Biên dịch: Phạm Trang Nhung | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng Kết quả cuộc bầu cử chính quyền địa phương của Đài Loan diễn ra hồi tháng 11 năm ngoái là một bất ngờ lớn không chỉ với riêng ng
Trang 1Chủ đề chính trị Đài Loan: một số khía cạnh
1 Các đảng phái chính? (sự khác biệt về đường lối, nền tảng xã hội )
2 Xã hội dân sự? Báo chí?
3 Sự quan tâm của thanh niên với chính trị?
4 Vai trò/ di sản của Tưởng Kính Quốc, Lý Đăng Huy, Trần Thủy Biển, Mã Anh Cửu
Tham khảo thêm:
Bối cảnh chính trị đang thay đổi của Đài Loan
Posted on 02/02/2015 by The Observer
Nguồn: Fu-Kuo Liu, “Taiwan’s shifting political landscape,” East Asia Forum, 18/01/2015.
Biên dịch: Phạm Trang Nhung | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng
Kết quả cuộc bầu cử chính quyền địa phương của Đài Loan diễn ra hồi tháng 11 năm ngoái là một bất ngờ lớn không chỉ với riêng người dân Đài Loan.[1] Quốc Dân Đảng cầm quyền đã bị đánh bại với mức chênh lệch chưa từng có Kết quả này hoàn toàn trái ngược với kết quả của cuộc bầu cử Tổng thống năm 2012, khi Quốc Dân Đảng giành thắng lợi Trong các cuộc bầu cử thị trưởng thành phố, Quốc Dân Đảng chỉ giành thắng lợi ở 1 trong số 6 thành phố trực thuộc trung ương và 5 trong số 16 thành phố và huyện trực thuộc tỉnh Kết quả này đã làm thay đổi đáng kể bối cảnh chính trị của Đài Loan Nhưng không nên xem đây là một cuộc trưng cầu dân ý
về vấn đề quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan
Trong khi phần lớn các nghiên cứu được tiến hành trước kỳ bầu cử đều dự đoán rằng Quốc Dân Đảng có khả năng thất bại, không có nghiên cứu nào tính đến một thất bại ở quy mô như vậy Nhiều người đang tự hỏi tại sao chính phủ cầm quyền lại có thể bị đánh bại thảm hại đến vậy Quan trọng là kết quả này đã phá vỡ mô hình các căn cứ truyền thống của họ trong chính quyền cấp địa phương tại Đài Loan Nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc bầu cử tổng thống năm
2016 và có khả năng dẫn đến việc thay đổi lộ trình quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan vốn đang phát triển rực rỡ
Tổng thống Mã Anh Cửu đã từ chức Chủ tịch Quốc Dân Đảng ngay sau khi có kết quả bầu cử,
để lại đảng này trong hỗn loạn Việc ông Mã không được lòng dân đã ảnh hưởng xấu đến toàn
Trang 2đảng trong chiến dịch Chính quyền của ông được cho là không quyết đoán, thất thường, thiếu hiệu quả, yếu kém, thiếu động lực, và thiển cận Hai nhóm cử tri dao động[2] quan trọng có vai trò quyết định trong cuộc bầu cử này là những người ủng hộ Quốc Dân Đảng thất vọng tràn trề
đã chọn không đi bầu cử và các cử tri trẻ tuổi không kiên định hóa ra lại đi bầu cử với số lượng lớn chưa từng thấy
Phong trào Hoa hướng dương, ban đầu là một cuộc biểu tình của sinh viên vào tháng 3 năm
2014, phản ánh rõ sự quan tâm của công chúng đối với tương lai của đất nước và tiến trình quan
hệ hai bờ eo biển Đài Loan trong tương lai Năm ngoái chính quyền đã mắc sai lầm trong việc xử
lý phong trào chiếm lĩnh Lập pháp viện (tức Quốc hội – NBT) của sinh viên diễn ra trong hơn một tháng Tệ hơn, chính phủ lại không chủ động đáp lại yêu cầu của giới sinh viên về một quy trình minh bạch và hợp hiến để xem xét kỹ lưỡng các thỏa thuận giữa hai bờ eo biển Đài Loan.[3]
Việc Lập pháp viện quyết định không phê chuẩn Hiệp định Thương mại Dịch vụ xuyên eo biển (CSSTA) giữa Trung Quốc và Đài Loan được diễn giải là một dấu hiệu rõ rệt thể hiện thái độ bài trừ Trung Quốc ngày một sâu sắc trong xã hội Đài Loan
Tuy nhiên, mấu chốt của thế bế tắc về chính trị lại là sự đối đầu giữa Tổng thống Mã Anh Cửu
và Viện trưởng Lập pháp viện Vương Kim Bình (Wang Jin-pyng), cũng là Phó Chủ tịch Quốc Dân Đảng Mặc dù Quốc Dân Đảng chiếm đa số ghế trong sáu năm qua, nhưng phần lớn các nỗ lực chính sách của ông Mã lại bị tê liệt tại Lập pháp viện Xu hướng tránh né sự giám sát của cơ quan lập pháp đối với các thỏa thuận xuyên eo biển của ông Mã cho thấy các nhà lập pháp vốn không hài lòng với các biện pháp của ông đã tẩy chay các dự luật Những người ủng hộ Quốc Dân Đảng đã thất vọng với sự lãnh đạo không hiệu quả và yếu kém của ông Mã cũng như đảng của ông Cuộc bầu cử này rõ ràng là một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với chính quyền của ông Mã
Bối cảnh chính trị Đài Loan luôn rất nhạy cảm với quan hệ giữa Đài Loan và Trung Quốc cũng như với an ninh khu vực Dù quyết định lựa chọn Dân Tiến Đảng (DPP) của các cử tri dao động không nhất thiết mang tính lâu dài thì nó vẫn làm tương lai quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan càng thêm phần khó dự đoán
Theo sau thất bại của Quốc Dân Đảng, Bắc Kinh đã nỗ lực tìm hiểu xem điều gì đang thực sự diễn ra ở Đài Loan và đang tự hỏi liệu Trung Quốc có nên thay đổi lộ trình hiện tại, đặc trưng bởi chính sách quan hệ tương đối ôn hòa, hay không Tương tự, chính phủ Mỹ cũng rất ngạc nhiên khi biết ông Mã lại trở thành lãnh đạo ít được lòng cử tri đến thế nhưng đã từ chối đưa ra bất cứ bình luận cụ thể nào về tương lai quan hệ Đài-Trung Mỹ cũng nhấn mạnh rằng nước này vẫn tiếp tục khuyến khích hai bên cải thiện quan hệ
Tất cả những điều này đã làm một số nhà bình luận đưa ra ý kiến rằng cuộc bầu cử về bản chất là một cuộc trưng cầu dân ý về quan hệ giữa hai bờ eo biển Đài Loan Nhưng đây là một sai lầm Cuộc bầu cử ở cấp địa phương và mối quan hệ giữa hai bên đã không được đề cập tới trong suốt chiến dịch Ngay cả DPP cũng nhanh chóng chứng tỏ rằng việc diễn giải cuộc bầu cử là một cuộc trưng cầu dân ý về chính sách với Đại lục của Quốc Dân Đảng là sai lầm Không nên diễn giải kết quả bầu cử là một thất bại của Quốc Dân Đảng hay của Trung Quốc trong chính sách quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan
Trang 3Một số người lo ngại về xu hướng gia tăng của thái độ bài trừ Trung Quốc nổi lên trong người dân Đài Loan Đúng là những thay đổi chính trị hiện tại có thể làm quan hệ Đài Loan – Trung Quốc càng khó dự đoán hơn Để thuyết phục các cử tri rằng mình xứng đáng với phiếu bầu của
họ, DPP phải cam kết tìm ra tiếng nói chung với Trung Quốc trong vài tháng tới Cho đến nay, đây chính là thách thức lớn nhất đối với chính đảng đi theo đường lối độc lập này cũng như với các lãnh đạo của nó
Thất bại của Quốc Đân Đảng đã đặt dấu chấm hết cho đường lối mang tính biệt lập (exclusionist – tức không lắng nghe ý kiến phản biện – NBT) của ông Mã trong việc thực thi quan hệ giữa hai
bờ eo biển Đài Loan Nhưng dù thất bại này là một đòn tấn công nghiêm trọng vào Quốc Dân Đảng và nhuệ khí của chính quyền đảng này, nó không có nghĩa là chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống và bầu cử toàn diện năm 2016 là ngoài tầm với Quốc Dân Đảng sẽ nhanh chóng bầu
ra chủ tịch mới để lãnh đạo đảng vượt qua khó khăn Câu hỏi lớn hiện nay không phải là Bắc Kinh và Đài Bắc nên nhanh chóng tiến về phía trước ra sao mà là làm thế nào các nhà lãnh đạo Đài Loan có thể thuyết phục được người dân ủng hộ sự phát triển kinh tế giữa hai bên hơn nữa
Fu-Kuo Liu (Lưu Phục Quốc) là giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế, Đại học Chính trị Quốc gia, Đài Loan.
———————-[1] Khái quát về phân cấp hành chính Đài Loan: Trung Hoa Dân Quốc chia ra 2 tỉnh [province]
là Đài Loan (tức đảo chính, gồm 3 thị [city] tức thành phố cấp tỉnh và 11 huyện [county]) và Phúc Kiến (gồm 2 huyện Liên Giang và Kim Môn, không có thị), và 6 trực hạt thị [municipality]
(thành phố trực thuộc trung ương: Đài Bắc, Tân Bắc, Đào Viên [mới chuyển từ huyện lên trực hạt thị cuối năm ngoái], Đài Trung, Đài Nam, và Cao Hùng Trực hạt thị và thị cấp tỉnh chia thành khu Huyện chia thành thị cấp huyện, trấn và hương (dưới hương là thôn) Khu, thị cấp huyện, trấn chia thành lý Lý và thôn chia thành lân, bé nhất Như vậy bầu cử sẽ bầu các chức danh đứng đầu 6 trực hạt thị, 3 thị cấp tỉnh, và 13 huyện, chứ không diễn ra ở cấp tỉnh – NHĐ
[2] Swinging voters – tức các cử tri không thường ủng hộ đảng nào và dao động, do đó quyết định của họ tại thùng phiếu có thể tác động tới kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử – ND
[3] Các sinh viên bày tỏ sự phản đối việc ký kết và thông qua Hiệp định Thương mại Dịch vụ xuyên eo biển giữa Đài Loan và Trung Quốc của Quốc Dân Đảng cầm quyền tại Lập pháp viện
mà không cần xem xét những điều khoản theo như thỏa hiệp trước đây của hai chính đảng là Quốc Dân Đảng và Dân Tiến Đảng – ND
- See more at: http://nghiencuuquocte.net/2015/02/02/boi-canh-chinh-tri-dang-thay-doi-cua-dai-loan/#sthash.tcZCiDBA.dpuf
Đài Loan chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống toàn nữ
Posted on 24/07/2015 by The Observer
Trang 4Nguồn: Chen-shen J Yen, “Taiwan gears up for all-female presidential race,” East Asia Forum,
01/07/2015
Biên dịch: Dương Trường Phúc | Hiệu đính: Nguyễn Huy Hoàng
Với việc Phó Chủ tịch Lập pháp viện (tức Quốc hội Đài Loan – NHĐ), bà Hồng Tú Trụ (Hung Hsiu-chu), được Ủy ban Thường vụ Quốc Dân Đảng (KMT) xác nhận, các ứng viên của hai đảng chính tranh cử tổng thống Đài Loan năm 2016 đều là nữ, dẫn đến một kết luận hiển nhiên là sẽ
có một nữ tổng thống ở Đài Loan vào năm tới
Ứng cử viên Đảng Dân Tiến (DPP), bà Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen), từng tranh cử vào văn
phòng tổng thống năm 2012 nhưng đã để thua đương kim tổng thống Đài Loan, ông Mã Anh Cửu (Ma Ying-jeou) Lần này, với sự ủng hộ dành cho Quốc Dân Đảng đang ở mức thấp và sinh khí của Đảng Dân Tiến từ sau chiến thắng áp đảo trong các cuộc bầu cử địa phương năm 2014,
bà Thái được tin là sẽ trở thành nữ tổng thống đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc
Ngược lại, Quốc Dân Đảng đang gặp khó khăn trong việc tìm được một ứng cử viên khả thi Bà Hồng đã tham gia vòng bầu cử nội bộ của Quốc Dân Đảng nhằm “khích tướng” các nam ứng viên nặng ký tham gia tranh cử Chủ tịch Quốc Dân Đảng Chu Lập Luân (Eric Chu) đã từ chối tranh cử với lý do là ông đã cam kết với những cử tri vừa mới bầu lại cho ông làm Thị trưởng thành phố Tân Bắc Viện trưởng Lập pháp viện Vương Kim Bình (Wang Jin-ping) đã mong chờ được chọn (làm ứng viên đại diện Quốc Dân đảng) nếu bà Hồng không thể vượt qua ngưỡng 30% số phiếu ủng hộ trong cuộc bầu cử nội bộ (của Quốc Dân đảng) Phó Tổng thống Ngô Đôn Nghĩa (Wu Den-yih), người kế nhiệm hiển nhiên và có liên quan mật thiết tới nhiệm kỳ mờ nhạt của Tổng thống Mã, thậm chí còn không màng đến việc tham gia tranh cử
Trong khi những người khác chùn bước hay thất bại trong những suy tính của mình thì bà Hồng với phong cách nói chuyện thẳng thắng và quyết liệt dường như đã mang lại diện mạo mới cho Quốc Dân Đảng – vốn đang phải chịu nhiều chỉ trích – cùng những người ủng hộ đảng này khi
bà giành được 46% số phiếu trong cuộc bỏ phiếu nội bộ Bà đã vượt xa mức chỉ tiêu tối thiểu và theo mặc định thì bà sẽ trở thành ứng cử viên đại diện cho Quốc Dân Đảng trong cuộc bầu cử sắp tới
Đài Loan không phải là nền dân chủ châu Á đầu tiên có nữ tổng thống Philippines, Indonesia, và Hàn Quốc đều từng bầu chọn ứng viên nữ làm nguyên thủ quốc gia Còn Ấn Độ, Pakistan,
Trang 5Bangladesh, và Thái Lan cũng từng trải qua sự điều hành của những nữ thủ tướng trong hệ thống nghị viện tương ứng của họ
Hầu như không có ngoại lệ, các nữ chính khách từ những triều đại chính trị nổi bật đều là vợ góa, con gái hay thậm chí là em gái của những nam chính trị gia nổi tiếng
Đài Loan cũng từng có nhiều nữ nghị sĩ lên nắm quyền sau khi người chồng chính trị gia của họ
bị truy tố vì bất đồng quan điểm hay các hoạt động chống đối Nhưng họ hiếm khi vượt qua được
vị trí của người chồng Trong quá khứ, chính phủ Quốc Dân Đảng quy định hạn ngạch (số ghế) dựa trên giới tính ở cả các hội đồng địa phương và quốc hội Ngày nay, các ứng viên nữ đã có khả năng cạnh tranh như các đối thủ nam và không còn cần đến hạn ngạch giới để đảm bảo vị trí đại diện của mình Cựu Phó Tổng thống Lã Tú Liên (Annette Lu), nữ chính khách cấp cao nhất trong lịch sử Đài Loan, đã gia tăng quyền lực bằng những thành tích của chính mình mà không cần dựa vào danh tiếng của gia thế
Một trong những biễn biến đáng chú ý nhất mà không phải là vấn đề giới tính trong cuộc bầu cử sắp tới là lý lịch cá nhân của những ứng cử viên từ hai đảng lớn dường như đã bị đảo ngược Bà Thái xuất thân từ một gia đình thương nhân giàu có và hưởng một cuộc sống vật chất tương đối thoải mái Bà Hồng mặc dù sinh ra ở Đài Loan nhưng thực chất cha mẹ bà là người Trung Quốc đại lục Cha bà là một nạn nhân của đàn áp chính trị Trong thời gian ông ở tù ba năm, mẹ bà đã làm việc trong nhà máy để kiếm sống Lý lịch bình thường như thế, lại được điểm tô bởi sự đàn
áp chính trị, thì thường chỉ dành cho những chính khách Đảng Dân Tiến
Nền tảng học thuật của bà Thái giống như của một nhà kỹ trị Quốc Dân Đảng, hay một học giả chuyển sang làm chính trị, tương tự như Tổng thống Mã Bà Thái tốt nghiệp Khoa Luật, Đại học Quốc gia Đài Loan, có bằng thạc sĩ từ Trường Luật, Đại học Cornell, và bằng tiến sĩ từ Trường Kinh tế Luân Đôn Bà Hồng học cùng trường trung học với bà Thái và cũng học luật nhưng tại Đại học Văn hóa Trung Quốc (Đài Bắc) vốn ít danh tiếng hơn
Bà Thái được tuyển dụng vào vị trí cố vấn an ninh quốc gia cho cựu Tổng thống Lý Đăng Huy (Lee Teng-hui) vào cuối những năm 1990; là Phó Thủ tướng dưới thời chính quyền Trần Thủy Biển (Chen Shui-ban) của Đảng Dân Tiến giai đoạn 2000-2008 Bà Hồng nguyên quán ở thành phố Tân Bắc, là một trong những nhà lập pháp cấp cao nhất trong Quốc hội và được đánh giá là nhà lãnh đạo hàng đầu trong các vấn đề giáo dục Việc thăng tiến trở thành phó chủ tịch Quốc hội năm 2012 dường như là đỉnh cao sự nghiệp của bà trước khi bất ngờ được chọn làm ứng cử viên Tổng thống vào năm nay Một lần nữa, trình độ tiếng Anh lưu loát và lập trường chủ nghĩa quốc tế của bà Thái là đặc trưng của Quốc Dân Đảng, trong khi khuynh hướng tập trung vào cơ
sở và các vấn đề lập pháp địa phương của bà Hồng có thể tìm thấy ở nhiều chính khách Đảng Dân Tiến
Ở bà Thái toát lên vẻ trí thức kiêu ngạo và chủ nghĩa giáo điều về hoạch định chính sách đã mang đến cho bà biệt hiệu “Giáo sư Thái.” Mặt khác, bà Hồng được ghi nhận là có lý luận sắc bén và lập trường cứng rắn, thế nên bà có biệt biệt danh “Tiểu Lạt Tiêu” (trái ớt nhỏ) Bà cũng có cách tiếp cận trực diện vốn quen thuộc với các nhà lập pháp Đảng Dân Tiến
Trang 6Với thất bại nặng nề của Quốc Dân Đảng trong cuộc bầu cử địa phương năm 2014 và tỉ lệ tín nhiệm thấp của Tổng thống Mã, Đảng Dân Tiến có nền tảng thuận lợi để giành quyền lực cùng với bà Thái, người rất được mong đợi trở thành tổng thống kế tiếp của Đài Loan Tuy nhiên, việc
bà Hồng ứng cử dường như đã làm hồi sinh Quốc Dân Đảng ra khỏi khả năng thất bại Ngay cả với tỉ lệ phiếu đáng khích lệ, bà Hồng sẽ vẫn phải đối mặt với một trận chiến khó khăn phía trước Tuy nhiên, quan trọng hơn, Đài Loan sẽ có cuộc tranh cử vị trí nguyên thủ với hai ứng viên đều là nữ lần đầu tiên ở Châu Á Đây là một sự đảo ngược lý thú của mô hình chính trị thông thường ở Đài Loan, một điều chắc chắn tốt đẹp cho nền dân chủ
Nghiêm Chấn Sinh (Chen-shen J Yen) là nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế, Đại học Chính Trị Quốc gia, Đài Bắc, Đài Loan.
- See more at: http://nghiencuuquocte.net/2015/07/24/dai-loan-chuan-bi-cho-cuoc-bau-cu-tong-thong-toan-nu/#sthash.lfdZlBPF.dpuf
Ai là người Trung Quốc? Chính trị bản sắc tại Đài
Loan và Hong Kong
Posted on 12/12/2014 by The Observer
Tác giả: Victor Louzon | Biên dịch: Lê Hoàng Giang
Ngày 26/09, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhắc lại hy vọng nhìn thấy Trung Quốc đại lục và Đài Loan được thống nhất trên cơ sở nguyên tắc “một quốc gia, hai chế độ” Phát biểu này diễn ra trong một thời điểm trái khoáy, khi Hong Kong đang chìm ngập trong những cuộc biểu tình học sinh – sinh viên quy mô lớn đòi quyền bầu cử phổ thông đầu phiếu thực sự Tuyên bố của ông Tập Cận Bình bị phản đối không chỉ bởi các lực lượng chính trị ủng hộ độc lập tại Đài Loan, mà còn bởi Hội đồng Các Vấn đề Đại lục của Đài Loan mà hiện đang do Quốc Dân Đảng – một đảng thân Trung Quốc – nắm giữ Cuộc đấu tranh ở Hong Kong và phản ứng của Đài Loan đã bộc lộ sự bất đồng ngày càng lớn với Bắc Kinh, điều đã phủ nhiều nghi ngờ lên tính khả thi của mô hình “một quốc gia, hai chế độ”
Biểu tình Hong Kong và hàm ý đối với Đài Loan
Trang 7Sự thật đúng là vào năm 1997, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã hứa trao cho Hong Kong nền dân chủ trong tương lai Thế nhưng một thông báo được đưa ra vào hồi tháng 8 đã chỉ rõ rằng các cử tri Hong Kong sẽ chỉ được bầu cho những ứng cử viên có tên trong một danh sách được chọn sẵn
từ trước: Trung Quốc sẵn sàng cho phép có thêm tự do cá nhân ở cấp độ địa phương, song không cho phép dân chủ được tồn tại bên trong phạm vi chủ quyền của mình
Không có gì ngạc nhiên khi làn sóng phản đối ở Đài Loan lại thiên về phía ủng hộ độc lập, đối với họ thì những sự kiện đang diễn ra là bằng chứng bổ sung cho thấy chủ quyền của Trung Quốc nghĩa là tương đương với bạo quyền Tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu, người ủng hộ việc xích lại gần Trung Quốc hơn, cũng cảm thấy mất mặt Cố gắng để không phải đứng ở thế đối nghịch với Trung Quốc, ông đã kêu gọi thúc đẩy cải cách bằng con đường “ôn hòa và hợp lý” Nhưng với tư cách một nhà lãnh đạo được bầu lên theo cách thức dân chủ tại một xã hội mà phần lớn đồng cảm với phong trào biểu tình ở Hong Kong, ông không có lựa chọn nào khác ngoài ủng hộ những yêu cầu được tự do bầu cử
Do vậy, tuyên bố của ông Tập Cận Bình có thể là một cách để thăm dò công luận Đài Loan Rốt cuộc, nguyên tắc “một quốc gia, hai chế độ” áp dụng cho Hong Kong được thiết kế là nhằm thống nhất Trung Quốc với Đài Loan, hòn đảo vốn vẫn là yêu sách lãnh thổ chính yếu của Trung Quốc Kể từ năm 1997, Hong Kong đã được coi như “bãi thử nghiệm”, như ai đó đã từng nói
“Ngày nay của Hong Kong là ngày mai của Đài Loan”
So sánh Hong Kong với Đài Loan chỉ hợp lý ở một chừng mực nhất định Hong Kong đã thuộc
về Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được 17 năm; Đài Loan có gần đủ mọi đặc tính của một quốc gia độc lập, ngoại trừ sự công nhận từ quốc tế Hong Kong đã từng được quản lý khá tự do dưới tay chính quyền thực dân Anh, nhưng đó không phải nền dân chủ; trái lại Đài Loan đã có bầu cử
tự do từ những năm 1990
Nhưng dù vậy, hai vùng lãnh thổ này vẫn có nhiều điểm chung Cả hai đều từng nằm trong cái đôi lúc được gọi là “Trung Quốc xanh dương” (blue China) – một vùng ngoại biên ven biển giàu
có và tiếp xúc nhiều với bên ngoài của một đế quốc trên lục địa Cả hai đều có nhiều tự do chính trị hơn so với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, và có lúc còn được coi một cách lạc quan quá mức
là những mô hình cho cải cách chính trị ở Trung Quốc Những nhà hoạt động trẻ ở Đài Loan biểu tình thể hiện đoàn kết với các nhóm hoạt động ở Hong Kong, mặc dù phong trào Occupy Central (“Chiếm lĩnh Trung Hoàn”) vẫn luôn cảnh giác để không dính líu tới những nhà hoạt động đòi độc lập ở Đài Loan – điều sẽ biến họ trở thành “kẻ thù của quốc gia”, theo như cảnh báo một
cách đầy đe dọa trong một bài viết trên Hoàn Cầu Thời báo của Bắc Kinh.
Hơn nữa, ở Hong Kong cũng như ở Đài Loan, chính trị đã có một “bước ngoặt bản sắc” riêng biệt Chống đối chính trị ngày càng được coi là xung đột bản sắc xung quanh khái niệm về thế nào là người Trung Quốc Đây không phải là điều mới mẻ ở Đài Loan, nơi sự đối đầu giữa phe thân Trung Quốc và phe theo chủ nghĩa bản địa đã định hình nền chính trị bầu cử kể từ khi được dân chủ hóa Nhưng cuộc tranh luận về vấn đề bản sắc lại là mới mẻ hơn ở Hong Kong, nơi chủ nghĩa ái quốc Trung Quốc đã không thể đâm rễ trọn vẹn kể từ sau cuộc chuyển giao năm 1997 Ván cược của Đặng Tiểu Bình và những người kế nhiệm ông là việc tái thống nhất sẽ củng cố bản sắc Trung Quốc trong cộng đồng dân cư Hong Kong, điều này đổi lại sẽ tạo ra sự thay đổi
Trang 8trong các hệ thống kinh tế và chính trị mà không làm hại đến thống nhất đất nước Chủ nghĩa Ái quốc sẽ đánh bại ý thức tự trị
Thay vào đó, việc tự nhận dạng Hong Kong như một thực thể riêng biệt đang ngày càng phổ biến, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ được giáo dục dưới chủ quyền Trung Quốc Trong một xoay chuyển lịch sử kỳ lạ, những cư dân Hong Kong thời hậu thực dân dường như ít gắn bó với bản sắc Trung Quốc hơn những bậc cha ông từng sống dưới thời thuộc địa của họ Sự ác cảm như vậy đôi lúc trở thành thù địch hay khinh miệt rõ nét, được kích động thêm bởi cái được coi là ảnh hưởng tiêu cực của Trung Quốc đại lục – từ giá cả nhà đất ở mức “trên trời” cho đến gây áp lực lên tự do báo chí hay dòng người từ đại lục đổ dồn vào Hong Kong, dù những người đó là khách
du lịch hay dân nhập cư trái phép Vào năm 2012, các nhà hoạt động ở Hong Kong còn mua trọn
một trang quảng cáo trên báo Apple Daily để lên án cuộc xâm lăng của “châu chấu” (chỉ người
Trung Quốc đại lục – NBT)
Do vậy, việc Bắc Kinh quyết định kìm hãm quyền bầu cử phổ thông đầu phiếu đã được dựa trên đánh giá rằng Đặng Tiểu Bình đã thua ván cược đó
Nền chính trị bản sắc và tác động
Chính trị bản sắc như vậy có nhiều điểm tương đồng nổi bật với các cuộc tranh luận ở Đài Loan Quả thật là những người theo chủ nghĩa bản địa Formosa (tên gọi cũ của Đài Loan – NBT) thường cho rằng người Trung Quốc đại lục kém văn minh hơn người trên đảo; một quan điểm chính xác hơn về chính trị cho rằng “văn hóa chính trị” của Trung Quốc mang bản chất chuyên chế và không phù hợp với môi trường dân chủ của Đài Loan Một số nhà hoạt động lập luận rằng người đại lục có tiền và có quyền nhưng không thể bắt chước hay coi trọng họ – nếu có thì Trung Quốc đại lục mới nên học hỏi từ Đài Loan và Hong Kong chứ không phải ngược lại
Ở cả Hong Kong và Đài Loan, ác cảm với Trung Quốc thường đi cùng với xu hướng phục hồi lại nền thuộc địa trong quá khứ Nhiều người dân Hong Kong nhớ đến sự cai trị của người Anh
mà không hề oán hận, một số còn tỏ ra hoài niệm, thích coi nền pháp quyền là di sản hơn là việc London từ chối cho họ được tự quyết Phe ủng hộ độc lập ở Đài Loan tỏ ra hiền hòa hơn hẳn Quốc Dân Đảng khi nhìn lại sự cai trị của Nhật Bản Tất nhiên, ảo tưởng quá khứ thấm đẫm trong những hoài niệm về thời thuộc địa đó, nhất là khi sự hoài niệm này đặc biệt thịnh hành trong những thế hệ trẻ hơn
Nhưng sự thật là nhiều người dân Hong Kong và Đài Loan cảm thấy Trung Quốc muốn được sánh ngang những ông chủ thực dân thuộc địa ngày trước của họ Luận điệu này đã đánh vào tận gốc rễ chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc khi gợi lại những ngụ ý vốn đổ lỗi thời kỳ thực dân gây nên sự lạc hậu của Trung Quốc
Những khẳng định bản sắc ở Hong Kong và Đài Loan như vậy là một lời sỉ nhục kép, vừa chối
bỏ và coi Trung Quốc là ngoại lai là thiếu văn minh, vừa từ chối chấp nhận đại luận thuyết của Bắc Kinh về một “thế kỷ ô nhục”, thứ được gỡ gạc lại bằng “giấc mộng Trung Hoa” của ngày hôm nay
Trang 9Sự hoài niệm lại về thời thuộc địa ở Hong Kong và Đài Loan gây ra phản ứng giận dữ từ Trung Quốc Vào năm 2012, ông Khổng Khánh Đồng (Kong Qidong), giáo sư tại Đại học Bắc Kinh, đã tuyên bố rằng nuối tiếc sự cai trị của người Anh khiến cho người Hong Kong không hơn gì loài chó Những người theo chủ nghĩa dân tộc Trung Quốc sử dụng những từ ngữ tương tự để lên án
“chủ nghĩa ly khai” Đài Loan, thường cho rằng việc này là do người Nhật đã “đầu độc” đầu óc người Đài Loan
Những luận lẽ hung hăng này cho thấy rằng gốc rễ của vấn đề rất có thể là người Trung Quốc –
vì chính những người Trung Quốc theo chủ nghĩa dân tộc ở cả hai bờ eo biển Đài Loan đã biến lòng trung thành chính trị thành vấn đề bản sắc dân tộc, cho rằng yêu nước là tương đương với
sự phục tùng một chế độ chuyên chế Lý luận duy văn hóa và chuyên chế này là nguồn gốc của những khái niệm như “chủ nghĩa xã hội mang đặc sắc Trung Quốc” – một nền kinh tế tư bản chủ nghĩa do một nền chuyên chính cộng sản cai quản Theo logic này, những người bất đồng chính kiến trên đại lục hay ở bất kỳ nơi nào khác chỉ có thể là người Trung Quốc tồi tệ Tuy nhiên, có
vẻ là dòng quan điểm này phản tác dụng: Tại Hong Kong và Đài Loan, những người ủng hộ tự
do chính trị mà chối bỏ bản sắc Trung Quốc thường càng phản ứng (mạnh) trước những hành động cưỡng ép tùy tiện của Bắc Kinh
Trên giấy tờ, nguyên tắc “một quốc gia, hai chế độ” có thể giống như một giải pháp thực dụng cho sự đa dạng lãnh thổ mà Trung Quốc kiểm soát hay tuyên bố chủ quyền – nói ngắn gọn là một chính sách “đế quốc” như cách một số nhà trí thức đại lục đã hình dung Tuy nhiên trên thực
tế, Bắc Kinh đang bám lấy ý tưởng về một Trung Quốc thống nhất và chuyên chế, trong đó không cho phép có sự đa nguyên bản sắc và đa dạng về lòng trung thành chính trị – những yếu tố
mà một đế chế thường có
Điều này báo hiệu một tương lai không hề tươi sáng cho chủ nghĩa đa nguyên chính trị dưới sự cai quản của Trung Quốc tại Hong Kong hay Đài loan, nếu toàn bộ Trung Quốc thực sự được thống nhất
Victor Louzon là Học giả Quốc tế Fox tại ĐH Yale và Học viên khách mời theo Chương trình Fulbright Ông nhận bằng từ Viện Khoa học Chính trị Paris (L’Institut d’études politiques de Paris, còn gọi là Science Po) và Viện Quốc gia Paris về Ngôn ngữ và Văn minh Phương Đông (Institut National des Langues et Civilisations Orientales in Paris – INALCO) Lĩnh vực chuyên môn của ông là Nghiên cứu Đông Á.
Tựa đề và các tiểu mục do Nghiencuuquocte.net đặt lại.
Biên tập: Lê Hồng Hiệp | Bản gốc tiếng Anh: Yale Global
- See more at: http://nghiencuuquocte.net/2014/12/12/ai-la-nguoi-trung-quoc-chinh-tri-ban-sac-tai-dai-loan-va-hong-kong/#sthash.3d3EERYt.dpuf
Youtube:
Trang 10Tsai Ing-wen 2016: Taiwan Faces the Future
Center for Strategic & International Studies
Published on Jun 3, 2015
The CSIS Freeman Chair in China Studies hosts a discussion with Dr Tsai Ing-wen Chair of the Democratic Progressive Party (Taiwan) and Presidential Nominee
Introduction by:
Ms Bonnie Glaser, Senior Adviser, Freeman Chair in China Studies, CSIS
Moderated by:
Dr Kurt Campbell, Chairman and CEO, The Asia Group
Wednesday, June 3, 2015
Center for Strategic and International Studies
1616 Rhode Island Ave, NW
Second Floor Conference Room
Washington, DC 20036
Dr Tsai Ing-wen is the Chair of the Democratic Progressive Party (DPP) and the party's
candidate in Taiwan's 2016 Presidential elections Before entering public service, Dr Tsai was a lawyer and university professor During the 1990's she was one of the key negotiators for
Taiwan's accession to the World Trade Organization She subsequently served on the National Security Council of Taiwan as a National Security Advisor to former President Lee Teng-hui
Dr Tsai served as Chair of the Mainland Affairs Council from 2000-2004, DPP Legislator
2004-2005 and Vice Premier in 2004-2005 Following the DPP's election defeat in 2008, party members urged Dr Tsai to carry on the challenging task of re-building the party and elected her as the first woman leader of a major political party in Taiwan She served as Chair from 2008 to 2012, and was the party's presidential candidate in 2012
Dr Tsai holds a Ph.D in Law from the London School of Economics, a Master of Laws from Cornell University Law School, and a Bachelor of Laws from National Taiwan University
1996 China Taiwan Tensions
Published on Mar 4, 2014
On February 11 2014 CNN and other media reported Taiwan and China held their highest level talks for more than six decades - the first government-to-government contact since the pair's acrimonious split in 1949 In 1996, however, tensions between Beijing and Taipei were at
an extraordinary high level On March 21, 1996, 'ABC News Nightline' (in the days when the late night program was a serious news show) examined the changes in Taiwan and Beijing's reaction Jim Laurie reported from Taipei Mark Litke reported from Beijing
https://www.youtube.com/watch?v=hghuZDuHph8