xuyên chăm lo xây dựng Đảng

bộ quân đội trong sạch vững mạnh, bồi dưỡng nâng cao trình độ lãnh đạo của tổ chức Đảng các

cấp, đặc biệt là tổ chức cơ sở Đảng là một yêu cầu rất cơ bản của nội dung xây dựng quân đội

về chính trị, là vấn đề có ý nghĩa quyết định sức mạnh chính trị của quân đội Mặt khác, để thựchiện nghiêm túc có hiệu quả chế độ công tác Đảng- công tác chính trị, chế độ chính trị viên phảithực sự coi trọng việc củng cố, kiện toàn hệ thống cơ quan chính trị, đội ngũ cán bộ chính trị cáccấp- Đó là những lực lượng nòng cốt trong việc tổ chức thực hiện sự lãnh đạo của Đảng đối vớiquân đôị, lực lượng nòng cốt trong xây dựng các tổ chức quần chúng vững mạnh, như tổ chứcĐoàn thanh nhiên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội đồng quân nhân, Công đoàn Đó là những lựclượng trực tiếp thực hiện đường lối chính trị, quân sự, các chủ trương chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ của quân đội

Các tổ chức trong quân đội vững mạnh làm cho chất lượng chính trị của quân đội đượcnâng cao, sức mạnh chính trị của quân đội được củng cố và phát triển Vì vậy việc thường xuyênchăm lo xây dựng tổ chức vững mạnh trước hết là tổ chức Đảng, tổ chức cơ quan chính trị làmột vấn đề rất cơ bản của nội dung xây dựng quân đội về chính trị

- Xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, đủ số lượng, có chất lượng cao đặc biệt là đội ngũ cán bộ chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của quân đội trong tình hình mới Đội ngũ cán bộ có vị

trí vai trò rất quan trọng, trực tiếp quyết định thành bại trong việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụcủa quân đội và xây dựng quân đội về mọi mặt Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở, cán bộ

là cái “gốc”, muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém Người yêu cầu cán

bộ phải có đức, có tài, phải là người lãnh đạo, người đầy tớ trung thành của nhân dân: “Trongquân đội cách mạng, cán bộ phải làm gương mẫu, phải chăm lo đời sống tinh thần, vật chất củachiến sỹ, phải gương mẫu học tập và giữ nghiêm kỷ luật” (19)

Trong quân đội ta đại đa số cán bộ là đảng viên của Đảng Trong đảng bộ quân đội có tớitrên 90% đảng viên là cán bộ (71) Do đó thực chất xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh là xâydựng đội ngũ đảng viên, xây dựng đảng bộ quân đội vững mạnh

Ngày nay trước yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới, đòi hỏi phải xây dựng độingũ cán bộ thành lực lượng nòng cốt, vững chắc đủ sức xây dựng quân đội nhân dân thực sựcách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ trongmọi tình huống Phải coi công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ là một trong những nhiệm

vụ trung tâm hàng đầu trong xây dựng quân đội, đặc biệt là xây dựng quân đội về chính trị trongtình hình hiện nay Đội ngũ cán bộ đó phải có cơ cấu đồng bộ, số lượng hợp lý và có chất lượngcao, cả về chính trị, quân sự, cả về chuyên môn, kỹ thuật và nhiều mặt khác đáp ứng yêu cầucủa quân đội trong thời kỳ đổi mới KHông chỉ với cán bộ chính trị, mà cả cán bộ quân sự,chuyên môn kỹ thuật, đều yêu cầu trước hết phải có phẩm chất chính trị, bản lĩnh chính trị, giácngộ chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị, quân sự hiện nay (44)

Cần nhanh chóng khắc phục tình trạng mất cân đối giữa cán bộ quân sự, chuyên môn kỹthuật với cán bộ chính trị Đặc biệt coi trọng việc kiện toàn đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ

chính trị, không để tình trạng cán bộ cơ sởe vừa yếu, vừa thiếu kéo dài như những năm vừa qualàm ảnh hưởng tới sức mạnh chiến đấu của quân đội.

Xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh là khâu then chốt để xây dựng quân đội về mọi mặt,nhất là xây dựng quân đội về chính trị Do đó cần đổi mới công tác cán bộ, độ ngũ làm công táccán bộ Xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh phải là trách nhiệm của tập thể các cấp uỷ Đảng,cán bộ chủ trì, cán bộ chỉ huy quân sự, chính trị và cơ quan chính trị các cấp trong quân đội.Xây dựng quân đội về chính trị là một nguyên tắc căn bản trong xây dựng quân đội cáchmạng Khoa học quân sự Mác –Lênin và tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng,trước đây và hiện nay, lực lượng quyết định trong chiến tranh bao giờ cũng vẫn là nhân tố conngười Tất nhiên đó là những con người có trình độ giác ngộ chính trị, thấm nhuần mục tiêu lýtưởng cách mạng, có tinh thần, tâm lý chiến đấu vững vàng, sẵn sàng xả thân, hy sinh vì mụcđích chính trị cao cả, vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhândân Đó là những con người có trình độ hiểu biết, có kiến thức khoa học kỹ thuật, thành thạotrong việc sử dụng các lôại binh khí kỹ thuật Vũ khí kỹ thuật chỉ có thể phát huy được sức mạnhkhi nằm trong tay những con người có giác ngộ, có tinh thần và trình độ chiến đấu cao Chủnghĩa Mác-Lênin và tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh còn khẳng định rằng, chiến tranh ở mọi thờiđại bao giờ cũng là sự thử thách toàn diện đói với một chế độ xã hội Trong đó nhân tố chính trị

là nhân tố quan trọng nhất, chi phối, quyết định toàn bộ tiến trình và kết cục của chiến tranh.Nhân tố chính trị đã trở thành một động lực mạnh mẽ, tác động vào tình thần quyết tâm chiếnđấu của người cán bộ, chiến sỹ, trực tiếp quyết định thanh, bại của mỗi cuộc chiến tranh V.I.Lê-nin đã từng khẳng định rằng : “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tuỳ thuộc vàotinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường Lòng tin vào cuộc chiến tranh chínhnghĩa, sự giác ngộ rằng cần phải hy sinh đời mình cho hạnh phúc của những anh em, là yếu tốnâng cao tinh thần binh sỹ và làm cho họ chịu đựng được những khó khăn chưa từng thấy Việcquần chúng nhận thức được mục đích và nguyên nhân của chiến tranh có một tầm quan trọng tolớn và đó là sự bảo đảm cho thắng lợi.” (13)

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, sức mạnh chiến đấu của quân đội là tổng thể các nhân tố vật chất và nhân tố tinh thần, quyết định trạng thái và năng lực thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu của quân đội Sức mạnh chiến đấu đó được

tạo thành bởi các yếu tố cơ bản có mối quan hệ biện chứng với nhau: số lượng bộ đội, số lượngcác binh đội, binh đoàn, các phẩm chất chính trị, đạo đức, kỷ luật; số lượng và chất lượng vũ khí,

kỹ thuật, cơ cấu tổ chức quân sự, trình độ tổ chức chỉ huy của cán bộ, trình độ khoa học, nghệthuật quân sự Như vậy sức mạnh chiến đấu của quân đội là sức mạnh tổng hợp Đó là sự kếthợp biện chứng giữa các yếu tố, con người và vũ khí, chính trị và kỹ thuật, tư tưởng và tổ chức,

số lượng và chất lượng Trong đó yếu tố con người với trình độ chính trị cao giữ vai trò rất quyếtđịnh Chính trị có vai trò rất quan trọng, định hướng toàn bộ các hoạt động của bộ đội cho phù

hợp với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn Chính trị còn có khả năng thẩm thấu,liên kết chặt chẽ các yếu tố tạo thành sức mạnh chiến đấu tổng hợp của quân đội Do đó vấn đềtrọng tâm trong xây dựng sức mạnh chiến đấu của quân đội là xây dựng phát huy nhân tố conngười.

Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội kiểu mới của gia cấp công nhân, của nhân dânViệt Nam, do Đảng Cộng sản Việt nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo, giáo dục Quân đội đónhất thiết phải lấy chính trị làm “gốc” Chủ tịch Hồ chí Minh chỉ rõ: “quân sự mà không có chính trịnhư cây không có gốc, vô dụng lại có hại” (19) Chính trị là yếu tố quyết định sự trưởng thành

và lớn mạnh của quân đội ta.Xây dựng quân đội về chính trị là tư tưởng chỉ đạo cơ bản, xuyênsuốt của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá trình tổ chức, giáo dục, rèn luyện quân đội

ta Chính vì vậy Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rèn luyện quân đội ta Chính vì vậy Đảng ta

và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt quan tâm chăm lo xây dựng quân đội về chính trị Đó là vấn

đề có ý nghĩa quyết định bảo đảm cho quân đội ta trở thành lực lượng chiến đấu, lực lượngchính trị tin cậy của Đảng và Nhà nước ta, một quân đội thực sự của dân, do dân, vì dây, mangbản chất của giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc

Ngay từ đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định: “Tổ chức ra quân đội công nông”, chuẩn bịlực lượng cho tổng khởi nghĩa, Người không ngừng quan tâm xây dựng lực lượng cách mạng, từlực lượng chính trị mà tiến tới lực lượng vũ trang, gắn chính trị với quân sự Trong “Chỉ thị thànhlập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, nghĩa là chính trị trọng hơn quân sự Nó là độituyên truyền Vì muốn hành động có kết quả về quân sự, nguyên tắc chính là nguyên tắc tậptrung lực lượng, cho nên theo chỉ thị mới của đoàn thể, sẽ chọn trong hàng ngũ những đội dukích Cao- Bắc- Lạng, số cán bộ và đội viên kiên quyết, hăng hái nhất và sẽ tập trung một phần lớn vũ khí để lập ra đội chủ lực” (19)

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi quân đội phải có trình độ giác ngộ mục tiêu lý tưởng cáchmạng, bản lĩnh chính trị vững vàng, ý chí chiến đấu kiên cường, luôn trung với Nước, trung vớiĐảng, và hiếu với dân Chính trị của quân đội không chỉ biểu hiện ở ý thức chính trị mà còn đượcbiểu hiện ra cụ thể ở tác phong quân nhân, ở hành động cách mạng tích cực, kiên quyết trongchấp hành mọi chủ trương, chính sách, mọi nhiệm vụ xây dựng, chiến đấu của quân đội Để xâydựng quân đội vững mạnh về chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn nhắc nhở quân đội phảikhông ngừng học tập, nâng cao giác ngộ cách mạng, phải có hành động cách mạng tích cực,thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, của Nhà nước và các nhiệm vụđược giao cho Người chỉ rõ: “Học tập chính cương, chính sách của Đảng cho hiểu và làm đúng,tức là thực hành chủ nghĩa Mác-Lênin Riêng về các chú, chính trị biểu hiện ra trong lúc đánhgiặc Học chính cương, chính sáhc rồi thì phải thực hiện Nếu thuộc lầu mà không biết đánh giặcthì vô dụng” (19)

Yếu tố chính trị chỉ được phát huy trên cơ sở liên kết chặt chẽ với các yếu tố khác, trongcác hoạt động của quân đội, trong giải quyết các mối quan hệ cơ bản của quân đội Quân đội đóivới Nước, với Đảng, quân đội với nhân dân và quan hệ nội bộ quân đội Trong đó có nội dung rấtquan trọng thường xuyên thể hiện sự quan tâm đến yếu tố con người Do đó Chủ tịch Hồ ChíMinh luôn nhắc nhở phải chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội Người nói: “Nếuanh em tư tưởng vững vàng, chính trị vững, kỷ luật khá, thân thể khoẻ mạnh thì nhất định thắng.Trái lại, nếu anh em chính trị khá, nhưng quân sự kém, hoặc chính trị, quân sự đều khá, nhưngthân thể yếu đuối thì cũng không thắng được” (19) Người căn dặn: “Từ tiểu đội trưởng trở lên,

từ tổng tư lệnh trở xuống, phải săn sóc đời sống vật chất, tinh thần của đội viên, phải xem độiviên ăn uống như thế nào, phải hiểu nguyện vọng và thắc mắc của đội viên” (19) Người cònnhắc nhở, bộ đội cũng phải sản xuất tự túc một phần và thực hành tiết kiệm để đỡ phần đónggóp của nhân dân

Quân đội ta, nhờ có chính trị vững mạnh mà đã không ngừng trưởng thành và lớn mạnhnhư ngày nay Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống đếquốc Mỹ xâm lược, mặc dù về trang bị vũ khí, kỹ thuật quân đội ta có phần kém hơn địch, songnhờ có giác ngộ chính trị cao, nhờ có tinh thần chiến đấu dũng cảm thông minh, sáng tạo củacán bộ, chiến sỹ mà quân đội ta đã vượt qua muôn vàn thử thách, khắc phục mọi thiếu thốn vậtchất, lập lên nhiều chiến công hiển hách Ngay từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến toànquốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận định rằng: “Tuy khí giới ta còn kém, kinh nghiệm ta còn ít,nhưng lòng kiên quyết, chí hy sinh của tướng sỹ ta đem tinh thần mà thắng vật chất, hàng nghìn

vị tướng sỹ ta đã lập những chiến công oanh liệt, vẻ vang, có thể nói là kinh trời động đất” (19)Ngày nay, trong tình hình chính trị trên thế giới và trong nước đang có nhiều diễn biến phứctạp, quân đội ta đã có nhiều cố gắng, củng cố được vững vàng, ổn định về chính trị Sự ổn định

về chính trị của quân đội đã góp phàn giữ vững ổn định về chính trị chung của đất nước làm thấtbại từng bước âm mưu phá hoại cách mạng của các thế lực thù địch

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh rằng, đối với một quân đội cách mạng, dù được trang bị vũkhí, kỹ thuật hiện đại, được huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật chu đáo vẫn có thể bị tê liệt, mất sứcchiến đấu, nếu quân đội đó mất phương hướng chính trị giai cấp Sự tan rã nhanh chóng củachế độ xã hội chủ nghĩa hiện thực ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu là một bàihọc lớn của “phi chính trị hoá quân đội” Những người lãnh đạo đảng, Nhà nước ở đó, đã mắcphải những sai lầm nghiêm trọng về chính trị trong thời kỳ cải tổ như tổ, như đã xoá bỏ các tổchức Đảng Cộng sản trong quân đội, xoá bỏ cơ quan chính trị từ trên xuống dưới, thậm chí cónơi còn cấm quân nhân tham gia các hoạt động chính trị, tách quân đội khỏi chính trị của ĐảngCộng sản Những hành động sai lầm ấy đã nhanh chóng biến quân đội cách mạng thành nhữngđội quân chuyên nghiệp dưới sự điều hành trực tiếp của Chính phủ không do Đảng Cộng sảnlãnh đạo Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ở Cộng hoà dân chủ Đức trước khi thống nhất vào cộng

hoà liên bang Đức là một linh mục Ở Hung- ga- ri, tư lệnh quân đội chịu trách nhiệm trực tiếptrước Chủ tịch nước (37).

Như vậy ở các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô trong thời kỳ cải tổ, ĐảngCộng sản đã mất quyền lãnh đạo chính trị trong xã hội trong quân đội, làm cho quân đội mấtphương hướng chính trị, mất mục tiêu chiến đấu Lợi dụng tình trạng đó, các thế lực thù địch đãnhanh chóng lôi cuốn quân đội vốn là quân đội xã hội chủ nghĩa đi theo chính trị phản động củagiai cấp tư sản, tạo điều kiện thuận lợi để chúng thực hiện mưu đồ chính trị phản động là tấncông các Đảng Cộng sản, làm sụp đổ các Đảng Cộng sản và các Nhà nước xã hội chủ nghĩa

Từ những vấn đề lý luận và thực tiễn trên đây, một lần nữa cần khẳng định rằng, xây dựng quân đội về chính trị luôn luôn là một nguyên tắc cơ bản đối với một quân đội cách mạng Do đó

luận điểm “phi chính trị hoá quân đội” chỉ là một luận điểm phản động, phản khoa học Chính trịcủa quân đội tồn tại có cơ sở khách quan Quân đội bao giờ cũng là công cụ bạo lực của một giaicấp, một Nhà nước nhất định Chính trị của quân đội do giai cấp, Nhà nước tổ chức ra và quyđịnh nó Các giai cấp bóc lột, cùng các nhà tư tưởng của họ luôn luôn tìm cách che giấu bản chấtchính trị phản động trong quân đội của các giai cấp bóc lột Giai cấp tư sản cố tình che giấuchính trị của quân đội họ, vì chính trị của họ chống lại lợi ích của nhân dân Nếu nhân dân ủng

hộ Đặc biệt làm nếu quân đội của họ sẽ không được nhân dân ủng hộ Đặc biệt là, nếu quân độicủa họ, hiểu rõ mục đích chống lại nhân dân, nghĩa là chống lại chính những người thân thiết của

họ, sẽ làm cho quân đội nhụt ý chí chiến đấu, thậm chí sẽ dẫn tới những cuộc phản chiến V.I.Lê-nin đã nhận xét rằng: “Một vua Phổ thế kỷ XVIII đã nói một câu rất thông minh: “Nếu quân línhcủa chúng ta hiểu tại sao chúng ta đánh nhau, thì chúng ta sẽ không thể tiến hành được mộtcuộc chiến tranh nào cả” (11)

Trong tình hình chính trị phức tạp như hiện nay, quân đội ta cần đề cao cảnh giác, kiênquyết đập ta những luận điểm phản động, đòi “phi chính trị hoá quân đội”, “không lôi kéo quânđội vào chính trị” của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch Thực chất của những luận điểmnày là đòi phi chính trị của giai cấp vô sản trong quân đội xã hội chủ nghĩa, tách quân đội ra khỏi

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, hòng làm vô hiệu hoá quân đội vô sản Những luận điểm này

đã từng làm tan rã quân đội một số nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô trước đây.Trong tình hình hiện nay, hơn bao giờ hết, chúng ta cần ghi nhớ lời dạy của V.I.Lê nin: “Quân độikhông thể và không nên trung lập Không lôi kéo quân đội vào chính trị, đó là khẩu hiệu của bọntôi tớ, giả nhâ, giả nghĩa của giai cấp tư sản” (7) và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốnđánh thắng Pháp- Nhật, ta phải có quần chúng giác ngộ chính trị, trong điều kiện quân địch mạnhhơn quân đội ta gấp bội về quân số và trang bị vũ khí đã chứng minh chân lý đó

I.1.2 Những yêu cầu mới cấp bách của nhiệm vụ xây dựng quân đội ta về chính trị hiện nay

Ngày nay đất nước ta đã bước vào giai đoạn cách mạng mới, xây dựng và bảovệ Tổ quốctheo định hướng xã hội chủ nghĩa Trong tình hình mới, nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị

đã được coi trọng và có những phát triển mới Vì vậy hiện nay quân đội ta vẫn vững vàng và ổnđọnh về chính trị Tuy nhiên trước yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ của quân đội tronggiai đoạn cách mạng mới, quân đội ta còn bộc lộ nhiều yếu kém về chính trị Lợi dụng tình hìnhchính trị trên thế giới đang có nhiều diễn biến phức tạp; tình hình kinh tế – xã hội nước ta cònđang gặp khó khăn; đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội còn nhiều thiếu thốn, chủ nghĩa đếquốc, chủ nghĩa cơ hội xét lại và các thế lực thù địch đã và đang tìm mọi cách công kích, chốngphá quân đội tan một cách quyết liệt về chính trị- tư tưởng bằng thủ đoạn “diễn biến hoà bình”.Trước tình hình đó, không ít cán bộ, chiến sỹ ta đã chao đảo, dao động về chính trị tư tưởng.Ởmức độ khác nhau đã giảm sút ý chí chiến đấu, nhiệt tình cách mạng, phai nhạt lý tưởng, giảmsút niềm tin vào thắng lợi của công cuộc đổi mới theo con đường xã hội chủ nghĩa (Điều tra tạimột trung đoàn bộ binh năm 1994, trong số 500 quân nhân được điều tra có 40% rất tin vàothắng lợi của công cuộc đổi mới, 50% cho rằng cần thiết phải đổi mới, nhưng niềm tin chưa thậtvững chắc, còn 10% không tin hoặc lúng túng khó trả lời Cũng với số quân nhân được điều tratrên, thật tin vào thắng lợi của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội có 30%, 50% cho rằng đi lênchủ nghĩa xã hội được nhưng rất khó khăn Số 20% còn lại lúng túng khó trả lời hoặc cho rằngkhó giữ vững được định hướng xã hội chủ nghĩa trong tình hình hiện nay)

Hiện tượng thiếu yên tâm gắn bó với quân đội, làm việc cầm chừng thiếu chí tiến thủ tươngđối phổ biến Điều tra tại một đơn vị có tới trên 50% số quân nhân cho rằng, trong tình hình hiệnnay chỉ cần làm việc, hoàn thành nhiệm vụ ở mức độ trung bình, trên không chê, dưới khôngtrách Tác động của cơ chế thị trường vào quân đội đã nẩy sinh tình trạng tính toán thiệt hơngiữa nghiã vụ và quyền lợi, giữa các ngành nghề trong quân đội Phần đông cán bộ chiến sỹthích lựa chọn ngành nghề hậu cần, kỹ thuật để có điều kiện bảo đảm cho cuộc sống dễ dànghơn Số có nguyện vọng lựa chọn vào ngành chính trị, quân sự chung chiếm tỷ lệ rất thấp Đặcbiệt số lựa chọn vào chuyên ngành chính trị càng ít hơn Hiện nay có tình trạng thí sinh thi vàocác trường sỹ quan quân đội rất đông Điều đó không chỉ từ động cơ yêu m ến quân đội, vinh dự

tự hào được đứng vào hàng ngũ sỹ quan để trực tiếp góp phần trách nhiệm xây dựng quân đôịlâu dài, mà phần lớn từ động cơ được nuôi ăn học, khi tốt nghiệp có công ăn việc làm, có đờisống ổn định; trong điều kiện thi vào các trường đại học ngoài quân đội rất khó khăn, vả lại, saukhi tốt nghiệp đại học, việc tìm kiếm công việc phải là dễ dàng Những biểu hiện tiêu cực vềchính trị tư tưởng đã dẫn tới những hành vi rất tiêu cực Một số cán bộ, chiến sỹ đã thoái hoábiến chất, sa đoạ, tự do vô kỷ luật, tham nhũng, thu vén cá nhân gây tác hại xấu Có cán bộ,đảng viên đã bỏ ngũ Một sốt ít đang vien đã xin ra Đảng, khi về nghỉ hưu đã không nhận giấysinh hoạt Đảng, về địa phương không nộp giấy chuyển Đảng (71)

Trong đảng bộ quân đội, điều cần quan tâm là những tổ chức và đảng viên thực sự tiênphong gương mẫu có sức chiến đấu cao không nhiều Tình trạng thiếu dân chủ, mất đoàn kết nội

bộ lại có biểu hiện tăng (45)

Những biểu hiện non kém về chính trị của một số cán bộ, chiến sỹ, một số cơ sở Đảngchứng tỏ chất lượng chính trị của quân đội chưa ngang tầm với nhiệm vụ của quân đội hiện nay.Xây dựng quân đội về chính trị trong mỗi giai đoạn lịch sử đều có những yêu cầu cụ thể, dobối cảnh lịch sử, do điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội, do yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụquân đội và do nhu cầu phát triển của bản thân quân đội quy định Ngày nay chúng ta xây dựngquân đội về chính trị trong bối cảnh thế giới và trong nước khác với các giai đoạn trước, trongnhững điều kiện phức tạp hơn, nhiều vấn đề mới mẻ đặt ra không còn giống như các giai đoạntrước đấy Xuất phát từ bối cảnh lịch sử mới, từ yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân

đội, từ thực trạng và nhu cầu phát triển của quân đội trong giai đoạn cách mạng mới, đòi hỏi phải xây dựng quân đội ta tinh nhuệ về chính trị, thực sự trở thành lực lượng chính trị vững mạnh, trung thành tin cậy của Đảng, Nhà nước và của nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong tình hình hiện nay

Ngày nay, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của quân đội đã đặt ra những yêucầu mới và nội dung mới Điều đó bắt nguồn từ sự thay đổi chiến lược của chủ nghĩa đế quốc vàcác thế lực thù địch Trước đây chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tấn công và thôn tínhcác nước xã hội chủ nghĩa chủ yếu bằng chiến tranh vũ trang xâm lược Nay do tương quan lựclượng giữa cách mạng và phản cách mạng trên thế giới bất lợi cho chủ nghĩa xã hội, xu thế đốithoại, quốc tế hoá về kinh tế có chiều hướng phát triển, chủ nghĩa đế quốc và các lực lượngphản động trên thế giới tấn công các nước xã hội chủ nghĩa chủ yếu bằng “diễn biến hoà bình”kết hợp với việc chuẩn bị tiến hành chiến tranh khi có thời cơ Trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc,quân đội phải đương đầu với các thế lực thù địch bên ngoài và bên trong, đương đầu với cả các

tệ nạn xã hội mới nẩy sinh trong quá trình xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc của quân đội ngày nay gắn liền với bảo vệ đường lối chính trịcủa Đảng, bảo vệ Đảng, bảo vệ hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa, bảo vệ chế độ xã hội chủnghĩa, bảo vệ nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, bảo vệ sự nghiệp đổi mới theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta

Trước yêu cầu mới của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, đòi hỏi quân đội không chỉ là một đội quân tinh nhuệ trên mặt trận đấu tranh vũ trang mà còn phải là một đội quân tinh nhuệ trên mặt trận đấu tranh chính trị tư tưởng văn hoá Quân đội ta không những phải là một đội quân chiến đấu giỏi, mà còn là một đội quân công tác giỏi, một đội quân chính trị, một lực lượng chính trị vững mạnh để xây dựng và bảo vệ chế độ mới Quân đội phải luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng đập

tan mọi âm mưu thủ đoạn “diễn biến hoà bình’ của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch,bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Vì vậy, đòi hỏi quân đội ta không những

phải có trình độ nhận thức đúng đắn về chính trị, nhạy bén về ý thức chính trị và nhiệm vụ chínhtrị mà còn có bản lĩnh chính trị vững vàng, có kinh nghiệm làm công tác quần chúng, xây dựng

cơ sở chính trị, có nghệ thuật, chủ động ứng xử linh hoạt mọi tình huống về chính trị phù hợp vớiquan điểm đường lối của Đảng Trong tình hình hiện nay để xây dựng quân đội vững mạnh vềchính trị, cần đáp ứng một số yêu cầu cơ bản, cấp bách sau:

- Nâng cao trình độ giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vững địnhhướng xã hội chủ nghĩa Đây là một yêu cầu cơ bản và cấp bách cuả nhiệm vụ xây dựng quânđội về chính trị hiện nay

Thời cuộc ngày nay đang có nhiều diễn biến phức tạp Sự sụp đổ của Liên Xô và các nước

xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đã đưa chủ nghĩa xã hội thế giới lâm vào tình trạng khủng hoảng,làm cho so sánh lực lượng giữa cách mạng và phản cách mạng trên thế giới bất lợi cho chủnghĩa xã hội Ở trong nước công cuộc đổi mới theo con đường xã hội chủ nghĩa đã đạt đượcnhững thành tựu quan trọng, nhưng đất nước ta vừa ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế –xã hội,còn đang gặp nhiều khó khăn; đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội còn nhiều thiếu thốn Chủnghĩa đế quốc, chủ nghĩa cơ hội xét lại và các thế lực thù địch ra sức phản kích, tiếp tục tiếncông vào các nước xã hội chủ nghĩa còn lại, trong đó Việt Nam được coi là một trọng điểm.Chúng sử dụng chiến lược “diễn biến hoà bình”, kết hợp bạo loạn lật đổ nhằm tiến tới làm sụp đổhoàn toàn các nước xã hội chủ nghĩa Trên lĩnh vực chính trị-tư tưởng, chúng tuyên truyền rùmbeng cái gọi là “tư duy chính trị mới”, rằng thời đại ngày nay là thời đại “phi hệ tư tưởng hoá”.Trắng trợn hơn, hoà vào bản đồng ca của chủ nghĩa chống cộng, chúng tuyên bố “sự sụp đổ củahọc thuyết Mác- Lê nin về chủ nghĩa xã hội”, “sự cáo chung của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩacộng sản” Bên cạnh việc vu cáo, xuyên tạc bản chất của chủa nghĩa Mác-Lê nin, chủ nghĩa xãhội, chúng đã hết lời ca ngợi chủ nghĩa tư bản Chúng cho rằng chủ nghĩa tư bản đang ở thời kỳthanh xuân, chủ nghĩa tư bản không chết mà lại đang phát triển Những luận điểm phản độngnày đã gây tác hại rất nguy hiểm tới lập trường, tư tưởng, tâm lý, tình cảm của cán bộ, chiến sỹ

ta Không ít cán bộ, chiến sỹ ta đã dao động về lập trường tư tưởng, thậm chí có người ngộ nhậnrằng, chủ nghĩa tư bản ngày nay đã thay đổi bản chất, hoài nghi tính ưu việt của chủ nghĩa xãhội Có người không thật tin ở sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta,thật sự dao động, hoài nghi trước những khó khăn, phức tạp, những tiêu cực sản sinh từ nềnkinh tế hàng hoá theo cơ chế thị trường trong bước đường đi lên

Trong bối cảnh như hiện nay, việc giáo dục, nâng cao trình độ giác ngộ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, làm cho hệ tư tưởng đó trở thành hệ tư tưởng chủ đạo trong đời sốngtinh thần của bộ đội, là vấn đề hết sức hệ trọng tới sự sống còn của cách mạng và của quân đội.Kiên định sự nghiệp đổi mới theo con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã lựa chọn là vấn đề có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong xây dựng quân đội về chính trị hiệnnay Đó là mục đích, là nguyên tắc của nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong

tình hình hiện nay Thực chất đó là cuộc đấu tranh tư tưởng, đấu tranh giai cấp hết sức quyếtliệt, phức tạp, vừa đấu tranh chống trả lại những luận điểm phản động của chủ nghĩa để quốc vàcác thế lực thù địch trong chiến lược “diễn biến hoà bình”, vừa đấu tranh với những nhận thức

mơ hồ, lệch lạc ngay trong nội bộ quân đội ta Vì vậy, việc giáo dục nâng cao trình độ giác ngộchủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, xét về tầmquan trọng và ý nghĩa thời sự của nó, thì đó là những yêu cầu mới, vừa cơ bản, vừa cấp báchđối với nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị trong giai đoạn cách mạng mới

- Nâng cao chất lượng chính trị của quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm

vụ của quân đội trong giai đoạn cách mạng mới Đây là một yêu cầu rất cấp bách của nhiệm vụ

xây dựng quân đội về chính trị hiện nay

Cùng với sự phát triển của tình hình và nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ của quân đội trongmỗi giai đoạn lịch sử, đòi hỏi chất lượng chính trị của quân đội cũng phải từng bước được nângcao Hiện nay, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc trên thế giới và trong nước đang diễn

ra hết sức phức tạp, quyết liệt, cuộc đấu tranh ý thức hệ cũng đang diễn ra gay gắt Trong tìnhhình chính trị phức tạp như hiện nay, đòi hỏi quân đội phải hết sức vững vàng về chính trị Cán

bộ, chiến sỹ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng được xây dựng trên lập trường cách mạng củagiai cấp công nhân Cán bộ chiến sỹ cần có sự giác ngộ về lý tưởng xã hội chủ nghĩa sâu sắc,tinh thần cảnh giác cách mạng, ý thức giai cấp sâu sắc, trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhândân, nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, tự lực tự cường, ý chí quyết chiến, quyết thắng, đoàn kếtthống nhất thành một khối để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ Yêu cầu quân đội phải có trình

độ chính trị cao, phải nhạy cảm về chính trị, đủ sức ứng xử, giải quyết đúng đắn các tình huốngchính trị, thực tiễn phức tạp, chủ động tiến công làm thất bại mọi âm mưu phá hoại cách mạng,phá hoại quân đội bằng thủ đoạn “diễn biến hoà bình” của địch Hiện nay, thực trạng chất lượngchính trị của quân đội còn có nhiều biểu hiện non kém, chưa ngang tầm với nhiệm vụ cách mạng

và nhiệm vụ của quân đội Do đó việc nâng cao chất lượng chính trị của quân đội ta trong giaiđoạn cách mạng hiện nay là một yêu cầu cấp bách

- Nâng cao vai trò của đảng bộ quân đội, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị Đây là một yêu

cầu cấp bách để xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình hiện nay

Xây dựng quân đội về chính trị là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, trong

đó Đảng bộ quân đội, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị đóng vai trò nòng cốt, là lực lượng trựctiếp xây dựng quân đội về chính trị Tuy vậy, trong Đảng bộ quân đội hiện nay một số tổ chức cơ

sở đảng và tổ chức trên cơ sở đã tỏ ra yếu kém, sức chiến đấu không cao, chưa đáp ứng vớiyêu cầu lãnh đạo đơn vị trong tình hình mới Một số đảng viên trong quân đội đã không còn giữđược tính tiền phong gương mẫu Thậm chí có đảng viên đã thoái hoá biến chất mất sức chiếnđấu, tự tách mình ra khỏi đội ngũ của Đảng Những tổ chức Đảng và đảng viên trong quân độithực sự tiền phong không nhiều (45) Năng lực hoạt động công tác Đảng-công tác chính trị của

cơ quan chính trị và cán bộ chính trị còn nhiều hạn chế Nội dung, phương thức tiến hành côngtác chính trị ở nhiều đơn vị cơ sở còn nghèo nàn, khô khan chưa đáp ứng với tâm tư nguyệnvọng của cán bộ chiến sỹ trong tình hình mới Chất lượng và hiệu qủa công tác chính trị cònthấp Đội ngũ cán bộ chính trị, đặc biệt là cán bộ chính trị ở cơ sở còn thiếu và yếu kéo dài Điềuđáng quan tâm là trong đội ngũ cán bộ chính trị, không ít người còn có tâm tư, băn khoăn, mặccảm về vị trí vai trò của cán bộ chính trị, về cơ chế một thủ trưởng hiện nay, nên chưa thật yêntâm, chưa đề cao được tinh thần trách nhiệm.

Những hạn chế ở một số tổ chức Đảng, cơ quan chính trị và cán bộ chính trị trong quân đội

đã có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng xây dựng quân đội về chính trị Vì vậy trong tình hìnhhiện nay, đòi hỏi cấp bách phải nâng cao vai trò lãnh đạo của đảng bộ quân đội, trực tiếp là các

tổ chức cơ sở Đảng, và nâng cao vai trò của cơ quan chính trị, cán bộ chính trị Sự lãnh đạo củađảng bộ quân đội phải vươn tới một chất lượng mới Chất lượng mới đó thể hiện ở trình độ lýluận Mác-Lê nin và tư tởng Hồ Chí Minh, trình độ khoa học quân sự, khoa học xã hội, nhân văn,trình độ quán triệt và vận dụng đường lối của Đảng, chủ trương chính sách của Nhà nước trongtình hình mới, ở trình độ lãnh đạo chính trị, định hướng chính trị đúng đắn trước mọi tình huốndiễn biến phức tạp, ở tính nhạy cảm về chính trị, kiên định về nguyên tắc và mềm dẻo vềphương pháp; ở năng lực lãnh đạo toàn diện của các tổ chức Đảng, cũng như bản lĩnh trình độnăng lực và phẩm chất đạo đức của mỗi đảng viên Cơ quan chính trị, cán bộ chính trị phải thực

sự coi trọng việc củng cố, tăng cường, chăm lo bồi dưỡng nâng cao trình độ nghề nghiệp, bảnlĩnh chính trị, trách nhiệm trong thực hiện công tác đảng-công tác chính trị, góp phần tích cực vàonhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị Bản thân đội ngũ cán bộ chính trị cũng phải

tự đổi mới nhận thức về vị trí vai trò trách nhiệm, phấn đấu vươn lên một cách toàn diện, hoànthành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước giao cho

Để đáp ứng được những yêu cầu mới trong nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị hiệnnay, đòi hỏi trước hết phải đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội cho phù hợp vớitình hình trong giai đoạn cách mạng mới

I.2 Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay là tất yếu và cấp thiết

I.2.1 Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay là vấn đề có tính quy luật

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng, nhận thức là sự phản án thế giới khách quan bởicon người Đó là quá trình thâm nhập của con người vào thế giới khách quan Thông qua hoạtđộng thực tiễn, con người khám phá, phát hiện bản chất, quy luật tồn tại, vận động và phát triểncủa các sự vật, hiện tượng Nhận thức thế giới khách quan là một quá trình biện chứng Dựa

chắc trên quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, V.I.Lênin đã đưa ra một định nghĩa kinhđiển về quá trình biện chứng của nhận thức con người vào thế giới khách quan Người viết: “Từtrực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn-đó là conđường biện chứng của sự nhận thức chân lý, của sự nhận thức hiện thực khách quan” (9) Quanniệm nhận thức là một quá trình biện chứng từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, đếnthực tiễn đã khắc phục được những hạn chế của chủ nghĩa duy vật siêu hình, thuyết duy cảm,duy lý, giáng một đòn mạnh vào chủ nghĩa duy tâm.

Thế giới khách quan vốn tồn tại biện chứng Chỉ có tư duy biện chứng mới có khả năngnhận thức đúng đắn và ngày càng sâu sắc thế giới khách quan Nhờ đó “tư tưởng của người ta

có thể đi sâu một cách vô hạn từ hiện tượng tới bản chất, từ bản chất cấp một nếu có thể nóinhư vậy, đến bản chất cấp hai v.v cứ như thế mãi” (9)

Nhận thức có vai trò rất quan trọng đối với con người, đặc biệt là nhận thức, tư duy lý luận.Nhận thức là sự phản ánh hiện thực trên cơ sở thực tiễn của con người và trở lại chỉ đạo hoạtđộng thực tiễn cải tạo thế giới khách quan Nhận thức đúng sẽ giúp cho con người có chủ trươngbiện pháp đúng đắn trong hoạt động cải tạo tự nhiên, xã hộ và bản thân Thông thường tư duycủa con người thường lạc hậu so với sự vận động, biến đổi của thế giới khách quan, vì tư duychỉ là sự phản ánh hiện thực khách quan Song sự phản ánh hiện thực khách quan của tư duykhông phải là một quá trình thụ động, mà bản chất của nó là có tính chủ động, tích cực, sáng tạo.Đặc biệt là tư duy lý luận, có khả năng phản ánh vượt trước, nghĩa là có khả năng dự báo sự vậnđộng phát triển của thế giới khách quan theo những quy luật vốn có của nó Tuy nhiên, tư duy lýluận không phải là cái gì tự phát vốn có của mỗi người, mà là một quá trình học tập, rèn luyệncông phu bền bỉ mới có được Ph Ăng ghen đã từng chỉ rõ: “Tư duy lý luận chỉ là một đặc tínhbẩm sinh dưới dạng năng lực của người ta mà thôi, năng lực ấy cần phải được phát triển, hoànthiện” (4) Tư duy lý luận có vai trò rất quan trọng, nó giúp cho con người nhận thức đúng đắnbản chất, quy luật vận động của thế giới khách quan, từ đó đề ra những chủ trương biện pháptích cực, đúng đắn cải tạo thế giới khách quan có hiệu quả theo mục đích của con người Ph.Ăng ghen khẳng định rằng: “Một dân tộc muốn đứng vững trên đỉnh cao của khoa học, không thểkhông có tư duy lý luận” (4)

Mục đích của nhận thức là nhằm ngày càng phản ánh đúng đắn thế giới khách quan, nghĩa

là phải đạt tới chân lý khách quan Thế giới khách quan không tồn tại một cách trừu tượng, màđược tồn tại dưới dạng các sự vật, hiện tượng cụ thể Mỗi đối tượng cụ thể của nhận thức vàhoạt động thực tiễn, tồn tại và vận động với những đặc điểm cụ thể, riêng biệt của nó Không cóchân lý trừu tượng, chân lý bao giờ cũng cụ thể Mọi chân lý đều trở thành nói suông nếu người

ta không đem vận dụng vào một sự vật, hiện tượng cụ thể nào Mọi chân lý sẽ thành phi lý, nếungười ta quá thổi phồng nó Điều đó đòi hỏi tư duy của con người phải hết sức năng động, sángtạo, luôn luôn đổi mới cho phù hợp với sự vận động, biến đổi của hiện thực

Đổi mới nhận thức, nhằm phản ánh ngày càng sâu sắc thế giới khách quan, cải tạo thế giớikhách quan có hiệu quả là một đòi hỏi tất yếu Đại hội Đại biểu toàn quốc là thứ VI của Đảng ta

đã phân tích và nhấn mạnh là, để tăng cường sức mạnh chiến đấu và năng lực thực tiễn củamình, Đảng ta phải đổi mới nhiều mặt, mà trước hết là đổi mới tư duy Đổi mới tư duy là vấn đềcấp bách hiện nay của Đảng ta, là trách nhiệm lãnh đạo của Đảng, nó vừa là đòi hỏi bên trongcủa Đảng ta, vừa là mệnh lện của cuộc sống và phù hợp với xu thế thời đại Đổi mới tư duy làyêu cầu bức thiết với toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, trên tất cả các ngành, các lĩnh vực chínhtrị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quân sự, từ công tác tư tưởng, công tác tổ chức đến công tác cán

bộ, từ quan niệm đến phong cách, phương pháp công tác Công cuộc đổi mới ở nước ta, cùngvới những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới đang đặt ra, nhiều vấn đề mới về nhận thức,

lý luận, tác động đến tư tưởng, tình cảm của cán bộ, đảng viên và nhân dân ta Đối với nước ta,đổi mới đang là yêu cầu bức thiết của sự nghiệp cách mạng, là vấn đề có ý nghĩa sống còn(105) Đổi mới là một cuộc cách mạng sâu sắc và toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội (63)

Thực tiễn thành quả về mọi mặt trong xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa của Đảng ta, nhân dân ta trong 10 năm qua đã chứng minh chủ trương đổi mới làđúng đắn

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội là một bộ phận quan trọng trong đổimới tư duy quân sự, một lĩnh vực đặc thù trong sự nghiệp đổi mới đất nước Do đó, đổi mới nhậnthức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay là một đòi hỏi bức thiết, đồng thời là vấn đề

khác với bối cảnh của các giai đoạn trước Nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị đã đặ ra yêucầu rất so cao với trước đây Trong cách mạng tháng Tám và kháng chiến chống thực dân Pháp,xây dựng quân đội về chính trị tập trung chủ yếu vào xây dựng tinh thần yêu nước, chí căm thùgiặc sâu sắc, giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, sẵn sàng hy sinh vì độc lập tự do của Tổquốc Xây dựng quân đội về chính trị trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược là tiếptục giáo dục tinh thần yêu nước và quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, cùng với việc mởrộng và tăng cường những nhân tố về chính trị tư tưởng, tổ chức để biến quyết tâm đó thànhhiện thực chiến tháng kẻ thù

Ngày nay trong bối cảnh phức tạp của tình hình và nhiệm vụ mới, xây dựng quân đội vềchính trị đòi hỏi phải không ngừng củng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhândân và tính dân tộc trên cơ sở chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quanđiểm của Đảng Quân đội ngày nay phải vững mạnh cả về quân sự và chính trị, mà trước hết là

về chính trị Phải có trình độ giác ngộ xã hội chủ nghĩa, giác ngộ về đường lối đổi mới của Đảng,

có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, tinh thần độc lập tự do, tự lực tự cường, tình thầncảnh giác cách mạng cao Quân đội phải thực sự là một tổ chức vũ trang, một lự lượng chính trịvững mạnh cả về tổ chức và con người, đáp ứng và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc xã hộ chủ nghĩa trong tình hình mới, trong đó bảo vệ độc lập chủ quyền toàn vẹnlãnh thổ chủ nghĩa, bảo vệ an ninh chính trị đất nước, bảo vệ tính mạng, tài sản và cuộc sống laođộng hoà bình của nhân dân, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hoà bình” kếthợp với bạo loạt lật đổ và các hoạt động vũ trang xâm lược của chủ nghĩa đế quốc và các thế lựcthù địch

Nhiệm vụ xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giaiđoạn cách mạng mới đặt ra nhiều yêu cầu, nội dung, phương tức mới Cần nhận thức kịp thời,những phát triển mới đó để có cơ sở định ra chủ trương biện pháp, xã định nội dung phươngthức xây dựng quân đội về chính trị phù hợp với yêu cầu phát triển mới của tình hình cách mạng.Chậm đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội hoặc nhận thức không đúng sự pháttriển khách quan, yêu cầu khách quan cả đổi mới về xây dựng chính trị của quân đội là một cảntrở lớn tới sự phát triển của quân đội về chính trị Trong tình hình hiện nay, đổi mới nhận thức vềxây dựng chính trị của quân đội là một yêu cầu khách quan, bức thiết, là một tiền đề, một cơ sởtrước hết để xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị hiện nay

Thực chất đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay là trên cơ sở quán triệt những nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng

về xây dựng quân đội cách mạng, vận dụng sáng tạo phép biện chứng duy vật vào nhận thức lĩnh vực xã hội đặc thù là xây dựng quân đội về chính trị, phản ánh đúng quy luật, yêu cầu, nội dung, phương thức phát triển mới về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay, phù hợp với tình hình nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, với nhiệm vụ xây dựng lực lượng

vũ trang trong tình hình mới Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội đòi hỏi khắc phục lối tư duy chủ quan, phiến diện giáo điều, kinh nghiệm chủ nghĩa, kiên quyết phê phán khuynh hướng xem nhẹ, phủ nhận vai trò xây dựng quân đội về chính trị, tước bỏ bản chất giai cấp công nhân của quân đội theo hướng phi chính trị hoá quân đội

Để có đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay, đòi hỏi trước hếtphải đánh giá lại một cách nghiêm túc với thái độ khách quan trung thực, thực trạng nhận thức

cũ, chỉ ra những mặt ưu điểm để kế thừa, phát triển, những sai lầm khuyết điểm để sửa chữakhắc phục Đó là điều kiện đầu tiên, rất cần thiết, cơ bản để đổi mới nhận thức Trên cơ sở đó

đặt ra những yêu cầu mới cấp bách, thiết thực của sự nhận thức về xây dựng chính trị của quânđội, từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị trong giai đoạn cáchmạng mới.

I.2.2 Thực trạng nhận thức và những yêu cầu cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay.

*Thực trạng nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay

Thực trạng nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay là toàn bộ hiện thựccủa nhận thức, phản ánh tình hình xây dựng chính trị của quân đội đang tồn tại, vận động mộtcách khách quan, bao gồm những hiểu biết, quan niệm, quan điểm và hạn chế trong quá trìnhnhận thức Việc giải quyết những mâu thuẫn đó chính là động lực phát triển nhận thức mới Dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Ban chấp hành Trung ương, mà thường xuyên trực tiếp

là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Đảng uỷ Quân sự trung ương, chúng ta đã có những nhận thức đúngđắn về vị trí vai trò, nội dung phương thức xây dựng quân đội về chính trị, phù hợp với yêu cầunhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ của quân đội qua các thời kỳ cách mạng:

- Nhận thức được nội dung xây dựng quân đội là hết sức phong phú, và luôn luôn vận động phát triển, chúng ta đã triển khai xây dựng quân đội về chính trị trên nhiều mặt và đặt ra những yêu cầu cụ thể cho phù hợp với tình hình, nhiệm vụ cách mạng và nhiệm vụ của quân đội ở từng giai đoạn cách mạng Điều có ý nghĩa quan trọng hàng đầu là đã chú ý truyền bá hệ tư tưởng

của Đảng là chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng vàoquân đội Làm cho hệ tư tưởng đó thấm sâu vào quân đội và giữ vị trị chủ đạo trong toàn bộ đờisống tinh thần của bộ đội Chúng ta đã quan tâm xây dựng các tổ chức chính trị trong sạch vữngmạnh, bao gồm các tổ chức Đảng, đặc biệt việc xây dựng tổ chức cơ sở Đảng, hệ thống tổ chức

cơ quan chính trị có ý nghĩa quan trọng trong nội dung xây dựng quân đội về chính trị Từngbước thiết lập và hoàn thiện cơ chế hoạt động của công tác Đảng-công tác chính trị trong quânđội có ý nghĩa thiết thực cho việc triển khai cụ thể nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị Vấn

đề có ý nghĩa sống còn, quyết định sức mạnh chính trị của quân đội là thiết lập và thực hiệnnghiêm túc nguyên tắc lãnh đạo, tuyệt đối trực tiếp về mọi mặt của Đảng với quân đội

Ở mỗi thời kỳ cách mạng do những điều kiện lịch sử, kinh tế, chính trị xã hội, nhiệm vụ cáchmạng,nhiệm vụ quân đội khác nhau mà quy định những yêu cầu, nội dung xây dựng quân đội vềchính trị khác nhau Trước mỗi giai đoạn cách mạng, Đảng ta đều đặt ra những yêu cầu mới vềnhiệm vụ xây dựng chính trị của quân đội cho phù hợp với sự vận động phát triển của tình hìnhnhiệm vụ cách mạng và nhiệm vụ quân đội Nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị, là phải làmcho quân đội ta thực sự trở thành quân đội nhân dân cách mạng, mang bản chất của giai cấpcông nhân, tính nhân dân và tính dân tộc, một quân đội của dân, do dân, vì dân, luôn “trung vớiNước”, “trung với Đảng”, “hiếu với dân”, “sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ

quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thùnào cũng đánh thắng”.

-Nhận thức được về cơ bản quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chúng ta đã thường xuyên nghiên cứu tìm tòi, phát huy tính chủ động sáng tạo của cán bộ, chiến sỹ, có những phương thức, hình thức mới xây dựng quân đội về chính trị cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, yêu cầu nội dung xây dựng chính trị của quân đội ở mỗi thời kỳ cách mạng Kết hợp chặt chẽ việc xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị với việc xây

dựng tư tưởng và tổ chức vững mạnh là một trong những phương thức cơ bản, thường xuyêntrong nhiệm vụ xây dựng quân đội về chính trị Tăng cường củng cố các mối quan hệ xã hội củaquân đội, trung thành gắn bó với Đảng, quân với dân như cá với nước, cán bộ chiến sỹ ruột thịtnhư chân với tay, tình thân ái đồng đội trong chiến sỹ như anh em một nhà; đó vừa là nội dungvừa là những phương thức rất quan trọng để xây dựng quân đội về chính trị Chúng ta đã coiviệc chăm lo, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội là nhiệm vụ chính trịthường xuyên của quân đội vững mạnh về chính trị Đặc biệt là trong công tác giáo dục chínhtrị-tư tưởng, chúng ta đã sử dụng nhiều hình thức phong phú, sinh động phù hợp với điều kiện,hoàn cảnh, phù hợp với tâm tư, tình cảm của cán bộ chiến sỹ trong từng thời kỳ cách mạng.Phương thức xây dựng quân đội về chính trị với những hình thức thích hợp, đã có tác độngtích cực tới tình hình chính trị, tư tưởng bộ đội Làm cho những quan điểm cơ bản của chủ nghĩaMác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng từng bước thấm sâu vào cán bộ, chiến

sỹ ta một cách tự giác, trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ, phát huy cao độ sức mạnh chiếnđấu tổng hợp của quân đội, giúp cho quân đội ta luôn hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ đượcgiao cho

Những nhận thức đúng đắn về xây dựng chính trị của quân đội, đã là cơ sở để chúng ta đề

ra được mục tiêu yêu cầu, nội dung, phương thức đúng đắn trong việc xây dựng quân đội vềchính trị Nhờ vậy, trước những diễn biến phức tạp của tình hình cách mạng qua các giai đoạn,quân đội ta vấn luôn vững vàng, ổn định về chính trị, giữ vững và phát huy truyền thống, bảnchất cách mạng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân, tự lực, tự cường,khắc phục mọi khó khăn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao cho

Tuy nhiên bước vào giai đoạn cách mạng mới, trước những biến đổi sâu sắc về tình hìnhchính trị trên thế giới và trong nước, nhiều vấn đề chính trị, lý luận thực tiễn cấp bách mới nảysinh, nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội còn biểu hiện nhiều hạn chế cả về vị trí, vaitrò, nội dụng và phương thức xây dựng chính trị của quân đội Những hạn chế đó được biểu hiện

cụ thể trên các mặt sau đây:

- Trong quân đội ta, không ít cán bộ chiến sỹ chưa nhận thức hết vị trí vai trò quan trọng của cây dựng quân đội về chính trị Nhận thức yếu kém này, xuất phát từ sự nhận thức không đầy đủ

về tình hình chính trị của đất nước trong giai đoạn cách mạng mới Ngày nay đất nước chúng ta

đang triển khai công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong điều kiệnhoà bình Tuy nhiên đó là một nền hoà bình chưa thật sự ổn định, cuộc đấu tranh giai cấp, dântộc đang diễn ra gay go phức tập, trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, dưới những hình thứcmới: hợp tác liên doanh, đầu tư vốn, công nghệ và kỹ thuật, cạnh tranh trên thị trường giữa cácđối tác của các lực lượng kinh doanh, hoạt động văn hoá xã hội theo định hướng xã hội chủnghĩa hay chệch hướng, theo sự điều tiết của pháp luật Nhà nước hay trốn thuế, đầu cơ, hối lộ Các thế lực thù địch trong và ngoài nước đang ra sức phản kích chống phá sự nghiệp cáchmạng xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta, thực hiện âm mưu gây mất ổn định chính trị trên đấtnước bằng những chiến lược rất thâm hiểm:

- Chi phối đầu tư: Qua đầu tư vào ngành nào, cho ai, mức độ như thế nào mà vực kinh tế tưnhân, từng bước chi phối những ngành kinh tế then chốt, làm chuyển hướng nền kinh tế theohướng kinh tế tư bản chủ nghĩa, làm cơ sở để chuyển hoá chế độ chính trị Cũng qua chính sáchđầu tư mà chia rẽ nội bộ đất nước ta giữa trung ương và địa phương, giữa Nam và Bắc, giữamiền xuôi và miền ngược và cũng qua đầu tư mà tác động chia rẽ Việt Nam và các nước khác

- Chiến lược ngoại giao thân thiện: Qua các quan hệ chính phủ và phi chính phủ; quan hệ

hợp tác đầu tư kinh doanh, hoặc là quan hệ viện trợ từ thiện mà xâm nhập vào nội bộ ta, từngbước, từng mặt, dần dần làm chuyển hoá đất nướcd ta về chính trị, kinh tế, văn hoá

- Chiến lược khoét sâu nội bộ : Tìm cách phân hoá, tác động vào nội bộ Đảng ta, nhằm chia

rẽ thành các nhóm có sự khác nhau về nhận thức, khác nhau về chính trị, giương cao ngọn cờ

xã hội dân chủ, con đường thứ ba nhằm hướng cán bộ, nhân dân ta đi chệch định hướng xã hộichủ nghĩa, mục tiêu lý tưởng mà Bác Hồ, Đảng ta, nhân dân ta đã lựa chọn Lợi dụng những bấtđồng ý kiến trong xã hội, sự phân hoá giàu nghèo, các hoạt động tôn giáo kích động, dần dầnhình thành các tổ chức đối lập

Những chiến lược đó đều chủ yếu nhằm vào những sơ hở, yếu kém của nội bộ Đảng ta,Nhà nước ta, Quân đội ta mà tác động, tiến công theo một chủ trương, kết hoạch thống nhất, kếthợp tác động trước mắt và lâu dài, kết hợp kinh tế, chính trị, văn hoá Đó là một chiến lược toàndiện, rất nguy hiểm nếu chúng ta không vươn lên về mọi mặt và có biện pháp ngăn chặn hữuhiệu Đặc biệt cần chú ý là trong tiến công về chính trị chúng coi quân đội ta là một trọng điểmchống phá

Trong nước, trong mấy năm gần đây, nhất là từ khi Liên Xô và các nước xã hộ chủ nghĩa ởĐông Âu tan rã, một số người vốn là cán bộ, đảng viên đã dao động mất phương hướng dẫn tới

đi đến khuynh hướng phủ nhận chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quá độlên chủ nghĩa xã hội của Đảng ta Nhân danh tìm tòi con đường mới, họ ngả theo khuynh hướng

xã hội dân chủ, rơi vào thủ đoạn của các thế lực chống Đảng, chống chủ nghĩa xã hội, họ cangợi chủ nghĩa tư bản lên tận mây xanh nhằm phủ nhận chủ nghĩa xã hội, phủ nhận sự lãnh đạocủa Đảng Mặt khác, một số cán bộ, đảng viên do trình độ nhận thức, thông tin bị hạn chế, trước

những biến chuyển về mọi mặt của đất nước trong thời gian qua, trong đó thắng lợi là rất to lớn,tạo nên chuyển biến căn bản trong quá trình xây dựng đất nước, nhưng cũng còn tồn tại nhiềukhó khăn, thử thách thì họ chỉ phiến diện thấy những khó khăn, những tiêu cực, thách thức dẫnđến hoài nghi đường lối đổi mới Những quan niệm sai lầm, trái quan quan điểm đường lối củaĐảng ta, ít nhiều cũng đã tác động vào nội bộ quân đội, tạo nên những luồng gió độc, ảnh hưởngđến sức mạnh chính trị-tinh thần của cán bộ, chhiến sỹ ta.

Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực lý luân, đường lối, quan điểm đang diễn ra gay gắt, phức tạpgiữa ta và địch, giữa quan điểm chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh với quan điểm thùđịch, cơ hội, xét lại, giáo điều, bảo thủ Đồng thời cuộc đấu tranh trên lĩnh vực nhân sinh quan,phẩm chất, đạo đức và lối sống đang diễn ra hằng ngày hàng giờ trong mọi lứa, lớp cũng rấtphức tạp (52) Sự tha hoá về quan niệm sống, chủ nghĩa thực dụng, chiều hướng chạy theo vănminh tiêu thụ sẽ là cơ sở cho sự tha hoá biến chất về chính trị

Tình hình trên đòi hỏi quân đội phải hết sức vững vàng về chính trị, cảnh giác cách mạng,sẵn sàng chiến đấu cao hơn bao giờ hết Thế nhưng, trong những năm qua khi kẻ thù ra sức tấncông ta trên mặt trận chính trị thì việc xây dựng quân đội về chính trị đã không được tăng cườngđúng mức Có thế nói, nhìn chung trận địa lý luận, chính trị tư tưởng của quân đội ta vừa quachưa được chuẩn bị đủ mạnh cả về lý luận và đội ngũ ở các mũi nhọn trong cán bộ chủ trì lãnhđạo, chỉ huy và trong cán bộ, đảng viên, chiến sỹ (52) Công tác chính trị tư tưởng trong quânđội có phần hữu khuynh, buông lỏng, bị động, phòng ngư Từ đó, nhiều nhân tố tư tưởng, tâm lý,văn hoá, lối sống phi bản chất giai cấp công nhân đã xâm nhập vào quân đội ta với những mức

độ khác nhau, làm cho chất lượng chính trị của quân đội chưa ngang tầm với nhiệm vụ cáchmạng trong giai đoạn cách mạng mới Nhận thức về vị trí vai trò, tầm quan trọng của xây dựngquân độ về chính trị chưa đúng mức sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc chỉ đạo về nội dung vàphương thức xây dựng chính trị của quân đội, cản trở sự phát triển về chính trị và sức mạnhchiến đấu của quân đội

- Nhận thức về nộ dung, phương thức xây dựng quân đội về chính trị, còn có biểu hiện giản đơn, phiến diện, xơ cứng áp đặt một chiều không có sức thuyết phục.

Trong những năm qua, nhận thức về nội dung, phương thức xây dựng chính trị của quân độ

ta đã có những đổi mới, song sự đổi mới đó còn chậm, chưa đáp ứng được với yêu cầu pháttriển của tình hình, nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới Tình trạng đơn điệu, nghèo nàn cả

về nội dung và phương thức xây dựng quân đội về chính trị còn tương đối phổ biến và kéo dài.Ởnhiều đơn vị chưa kết hợp chặt chẽ công tác giáo dục chính trị với việc xây dựng các tổ chứcchính trị vững mạnh, chưa kết hợp thường xuyên giữa công tác giáo dục chính trị với việc chăm

lo đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội Vừa qua trong xây dựng quân đội về chính trị, một thờigian khá dài chúng ta có thiên hướng nặng về mặt động viên chính trị- tinh thần, đã đòi hỏi rấtcao ở người quân nhân về tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật, đức tính sẵn sàng hy

sinh quên mình vì Đảng, vì Tổ quốc, vì nhân dân Điều đó là cần thiết, nhất là trong chiến tranh.Song mặt khác, chúng ta đã chưa quan tâm đúng mức tới quyền lợi về vật chất và tinh thần,những nhu cầu thiết yếu về ăn, mặc, ở, học hành, đi lại và đến hậu phương gia đình của mỗiquân nhân trong phạm vị khả năng của nền kinh tế Mặt nữa chúng ta còn chậm đề ra và thựchiện chính sách đối với những người có công với cách mạng, với kháng chiến Điều đó trực tiếp

có ảnh hưởng đến tâm tư tình cảm của bộ đội, làm cho bộ đội phân tán tư tưởng, thiếu yên tâmgắn bó với quân đội Lợi dụng tình trạng này, những phần tử xấu và các thế lực thù địch ra sứcxuyên tạc, kích động quân đội, gây tâm lý ngờ vực về sự quan tâm, đãi ngộ không thoả đáng củaĐảng và Nhà nước đối với quân đội Từ đó ảnh hưởng đến lòng tin của cán bộ, chiến sỹ vớiĐảng và Nhà nước, làm giảm tinh thần hồ hởi phấn khới của những lực lượng đã xây dựng lênthắng lợi ngày nay

Trong công tác giáo dục chính trị- tư tưởng, tình trạng xơ cứng,giáo điều về nội dung, củquan áp đặt một chiều về hình thức chưa được khắc phục Những năm gần đây, Tổng cục chínhtrị đã trực tiếp chỉ đạo sát sao, việc đổi mới hệ thống chương trình, nội dung phương pháp giáodục chính trị- tư tưởng trong quân đội, do đó về mặt này đã có những tiến bộ nhưng việc đổi mới

đó chưa được thực hiện một cách căn bản ở một trung đoàn bộ binh, có tới 70% cán bộ, chiến

sỹ cho rằng, từ mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục chính trị tuy đã có đổimới, nhưng chưa đáng kể, chưa có gì hấp dẫn, chưa có sức thuyết phục, còn mang tính chất ápđặt một chiều

Nhình chung công tác giáo dục chính trị- tư tưởng chưa xuất phát được từ những vấn đềthực tiễn cấp bách của thời đại, của thời kỳ quá đội và của quân đội, để định hướng tư tưởngcho cán bộ, chiến sỹ, chưa chú ý phát huy tự do tư tưởng, dân chủ thảo luận, tạo cơ sở cho cán

bộ chiến sỹ tự lý giải vấn đề một cách có cơ sở khoa học với sức thuyết phục cao

Những hạn chế nhận thức về nội dung, phương thức xây dựng chính trị của quân đội vừaqua là một trong những nguyên nhân làm cho chất lượng chính trị của quân đội chưa ngang tầmvới nhiệm vụ cách mạng và nhiệm vụ quân đội Vì vậy việc đổi mới nhận thức về nộ dung,phương thức xây dựng chính trị của quân đội hiện nay là một đòi hỏi cấp bách, là một biện pháptích cực góp phần xây dựng quân đội ta vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ tronggiai đoạn cách mạng mới

- Từ chưa nhận thức hết vị trí vai trò quan trọng của xây dựng quân đội về chính trị dẫn đến một bộ phận chiến sỹ quân đội và một bộ phận nhân dân ta chưa nhận thức rõ trách nhiệm đối với yêu câù xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong giai đoạn cách mạng mới.

Sự nghiệp xây dựng quân đội nói chung, trong đó có nhiệm vụ quan trọng là xây dựng quânđội về chính trị là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, mà đảng bộ quân đội, hệthống cơ quan chính trị, đội ngũ cán bộ chính trị trong quân đội đóng vai trò nòng cốt Tinh thầntrách nhiệm đó đã được phát huy trong quá trình xây dựng và trưởng thành của quân đội ta, đặc

biệt là trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược Đã trực tiếp gópphần xây dựng quân đội ta thực sự vững mạnh về chính trị, làm cho quân đội ta trở thành lựclượng chính trị trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và của nhân dân ta Từ ngày hoà bìnhđược lập lại trên cả nước ta đến nay, tinh thần trách nhiệm đó vẫn được thường xuyên củng cố

và phát triển Tuy nhiên, bước vào giai đoạn cách mạng mới, trước những biến đổi sâu sắc vềtình hình chính trị- xã hội trên thế giới và trong nước, trong một bộ phận quân đội và nhân dân ta

đã có những nhận thức lệch lạc về trách nhiệm của mỗi người đối với nhiệm vụ xây dựng chínhtrị của quân đội, làm ảnh hưởng tới chất lượng xây dựng quân đội về chính trị

Trong quân đội, không ít cán bộ, chiến sỹ do tác động của cơ chế thị trường đã nẩy sinhtâm lý thực dụng trong xây dựng quân đội Ở một số đơn vị đã xuất hiện xu hướng chạy theo làmkinh tế mà lơ là việc giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng tổ chức, mất cảnh giác cách mạng.Các hoạt động công tác đảng-công tác chính trị thực hiện một cách hình thức kém hiệu quả.Không ít cán bộ, chiến sỹ đã có nhận thức sai lầm rằng, trách nhiệm xây dựng chính trị của quânđội chỉ là của tổ chức Đảng, cơ quan chính trị và cán bộ chính trị Điều đáng lo ngại là ở nhiềuđơn vị cũng chưa được quan tâm đúng mức đến việc xây dựng tổ chức cơ sở Đảng Nhhiều tổcchức cơ sở Đảng chưa mạnh, sức chiến đấu không cao Số lượng đảng viên ở tổ chức cơ sở đạiđội còn quá ít, có tới 1/3 số đại đội không lập được chi bộ Nhìn chung tổ chức cơ sở Đảng chưaphát huy được vai trò hạt nhân lãnh đạo chính trị, thực hiện đường lối chính sách của Đảng,chưa kết hợp được xây dựng đảng bộ trong sạch vững mạnh với việc xây dựng đơn vị cơ sởvững mạnh toàn diện Đáng chú ý là có cấp uỷ,bí thư và chi bộ còn đồng tình, làm ngo, bao che,hoặc bất lực trước những hiện tượng tiêu cực (17) Ở nhiều đơn vị cơ quan chính trị chưa đượcthường xuyên kiện toàn, không ổn định và thiếu vững chắc, năng lực thực hiện công tác Đảng-công tác chính trị còn nhiều yếu kém Đội ngũ cán bộ chính trị ở cơ sở, đặc biệt là cán bộ đại độiphó về chính trị còn yếu và thiếu nghiêm trọng, kéo dài Không ít cán bộ chính trị cơ sở giảm súttrách nhiệm, không yên tâm hứng thú với nghề nghiệp

Trong nhân dân, đại đa số đã nhẫn thức được trách nhiệm, tích cực chăm lo xây dựng quânđội Nhiều phong trào kết nghĩa quân dân, động viên con em lên đường nhập ngũ, quyên góptiến, của, ủng hộ bộ đội đã có tác động tích cực động viên cổ vũ bộ đội yên tâm phấn đấu hoànthành nhiệm vụ Song bên cạnh đó, một bộ phận nhân dân đã có nhận thức không đúng về vaitrò quân đội trong thời bình, cho rằng trong thời bình, bộ đội chủ yếu là huấn luyện sẵn sàngchiến đấu, nên có thế tập trung bào nhiệm vụ sản xuất, làm kinh tế để đỡ gánh nặng cho đấtnước, không thấy hết tầm quan trọng của thanh niên làm nghĩa vụ quân sự, hoặc bao che chonhững hành động đào ngũ, tham nhũng, tha hoá biến chất trong cán bộ chiến sỹ

Những hạn chế nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội cần được nhanh chóng khắcphục, kịp thời đổi mới để đáp ứng với yêu cầu xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trongtình hình mới

* Những yêu cầu cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay:

- Đón trước những diễn biến phức tạp của thời cuộc, tập trung sức xây dựng quân đội về chínhtrị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của quân đội

Tình hình chính trị trên thế giới và trong nước đang có nhiều diễn biến phức tạp và còn cóthể diễn biến phức tạp hơn Trên thế giới chủ nghĩa xã hội lâm vào thoái trào, cục diện chính trịmới hết sức bất lợi cho phong trào cộng sản và cách mạng thế giới Đế quốc Mỹ đang ra sức lậplại trật tự thế giới mới do chúng hoàn toàn chi phối, thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình” hòngphủ định chủ nghĩa Mác- Lênin và chủ nghĩa xã hội trên phạm vi thế giới Cuộc đấu tranh giaicấp, dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, đan xen nhau đang diễn ra hết sức gay gắt quyết liệt, phức tạp.Trên đất nước ta, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đã công khai tuyên bố trước dư luậnthế giới ý đồ, mục tiêu, chủ trương hành động “diễn biến hoà bình” của chúng Tổng thốngB.Clintơn trong tuyên bố lập lại quan hệ bình thường ở Việt Nam đã nói rõ ý đồ của Mỹ: “Tôi tinrằng việc bình thường hoá và tăng cường các cuộc tiếp xúc giữa người Mỹ và người Việt Nam

sẽ thúc đẩy sự nghiệp tự do ở Việt Nam như đã từng diễn ra ở Đông Âu và Liên Xô trước đây”.Thực hiện “diễn biến hoà bình” đối với nước ta, chúng đã và đang có những phát triển rất mới vềnội dung, tính chất, thủ đoạn chống phá thâm độc hơn để đẩy mạnh, làm biến dạng, chuyển hoá

và khi có điều kiện sẽ lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta Cuộc đấu tranh giữa định hướng

xã hội chủ nghĩa với các thế lực cản trở và những nguy cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc giữanhiệm kỳ khoá VII của Đảng đã chỉ ra cũng đang diễn ra hết sức quyết liệt phức tạp ở nước ta.Nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường đã và đang tạo ra trên đất nước tamột cơ cấu xã hội – giai cấp hết sức phức tạp, đan xen những lực lượng xã hội vừa thống nhấthợp tác vừa đấu tranh với nhau không kém phần gay gắt Việc mở rộng đa phương, đa dạng hoátrong quan hệ quốc tế đã đặt chúng ta vào tình thế vừa có những cơ hội thuận lợi lớn, vừa cónhững khó khăn, nguy cơ mới Trong bối cảnh như vậy nhiệm vụ của quân đội đã có những pháttriển mới Quân đội không chỉ có nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu trên mặt trận quân sự, mà còn cónhiệm vụ chiến đấu trên mặt trận lý luận, chính trị- tư tưởng, chống “diễn biến hoà bình” để bảo

vệ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng, kết hợp quốcphòng và an ninh, an ninh và quốc phòng, giữ vững sự ổn định chính trị, bảo vệ hoà bình, bảo vệ

sự nghiệp xây dựng đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội Do đó đón trước những diễn biến phứctạp của thời cuộc trên thế giới và trong nước là một yêu câù cơ bản của đổi mới nhận thức vềxây dựng chính trị của quân đội, là cơ sở để chủ động xây dựng quân đội vững mạnh về chính trịđáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ của quân đội trong mọi tình huống

- Nhận thức sâu sắc sự phát triển mới của đối tượng cán bộ, chiến sỹ để chủ động đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo, giáo dục chính trị- tư tưởng cho phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của quân đội và tâm tư tình cảm của cán bộ, chiến sỹ trong tình hình mới

Quân đội ta không ngừng trưởng thành và lớn mạnh cùng với sự trưởng thành và lớn mạnhcủa sự trưởng thành và lớn mạnh của sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Đội ngũ cán

bộ, chiến sỹ cũng qua đó mà trưởng thành và phát triển về mọi mặt Đối tượng của lãnh đạo vàcủa công tác giáo dục chính trị- tư tưởng ngày nay, đã phát triển hơn về trình độ cũng như tâm

lý, xu hướng, nguyện vọng so với đội ngũ cán bộ chiến sỹ trong các thời kỳ kháng chiến trướcđây Trình độ hiểu biết về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh quan điểm đường lối củaĐảng, trình độ văn hoá của cán bộ, chiến sỹ ta ngày nay được nâng lên rõ rệt Riêng về trình

độ văn hoá của đội ngũ cán bộ hiện nay, cấp I chỉ còn 0,4%, số đông từ cấp II trở lên, trong đócấp II : 17,9%, cấp III : 64,8%, cao đẳng đại học : 16,9%, số qua trường chuyên ngành: 95,9%trong đó số được đào tạo cơ bản là 59,9% (45)

Đội ngũ chiến sỹ trong quân đội ta hiện nay phần lớn là những thanh niên, học sinh, sinhviên hoặc là những công nhân, nông dân đã lớn lên và trưởng thành dưới mái trường xã hội chủnghĩa, có trình độ chính trị, văn hoá và sức khoẻ tốt Tuy vậy, hầu hết trong số họ chưa được trảinghiệm nhiều trong cuộc sống, công tác, chiến đấu ít kinh nghiệm, bản lĩnh chính trị chưa thậtvững vàng, chịu sự tác động của nhiều khuynh hướng, trào lưu tư tưởng do cơ chế thị trường và

“mở cửa”, sinh ra những quan điểm thực dụng, chạy theo lối sống tiêu thụ, ảnh hưởng văn hóa

tư sản, đế quốc

Trình độ phát triển mới của đội ngũ cán bộ, chiến sỹ ngày nay đặt ra yêu cầu cấp bách đốivới cống tác lãnh đạo, giáo dục chính trị- tư tưởng trong quân đội phải đổi mới nội dung, phươngthức lãnh đạo giáo dục cho thích hợp

Mặt khác, do tác động của nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thịtrường đã làm cho cơ cấu xã hội- giai cấp trong quân đội ta ngày nya khá phức tạp so với nhữngthời kỳ trước đây Hiện nay trong quân đội ta, bên cạnh những người xuất thân từ thành phầncông nhân, nông dân, trí thức xã hội chủ nghĩa, còn có những người xuất thân từ tầng lớp xã hộikhác có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ với Tổ quốc Thành phần xã hội- giai cấp đa dạng đã tạonên những tâm tư tình cảm, tâm lý nguyện vọng hết sức khác nhau trong quân đội Tình hình đóđặt ra yêu cầu công tác lãnh đạo, công tác giáo dục chính trị- tư tưởng trong quân đội ta hiện nayphải hết sức quan tâm đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo, giáo dục, bảo đảm nhữngnguyên tắc chúng về xây dựng chính trị của quân đội, đồng thời phù hợp với trình độ, tâm tư tìnhcảm, nguyện vọng của từng đối tượng cán bộ chiến sỹ, làm cho công tác lãnh đạo, công tác giáodục chính trị- tư tưởng trở lên sinh động, thiết thực có hiệu quả

Nhận thức mới về đối tượng cán bộ chiến sỹ trong tình hình mới là một trong những yêucầu rất cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội, là một trong những cơ

sở xuất phát quan trọng của công tác lãnh đạo, công tác giáo dục chính trị- tư tưởng trong tìnhhình mới.

- Nhận thức mới và vận dụng sáng tạo chức năng nhiệm vụ của quân đội trong tình hình mới là một yêu cầu cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay.

Ngày nay, Đảng, Nhà nước ta chủ trương, tập trung sức xây dựng quân đội về chính trị làm

cơ sở xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, thực hiện 3 chứcnăng cơ bản: chiến đấu, công tác, sản xuất của quân đội Ba chức năng cơ bản của quân độ, thểhiện bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội ta Chức năng cơ bản của quân đội không thayđổi, nhưng nhận thức và vận dụng chức năng đó lệ thuộc vào điều kiện lịch sử cụ thể, trong từngthời kỳ cách mạng Tình hình mới, đặt ra những yêu cầu nhiệm vụ mới đối với quân đội, đòi hỏiquân đội phải thực hiện một cách sáng tạo chức năng và nhiệm vụ của mình

Ngày nay nhiệm vụ chiến đấu của quân đội phải được hiểu với ý nghĩa rộng hơn bao gồm

cả mặt trận quân sự và chính trị, quốc phòng và an ninh với hình thức vũ trang, bạo lực và phi vũtrang, phi bạo lực; không những sẵn sàng chiến đấu chống lại những hành động xâm phạm chủquyền, lãnh thổ của các thế lực đế quốc xâm lược bên ngoài, mà còn phải sẵn sàng cùng vớinhân dân phát hiện và đấu tranh thắng lợi với mọi âm mưu, hành động bạo loạt, lật đổ của địch,bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hộ, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa,bảo vệ nội bộ quân đội và mối quan hệ gắn bó ruột thịt giữa quân đội với Đảng, quân đội với Nhànước, quân đội với nhân dân các dân tộc Việt Nam

Là một dội quân công tác, nhiệm vụ nổi bật của quân đội ngày nay là phải tích cực tham giaxây dựng cơ sở chính trị vững chắc trong quần chúng thắt chặt mối quan hệ giữa Đảng với dân,giữa quân đội với nhân dân, tăng cường khối đoàn kết toàn dân, giữa quân đội với nhân dân,tăng cường khối đoàn kết toàn dân Tuyên truyền, thuyế phục vận động quần chúng hiểu rõ vàthực hiện thắng lợi mọi chủ trương, đường lối, chính sách đối mới của Đảng và Nhà nước, đánhbại mưu đồ thâm độc của kẻ thù hòng chia rẽ khối đoàn kết toàn dân, phá hoại công cuộc đổimới của Đảng và nhân dân ta.Ở những vùng những khu vực nóng bỏng về chính trị, quân đội taphải là lực lượng chính trị tin cậy của Đảng, của chính quyền địa phương để xây dựng cơ sởchính trị, giành giữ quần chúng khỏi ảnh hưởng của các thế lực chống phá chủ nghĩa xã hội,chống phá sự nghiệp đổi mới của nhân dân ta

Quân đội ta là quân độ nhân dân cách mạng, quân đội ta không chỉ có chức năng là một độiquân chiến đấu, một đội quân công tác mà còn có chức năng là một đội quân sản xuất Chủ tịch

Hồ Chí Minh thường nhắc nhở, Bộ đội cũng phải sản xuất tự túc một phần và thực hành tiết kiệm

để đỡ phần đóng góp của nhân dân Sau ngày hoà bình lập lại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thịcho quân đội: “Hiện nay quân đội ta có hai nhiệm vụ chính Một là, xây dựng một đội quân hùngmạnh, sẵn sàng chiến đấu Hai là, tăng gia sản xuất cùng với toàn dân để tiến lên chủ nghĩa xãhội”, (19) Như vậy, nhiệm vụ sản xuất của quân đội không chỉ có nghĩa giản đơn là cải thiện đời

sống, mà còn có ý nghĩa quan trọng hơn là để góp phần cùng toàn dân xây dựng chủ nghĩa xãhội Ngày nay, trong điều kiện hoà bình với cả nước nhiệm vụ làm kinh tế xây dựng đất nướcquá độ lên chủ nghĩa xã hội được đặt lên hàng đầu Trong điều kiện như vậy, quân đội phải tíchcực tham gia sản xuất làm kinh tế xây dựng đất nước theo mô hình và quy mô thích hợp, gópphần giải quyết một phần nhu cầu vật chất-kỹ thuật của quân dội trong xây dựng, huấn luyện,chiến đấu và góp phần xây dựng đất nước, xây dựng tiềm lực quốc phòng Tham gia sản xuất,làm kinh tế góp phần xây dựng đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội là một nhiệm vụ chính trị mớicủa quân đội là sự thể hiện bản chất chính trị tốt đẹp của quân đội ta trong tình hình hiện nay.Chính trị của quân đội được biểu hiện qua chức năng nhiệm vụ của quân đội Vì vậy phải cónhận thức đúng đắn, vận dụng sáng tạo chức năng nhiệm vụ của quân đội cho phù hợp tình hìnhmới là một yêu cầu cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta tronggiai đoạn hiện nay.

Xây dựng quân đội về chính trị là nguyên tắc căn bản đối với quân đội ta Trong bối cảnhtình hình chính trị trên thế giới và trong nước đang có nhiều diễn biến phức tạp nhiều khác biệt

so với giai đoạn trước, yêu cầu nhiệm vụ của quân đội và bản thân đối tượng con người cán bộchiến sỹ đã có những bước phát triển mới Tình hình đó đòi hỏi để xây dựng quân đội vữngmạnh về chính trị, tất yếu phải đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội cho phùhợp với tình hình mới Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội, yêu cầu nhất thiếtphải xác định và tuân thủ những định hướng cơ bản để giữ vững phương hướng chính trị – giaicấp của Đảng và góp phần xây dựng quân đội ta vững mạnh về chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm

vụ cách mạng, nhiệm vụ của quân đội trong giai đoạn cách mạng mới

CHƯƠNG II

MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG CƠ BẢN TRONG QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI NHẬN THỨC VỀ XÂY DỰNG

CHÍNH TRỊ CỦA QUÂN ĐỘI TA HIỆN NAY

Trong chương I của luận án đã phân tích, quân đội ta là quân đội nhân dân cách mạng,quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân dó Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh

tổ chức, giáo dục, rèn luyện Ngày nay xây dựng quân độ về chính trị đòi hỏi phải không ngừngcủng cố, tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc cho quân đội;củng cố và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội,quán triệt chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu mới, quân độicách mạng của dân, do dân, vì dân; không ngừng bồi dưỡng, nâng cao những phẩm chất chínhtrị- đạo đức của người quân nhân cách mạng, giữ vững và phát triển những mối quan hệ bảnchất của quân đội “trung với Nước”, “trung với Đảng”, “hiếu với dân” Tăng cường đoàn kết quândân, đoàn kết thống nhất trong nội bộ quân đội, đoàn kết quốc tế Quá trình xây dựng quân đội

về chính trị là quá trình giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa các nhân tố khách quan và chủquan của quân đội Vì vậy để giữ vững phương hướng chính trị-giai cấp của Đảng trong quá

trình đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội và góp ph?n xây dựng quân đội tavững mạnh về chính trị trong tình hình hiện nay, luận án đề xuất một số định hướng cơ bản sau:

- Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội trên cơ sở kiên định chủ nghĩa

Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm đường lối đổi mới của Đảng ta hiện nay

- Nhận thức sâu sắc môi trường chính trị hiện nay, chủ động xây dựng môi trường chính trịtrong quân đội

- Đổi mới nhận thức về công tác giáo dục lý luận chính trị trong quân đội đáp ứng yêu cầuxây dựng quân đội về chính trị trong tình hình hiện nay

II.1 Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội trên cơ sở kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm đường lối đổi mới của Đảng ta hiện nay.

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay, nhất thiết phải tuân thủnhững nguyên tắc của Đảng trong sự nghiệp đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo conđường xã hội chủ nghĩa Trong tình hình hiện nay, đặc biệt cần nắm vững những định hướng lớn

về công tác tư tưởng của Đảng, trong đó, vấn đề kiên định chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng HồChí Minh, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối vớiquân đội, là những nguyên tắc cơ bản, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu để ổn đọnh hướng chínhtrị đúng đắn cho quá trình đổi mới nhận thưcs về xây dựng chính trị đúng đắn cho quá trình đổimới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội, đặc biệt trong tình hình chính trị đang cónhiều diễn biến phức tạp như hiện nay

- Kiên định chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh-nguyên tắc chỉ đạo cơ bản của đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay.

Chủ nghĩa Mác- Lênin là một học thuyết hoàn chỉnh cách mạng và khoa học phản ánh đúngđắn quy luật vận động khachs quan của lịch sử Nó trang bị cho giai cấp vô sản và loài người tiến

bộ một thế giới quan và phương pháp luận khoa học trong việc nhận thức và cải tạo thế giới Do

đó nó có sức sống mãnh liệt và giá trị bền vững Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lê nin, cuộccách mạng tháng Mười Nga vĩ đại đã thành công, mở ra một thời đại mới trong lịch sử loàingười, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Cáchmạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thành công đã có ảnh hưởng rộng lớn đến tiến trình lịch

sử thế giới Tiếp sau cách mạng tháng Mười, loài người đã đạt được nhiều thành tựu vĩ đại, đặcbiệt sau chiến công vang dội tiêu diệt chủ nghĩa phát xít, chế độ xã hội chủ nghĩa mở rộng ra ởnhiều nước, ổn định và phát triển mạh mẽ Chủ nghĩa xã hội từ một nước đã phát triển ra nhiềunước và trở thành hệ thống xã hội thế giới hùng mạnh Chủ nghĩa Mác-Lê nin đã mở rộng ảnhhưởng, ăn sâu bám chắc vào trái tim khối óc của hàng trăm triệu con người trên thế giới Những

thành tự đã đạt được, những ảnh hưởng rộng lớn của chủ nghĩa xã hội là một thực tế lịch sửkhông ai bác bỏ được, chứng minh cho sức sống mãnh liệt của chủ nghĩa Mác-Lênin.

Trong những thập kỷ qua cần phải khẳng định rằng, chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và sau Liên

Xô một loạt các nước xã hội chủ nghĩa đã thu được nhiều thành tựu lịch sử quan trọng; đồngthời do nhiều sai lầm chủ quan kéo dài ngày càng nghiêm trọng, bước vào thập kỷ 80, chủ nghĩa

xã hội đặc biệt là ở Liên Xô, Đông Âu đã lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng, dẫn tới sựsụp đổ tan rã, gây tổn thất to lớn cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, cũng nhưphong trào cách mạng thế giới

Các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông âu và Liên Xô sụp đổ là một hiện thực đau xót của chủnghĩa xã hội Sự sụp đổ đó do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, nhưng chủ yếu là donhững sai lầm lệch lạc kéo dài về đường lối về cơ chế lãnh đạo thiếu nhạy bén để bắt kịp sựphát triển mới của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, cuối cùng bị chủ nghĩa cơ hội xét lạilũng đoạn về đườg lối chính trị, xa rời những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin, từngbước chuyển hoá theo con đường tư bản chủ nghĩa, đảo ngược lại lịch sử và thành tựu mà nhândân các nước này đã giành được trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội Điều đó rõ ràng khôngphải là “sự sụp đổ của học thuyết Mác-Lê nin về chủ nghĩa xã hội”; “sự cáo chung của chủ nghĩa

xã hội và chủ nghĩa cộng sản, sự bắt đầu của kỷ nguyên sau cộng sản: như chủ nghĩa chốngcộng, chủ nghĩa cơ hội xét lại đã trắng trợn tuyên bố, xuyên tạc Nội dung xuyên suốt của thời đạingày nay, mặc dù phải trải qua những bước thăng trầm nào đó, nhưng vẫn là sự quá độ từ chủnghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vị thế giới, vì đó là quy luật của lịch sử không thểđảo ngược Trên tinh thần cơ bản đó, Đại hội VII của Đảng ta đã khẳng định: “Chủ nghĩa xã hộihiện đứng trước nhiều khó khăn thử thách, lịch sử thế giới đang trải qua những bước quanh co,song loài người cuối cùng nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội, đó là quy luật tiến hoá của lịchsử.” (34) Chủ nghĩa trước mắt còn có tiềm năng phát triển kinh tế tạm thời có sự điều chỉnhthích nghi “Tuy vậy chủ nghĩa tư bản vẫn là một chế độ áp bức, bóc lột và bất công mâu thuẫn

cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản ngày càng sâu sắc Chính sự vận động của tất cả nhữngmâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản và cuộc đấu tranh của nhân dân lao động các nước sẽ quyếtđịnh số phận của chủ nghĩa tư bản.” (34) Trong thời đại ngày nay chủ nghĩa Mác-Lê nin vẫnkhông lỗi thời, trái lại lúc này hơn lúc nào hết đòi hỏi giai cấp vô sản, các Đảng Cộng sản, nhândân tiến bộ trên thế giới phải ra sức đấu tranh bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lê nin lên tầmcao mới

Ở Việt Nam, vào đầu thế kỷ XX, nhiều phong trào chống thực dân Pháp do các nhà yêunước lãnh đạo, từ Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, đến Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh đều thất bại vì thiếu một đường lối cứu nước đúng đắn Trong bối cảnh sự nghiệp giải phóng dântộc của nhân dân ta tưởng chừng không có đường ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh, trải qua quá trìnhbôn ba tìm đường cứu nước, đã chỉ ra cho nhân dân Việt Nam, muốn giải phóng dân tộc phải

theo con đường của chủ nghĩa Mác-Lê nin Con đường ấy Hồ Chủ tịch đã tìm thấy khi đọc bản

“Sơ thảo luận cương về các vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lê nin là “cái cẩm nang thần kỳ”;

“Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vôsản” (17) “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị ápbức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ” (17)

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lê nin phù hợp vớithực tiễn Việt Nam Người từng bước truyền bá chủ nghĩa Mác-Lê nin vào Việt Nam, tổ chức rachính Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam, đề ra đường lối cách mạng đúng đắn Đó làđường lối kết hợp độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủnghĩa quốc tế vô sản, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người

Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lê nin vào thực tiễn cách mạng Việt nam, Chủ tịch HồChí Minh đã có những đóng góp to lớn vào việc phát triển chủ nghĩa Mác-Lê nin về cách mạnggiải phóng dân tộc, về xây dựng chế độ dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội ở một nướcvốn là thuộc địa, nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa “Tưtưởng Hồ Chí Minh thuộc về hệ tư tưởng Mác-Lê nin mà ngay trong bản thân nó đã có sự kếthợp hữu cơ những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lên nin với chủ nghĩa yêu nước ViẹtNam và tinh hoa trí tuệ của Việt nam và của nhân loại Nó là bước phát triển mới của chủ nghĩaMác- Lê nin, nhằm giải đáp những vấn đề mới do đất nước và thời đại đặt ra” (39)

Sự nghiệp cách mạng Việt Nam, cùng với những thắng lợi vĩ đại qua hai cuộc kháng chiếnthần thánh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, cùng với những thành tựu đã đạtđược trong công cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa vừa qua đã gắn liềnvới tên tuổi, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh Điều đó chứng tỏ rằng, chỉ trên cơ sở trungthành, vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn đặc thùcủa Việt Nam, Đảng ta mới có khả năng lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành được thắng lợi vàmới tránh khỏi được sự sai lầm về đường lối Chính vì vậy Đại hội lần thứ VII của Đảng ra quyếtnghị: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉnam cho hành động” (36)

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay đòi hỏi phải trên cơ sởchủ nghiã Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lấy chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minhlàm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động Cần trang bị cho cán bộ, chiến sỹ nhữngkiến thức cơ bản, kịp thời bổ sung những vấn đề phát triển mới về lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giúp họ nâng cao trình độ, bản lĩnh chính trị, đủ sức tự lý giải nhữngvấn đề thực tiễn nảy sinh trong quá trình phát triển của cách mạng một cách đúng đắn, phù hợpvới quan điểm của Đảng Ngày nay việc quán triệt vận dụng của chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng

Hồ Chí Minh phải gắn liền với việc bảo vệ và phát triển nó Trước sự phát triển mạnh mẽ về lýluận và thực tiễn ngày nay, muốn bảo vệ được chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đòi

hỏi quân đội phải tham gia tích cực vào việc nghiên cứu, phát triển lý luận Sự phát triển đó phảidựa trên cơ sở nhận thức lại chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa Mác-Lê nin, nghiên cứu tư tưởng HồChí Minh một cách sâu sắc, hệ thống, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn cách mạng, tiếp thu nhữngthành tựu khoa học hiện đại để có những khái quát mới về lý luận Các ngành khoa học, nhất làkhoa học xã hội trong quân đội phải tiếp tục quán triệt và thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ VIIcủa Đảng đã xác định: “Nhiệm vụ chủ yếu của các ngành khoa học xã hội là vận dụng sáng tạo

và phát triển học thuyết Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn củanước ta và tiếp thu có chọn lọc những thành tựu khoa học của thế giới, nghiên cứu những vấn

đề cơ sở lý luận để hoàn thiện và triển khai cương lĩnh, chiến lược phát triển kinh tế- xã hội vànhững văn kiện khác của Đại hội.” “116) Mặt khác, quân đội phải tham gia tích cực vào cuộc đấutranh trên mặt trận lý luận chính trị, kiên quyết đập tan mọi luận điểm phản động hòng phủ địnhchủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong chiến lược “diễn biến hoà bình” của chủnghĩa đế quốc và các thế lực thù địch

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội phải trên cơ sở kiên định chủ nghĩa Mác –Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh mới bảo đảm cho quá trình đổi mới giữ vững định hướng

chính trị của Đảng Đó là một trong những nguyên tắc chỉ đạo cơ bản của sự nghiệp đổi mới đấtnước nói chung, cũng như đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay nóiriêng- Đồng chí Tổng bí thư Đỗ Mười đã chỉ rõ : “Càng trong khó khăn thử thách và để vượt quakhó khăn thử thách, chúng ta càng phải giữ niềm tin vào lý tưởng cách mạng Phải giương caongọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh, lấy chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởg Hồ Chí Minh làm nền tảng tưtưởng kim chỉ nam cho hành động, quyết tâm biến tư tưởng đó thành hiện thực” (39)

Đổi mới nhận thức về xây dựng chính trị của quân đội ta hiện nay phải trên cơ sở giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa

Đại hội lần thứ VI của Đảng đề ra đường lối đổi mới toàn diện theo định hướng xã hội chủnghĩa, coi đó là lẽ sống còn đối với cách mạng nước ta Đại hội lần thứ VII của Đảng, tổng kếtnăm năm thực hiện đổi mới, thông qua cương lĩnh “xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội” và chiến lược phát triển kinh tế xã hội, chỉ ra phương hướng tiếp tục tiến hànhcông cuộc đổi mới xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa một cách sâu rộng và đồng bộ.Hội nghị Đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khoá VII) của Đảng đã kiểm điểm việc thực hiện Nghịquyết Đại hội VII và tổng kết một bước thực hiện đổi mới từ Đại hội VI đến nay, xác định nhữngchủ trương giải pháp lớn tiếp tục đưa công cuộc đổi mới tiến lên

Con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn làhoàn toàn đúng đắn, phù hợp với tâm tư nguyện vọng của nhân dân ta, phù hợp với xu thế củathời đại Định hướng về công tác tư tưởng trong tình hình hiện nay Đảng ta vẫn khẳng định, lấychủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hànhđộng, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng và nhân

dân ta Lịch sử cách mạng nước ta đã chứng minh rằng, chỉ có đi theo con đường xã hội chủnghĩa, Tổ quốc ta mới có độc lập, dân ta mới được tự do, nhân dân ta mới có đời sống ấm no,hạnh phúc Do đó giữ vững định hướng xã hội chủnghĩa là một nguyên tắc cơ bản trong sựnghiệp đổi mới của đáat nước ta hiện nay.

Công cuộc đổi mới của chúng ta mấy năm qua đã đạt được nhiều thành tựu qun trọng

“Đến nay, mặc dù còn nhiều khó khăn, nhiều khuyết điểm và tồn tại, nhưng nhìn tổng quát,chúng ta đã khắc phục một bước rất quan trọng tình trạng khủng hoảng kinh tế-xã hội, giữ vững

ổn định chính trị, củng cố quốc phòng, an ninh, mởi rộng đáng kể quan hệ đối ngoại, tích luỹđược nhiều kinh nghiệm lãnh đạo và quản lý đất nước (61) Những thành tựu đó còn tạo ranhững điều kiện thuận lợi mới cả về vật chất, tinh thần, cả về thế và lực mới, đem lại những khảnăng mới cho công cuộc đổi mới tiếp tục phát triển cao hơn

Tuy nhiên, trong tình hình chính trị đang có nhiều diễn biến phức tạp như hiện nay, việc giữvững định hướng xã hội chủ nghĩa không phải dễ dàng Đó là cuộc đấu tranh giữa định hướng

xã hội chủ nghĩa với các thế lực cản trở và những nguy cơ đang diễn ra hết sức quyết liệt phứctạp trên tất cả các lĩnh vực cuả đời sống xã hội Trên thế giới, sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ởLiên Xô và các nước Đông Âu đã làm cho chủ nghĩa xã hội trên thée giới lâm vào khủng hoảngtrầm trọng, Chủ nghĩa tư bản trước mắt còn có tiềm năng phát triển kinh tế, tạm thời có sự điềuchỉnh thích nghi Trong bối cảnh đó chủ nghĩa đế quốc, các thế lực phản động, cơ hội, xét lại đã

ra sức cổ vũ, tô vẽ cho chủ nghĩa tư bản, đồng thời tìm mọi cách bôi nhọ, xuyên tạc hòng hạ bệchủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thủ tiêu chủ nghĩa xã hội trên phạm vi thế giới.Trong nước, công cuộc đổi mới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng chúng ta vừa rakhỏi khủng hoảng kinh tế-xã hội, còn có khó khăn trên nhiều mặt Đất nước ta đang có nhiều cơhội lớn, nhưng mặt khác lại đang xuất hiện những nguy cơ mới Đó là nguy cơ tụt hậu xa hơn vềkinh tế, nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nguy cơ về nạn tham nhũng và tệ quan liêu vànguy cơ “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch Các nguy cơ đó có liên quan mật thiết vớinhau, tác động lẫn nhau và đều có thể dẫn tới làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nếu chúng takhông có biện pháp tích cực để tận dụng thời cơ, đẩy lùi nguy cơ Nguy cơ tụt hậu xa hơn vềkinh tế, chệch hướng xã hội chủ nghĩa và nạn tham nhũng, quan liêu là những nguy cơ nội sinh

do chủ quan và là cơ sở điều kiện để chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động thực hiệnchiến lược “diễn biến hoà bình” Muốn đẩy lùi được những nguy cơ đó đòi hỏi Đảng, Nhà nước

ta, nhân dân ta và quân đội ta phải tích cực tận dụng thời cơ phát triển kinh tế-xã hội, cải thiệnđời sống nhân dân, giữ vững ổn định chính trị và định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời kiênquyết đấu tranh, ngăn chặn tệ tham nhũng quan liêu Nguy cơ “diễn biến hoà bình” là nguy cơngoại sinh do chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch gây ra và dựa vào những nhân tố nộisinh như vừa nêu Vì vậy, yêu cầu chúng ta phải ra sức đẩy lùi các nguy cơ nội sinh, đồng thờiphải thường xuyên đề cao cảnh giác, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hoàbình” của địch