THUYẾT MINH ĐỒ ÁN TỐP NGHIỆP NGÀNH KIẾN TRÚC CÔNG TRÌNH TRUNG TÂM NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI

Thêm vào đó, dư luận trong nước cũng đã có những đánh giá hoài nghi về chất lượng, về thứ bậc, thậm chí về cả vị trí thuộc dạng xa xăm khuất nẻo cho các tác phẩm trong những TL nghệ thuậ

LỜI MỞ ĐẦU

5 năm học tập quả là một quãng thời gian dài lao động thật vất vả nhưng đầy hào hứng đối với mỗi SV Kiến trúc chúng em Dưới sự dạy bảo tận tình của các thầy cô cùng sự giúp đỡ của gia đình và bạn bè chúng em đã học hỏi được thật nhiều thứ Đây là những hành trang không thể thiếu cho cuộc đời và sự nghiệp sau này của mình.

Qua đồ án này, em mới nhận thức được còn quá nhiều thứ mới mẻ đối với mình Sự mới mẻ này như 2 nam châm cùng cực, càng tiến lại nó chúng ta càng bị đẩy ra xa Thế nhưng, nó không thể làm hạn chế niềm đam mê tìm tòi, khám phá “cái mới mẻ, cái lạ lẫm, cái quái đãng…” của SV, đặc biệt là SV Kiến Trúc chúng em Tuy vậy, do còn quá nhiều hạn chế về kiến thức - thời gian - sự mới mẻ của đề tài nên sẽ không tránh khỏi sai sót, khiếm khuyết trong quá trình thực hiện Đồ án rất mong sự chỉ bảo của các thầy cô

Cho phép em được gởi lời cám ơn chân thành đến toàn thể giảng viên Bộ môn Kiến Trúc - Trường ĐH Khoa Học Huế, các giáo viên thỉnh giảng Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội đã giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập

Đặc biệt, em xin chân thành gửi lời cám ơn đến các thầy giáo:

KTS Huỳnh Quang.

KS Nguyễn Văn Tuấn.

Đã tận tình hướng dẫn em thực hiện Đồ án này và hình ảnh của các thầy một phần nào đó đã giúp em hoàn thành tốt Đồ án Tốt nghiệp của mình.

Qua đây, em cũng xin cám ơn đến các cơ quan, cá nhân đã cung cấp cho em những tài liệu quý báu phục vụ cho Đồ án.

Cuối cùng, xin chân thành cám ơn gia đình và bạn bè !

Huế, ngày 01 tháng 06 năm 2007.

Sinh viên

NGUYỄN QUỐC VIỆT

PHẦN I: NHỮNG HIỂU BIẾT VỀ ĐỀ TÀI

I - KHÁI QUÁT VỀ NGHỆ THUẬT:

Câu hỏi Nghệ thuật là gì? kéo theo luôn hai câu hỏi khác: Cái đẹp là gì? và Họa sĩ là ai? Tổng quan hai bài viết của Bart Rosier [1] và Joseph A.Goguen [2] được trình bày dưới đây cũng chỉ nhằm làm sáng tỏ một phần những vấn đề tuy không mới nhưng vẫn rất nan giải đó Phần Phụ lục tómtắt quan điểm về nghệ thuật của Lev Tolstoy [3] có kèm theo lời bàn Cả ba tác phẩm của Rosier, Goguen va Tolstoy đều có chung một nhan đề Nghệthuật là gì?

1 Nghệ thuật là gì?

Thời Cổ đại, người ta chia nghệ thuật ra làm bảy loại hình nghệ thuật tự do (artes liberales) là: trivium (3 con đường) bao gồm: Văn phạm, Logic,Hùng biện; và quadrivium (4 con đường) bao gồm: Số học (lý thuyết về các con số), Hình học (các con số trong không gian), Âm nhạc (các con sốtrong thời gian), và Thiên văn học (các con số trong không gian và thời gian) Mẹ của cả 7 nghệ thuật đó là Triết học Các nghệ thuật mang tính kỹthuật như kiến trúc, nông nghiệp, hội họa, điêu khắc, và các nghề thủ công khác được xếp ở hàng thấp hơn

Thời Trung cổ, nghệ thuật được coi là đứa con của tự nhiên Dần dần nghệ thuật chỉ còn là những gì mà người xưa coi là nghề thủ công Từ

“nghệ thuật” đòi hỏi một cái gì đó được tạo nên một cách khéo léo bởi người nghệ sĩ Có điều chính các nghệ sĩ đã phá bỏ các hạn chế do các địnhnghĩa loại đó tạo ra, thách thức các định kiến của chúng ta, và vượt xa các triết gia, các nhà tâm lý học và phê bình, chứ đừng nói chi đến đạichúng

Ngày nay, thật khó định nghĩa được nghệ thuật Đã qua rồi cái thời có thể chỉ ra được cái gì là nghệ thuật, cái gì không phải là nghệ thuật Sau khi Marcel Duchamp [4] triển lãm chậu đi tiểu vào năm 1917 tại New York, hay Andy Warhol [5] bày ra các tranh in lưới hàng loạt các đồ hộp

giống nhau như đúc vào những năm 1962 - 1964, thì bất cứ cái gì cũng có thể là nghệ thuật Quan niệm này có vẻ phù hợp với nghệ thuật đương

đại

Vậy cái gì làm cho một bức họa trở thành một tác phẩm nghệ thuật? Có khá nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này Dưới đây chỉ liệt kê vàbình luận một số quan điểm tạm gọi là tiêu biểu nhất

Marcel Duchamp, Đài phun

(Fountain) , 1917/1964 Andy Warhol, 100 hộp (One Hundred Cans, 1962)

Có quan điểm cho rằng họa sĩ vẽ tranh, nhưng cần sự giám định của ít nhất một đại diện của thế giới hội họa để khiến bức tranh trở thành mộttác phẩm nghệ thuật Như vậy một người bình thường không thể trả lời được nghệ thuật là gì Chúng ta cần người “định hướng nghệ thuật” như tín đồcần vị cố đạo để nói cho biết chân lý ở đâu Nếu quan niệm này đúng, nó loại trừ sự huyền bí trong nghệ thuật, sẽ được nói đến bên dưới

Trái với quan điểm mang tính ngoại suy kể trên, những người theo quan điểm nội suy cho rằng tiêu chuẩn của nghệ thuật nằm trong tính trựccảm của bức họa, rằng hành động vẽ phải có chủ đích, có nghĩa là họa sĩ phải chủ tâm tạo ra nghệ thuật Hành động vẽ phải được diễn ra theo mộtcách đặc biệt nhằm tạo ra nghệ thuật Như vậy người xem sẽ phải học cách làm sao nhận ra được tính trực cảm đó Ngoài ra, nếu nghệ thuật là cái

do nghệ sĩ chủ tâm tạo ra, thì câu hỏi tiếp theo sẽ là: “Vậy thì nghệ sĩ là ai?”

Quan điểm dựa trên lý thuyết về nguồn gốc của nghệ thuật lại cho rằng nghệ thuật là các đồ vật hoặc hình ảnh do con người tạo ra với một ýnghĩa tượng trưng như một phương thức giao tiếp Tuy nhiên, không phải tất cả các hình ảnh đó đều là nghệ thuật, mà một số chỉ đơn thuần là cácký hiệu mà thôi

Gần với quan điểm nguồn gốc nghệ thuật kể trên là phát biểu của nhà vật lý thiên tài Albert Einstein: “Cái đẹp nhất mà chúng ta có thể trảinghiệm là sự huyền bí.” Như vậy sự huyền bí là nguồn gốc của mọi nghệ thuật đích thực Chính vì lý do đó chúng ta không có hy vọng có được mộtđịnh nghĩa rõ ràng về nghệ thuật Nghệ thuật là cái gì đó chúng ta chỉ có thể cảm thấy mà không tài nào diễn giải được bằng lời Nó giống như mộttrải nghiệm huyền bí vậy

Ngày nay các nghệ sĩ một mặt tiếp tục truyền thống chọc tức xã hội tư sản, xã hội tiêu thụ, mặt khác đã mở rộng vai trò của mình Thay vì vẽ tranh hay nặn tượng, họ trưng bày xác các con vật ngâm trong formaldehyde, các vật thể đa dạng kể cả sỏi đá, cành cây, và dây thừng Nghệ

thuật môi trường đã giải phóng các triển lãm khỏi 4 bức tường của viện bảo tàng Các hình thức nghệ thuật mới như trình diễn, sắp đặt, cơ thể, v.v đã và đang thách thức các quan niệm về ranh giới giữa các loại hình nghệ thuật Kể cả trình diễn thời trang, trò chơi điện tử video, phun sơn lên tường, và các trang nhà trên internet cũng bắt đầu được coi là nghệ thuật

Trong bối cảnh toàn cầu hóa nghệ thuật, quan niệm nghệ thuật của phương Đông và phương Tây cũng xích lại gần nhau hơn, chịu ảnh hưởnglẫn nhau Nghệ thuật bonsai của Nhật Bản trở nên thời thượng ở phương Tây Nhiều nhạc sĩ phương Tây sử dụng nhiều yếu tố âm nhạc phương Đôngtrong các tác phẩm của mình

2 Cái Đẹp là gì?

Cái Đẹp thường được đưa ra như một tiêu chuẩn để đánh giá chất lượng nghệ thuật Tuy nhiên, định nghĩa được cái Đẹp còn khó hơn định nghĩađược Nghệ thuật, vì cái Đẹp phụ thuộc vào văn hóa và thời gian nhiều hơn

Lý thuyết đơn giản nhất về cái Đẹp là coi cái Đẹp như sự bắt chước tự nhiên Lý thuyết này định ra một tiêu chuẩn khá lý trí và đơn giản cho cáiđẹp Tiếc rằng nó phụ thuộc chẳng những vào việc tách riêng chủ thể và khách thể, mà còn phụ thuộc vào sự phân chia nghệ thuật và tự nhiên, vàthế là lại rơi vào cái vòng luẩn quẩn về khái niệm nghệ thuật phụ thuộc vào văn hóa, chứ không phải là cái gì đó toàn cầu Hơn nữa tiến bộ của khoahọc công nghệ ngày nay đang làm khó cho định nghĩa tự nhiên là gì Thêm vào đó rõ ràng là lý thuyết này đã bỏ qua hầu như toàn bộ nghệ thuậtđương đại Cuối cùng, hoàn toàn không rõ là liệu có một cơ sở vững chắc để phán xét một tác phẩm nghệ thuật bắt chước tự nhiên giỏi đến mứcnào

Một cách tiếp cận khác đến cái Đẹp là đo nó bằng cảm xúc của người xem Phương pháp theo kiểu “tôi biết tôi thích gì” này có vẻ như vô vọng

vì nó hoàn toàn chủ quan Tuy vậy vẫn có những hình thức phức tạp hơn một chút, trong đó người ta dùng các thiết bị khoa học để đo mức độ củaphản ứng, thu thập một số lượng lớn các dữ liệu thống kê, và lấy trung bình để đưa ra những kết luận có tính tổng quát nhất Tuy nhiên phương phápnày cuối cùng cũng vẫn rơi vào việc phân chia chủ thể và khách thể Nó có thể có ích cho một số lĩnh vực như trong thiết kế nhưng chẳng có giá trị

gì mấy cho mỹ thuật nói chung

Plato [6] cho rằng cái Đẹp phải phản ánh chân lý Đến đây ta lại vấp phải câu hỏi Pilate đã đặt ra cho Chúa Jesus: “Vậy thì Chân lý là cái gì?”.Theo thi sĩ lãng mạn John Keats [7] chân lý ở đây phải được hiểu là chân lý nghệ thuật Ông viết: “Cái đẹp là Chân lý, Chân lý là cái Đẹp”, tức là mộtchân lý mang tính cảm xúc, một biểu hiện chính xác cảm xúc thực của nghệ sĩ, chứ không phải là chân lý theo nghĩa triết học hay khoa học, như làsự thật chẳng hạn

Heidegger [8] đã phát triển quan niệm nghệ thuật tuyệt đối của Kant [9] Kant cho cái Đẹp là cái gì đó không có bất kỳ một chức năng nàokhác ngoài chức năng làm cái Đẹp Khi đó một vật thể thể sẽ trở thành thuần túy là một vật thể, hiện ra hoàn toàn chỉ vì nó đẹp chứ không vì bất cứcông dụng nào khác Như vậy nghệ thuật theo Kant là một cách biểu diễn đẹp của một hình thức, thông qua đó nghệ sĩ mặc sức tưởng tượng để liêntục mở rộng quan niệm về chính cái Đẹp Điều đó có nghĩa là nghệ thuật đã đi ra ngoài thế giới của lý trí, và cái Đẹp là cái gì đó không thể cắt nghĩađược Lý thuyết này có nhiều điểm giống với quan điểm của trường phái lãng mạn nói trên Tuy nhiên nó loại trừ vai trò của nghệ sĩ, của ảnh hưởngvăn hóa, cũng như sự chuẩn bị của người xem

Lý thuyết “hiện đại” về cái Đẹp thì cho rằng một vật chỉ đẹp khi có hình thức phù hợp với công dụng của nó Chậu đi tiểu của Marcel Duchampxem ra thỏa mãn tiêu chuẩn này Trong khi đó tiêu chuẩn như vậy không thể đem áp dụng cho những thứ vô dụng như các bức họa trường phái ấntượng, các bức tượng lập thể, thơ, cho dù tất cả những thứ đó có thể dùng cho nhiều mục đích khác nhau như làm tiền, làm “lác mắt” bạn bè, hayđể thư giãn khi ngắm nhìn chúng Lý thuyết này hoàn toàn trái ngược với quan điểm của Oscar Wilde [10] Ông cho rằng: “Cái cớ duy nhất để làm ra

một vật vô dụng là vì ta ngưỡng mộ nó sâu sắc Toàn bộ nghệ thuật là vô dụng.” Lý thuyết này đã gây ra một số hậu quả như việc tạo ra những kiếntrúc quái đản trong các dự án xây dựng hàng loạt nhà cao tầng cho những người thu nhập thấp trong những năm 50 – 60 Một lần nữa, ta thấy đâylà một minh họa rất rõ rằng các lý thuyết về cái Đẹp cũng phụ thuộc và điều kiện xã hội và văn hóa

Trong tác phẩm “Luận về thơ”, Aritsotle [11] định nghĩa nghệ thuật là một sự bắt chước, nhưng ông đã rất khôn ngoan không gọi đó là “bắt chướctự nhiên”, mà là “bắt chước con người hành động” Hơn nữa ông đã dùng một cách tiếp cận cân bằng, không quy nghệ thuật, hay cách nhìn nhậnnghệ thuật, về một thứ Đặc biệt, ông không hề gợi ý là phải dùng cái Đẹp để đo nghệ thuật Thay vào đó, ông đã đưa ra một loạt các tiêu chuẩn vềchất lượng dựa trên một số ví dụ như bi kịch, chơi đàn lyre, v.v Aristotle nói rằng mục đích của bi kịch là gây nên nỗi sợ và buồn thương ở người xemthông qua việc bắt chước các hành động mang tính anh hùng Tiêu chuẩn về sự xuất sắc của ông bao gồm sự thống nhất của không gian và thờigian, việc sử dụng ngôn ngữ thành thạo và khéo léo, đặc biệt cách dùng hình ảnh trong ngôn ngữ, v.v Cách tiếp cận của ông kết hợp khéo léo cácquan điểm giải tích, lịch sử, luân lý và thực dụng về bi kịch, có ảnh hưởng rất lớn cho đến tận ngày hôm nay Đối với Aristotle, cũng như nhiều nghệ sĩđương đại, cái Đẹp quá lắm chỉ là mối quan tâm hạng hai

3 Nghệ thuật và khoa học

Phương pháp của khoa học đòi hỏi các phép đo chính xác có thể lặp lại được, và một tính khách quan tới mức có thể loại trừ tất cả các yếu tốchủ quan từ phía người tiến hành thí nghiệm Điều này khiến các phương pháp nghiên cứu khoa học hoàn toàn ngược với các phương pháp củanghệ thuật Nghệ thuật đương đại đòi hỏi tính chủ quan của nghệ sĩ trong các tác phẩm Nghệ thuật tối kỵ sự lặp lại Ngay cả khi Monet [12] vẽ mộtngôi nhà thờ rất nhiều lần, các bức tranh của ông vẫn rất khác nhau Ông sử dụng nhiều hoà sắc khác nhau, vẽ ở các thời điểm khác nhau trongngày, v.v Các đoạn gọi là nhắc lại trong âm nhạc thực chất không bao giờ được chơi như nhau, mà có thể là cường độ khác nhau, hoặc độ nhanhchậm khác nhau, v.v Nhận xét về điểm này Anthony Freeman [13] nói: “Thật nghịch lý là nhà khoa học tìm ra chân lý sau nhiều lần lặp lại thí nghiệmvà thu được các kết quả giống hệt nhau, trong khi đó nghệ sĩ tìm thấy chân lý sau khi thu được các kết quả hoàn toàn khác nhau.” Những phép đokhách quan, như luật viễn cận, luật hòa sắc, pha màu, hoà thanh, lên dây đàn, v.v được dùng trong nghệ thuật như sự hỗ trợ về kỹ thuật cho sángtạo Xuất phát từ quan sát này là quan điểm cho rằng không hề có một liên hệ nào có nghĩa giữa khoa học và nghệ thuật Cho dù có không ít ngườiđồng ý, quan điểm này rõ ràng là sai Một ví dụ hiển nhiên là sự phát triển hình học thời Phục hưng đã kéo theo sự phát triển của luật viễn cận trongnghệ thuật Công nghệ hiện đại là yếu tố quan trọng sản sinh ra nhiều hình thức nghệ thuật đương đại như điện ảnh, âm nhạc điện tử, nghệ thuật

video, v.v

J Pollock, Những chiếc sào xanh, (Blue Poles, 1952)

Ngày nay khoa học được áp dụng để thẩm định nghệ thuật (qua các phương pháp như đánh dấu carbon,dùng máy tính điện tử để thẩm định các tác phẩm của Jackson Pollock [14] , v.v.) Khoa học cũng được áp dụng để

đo các hưởng ứng sinh lý của người trước các tác phẩm nghệ thuật Các nghiên cứu khoa học về tâm lý con ngườikhi tiếp xúc với tác phẩm nghệ thuật cũng có hữu ích cho các nghệ sĩ và những người yêu nghệ thuật

Lại có quan điểm ngược lại cho rằng khoa học và nghệ thuật có thể hòa nhập vì đều dựa trên hoạt động sángtạo của con người Tuy nhiên nếu đi sâu vào tính chất của sự sáng tạo, ta thấy rõ các lý thuyết khoa học đều mangtính toán học rất cao, còn các thực nghiệm khoa học đòi hỏi sự lặp đi lặp lại đã nói ở trên, khiến sáng tạo trong khoahọc khác với sáng tạo trong nghệ thuật

Nghệ thuật và khoa học là các thành tố của văn hóa Vì thế bản chất và quan hệ giữa chúng thực ra khá phứctạp, thay đổi tùy theo thời gian và địa điểm Sẽ thật ngây thơ khi cho rằng có thể tìm thấy một sự mô tả quan hệ bất

internet có liên hệ thế nào với nghệ thuật? Chúng ta sẽ thấy nhiều phương tiện dùng kỹ thuật số, dùng network bandwidth Chắc chắn chúng ta sẽnhìn thấy nhiều loại hình nghệ thuật mới, song liệu chúng ta có thấy các giá trị thẩm mỹ mới không? Có lẽ chúng ta cũng sẽ được thấy sự ra đời củanhiều lý thuyết mới về nghệ thuật Nhưng liệu chúng có hơn gì những lý thuyết cũ không?

II – NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI: (CONTEMPORARY ART)

Cụm từ « nghệ thuật đương đại« được dịch từ tiếng Anh là « contemporary art« « Contemporary art» có nghĩa là nghệ thuật được tạo ra và tiếptục được tạo ra trong suốt thời gian sống của chúng ta

Sự phân biệt giữa « Contemporary » (đương đại) và « Modern« (hiện đại) là ở mốc thời gian :

+ Modern Art là nghệ thuật được sáng tạo bởi những nghệ sĩ theo trường phái ấn tượng từ khoảng năm 1880 đến 1960

+ Contemporary Art là nghệ thuật được tính từ khoảng thời gian từ năm 1960 đến từng phút giây hiện tại

Phạm vi của Nghệ thuật đương đại (Contemporary Art) là rất rộng lớn, bất cứ thứ gì có thể được cho là « nghệ thuật« (Art) ; từ những vật dụngquen thuộc được sử dụng hằng ngày, đếân những cái mới, lạ lẫm ; tất cả chúng đều có thể là nguồn cảm hứng của các nghệ sĩ đương đại Nhưngđều có nguồn gốc chung từ các loại hình nghệ thuật như : hội họa, nhiếp ảnh, điêu khắc, video,

Một sốâ cuộc thi, giải thưởng danh giá gồm :

 Emerging Artist Award được trao tặng bởi The Aldrich Contemporary Art Museum

 Giải thưởng Jindrich Chalupecky dành cho các nghệ sĩ Cộng hòa Czech dưới 35 tuổi

 Giải thưởng Whitney Biennial

Một số thể loại nghệ thuật đương đại (từ năm 1960 đến nay, xếp theo thập kỉ) :

Các nghệ sĩ đương đại tiêu biểu :

 Marina Abramovic , (born

 Norman Carlberg (born

 Jon Coffelt , (born 1962) painting, sculpture, multi- media

 Tony Cragg , (born 1945), sculptor

 Martin Creed , (born 1968), installation artist

 Tom Curtis , (born 1953), painting, Ronald Davis , (born 1937), abstract painter

 Richard Deacon , (born 1949), sculptor

 Sebastian Diaz Morales , (born 1975), Video Artist

 John Duncan , (born 1953), performance, installation artist

 Tom Friedman , (born 1965), conceptual sculptor

 Rodney Graham , (born 1949), photographer, installation artist

 Hans Haacke , (born 1936), conceptual artist

 Karl Hagedorn , (1922 - 2005), painter

 Richard Hamilton , (born 1922)

 Keith Haring , (1958-1990), painter, graffiti artist

 Mona Hatoum , (born 1952), performance artist

 Tim Hawkinson , (born 1960), sculpture artist

 Hugo Heyrman , (born 1942), painter, multimedia artist

 Gary Hill , (born 1951), video artist

 Damien Hirst , (born 1965), installation artist

 Saskia Holmkvist , (born 1971), conceptual artist

 Isaac Julien , (born 1960), filmmaker

 Ilya Kabakov , (born 1933), installation artist

 Eduardo Kac , (born 1962), transgenic artist

 Hanns-Christian Kaiser , (born 1969), painter

 Anish Kapoor , (born 1954), sculptor

 Lena Karpinsky , (born 1961), painter

 On Kawara , (born 1949), conceptual artist

 Jonathon Keats , (born 1971), conceptual artist

 Martin Kippenberger , 1997)

(1953- Barbara Kruger , (born 1949), artist and photographer

 Suzanne Lacy , (born 1945), performance/public artist

 Ronnie Landfield , (born 1947), painter

 Annika Larsson , (born 1972), video artist

 Matthieu Laurette , (born 1970), multimedia,

conceptual, installation, video artist

 Sol LeWitt , (1928 - 2007), installation and conceptual artist

 Allan Linder , (born 1966), painter and sculptor

 Katarina Lưfstrưm , (born 1970), video artist

 Richard Long , (born 1945)

 Robert Longo , (born 1953), painter and sculptor

 Rafael Lozano-Hemmer , (born 1967), installation artist

 Cecilia Lundqvist , (born 1971), video artist

 Lia Lapithi Shukuroglou , (born 1963), multimedia

 Chris Ofili , (born 1968), painter

 Arthur Omar , (born 1948), photographer, filmmaker, video and installation artist,

 Yoko Ono , (born 1933), musician, artist

 Stefano Pasquini , (born 1969), sculpture, video and installation artist

 Pedro Pedraja , (born 1974), painter

 painter

 Richard Piegza , (born 1954), performance, video and installation artist

 Philip Pocock , (born 1954), internet and installation artist

 Richard Prince , (born 1949), painter and photographer

 Marc Quinn , (born 1964), sculptor

 Tim Quinn , (born 1956), algorist, sculptor

 Robert Rauschenberg , (born 1925), Painter, Printmaker, Performance Artist, Sculptor

 Peter Reginato , (born 1945), sculptor

 Jesse Richards , (born 1975), painter and filmmaker

 Gerhard Richter , (born 1932), painter

 Ken Rinaldo , (born 1958), electronic

 Tomoko Takahashi , (born 1966), installation artist

 Mark Tansey , (born 1966), painter

 Arthur Thrall , (born 1926), printmaker, painter

 Wolfgang Tillmans , (born 1968), photographer

 Rirkrit Tiravanija , (born 1961)

 Luc Tuymans , (born 1958), painter

 Keith Tyson , (born 1969)

 Sadegh Tirafkan , (born 1965)

 Bill Viola , (born 1951)

 John Virtue , (born 1947)

 Carl Michael von Hausswolff (born 1956)

 Sadegh Tirafkan , (born 1965)

 Jeff Wall , (born 1946), photographer

 Magnus Wallin , (born 1965), video artist

 Lawrence Weiner , (born 1942), conceptual artist

 Richard Wentworth , (born 1947)

 Rachel Whiteread , (born 1963)

 Jane and Louise Wilson , (born 1967), installation artists

 Richard Wilson , (born 1953), installation artist

 Shaun Wilson , (born 1972), video artist

 Joe Zane , (born 1971), conceptual artist

 Wolfgang Zelmer , (born 1948), painter

Larry Zox , (born 1936-2006),

 Dominique Sanson , (born 1949), painter

 Bojan Sarcevic , (born 1974), sculptor

 Raymond Saunders , (born 1934), painter

 Jenny Saville , (born 1970), painter

 Mauro Saviola , (born 1938), painter

painter

 Julian Schnabel , (born 1951), painter, sculptor and filmmaker

 Richard Serra , (born 1939), sculptor

 Michael Snow , (born 1929), filmmaker, musician, painter

 Frank Stella , (born 1936), painter, printmaker

 Sarah Sze , (born 1969), sculptor

 Konstantia Sofokleous , (born 1974), animation artist

Một số tác phẩm nghệ thuật đương đại:

III - THAM KHẢO THÊM : MỘT SỐ BÀI VIẾT VỀ NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI

Người nào của ấy - Lê Thiết Cương

16:36:24 08/08/2006 (nguồn :Tạp chí Tia Sáng – tiasang.com.vn)

Cuộc sống nào, con người nào thì sẽ sinh ra nghệ thuật đó Cuộc sống hiện nay với vài đặc trưng như tốc độ phát triển rất nhanh của khoa học kỹ thuật, khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng được rút ngắn Cái gì cũng nhanh, cũng ngắn, cũng gấp gáp

Tháng năm, mới đọc bài “Quả bóng đá C60 và ống Nano Carbon” trên Tia Sáng thế mà hôm trước ngồi cà phê vỉa hè

tôi đã nghe thấy mấy tay trẻ trẻ bàn nhau đi vào Bình Định thu mua vỏ dừa về đốt lên để làm than – nano Từ chỗ đời sốngcủa một sản phẩm càng lâu bền càng tốt nhưng bây giờ ngược lại, càng ngắn càng tốt Mỗi tháng Nokia tung ra vài mẫuđiện thoại mới thế mà trong kho của họ đã có khoảng vài chục mẫu nữa đang chầu chực để sẵn sàng ra thị trường Tấtnhiên là mức độ chóng chán của con người hôm nay cũng cao hơn giai đoạn trước Có cảm tưởng rằng máy điện toánG5, G6 của Macintosh vừa ra lò ở Silicon Valley đã được chở thẳng tới studio của nhóm Dream Works để làm hoạt hình 3DAntz hay Sherk ngay lập tức

Một đặc điểm nữa là cái sự toàn cầu hóa, nhiều đường biên nhỏ bị phá bỏ Xu hướng hòa nhập, hội nhập đang làmốt Sự sáp nhập của những tập đoàn thành những đại tập đoàn Xu hướng tổng hợp, kết hợp nhiều trong một điển hình làcái “cục sắt bé tí” vừa alô được vừa chụp ảnh, quay phim, kết nối internet được Trước đây chỉ có hai môn nghệ thuật tổng hợp là sân khấu vàđiện ảnh nhưng nay thì khác Mấy nghệ sỹ làm trình diễn, sắp đặt v.v , là tổng hợp của tổng hợp Các loại nghệ thuật mới này không lấy sự bềnvững làm tiêu chí như trước Ngay cả hội họa giá vẽ cũng không chỉ là sơn dầu trên vải mà đã là mix medium Tất cả các loại hình nghệ thuật đềucó trong các tác phẩm của Matthew Barney(1) và Bill Viola(2)

Có cổ điển, tân cổ điển rồi mới đến hiện đại và sau đó là hậu hiện đại Có thể nói thế này Bọn cổ điển nhìn hiện thực thế nào thì cố kể lể lạinhư thế Bọn hiện đại loay hoay với việc thay đổi hình thức diễn đạt, nào là lập thể, trừu tượng, biểu hiện Hậu hiện đại không quan tâm đến kểnữa Nhạc sỹ không làm nhạc nữa Họa sỹ không vẽ bằng bút trên vải nữa Nguyễn Văn Cường “vẽ” bằng cách dùng archet kéo vào những cáinan hoa của bánh trước xe Honda Dream Vũ Nhật Tân chơi nhạc bằng cách dùng “nhạc cụ laptop” trộn âm thanh thông qua card âm chuyêndụng và phần mềm Virtual DJ studio Thơ của Phan Huyền Thư, Vi Thùy Linh vẫn chỉ là món ăn hiện đại, họ chú trọng vào việc thay đổi cách kểhoặc nỗ lực làm mới chữ Nguyễn Thúy Hằng qua “Thời hôm nay, khoái cảm và điên rồ hợp lý” không làm thơ nữa, chữ là nguyên liệu để cô tasắp đặt Sắp đặt chữ Nó có mùi hậu hiện đại Nguyễn Việt Hà hơi cố chấp khi đề chữ tiểu thuyết vào bìa cuốn “Khải huyền muộn” chứ thực ra thìkhông cần vì nó không hẳn là tiểu thuyết "kiểu cũ" nữa khi anh bê nguyên cả lịch sử tôn giáo, nhật ký gia đình, sự kiện, người thật vào Khó địnhnghĩa được nghệ thuật hậu hiện đại là gì nhưng dễ nhận ra rằng: nó không hay, không đẹp, không hấp dẫn, không nhã nhặn như nghệ thuật hiệnđại Cũng phải nói nốt rằng nghệ thuật nào thì người thưởng thức đó Hai người Việt nói chuyện với nhau cho một người Anh nghe thì hoặc là haingười đó phải nói bằng tiếng Anh, hoặc người Anh phải học tiếng Việt Không thể bắt người xem tranh thời Raphael thế kỷ 16 thích tranh củaGeorge Baselitz(3) Y phục phải xứng kỳ đức Đi kèm với nghệ thuật hậu hiện đại là phương tiện, chất liệu, cách sử dụng và người thưởng thức hậuhiện đại Anh N, họa sỹ nhờ tôi mua rẻ hộ mấy kg bao cao su phế phẩm để sắp đặt một tác phẩm về đề tài phòng chống lây nhiễm HIV Anh T,nhạc sỹ khoe tôi một bản nhạc mới sáng tác cho đàn tranh Tôi xem và thấy một số ký hiệu rất bí hiểm, anh bảo mình muốn đoạn đó nhạc côngthay vì gẩy đàn phải là cấu, véo dây đàn thì mới tạo ra được âm thanh mà mình muốn Ngẫm một lát thấy cũng có lý Nghệ thuật hậu hiện đại

nếu có ít người quan tâm và ủng hộ thì cũng là lẽ thường Một người nặng tai vẫn có thể xem được tranh Trừu trượng của Picasso nhưng anh takhông thể xem được một Video art.

Mấy người làm nghệ thuật hiện đại vừa làm vừa sợ nhỡ quá tay sẽ bị mất thơ, mất họa, mất tiểu thuyết, mất nhạc Ngược lại, mấy người làmnghệ thuật hậu hiện đại làm việc với tinh thần không có gì để mất

Hình ảnh John Cage phẫu thuật cây đàn dương cầm Stainway & Sons để sửa chữa cấu trúc bên trong của nó nói lên sự “tham lam” của hậuhiện đại Hiện đại loay hoay cách tân trên năm dòng kẻ, hậu hiện đại muốn nổi loạn triệt để ngay từ gốc rễ

Chú thích:

(1) Matthew Barney: nghệ sỹ đương đại người Mỹ sinh năm 1967

(2) Bill Viola: nghệ sỹ người Mỹ (sinh năm 1951) đi tiên phong trong lĩnh vực Video art

(3) George Baselitz: họa sỹ Đức, sinh năm 1938

Chú thích ảnh trên: Anh chàng này "Hậu hiện đại" bằng cách vẽ lên chính mình chứ không phải lên toan, vừa là tác giả vừa là "bức tranh"

“Đòn bẩy” cho nghệ thuật đương đại

28/03/2007, 08h07 (nguồn: Trang Web Bộ Văn Hóa Thông Tin – www.cinet.gov.vn)

Festival Mỹ thuật trẻ 2007 vừa được tổ chức tại Hà Nội đã mang đến một sân chơi mới đầy sáng tạo và phá cách cho họa sỹ trẻ Theo họa sỹLương Xuân Đoàn, Phó vụ trưởng Vụ Văn nghệ, Ban Tư tưởng Văn hóa TƯ, đây có thể ví như “đòn bẩy” cho nghệ thuật đương đại Việt Nam

“Đòn bẩy” cho nghệ thuật đương đại

Rất nhiều điều thú vị, ấn tượng trong Festival Mỹ thuật trẻ 2007, từ cách biểu đạt, phương thức thể hiện đến chất liệu sáng tác cũng như quanniệm về mỹ thuật trong 54 tác phẩm của 54 họa sỹ đến từ khắp cả nước Điểm chung của các tác phẩm là cách thể hiện ý tưởng sáng tạo đầybất ngờ, những thông điệp sâu sắc được thể hiện trên các chất liệu hiện thực gần gũi (như giấy báo, rơm, bao cao su và cả thịt sống) Những đềtài nóng hổi của cuộc sống như: Tác động môi trường, đô thị hóa, hay những trăn trở của con người trước cuộc sống hiện đại đều được diễn tả vớinhững ngôn ngữ nghệ thuật đương đại hết sức mới mẻ

Theo Đào Minh Tri, Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, Festival thể hiện sự nghiêm túc về sáng tác nghệ thuật của các họa sỹ trẻ, là mộtbước đà để đưa nghệ thuật đương đại đến gần hơn với công chúng Còn theo đánh giá của họa sỹ Trần Lương, chất lượng các tác phẩm tạiFestival khá tốt, trên 50% tác phẩm có thể tham gia các triển lãm quốc tế Điều đó chứng tỏ các nhà mỹ thuật trẻ bắt đầu tiến bộ và có cái nhìnvượt các nhà mỹ thuật lão làng

Nhà phê bình, họa sỹ Nguyễn Quân cho rằng, triển lãm đã quy tụ đông đảo nhất các nhà nghệ thuật trẻ trong nhiều năm trở lại đây, và đặcbiệt là các tác phẩm tốt nhất của nghệ thuật đương đại Tuy mới du nhập vào nước ta nhưng nghệ thuật đương đại đang trở thành một nhu cầu

phát từ bản thân môi trường và xã hội nước ta, như một tín hiệu mỹ thuật Việt Nam sẽ sang một giai đoạn mới.

Người xem đối thoại, trình diễn cùng tác giả

Những sáng tạo trên các thể loại: Sắp đặt, khái niệm, video art, tranh, tượng và trình diễn đã phá vỡ không gian của các bảo tàng, triển lãmtrước đây Trong nhiều tác phẩm tại Festival, tác giả không trình diễn mà là người xem trình diễn và đối thoại cùng tác giả Nghệ thuật đương đạiđã phá vỡ rào cản ở bảo tàng để giao lưu với đời sống và luôn mời gọi sự tham gia của khán giả Mỹ thuật cổ điển, với tranh giá vẽ, người thưởngthức nghệ thuật chỉ có thể nhìn, ngắm từ xa mà không dám động, chạm hay tác động, vẽ vào tác phẩm Còn với tác phẩm đương đại, người xemlại chính là người trực tiếp tác động vào tác phẩm, họ có thể đối thoại với tác giả Lần đầu tiên họa sỹ Ngô Văn Lực đã mạnh dạn đối thoại vớikhán giả qua những bức tranh của các danh họa nổi tiếng Họa sỹ mời người xem vẽ lên mặt Giant Van Gogh, Picasso, Mona Lisa, theo cảm nhậncủa mỗi người Biên giới giữa thế giới thật và ảo bắt đầu bị phá vỡ và tác giả được xem khán giả tác động thế nào tới những tác phẩm kinh điển

Mọi thứ đều có thể là chất liệu sáng tác

Những chất liệu từ hiện thực, đời sống hàng ngày đã được các nghệ sỹ tìm ra ngôn ngữ để thể hiện ý tưởng của mình Tạp dề của Phan ThịThảo Nguyên dùng ngay thịt tươi sống, thái những lát miếng to khâu thành chiếc tạp dề, tạo ra một hình tượng độc đáo thể hiện lòng yêu quý trântrọng người lao động Vỏ chai, lọ, quả na, quả dưa chuột, bật lửa đủ thứ đồ dùng vứt bỏ đã trở thành chất liệu sáng tác trong tác phẩm Sự antoàn của Tuấn Mami Con người dần tự tạo cho mình những vỏ bọc, những lớp bảo vệ bản thân và sau đó cảm thấy mất tự do

Với Bầu sữa trên chất liệu kim loại đồng và nhôm, Ly Hoàng Ly đã tạo nên ý tưởng sống trong một đô thị hiện đại với những tòa nhà chọc trờigần như quây lại không gian bằng cảm giác đô thị hiện đại của sắt thép, một cái gì đó lạnh lẽo và xa lạ, khiến con người cảm thấy tù túng Nhưnghình tượng bầu sữa mẹ đã làm ấm lên tất cả những cảm giác đã cằn đi trong xã hội hiện đại Đó chính là vẻ đẹp bên trong của tâm hồn conngười Âu cũng là một ý tưởng hay và “áp sát” được vào tác động của xã hội hiện đại

(Theo NĐB)

Nghệ sĩ thị giác Như Huy

Nghệ thuật đương đại là một cách sống, cách tư duy

Nghệ thuật đích thực sẽ làm người xem thức tỉnh Đó là cái đích mà bất cứ một người sáng tác nào, kể cả Như Huy đã, đang hướng tới

Cảm thấy xấu hổ về những gì đã sáng tác, về thời gian sáng tác trước khi tham dự TL hay một khóa học dài vài tháng ở nước ngoài (NN); về nước gần như phải bắt đầu lại từ đầu… Đôi lần trên báo, tôi rất kinh ngạc khi đọc phát ngôn kiểu ấy của vài họa sĩ trẻ (HST) Thêm vào đó, dư luận trong nước cũng đã có những đánh giá hoài nghi về chất lượng, về thứ bậc, thậm chí về cả vị trí thuộc dạng xa xăm khuất nẻo cho các tác phẩm trong những TL nghệ thuật đương đại (NTĐĐ) ở NN mà HS VN được mời tham dự Là một trong số ít NST TPHCM được mời dự TL ngoài nước nhiều hơn trong nước, có nhiều bài viết, bản dịch đáng chú ý về NTĐĐ, từng nhận học bổng NN, và gần nhất 3 tháng cuối năm 2006 (8- 12.2006) làm việc tại Hàn Quốc (HQ) theo dạng chính phủ HQ cấp học bổng cho các NS châu Á, anh có thể chia sẻ cảm tưởng của mình?

Sau ba tháng làm việc tại HQ, một trong những niềm vui của tôi là…sách! Nhờ may mắn, tôi đã mua được 1 sô lượng sách khá lớn và đều lànhững cuốn sách với tôi là rất cần thiết cho nghề nghiệp của tôi, cả về mặt thực hành lẫn nghiên cứu chút đỉnh Còn về các hoạt động nghệthuật của tôi bên Hàn quốc, chắc chị cũng đã rõ qua một số thông tin trên truyền thông, tôi tham gia dự án Xe ngựa nghệ thuậ (Covered wagon

of Art ) của nhóm nghệ sỹ Oasis,(Ốc đảo), ghé dự lưỡng niên Nghệ thuật Gwangju Biennale’ 2006 (GB’2006), và là giám tuyển Việt nam (Vietnamcurator ), đồng thời cũng là nghệ sỹ tham gia triển lãm Xin chào, My Darling, thuộc dự án nghệ thuật Pace on the Peace (Bước trong hoà bình) tạigallery Stone and water, thành phố Anyang, triển lãm có sự tham gia của 16 NST TPHCM Và mới đây nhất, từ 2-17.12, tôi có tham dự một TL MTĐĐcó tên Châu Á hôm nay (Asia now) chủ đề Toàn cầu hóa và tính địa phương (Globalisation and locality ) tại Seoul, TL này sẽ được tiếp tổ chức tạiArario Gallery, Bắc Kinh từ 20.1-11.3

Về những “ ngạc nhiên” của chị đối với một số phát biểu của các nghệ sỹ sau khi đi triển lãm hay tham dự các khóa học ở nước ngoài về,bản thân tôi thấy cũng…không ngạc nhiên lắm Tuy vậy, chúng ta cũng phải thừa nhận là những phát biểu kiểu ấy bây giờ đã hiếm đi nhiều rồi, tỷlệ thuận với việc thế giới ngày càng thu nhỏ lại, cả về mặt thông tin lẫn thực tế Cho nên hiện tại, những gì chúng ta biết và hình dung về thế giớikhông còn quá xa với những gì thực tế đang xẩy ra trên thế giới nữa Về vấn đề này, thậm chí một số học giả nổi tiếng thế giới còn đưa ra kháiniệm như là: “quốc gia tưởng tượng” ( imagined nation ) hay “ cộng đồng tưởng tượng “ ( imagined community ), hàm chỉ những cộng đồng chiasẻ các tương đồng về văn hóa hay chính trị thông qua thông tin Tôi cho rằng cho tới hiện nay mà chị còn nghe thấy những phát biểu “ cực đoan”kiểu như chị vừa kể thì quả là hơi…lạ Tuy nhiên, Nhìn từ một chiều khác của vấn đề, ta cũng lại phải rất khiêm tốn mà nhận ra rằng, nghệ thuậtđương đại Việt Nam là một nền nghệ thuật, nhìn chung, trên bề mặt có vẻ phát triển rất mạnh, nhưng thực sự còn rất non trẻ, cả về mặt ý niệm lẫnthực hành Chỉ cần lấy một nền nghệ thuật bên cạnh Việt Nam với mô hình văn hóa gốc cũng tương tự như của Việt Nam ở góc độ cùng là nhữngnước thuộc địa, là Indonesia, chúng ta thấy họ, ngay từ những thâp kỷ 70 cũng đã có những thử nghiệm đầu tiên với các tác phẩm đa phươngtiện tại hai trung tâm nghệ thuật Bandung và Joryakarta, và cho tới nay, Jakarta cũng như Yogyakarta đã là những trung tâm nghệ thuật đươngđại rất mạnh, không chỉ của riêng Indonesia nữa, mà còn của khu vực Chính vì lẽ đó, việc các nghệ sỹ Việt Nam tham dự các triển lãm hoặc cáckhóa học ở nước ngoài với tâm thế lắng nghe nhiều hơn tuyên bố này nọ, theo tôi là hợp lý và có thể hiểu được

Ở một ý khác của chị về việc các nghệ sỹ “ tung hỏa mù”, tôi cũng công nhận với chị hiện tựơng này không phải không có, thế nhưng, tôicho rằng các cú tung hỏa mù ấy, hầu hết đều có mục đích kinh tế là chủ yếu, và có lẽ chỉ làm mờ mắt được các công chúng đơn giản chứ trongthời buổi thông tin hiện nay, việc “ tung hỏa mù “ kiểu ấy là khó và rất…liều ( cười ) bởi chỉ cần 1 cái click chuột là chúng ta có thể khám phá rangay những gì ở dưới lớp bụi mù ấy

Chị cũng vừa có nói tới 1 ý theo tôi là rất thú vị, đó là việc các nghệ sỹ Việt thừơng bị đưa vào các vị trí thuộc dạng xa xăm khuất nẻo chocác tác phẩm trong những TL nghệ thuật đương đại Việc này là có thật, nhưng cũng xin thưa với chị, đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam, màcòn là vấn đề có tính toàn cầu Rất nhiều nhà phê bình hay giám tuyển, cả ở khu vực trung tâm lẫn ngoại biên, cũng đã có nhận xét tương tự nhưchị Ví dụ trong một triển lãm đương đại như Venice Biennale chẳng hạn, người ta để ý là các chỗ tốt nhất bao giờ cũng dành cho các nghệ sỹAnh, Mỹ, Tây Âu, hoặc các ngệ sỹ châu Á, nhưng được các gallery phương Tây promote.Tại sao vậy, có phải tại tác phẩm của các nghệ sỹ nàyxuất sắc hơn các nghệ sỹ ở khu vực ngọai biên không ? không hề, và nếu có thì đây cũng là 1 tiêu chuẩn rất mơ hồ với các tác phẩm nghệ thuậtđương đại, vấn đề theo tôi nằm ở chỗ khác, nó nằm ở việc , thực ra, các liên hoan nghệ thuật đương đại lớn lao như thế, bất chấp các chủ đềhào nhóang cũa nó, hiện cũng đã chỉ là một cỗ máy cổ vũ và khuyếch trương bị chi phối nặng nề bởi một mạng lưới đầy đặc của tiền bạc vàcác mối quan hệ mà thôi

Trong hoàn cảnh hiện nay của MT nước nhà, theo anh, hình thức TL nào thích hợp hơn cả?

Theo ý kiến riêng của tôi, dường như mọi dự án mầu mè và hào nhóang về nghệ thuật đương đại diễn ra ở Việt Nam hiện nay đều chưa thíchhợp, bởi 1 điều đơn giản, các cơ chế văn hóa của chúng ta - đối mặt với những nhu cầu mới nẩy sinh liên tiếp của một xã hội đang chuyển mình,dù đã rất nỗ lực đi theo ( và quả thực chúng ta dễ dàng nhận thấy đã có 1 số thay đổi rất tích cực, ví dụ, bản thân tôi thấy những triển lãm mỹ

động nghệ thuật đương đại mà hội đầu tư cho câu lạc bộ họa sỹ trẻ ) thật khó 1 sớm 1 chiều có thể thay đổi tòan bộ Lại nữa, nghệ thuật đươngđại, dù về mặt hình thức, có đôi khi nó tạo ra cho người xem những cảm giác như xem một màn xiếc - song về nội dung, nó hoàn tòan không phảilà trò xiếc Có nghĩa là mục đích của nó không phải là việc lôi kéo mọi người càng đông càng tốt đến 1 sân khấu tròn nào đấy- dù có vé haykhông có vé, để rồi trong lúc ngồi trong sân khấu đó thì quên hết mọi vấn đề xã hội để chìm trong các cơn thư giãn nhân tạo rỗng nghĩa Trái lại,một trong những mục đích chủ yếu của nghệ thuật đương đại,nhất là trong hòan cảnh cụ thể của Việt Nam hiện tại, theo tôi, trên hết, vẫn phải lànhững phương tiện để thức tỉnh con người, để soi chiếu đến các vấn đề của con người, và rồi thúc đẩy con người phải đặt ra những câu hỏi thậmchí trước những gì tưởng chừng bất biến nhất Chính vì lẽ đó, theo tôi, trong hoàn cảnh Việt Nam, mô hình cho nghệ thuật đương đại hiện nay nêntránh khỏi kiểu các dự án hào nhoáng, để rồi tốn mất thời giờ tiến bạc và công sức khi phải đối mặt với một chọn lựa tất yếu là phải thỏa hiệphòan tòan với cơ chế cũ, để đem lại một thứ nghệ thuật đương đại hân hoan kiểu vô thưởng vô phạt ( Tình trạng này đã xẩy ra ở Biennale Bắc Kinhcó kinh phí 1 triệu USD mấy năm trước, giới nghệ thuật quốc tế đã nói nhiều về cái Biennale “ không một tiếng vang “ này) Tôi nghĩ, hiện tại nếumuốn làm gì đó cho nghệ thuật đương đại, có lẽ ta nên tiến hành các dự án mang tính thực tế, như là tài trợ cho các nghệ sỹ trẻ tham dự các kỳlàm việc ở nước ngòai hay đi xem các triển lãm nghệ thuật và giao lưu với các nghệ sỹ trong khu vực hoặc xa hơn, có các chương trỉnh tài trợ chocác họat động cũng như bản thân các không gian phá cách ( alternative spaces ), những không gian – bởi tính phi quan liêu của nó - tôi đóan làsẽ đóng vai trò rất quan trọng cho sự phát triển của nghệ đượng đại Việt Nam trong tương lai, hoặc là xây dựng các tủ sách nghệ thuật đương đạimột cách có hệ thống cũng như tổ chức làm các từ điển về nghệ thuật, lý thuyết và văn hóa vv

Theo thiển ý của tôi các mô hình theo kiểu Platform ( bệ đỡ ) như vậy nhằm giúp ích về mặt thực chất cho hiện tình địa phương, trong thờiđiểm hiện nay là rất cần thiết, và chúng ta cần kiên nhẫn thực hiện nó, dần dà rồi trong những năm tới đây, từ những kết quả có được do các bệđỡ ấy tạo ra, hy vọng chúng ta sẽ tạo ra một lớp nghệ sỹ mới mà mục đích không phải là sử dụng các mô hình nghệ thuật đương đại để chứngminh sự cách tân và hiện đại hóa của bản thân, mà là như những công cụ giúp con người ( trước hết là bản thân nghệ sỹ ), dù có lựa chọn môhình hiện đại hóa theo bất kỳ nghĩa nào, cũng không đánh mất đi nhân tính và mối dây liên lạc với quá khứ và môi trường sống ( bao gồm cả vănhóa, chính trị…vv ) Tới lúc đó, khi đã có một lớp nghệ sỹ trưởng thành, không phải được mua về, mà sinh ra từ những nhu cầu địa phương, việc bắtđầu tổ chức các mô hình triển lãm kiểu Mega exhibition cũng chưa muộn Nói nôm na như các cụ là, làm chuồng rồi mua bò mới đúng chứ ?

đó, dự án Oasis ( ôc đảo) là một dự án tiêu biểu khởi đầu, vào năm 2004 dự án ốc đảo, được sáng lập bởi hai nghệ sỹ Kim Kang và Kim YounHoanm chính là các cuộc chiếm cứ các cao ốc bỏ không tại Seoul, sau đó, tổ chức ácc cuộc vui chơi, hội thảo, triển lãm, trình diễn cho hàng trămnghệ sỹ, các nhà trí thức và công chúng, biến nơi đó thành 1 khu vực của nghệ thuật nơi con người có thể dùng nghệ thuật để giao tiếp với nhau.Phiên bản Oasis mới nhất , vào năm 2006, mà tôi có tham gia, lại thực hiện thành một mô hình khác, mang tên khác: “ Xe ngựa nghệ thuật “( Covered wagon of art ), trong phiên bản này, các nghệ sỹ Oasis đi tới 9 thành phố của Hàn quốc cùng cỗ xe ngựa nghệ thuật ( cũng là tác phẩmsắp đặt ) của họ Tới mỗi nơi, họ đều tổ chức các cuộc trình diễn nghệ thuật cùng cư dân địa phương tại các địa điểm công cộng tại nơi đó.

Kinh nghiệm của bản thân tôi rút ra từ những thực tế ở Hàn quốc thì rất nhiều, nhưng nói tóm lại, cái kinh nghiệm ( và cũng là niềm vui ) lớn nhất khitham gia vào dự án : xe ngựa nghệ thuật “ tại 9 thành phố lớn Hàn quốc của nhóm nghệ sỹ “ Ốc đảo “, chính là việc, cùng với họ, tôi đã nhìn thấysức mạnh của nghệ thuật đương đại, khi nó đem lại sinh khí cho các không gian công cộng , cả hai mặt tâm lý và vật lý, của người dân địaphương Nhìn từ góc độ này, tôi thấy, dạng nghệ thuật công cộng theo kiểu “ xe ngựa nghệ thuật” rất phù hợp với hòan cảnh Việt Nam

NTĐĐ và ý thức căn tính của người NS (căn tính của NS) làm NTĐĐ không phải ra vẻ cấp tiến, gây sốc về thị giác?

Tình cờ tại một hội thảo, tôi có nghe HS, nhà phê bình Nguyễn Quân phát biểu một ý thú vị: NTVN gần với các nước khu vực Asean hơn là vớiTrung Quốc Với tôi Đây là một ý tưởng hay Chỉ cần nhìn ở góc độ, Trung Hoa là một nước, do đặc tính địa lý rộng lớn và văn hóa mang tính trungtâm hóa, dừơng như chưa hề bao giờ bị thuộc địa cả Trái lại, chúng ta đều hiểu, dẫu có trận Điện Biên Phủ “ nên vành hoa đỏ,nên thiên sử vàng”vinh danh Việt Nam trên bản đồ phản thuộc địa của thế giới, về bản chất, nước Việt Nam có một lịch sử thuộc địa rất dài Chính vì lẽ đó theo tôi,mô hình nghệ thuật đương đại của các quốc gia thuộc Nam Á, cũng có lịch sử thuộc địa, sẽ gần gũi với mô hình nghệ thuật đương đại ( nếu có )của Việt Nam hơn là mô hình Trung Hoa Tuy nhiên, vì nhiều lý do, mà trong đó, có lẽ lý do lớn nhất là - là nghệ thuật đương đại Trung Hoa hiện đãcó “ chiếu “ trên mặt bằng nghệ thuật thế giới Mô hình “ nghệ thuật đại chúng có xu hướng chính trị ( political pop ) hoặc nghệ thuật rởm ( KitschArt ) hay còn gọi là “ gaudi Art “ của nó dừơng như đã trở nên một “ rãnh “ chết trong tư duy chung của công chúng phương Tây khi họ quan tâmtới nghệ thuật đương đại của một số quốc gia có mô hình chính trị tương tự với Trung Hoa Thêm nữa, bởi bản chất từ khởi thủy của nghệ thuậtđương đại Trung Hoa phát sinh từ nhu cầu đả giễu ( hay giải ) các đại tự sự về chính trị và văn hóa của quốc gia, cho nên, nhãn “ cấp tiến” – mộtthứ bắc đẩu bội tinh có nguồn gốc từ thời Avant Garde của chủ nghĩa hiện đại - thừơng dễ gắn cho nó Vì tất cả các điều đó, theo tôi, có 1 xuhướng ( và là xu hướng lớn ) trong các nghệ sỹ và các nhà phê bình nghệ thuật ( cả nước ngoài và Việt Nam) là thường định vị mô hình nghệ thuậtđương đại Việt Nam theo mẫu Trung Hoa Thế nhưng, tôi cho rắng, dù với tất các các tương đồng về hệ thống chính trị hay quá khứ văn hóa, môhình nghệ thuật đương đại của Việt Nam hiện tại, bởi các đặc tính địa lý, văn hóa và một vô thức mang tính thuộc địa ( thứ mà nếu không đượcđặt vấn đề một cách có ý thức, sẽ không dễ tự nhiên phai nhạt ) phát xuất từ tiền đề không phải của một kẻ bẩm sinh ý thức về vị thế trung tâm( trong các mặt địa lý, văn hóa, chính trị…vv ) và do đó, mối băn khoăn mang tính bản thể luận luôn khởi dậy trong tiến trình tìm cách định nghĩa kẻkhác để thông qua đó khẳng định bản thân, mà là của một kẻ do các hòan cảnh địa lý, chính trị xã hội và lịch sử chi phối, luôn ở trong tiến trình “

bị định nghĩa” liên miên, và do đó, mối băn khoăn mang tính bản thể luận cao nhất của kẻ ấy luôn tồn tại trong tiến trình của cuộc lựa chọn sốngcòn, giữa việc chấp nhận bản thân là một vật thể bị định nghĩa hay khởi dậy một cuộc giải ( và tái ) định nghĩa bản thân ?- sẽ có nhiều điểmtương đồng với các nghệ sỹ thuộc khu vực nam Á hơn

Nhìn từ góc độ này, chúng ta sẽ thấy, không phải ( và không chỉ là ) “ cách tân” “ tiền phong” cấp tiến”, “ chính trị”, theo mô hình giải các đạitự sự của các nghệ sỹ Trung Hoa, mà có lẽ, chủ đề lớn các nghệ sỹ đương đại Việt Nam cần quan tâm phải là chủ đề về căn tính ( lõi cốt củamọi nỗi băn khoăn hậu thuộc địa ) Thế nhưng, theo quan sát của tôi, thật không may, đây lại là một chủ đề dừơng như rất hiếm nghệ sỹ đươngđại Việt Nam quan tâm tới

Cũng theo quan sát của tôi, dừơng như hiện tại , ở Việt nam, cùng lúc tồn tại hai mô hình nghệ thuật đương đại, mô hình thứ nhất: coi NTĐĐ làmột ( những ) vật ( contemporary art as a thing ) Theo mô hình này, nghệ thuật đương đại là một số thao tác và mẫu hình cụ thể, mà cứ thực hiện

y chang thế là các nghệ sỹ và tác phẩm có thể trở nên đương đại Mô hình hai: NTĐĐ là một phương tiện tư duy Theo mô hình này, nghệ thuật

đề của địa phương – nơi chủ thể tư duy cư ngụ và tương tác.

Theo thiển ý của tôi, chính mô hình nghệ thuật đương đại thứ hai mới là mô hình chúng ta nên tiếp cận, bởi lẽ, chỉ khi quan niệm như thế, nghệthuật đương đại mới có thể trở nên 1 công cụ khả dụng gắn chặt vào với hiện thực cụ thể, và vì thế, đem lại khả năng thức tỉnh những con ngườitồn tại trong cái hiện thực cụ thể ấy

IV - MỘT SỐ TRUNG TÂM NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI (CONTEMPORARY ART CENTER) TRÊN THẾ GIỚI:

1 AOMORI CONTEMPORARY ART CENTER

Tác giả: Tadao Ando