SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NINH TRƯỜNG THPT CHUYÊN HẠ LONG PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI: DẠY HỌC TÍCH HỢP BỘ MÔN: NGỮ VĂN Đề tài dự án: TIẾNG VIỆT TRONG TA Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Minh Hương Tổ trưởng tổ Ngữ văn trường THPT chuyên Hạ Long TỈNH QUẢNG NINH Tháng 1 năm 2016. Đề tài dự án: “TIẾNG VIỆT TRONG TA” I. MỤC TIÊU: 1. KIẾN THỨC: Yêu cầu học sinh trong quá trình thực hiện dự án dạy học của giáo viên, các em phải tích hợp, hiểu sâu rộng thêm nội dung, kiên thức của những bài đã học: Chương trình Ngữ văn 10 cơ bản: “Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ” (tiết 3, 5); “Đặc điểm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết” (tiết 24); “Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt”(Tiết 33,40); “Khái quát lịch sử tiếng Việt”(tiết 64); Những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt” (tiết 72); “Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật”(tiết 84). Chương trình Ngữ văn 11 cơ bản: “Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân” (tiết 3,12); “Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng” (tự học); “Nghĩa của câu”(Tiết 74,76)…, Các bài rèn luyện về kĩ năng làm văn nghị luận xã hội; nghị luận văn học nói chung. Bên cạnh đó, các em phải sử dụng kiến thức được học trên lớp để tiến hành tìm hiểu và đánh giá một số lĩnh vực của đời sống có quan hệ mật thiết với các em, như: Những hiện tượng ngôn ngữ đang hằng ngày diễn ra: trong lĩnh vực Quảng cáo, trên các trang mạng xã hội, hiện tượng phát âm chưa chuẩn. Đặc biệt các em cần nhạy cảm với vẻ đẹp của ngôn ngữ nghệ thuật trong các tác phẩm văn chương, trên cơ sở của việc nắm vững kiến thức tiếng Việt. Dưới sự quan sát và nhận xét của các em, những bài học được rút ra từ những vấn đề đó Qua đây, các em cũng nắm chắc những kiến thức liên môn như Giáo dục công dân: ( Chương trình lớp 10) các bài Bài 9 Con người là chủ thể của lịch sử, là mục tiêu phát triển của xã hội; Bài 13: công dân với cộng đồng, Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân Địa lí: Lớp 10: Sự phân bố dân cư. Các loại hình quần cư và đô thị hoá. (Lớp 11:Bài 2 Tiết 1: Dạy phần hướng toàn cầu hóa. Thực hành: Tìm hiểu những cơ hội và thách thức của toàn cầu hoá đối với các nước đang phát triển.Thực hành: Bài 4: thực hành:Tìm hiểu những cơ hội và thách thức của toàn cầu hoá đối với các nước đang phát triển. Lịch sử: (Lớp 10: Phần hai Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX: Bài 20. Xây dựng và phát triển văn hoá dân tộc trong các thế kỉ X XV, Bài 24. Tình hình văn hoá ở các thế kỉ XVI – XVIII, Bài 25. Tình hình kinh tế, văn hoá dưới triều Nguyễn (nửa đầu thế kỉ XIX), Bài 27. Quá trình dựng nước và giữ nước; (lớp 11: Bài 13: Chính sách giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hoá. Tin học Công nghệ thông tin: (Lớp 10): Chương I. Một số khái niệm cơ bản của Tin học,Bài tập và thực hành 3. Làm quen với hệ điều hành Bài tập và thực hành 4. Giao tiếp với hệ điều hành Windows, Chương III. Soạn thảo văn bản ; Chương IV. Mạng máy tính và Internet những kiến thức có quan hệ trực tiếp để các em xử lí nội dung của dự án dạy học tích hợp này. 2. KĨ NĂNG: Dự án dạy học tích hợp này nhằm giúp các em rèn luyện một số kĩ năng được học trong chương trình, cụ thể là kĩ năng quan sát, nắm bắt hiện thực cuộc sống. Biết cách tìm hiểu một số vấn đề ngôn ngữ, thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau; kĩ năng sử dụng tiếng Việt chuẩn xác và hay. Kĩ năng thu thập tài liệu, thống kê; Tìm hiểu thực tế; Biết xử lí thông tin, định hướng trong giao tiếp; Nâng cao trình độ giao tiếp, tự tin và có văn hóa trong ứng xử với mọi người đặc biệt là trong giao tiếp với thầy cô, người lớn tuổi khi tiến hành nội dung của dự án; Kĩ năng xử lí và trình bày một vấn đề: Tổ chức phương án, lên kế hoạch thực hiện, tổ chức nội dung, hình thức thể hiện, rèn tác phong, phong thái khi nói trước tập thể, tạo tình huống lôi cuốn, thuyết phục người tham gia giao tiếp. Rèn một số kĩ năng sống cơ bản: Làm việc có tính hợp tác giữa các thành viên, Phát huy thế mạnh của các thành viên, tôn trọng cá tính đồng thời đảm bảo đề cao lợi ích tập thể; Biết khắc phục khó khăn, thử thách trong công việc, biết bảo vệ bản thân và cộng đồng: Thực hiện nguyên tắc đúng thời hạn, thời gian khi làm việc và hoàn thành công việc; Mở rộng giao lưu trong học tập và đời sống giữa các tập thể lớp trong nhà trường để xây dựng mối đoàn kết thân ái, tránh những mâu thuẫn có thể nảy sinh trong tập thể học sinh; Biết đấu tranh với những hiện tượng sai, xấu trong xã hội... Qua thực hiện dự án, nâng cao trình độ Tin học, kĩ năng ứng dụng Công nghệ thông tin, Soạn thảo văn bản, khai thác thông tin qua mạng, kĩ năng ghi hình, ghi âm, dựng clip, sử dụng máy chiếu...của học sinh. Đây cũng là yêu cầu cần đạt về kĩ năng, kiến thức của thế hệ học trò mới.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NINHTRƯỜNG THPT CHUYÊN HẠ LONG
PHIẾU MÔ TẢ
DỰ ÁN DỰ THI: DẠY HỌC TÍCH HỢP
BỘ MÔN: NGỮ VĂN
Đề tài dự án:
TIẾNG VIỆT TRONG TA
Giáo viên thực hiện:
Nguyễn Thị Minh Hương
Tổ trưởng tổ Ngữ văn- trường THPT chuyên Hạ Long
TỈNH QUẢNG NINH
Tháng 1 năm 2016
Trang 2…, Các bài rèn luyện về kĩ năng làm văn nghị luận xã hội; nghị luận văn học nói chung
- Bên cạnh đó, các em phải sử dụng kiến thức được học trên lớp để tiến hành tìm hiểu và đánh giá một
số lĩnh vực của đời sống có quan hệ mật thiết với các em, như: Những hiện tượng ngôn ngữ đang hằng ngàydiễn ra: trong lĩnh vực Quảng cáo, trên các trang mạng xã hội, hiện tượng phát âm chưa chuẩn Đặc biệt các
em cần nhạy cảm với vẻ đẹp của ngôn ngữ nghệ thuật trong các tác phẩm văn chương, trên cơ sở của việcnắm vững kiến thức tiếng Việt Dưới sự quan sát và nhận xét của các em, những bài học được rút ra từ nhữngvấn đề đó
- Qua đây, các em cũng nắm chắc những kiến thức liên môn như Giáo dục công dân: ( Chương trìnhlớp 10) các bài Bài 9 Con người là chủ thể của lịch sử, là mục tiêu phát triển của xã hội; Bài 13: công dân vớicộng đồng, Bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; Bài 16: Tự hoàn thiện bản thân
Địa lí: Lớp 10: Sự phân bố dân cư Các loại hình quần cư và đô thị hoá (Lớp 11:Bài 2- Tiết 1: Dạy phần hướng
toàn cầu hóa Thực hành: Tìm hiểu những cơ hội và thách thức của toàn cầu hoá đối với các nước đang phát triển.Thực hành: Bài 4: thực hành:Tìm hiểu những cơ hội và thách thức của toàn cầu hoá đối với các nước đang phát triển
Lịch sử: (Lớp 10: Phần hai- Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX: Bài 20 Xây dựng vàphát triển văn hoá dân tộc trong các thế kỉ X- XV, Bài 24 Tình hình văn hoá ở các thế kỉ XVI – XVIII, Bài
25 Tình hình kinh tế, văn hoá dưới triều Nguyễn (nửa đầu thế kỉ XIX), Bài 27 Quá trình dựng nước và giữ
nước; (lớp 11: Bài 13: Chính sách giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ, văn hoá
Tin học- Công nghệ thông tin: (Lớp 10): Chương I Một số khái niệm cơ bản của Tin học,Bài tập và thực hành 3 Làm quen với hệ điều hành- Bài tập và thực hành 4 Giao tiếp với hệ điều hành Windows,
Chương III Soạn thảo văn bản ; Chương IV Mạng máy tính và Internet - những kiến thức có quan hệ trực tiếp để các em xử lí nội dung của dự án dạy học tích hợp này
2 KĨ NĂNG:
- Dự án dạy học tích hợp này nhằm giúp các em rèn luyện một số kĩ năng được học trong chương trình,
cụ thể là kĩ năng quan sát, nắm bắt hiện thực cuộc sống Biết cách tìm hiểu một số vấn đề ngôn ngữ, thôngqua nhiều kênh thông tin khác nhau; kĩ năng sử dụng tiếng Việt chuẩn xác và hay
- Kĩ năng thu thập tài liệu, thống kê; Tìm hiểu thực tế; Biết xử lí thông tin, định hướng trong giao tiếp;Nâng cao trình độ giao tiếp, tự tin và có văn hóa trong ứng xử với mọi người- đặc biệt là trong giao tiếp vớithầy cô, người lớn tuổi khi tiến hành nội dung của dự án;
Trang 3- Kĩ năng xử lí và trình bày một vấn đề: Tổ chức phương án, lên kế hoạch thực hiện, tổ chức nội dung,hình thức thể hiện, rèn tác phong, phong thái khi nói trước tập thể, tạo tình huống lôi cuốn, thuyết phục ngườitham gia giao tiếp.
- Rèn một số kĩ năng sống cơ bản: Làm việc có tính hợp tác giữa các thành viên, Phát huy thế mạnh củacác thành viên, tôn trọng cá tính đồng thời đảm bảo đề cao lợi ích tập thể; Biết khắc phục khó khăn, thử tháchtrong công việc, biết bảo vệ bản thân và cộng đồng: Thực hiện nguyên tắc đúng thời hạn, thời gian khi làmviệc và hoàn thành công việc; Mở rộng giao lưu trong học tập và đời sống giữa các tập thể lớp trong nhàtrường để xây dựng mối đoàn kết thân ái, tránh những mâu thuẫn có thể nảy sinh trong tập thể học sinh; Biếtđấu tranh với những hiện tượng sai, xấu trong xã hội
- Qua thực hiện dự án, nâng cao trình độ Tin học, kĩ năng ứng dụng Công nghệ thông tin, Soạn thảo vănbản, khai thác thông tin qua mạng, kĩ năng ghi hình, ghi âm, dựng clip, sử dụng máy chiếu của học sinh.Đây cũng là yêu cầu cần đạt về kĩ năng, kiến thức của thế hệ học trò mới
* Tóm lại: Cái đích mà dự án này hướng tới là tạo nên một hình thức học mới cho học trò: Gắn học lí thuyếtvới thực tiễn và thực hành; Giải trí mà thêm nhiều hiểu biết; Tập dượt tạo diễn đàn trên trang mạng xã hội vớinhững hoạt động thiết thực nhằm tắc động tích cực vào cộng đồng- đặc biệt là giới trẻ
II ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA DỰ ÁN:
* Đối tượng chính tham gia các chương trình, nội dung, thực hiện kế hoạch của dự án: Học sinh lớp 11 Anh2
- trường THPT chuyên Hạ Long
* Đối tượng hỗ trợ tham gia các chương trình, dự hội thảo: một số học sinh đại diện cho các khối lớp, Đạidiện các thầy cô trong nhà trường và các trường bạn trên địa bàn
III THỜI GIAN THỰC HIỆN DỰ ÁN:
1 Thời gian chuẩn bị: 2 tháng: từ 25 /11/2015 đến 23/1/2016 (Kết hợp trong thời gian vẫn học tập bìnhthường trên lớp- các em quy định trong nhóm thời gian làm việc chung, vì vậy, quỹ thời gian thực tế khôngđược nhiều như thế)
2 Thời gian tổ chức trình bày- hội thảo: Một buối chiều: từ 14h đến 16h30 ngày 23/1/ 2016
IV Ý NGHĨA CỦA DỰ ÁN:
* Đối với nội dung học tập trong chương trình:
1 Củng cố nội dung và kĩ năng của những kiến thức môn Ngữ văn và một số bộ môn khác mà học sinh đãđược học
2 Đổi mới và đa dạng hóa hình thức giảng dạy, học tập môn Ngữ văn nói riêng và các môn học khác nóichung
3 Tích hợp kiến thức liên môn, tích hợp mục tiêu giáo dục văn hóa và đạo đức, ý thức cộng đồng, kĩ năngsống
4.Tạo cơ hội để thúc đẩy lòng yêu thích bộ môn Ngữ văn, rèn kĩ năng làm văn nghị luận- đây là một mụcđích, ý nghĩa trực tiếp của bộ môn
* Đối với đời sống xã hội:
Trang 41 Đưa việc học tập của các em từ trong nhà trường ra ngoài cuộc sống; Từ kiến thức sách vở đến với kiếnthức thực tiễn; Từ tiếp nhận lí thuyết đến thực hành; Từ Văn học đến với đời sống Đây chính là một cách họctổng hợp, là sự chuẩn bị những cơ sở tốt cho các em bước vào môi trường sống mới sau khi tốt nghiệp THPT.
2 Tạo nên một sức tác động tích cực đối với đời sống học đường và đời sống xã hội Góp phần đẩy lùinhững hiện tượng xấu; Cổ vũ cho những nét mới, tốt đẹp trong lĩnh vực ngôn ngữ, sử dụng tiếng nói dân tộc
trong thời đại mới và xây dựng một tương lai văn minh hơn, đáp ứng yêu cầu của chủ đề dự án: Bảo vệ và phát huy sự giàu đẹp của tiếng Việt!
V MÔ TẢ THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1 Sách giáo khoa Ngữ văn 10, 11 cơ bản –Tập trung vào các bài học đã nêu ở trên
2 Đồ dùng thiết bị: Vở, bút ghi chép; Máy tính cá nhân, máy in cá nhân; Máy ảnh kĩ thuật số, có chức năngquay hình (Trưng dụng của giáo viên và học sinh); máy quét ảnh ( nhờ máy trường)
3 Các chương trình ứng dụng công nghệ thông tin ( Cập nhật từ mạng Internet)
VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
BƯỚC 1: HÌNH THÀNH DỰ ÁN, LỰA CHỌN ĐỀ TÀI:
Hoạt động 1: giáo viên điều tra nhu cầu của học sinh- thông qua phiếu điều tra: về chủ đề, các đề tài phục vụcho chủ đề; cách thức tiến hành; Vai trò- nhiệm vụ mà các em muốn tham gia trong dự án
Hoạt động 2: dựa vào kết quả điều tra nhu cầu ở học sinh- giáo viên quyết định chủ đề, các đề tài, cách thứcthực hiện
Hoạt động 3: Giáo viên lên kế hoạch báo cáo Ban giám hiệu- xin chỉ đạo và quyết định thực hiện
BƯỚC 2: TIẾN HÀNH DỰ ÁN:
HOẠT ĐỘNG 1: CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên thống nhất nội dung dự án sau khi điều tra qua phiếu:
* Chủ đề: “Tiếng Việt trong ta!”
* Các đề tài cụ thể cần triển khai làm rõ chủ đề:
- Đề tài 1: “Tiếng Việt trong Quảng cáo”.
- Đề tài 2: “ Phát âm chuẩn tiếng Việt”.
- Đề tài 3: “ Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội”.
- Đề tài 4: “ Tiếng Việt giàu đẹp trong thơ văn”
* Yêu cầu chung về nội dung, mục tiêu, hình thức triển khai các đề tài:
- Bằng các kĩ năng quan sát hiện thực, thu tập thông tin, hình ảnh, phỏng vấn, trả lời phỏng vấn, chụp ảnh,quay hình, ghi âm, tra cứu, sưu tầm tư liệu, số liệu Các em tìm hiểu vấn đề của đề tài trên ba phương diện:+ Thực trạng
+ Phân tích nguyên nhân- tác động nhiều mặt
+ Đưa ra các giải pháp hữu hiệu, tích cực
- Kết quả của đề tài được trình bày trong hình thức trình chiếu- kết hợp phần thuyết minh rời hoặc thuyếtminh lồng ngay trong clip
* Phân công nhiệm vụ cho các nhóm:
- Tiểu ban tổ chức: Lớp trưởng: Bùi Hương Mai, Bí thư Đoàn: Ngô Phương Linh, Lớp phó: Đường Thị
Thanh Mai, Phạm Thị Uyên, Lê Hoàng Kim
- Các tiểu ban nội dung: 4 nhóm:
Nhóm 1 - Đề tài 1: “Tiếng Việt trong Quảng cáo”.
Nhóm 2 - Đề tài 2: “ Phát âm chuẩn tiếng Việt”.
Nhóm 3 - Đề tài 3: “ Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội”.
Nhóm 4- Đề tài 4: “ Tiếng Việt giàu đẹp trong thơ văn”
- Tiểu ban tuyên truyền quảng cáo:
+ Làm chương trình phát thanh: Đường T.T Mai, Ngô Phương Linh
+ Thiết kế tờ rơi, in ấn: Đỗ Thị Ngọc Thuý (trưởng tiểu ban- TrTB), Hương Mai.
+ Phát, dán tờ rơi, tuyên truyền tới các lớp:
Trang 5Phạm Thị Uyên (TrTB), Nguyễn Vũ Ngân Thảo,Lê Anh Huy, Vũ Trung Đức, Vữ Đức Thắng, Lê Minh
Châu, Nguyễn Kiều Ngọc Khánh, Nguyễn Đức Trung, Nguyễn Phạm Bảo Sơn, Trần Thị Thuỳ Linh
- Tiểu ban chuẩn bị cơ sở vật chất- Hội trường cho Hội thảo: 10 bạn nam của lớp- phụ trách chính: Nguyễn Quang Minh (TrTB).
- Tiểu ban lễ tân: Chuẩn bị nước, đón tiếp khách:
Trần Thị Khánh Huyền (TrTB),Tô Thị Thu Trang, Nguyễn Thanh Vân, Vũ Thị Hoài An, Phạm Thị Ngọc
Anh, Nguyễn Vũ Ngân Thảo
- Tiểu ban phát, thu tài liệu trong Hội thảo: Phạm Thị Uyên (TrTB), Phạm Thị Ngọc Anh, Trần Thị Thuỳ
Linh, Ninh Hương,
* Chọn hình thức tổ chức dự án: Thuyết trình- thảo luận trước tập thể lớp và đại diện các khối lớp, đại diệnthầy cô giáo
* Dẫn chương trình: Lê Anh Huy, Đường Thị Thanh Mai (lên kịch bản cùng giáo viên)
* Chọn hình thức đánh giá:
1 Phiều đánh giá chéo giữa các nhóm
2 Phiếu đánh giá của đại diện các lớp
3 Phiếu đánh giá của đại diện giáo viên
4 Ý kiến đánh giá trực tiếp trong buổi trình bày- thảo luận
Giáo viên chủ trì dự án có đánh giá cuối cùng cho điểm tập thể - theo nhóm ( chú ý các cá nhân tích cực, hiệuquả tốt) - tính theo bài thực hành
HOẠT ĐỘNG 2: TRIỂN KHAI DỰ ÁN:
Học sinh tiến hành thực hiện các công viêc được giao:
1 Tiểu ban tổ chức:
- Bàn với giáo viên kế hoạch, thời gian thực hiện
- Lên chương trình tổng thể:
+ Nửa tháng thứ nhất (Từ 22 tháng 11/2015):
Các tiểu ban nội dung tiến hành triển khai đề tài.( Tham khảo ý kiến của giáo viên)
Phân công người chuẩn bị nội dung- người trình bày báo cáo trong Hội thảo
+ Tháng thứ hai ( tháng 12/ 2015):
Thiết kế tờ rơi tuyên truyền, quảng cáo cho nội dung của dự án và buổi hội thảo (tiểu ban tuyêntruyền)
Hoàn thành đề tài- báo cáo sơ lược cho giáo viên- giáo viên nhận xét góp ý bước một
+ Nửa tháng thứ ba: ( tháng 1/2016)- Tuần 1 đến tuần 2:
Tiến hành tuyên truyền, quảng cáo cho nội dung của dự án và buổi Hội thảo: In ấn, phát tờ rơi, thựchiện chương trình phát thanh…(tiểu ban tuyên truyền)
Tổng duyệt chương trình- nhận xét điều chỉnh- hoàn chỉnh sản phẩm
- Tuần 3:
Tổ chức Hội thảo- Báo cáo kết quả học dự án
Nhận xét, đánh giá
2 Tiểu ban tuyên truyền:
- Hình thành văn bản thông báo- tờ rơi quảng cáo phát tới các lớp, dán ở trung tâm sinh hoạt tập thế học sinh
- Lên chương trình phát thanh của Đoàn trường: truyên truyền sơ lược về nội dung, hình thức tổ chức
- Làm băng rôn lớn treo ở tòa nhà học trung tâm khu B
3 Các tiểu ban nội dung:
- Tiến hành phân công công việc cho các thành viên, nhóm trưởng chịu trách nhiệm liên hệ với cơ sở địnhđến tìm hiểu, làm chương trình
- Nghiên cứu lí thuyết, kiến thức và kĩ năng được trang bị trong các bài đã học
- Tìm hiểu thực tế ngoài đời sống, trong nhà trường
- Thực hiện các cảnh quay và nội dung tìm hiểu đề tài
Trang 6- Chỉnh sửa, bổ sung- Hoàn thiện báo cáo.
HOẠT ĐỘNG 3: TRÌNH BÀY SẢN PHẨM
Ban tổ chức tiến hành buổi Hội thảo- trình bày thảo luận các đề tài đã chuẩn bị theo tinh thần của chủ đề dự
án: “Tiếng Việt trong ta!”- qua các bước sau:
* Đề xuất ý tưởng trang trí khánh tiết cho phòng Hội thảo:
* Các nội dung chính:
1 Người dẫn chương trình nêu ý nghĩa của chủ đề buổi Hội thảo Giới thiệu sơ lược quá trình nghiên cứu,chuẩn bị của các thành viên tập thể 11 Anh 2
2 Người dẫn chương trình giới thiệu phần trình bày của các nhóm với những đề tài đã chuẩn bị
3 Sau mỗi phần trình bày một đề tài, người dẫn chương trình nhận xét sơ lược, đặt câu hỏi thảo luận và địnhhướng cho người dự cách ứng sử với vấn đề của đề tài trong cuộc sống
4 Người dẫn chương trình tổng kết các đề tài- nhấn mạnh ý nghĩa của chúng với chủ đề chung
* Các kết quả minh chứng: Kèm theo các clip hoặc phần trình chiếu và văn bản, cụ thể:
- Kết quả nghiên cứu của đề tài 1: “Tiếng Việt trong Quảng cáo”.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài 2: “ Phát âm chuẩn tiếng Việt”.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài 3: “ Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội”.
- Kết quả nghiên cứu của đề tài 4: “ Tiếng Việt giàu đẹp trong thơ văn”.
- Clip các hoạt động tiến hành dự án; tuyên truyền quảng cáo dự án!
- Một đĩa quay tổng hợp buổi báo cáo kết quả dưới hình thức Hội thảo tập thể
Sản phẩm nghiên cứu- và thuyết trình của đề tài 1:
TIẾNG VIỆT TRONG QUẢNG CÁO
1 Trân trọng giới thiệu chương trình Hội thảo "Tiếng Việt trong ta" - đề tài 1: "Tiếng Việt trong quảng cáo"
https://www.youtube.com/watch?v=ZqSWvCDTxBE
TIENG VIET TRONG QUANG CAO
Đây là phần lời thuyết trình
* Đặt vấn đề:
- Với sự giao thoa hội nhập giữa các nền kinh tế trên toàn thế giới, sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin cùng nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống, quảng cáo đã trở thành một phần không thể thiếu bởi những tiện ích to lớn mà nó mang lại
- Và đặc biệt, quảng cáo gắn liền với ngôn ngữ
Đó cũng chính là đề tài chúng em muốn thảo luận trong hội thảo ngày hôm nay
Các bạn nhìn lên màn hình sẽ thấy quảng cáo tồn tại ở hai dạng chính là NÓI và VIẾT trên các phương tiện thông tin đại chúng và các hình thức cơ bản như trên
Quảng cáo: cụ thể với những kiểu lớn:
- Quảng cáo nói: truyền hình, phát thanh, điện thoại,
- Quảng cáo viết: biển hiệu, áp phích, tờ rơi, tạp chí,
Trang 7Với đề tài Ngôn ngữ trong quảng cáo, chúng tôi sẽ đi vào phân tích qua 4 phương diện:
I.Thứ nhất là quảng cáo bằng tiếng Việt
1 Sai ngữ pháp- chính tả,
Đây là một trong những lỗi phổ biến nhất
Thông thường, quảng cáo thường được viết bằng những từ ngữ dễ hiểu, ngắn gọn, đơn giản Nhưng ở một số địa phương, nhất là khu vực miền núi, vùng cao, quảng cáo rất dễ xảy ra hiện tượng sai chính tả, sai ngữ pháp, thậm chí với những từ đơn giản và phổ biến nhất
2 Diễn đạt tối nghĩa, dùng từ ngữ không thích hợp
Biển quảng cáo càng ấn tượng càng dễ gây chú ý, nhưng kiểu ấn tượng này trước hết là đáng cười , sau là đáng buồn vì tiếng Việt chúng ta có lượng từ ngữ vô cùng phong phú nhưng người Việt ta lại không biết sử dụng hợp lí mà lại đem tiếng Quốc ngữ ra làm trò cười!
II Quảng cáo bằng tiếng nước ngoài
Không chỉ là ảnh hưởng từ sự phát triển của ngành du lịch, tư tưởng “sính ngoại” cũng góp phần lớn làm xuất hiện rất nhiều biển quảng cáo có nhiều hơn một thứ tiếng với nhũng tình huống dở khóc dở cười như sau:
1 Lạm dụng tiếng nước ngoài:
Luật Quảng cáo cho phép sử dụng tiếng nước ngoài cùng tiếng Việt trên các biển quảng cáo nhưng khôngđược lớn hơn ¾ về kích cỡ và phải đặt bên dưới chữ tiếng Việt Nhưng ở đây, chữ quốc ngữ gần như biến mất hẳn, 90% diện tích tấm biển dành cho tiếng nước ngoài
2 Lỗi chính tả:
Sau đó, không thể bỏ qua lỗi chính tả Ta viết tiếng nước ngoài chủ yếu là để tạo sự thuận tiện cho du khách ngoại quốc, tuy nhiên thể hiện sự thiện chí sai lệch thế này thường khiến cho người nước ngoài thấyhài hước và gây phản cảm cho toàn cộng đồng
III Nguyên nhân:
1 Chưa có hiểu biết đúng đắn về các quy tắc, chuẩn mực trong sử dụng tiếng Việt
2 Tư tưởng sính ngoại
3 Chưa tìm hiểu kĩ về Luật Quảng cáo
4 Nhà nước chưa áp dụng nghiêm khắc Luật Quảng cáo, chưa có hình thức xử phạt, răn đe các đối tượng
vi phạm
IV Hậu quả-Tác hại
Trang 81 Những lỗi về ngôn ngữ tiếng Việt trong quảng cáo đã làm mất đi sự giàu đẹp, trong sáng vốn có của tiếng Việt.
2 Nhiều quảng cáo gây phản cảm, bức xúc trong dư luận do sự thiếu chuẩn mực trong sử dụng ngôn ngữ Điều này tác hại đến chất lượng, hiệu quả của chính quảng cáo
3 Tạo cái nhìn, đánh giá tiêu cực với bạn bè quốc tế về con người và ngôn ngữ Việt Nam
4 Rất nhiều quảng cáo đã làm mất mĩ quan công trình công cộng
V Giải pháp
1 Cá nhân và các doanh nghiệp
-Tích cực học tập, nâng cao hiểu biết về quy tắc, chuẩn mực trong sử dụng tiếng Việt
-Sử dụng tiếng nước ngoài trong quảng cáo khoa học và văn minh, không đánh mất vẻ đẹp của quốc ngữ.-Tuân thủ mọi quy tắc, điều lệ trong Luật Quảng cáo
-Thiết kế và trưng bày phù hợp và cẩn thận để đảm bảo tính văn hoá, văn minh
2 Nhà nước
- Có kế hoạch kiểm tra, giám sát việc quảng cáo của các doanh nghiệp và tư nhân
-Thực hiện nghiêm Luật Quảng cáo, tiến hành nhắc nhở, răn đe, xử lí hành chính đối với các quảng cáo có vi phạm
- Giáo dục- tuyên truyền ý thức sử dụng tiếng Việt trong mỗi cá nhân- qua các bài học tiếng Việt trong chươngtrình giáo dục Quốc dân
- Sáng lập các chương trình hoạt động về tiếng Việt trên các trang mạng xã hội để tạo ra nhiều sức tác động tích cực trong cộng đồng
( Dự án “Tiếng Việt trong ta” cũng đưa ra một giải pháp tổng thể của mình: đó là trang “Yêu tiếng Việt” trên hệ thống Facebook- với những hoạt động thiết thực)
Đại diện nhóm 1: Trần Tùng Lâm- Nguyễn Hoàng Kim
Sản phẩm nghiên cứu- và thuyết trình của đề tài 2:
PHÁT ÂM CHUẢN TIẾNG VIỆT
2 Trân trọng giới thiệu chương trình Hội thảo "Tiếng Việt trong ta" - đề tài 2: "Phát âm trong tiếng Việt"
https://www.youtube.com/watch?v=IDI3EMiRsds
PHAT AM TRONG TIENG VIET
Đây là phần lời thuyết trình:
Kính thưa các vị đại biểu, các thầy cô giáo! các bạn học sinh thân mến!
Sử dụng bất cứ một ngôn ngữ nào cũng cần phải phát âm chuẩn! Chỉ khi phát âm chuẩn, chúng ta mới làm cho ngôn ngữ đó trong sáng Vì vậy, trong dự án “Tiếng Việt trong ta”, chúng tôi muốn nghiên cứu và đề xuất
Trang 9các giải pháp cho việc phát âm chuẩn tiếng Việt
Cấu trúc phần trình bày của chúng tôi gồm các phần sau:
I Giới thiệu về tiếng Việt
II Thực trạng trong việc phát âm tiếng Việt
III Nguyên nhân
IV Hậu quả
V Giải pháp
I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TIẾNG VIỆT:
Tiếng Việt là một thứ tiếng muôn hình , muôn vẻ với những cấu trúc ngữ pháp riêng biệt kết hợp với nhiều
thanh âm So với các ngôn ngữ có thanh điệu (tiếng Hán, tiếng Thái Lan, tiếng Lào), tiếng Việt là ngôn ngữ có
nhiều thanh điệu nhất – 6 thanh 6 thanh điệu tiếng Việt chia làm đôi tương liên về âm điệu và đối lập về âm
vực Sự đa dạng và phong phú ấy đã tạo nên nét đẹp riêng cho tiếng Việt của chúng ta Cung bậc âm sắc của tiếng Việt vì thế dồi dào, tạo nên sự cuốn hút đối với người nghe Có người nước ngoài nhận xét rằng: “nghe người Việt Nam nói tiếng Việt như nghe tiếng chim hót” Tính chất này làm nên sự giàu đẹp của tiếng Việt.Tiếng Việt của chúng ta đã được các nhà ngôn ngữ học xếp vào loại một trong những ngôn ngữ khó học nhấtthế giới Một trong những vấn đề đó là phát âm Người ta có thể chỉ cần 3 tháng để nói được Tiếng Anh cơbản, nhưng đối với tiếng Việt, nếu chỉ học trong 3 tháng thì rất khó để dùng nó ngay cả trong giao tiếp Trongđời sống hàng ngày, người Việt chúng ta cũng đang tồn tại một hiện tượng phát âm không chuẩn, điều này đãphần nào làm giảm vẻ đẹp, sự trong sáng của tiếng Việt Đó là hiện tượng nói ngọng, phát âm lệch chuẩn
- Phụ âm tr phát âm chệch đi thành phụ âm t hoặc ch (VD: Con châu chắng nhằm chong bụi che.)
- Phụ âm l/n phát âm đổi chỗ cho nhau (VD: Đi nàm đồng nại mang theo lồi liêu.)
Ở vùng đồng bằng Nam Bộ/ Trung Bộ:
- Phụ âm v được phát triển chệc đi thành phụ âm d (VD: Một dị tướng dăn dõ song toàn.)
- Phụ âm qu được phát âm chệch thành h hoặc g (VD: Con nhà huyền húy.)
- Phát âm dấu ngã thành dấu sắc, dấu hỏi thành dấu nặng
Ở cả hai vùng Bắc Bộ và Nam Bộ
- Hai phụ âm s và x hầu như không có sự phân biệt trong cách phát âm
- Phát âm r thành d (VD: đi da, dủ dê… )
Nhiều người cho rằng, các biểu hiện trên là đặc trưng của một số địa phương, đặc điểm địa lý…không thể sửađược Tuy nhiên, phải biết rằng, ngôn ngữ nào cũng có phương ngữ và phát âm khác nhau ở các vị trí địa lí; đó
là điều tự nhiên và còn làm phong phú tiếng nói của một dân tộc Nhưng khi cả cộng đồng thấy rằng với cùngmột từ mà nói và viết của một vùng khác với đại đa số đến mức gây trở ngại cho việc thông tin chung thì cầnphải sửa!
III NGUYÊN NHÂN:
Có hai nguyên nhân cơ bản dẫn tới hiện tượng nói ngọng:
1.Thứ nhất là nói ngọng do vấn đề bẩm sinh- liên quan tới cấu tạo của các bộ phận phát âm Việc phát âm là sựcộng hưởng của nhiều bộ phận, từ khu vực tiếp nhận âm thanh (tai) cho đến các phần góp vào sự phát âm:miệng, lưỡi, răng, môi, thanh quản Lưỡi quá to, quá dày, răng cửa trên bị khe hở đều có thể gây ra lỗi phát
âm
2.Thứ hai là nói ngọng theo thói quen, không có ý thức nói chuẩn, luyện theo chuẩn Các đối tượng này hoặc
có xu hướng tự bóp méo âm thanh để truyền đạt ý mình cho người khác hiểu theo suy nghĩ riêng của bản thân.Hoặc bản thân mỗi người không sửa ngay được những từ nói sai, từ đó thạo thành thói quen mà lặp lại Bêncạnh đó, có trường hợp đối tượng sống trong gia đình, hoặc vùng địa lý nơi tất cả mọi người đều nói ngọngdẫn đến việc hình thành thói quen từ nhỏ, và không ý thức được mình phát âm lệch chuẩn
Trang 10IV HẬU QUẢ:
Hiện tượng nói ngọng này tưởng như là đơn giản, bình thường, không quan trọng nhưng lại có thể gây ra ảnhhưởng to lớn đối với mỗi người Nói ngọng sẽ ảnh hưởng khá lớn đến việc học tập, giao tiếp trong xã hội, nhất
là đối với những ngành nghề cần phải nói nhiều, thuyết trình nhiều, như: hướng dẫn viên du lịch, giáo viên,thuyết trình viên, quảng cáo, người tổ chức sự kiện, cán bộ điều hành… vì khi phát âm không đúng sẽ dễ bịngười khác chê cười dẫn đến xấu hổ, mất tự tin, thậm chí ngại giao tiếp
Người nói ngọng khi học ngoại ngữ cũng phát âm sai, viết cũng sai Việc nói ngọng cũng ảnh hưởng đến cảviệc làm Người đứng đầu cơ quan có thể không có thiện chí với người nói ngọng Đặc biệt, với những ngànhnghề liên quan đến sư phạm, văn hóa, thì chắc chắn sẽ khó chấp nhận
V GIẢI PHÁP:
1- Đối với bản thân người nói cần đọc nhiều sách văn học – tham khảo ngôn ngữ chuẩn để biết rõ cách dùng
từ Tự nói, tự thuyết trình các đoạn nhỏ rồi ghi âm và nghe lại để nhận rõ lỗi của mình và thấy việc sửa cầnthiết như thế nào Thực hiện việc này nhiều lần, cho tới khi hài lòng với khả năng diễn đạt của mình
2- Có thể nhờ một người phát âm chuẩn, có chuyên môn giúp đỡ Tập nói những câu hay sử dụng, có các từdùng phụ âm mà người nói chưa phát âm chuẩn hằng ngày, cố gắng nói chậm ở những từ đó Đồng thời có thểnhờ một người thân lắng nghe, chỉnh sửa giúp mình trong quá trình này Người hướng dẫn cũng nên có thái độkiên nhẫn lắng nghe, chỉnh sửa , không nên tỏ ra khó chịu, cáu gắt, chê bai…
3- Hơn trên hết là người nói ngọng phải kiên trì, nhẫn nại và quyết tâm để có thể sửa được hiện tượng này Chỉ khi tiếng Việt được phát âm đúng chuẩn thì mới có thể phát huy hết được vẻ đẹp trong sáng, tinh tế của
nó Đó cũng là một cách để bảo vệ và giữ gìn sự giàu đẹp của tiếng Việt- đại diện cho tâm hồn Việt
Hãy cùng nhau tạo một thông điệp: Việc luyện phát âm chuẩn nên thực hiện thường xuyên, giúp nhau hàngngày trong môi trường học tập vui chơi…góp phần tích cực vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt!
Cảm ơn các thầy cô và các bạn đã chú ý lắng nghe!
Thay mặt nhóm 2: Bùi Hương Mai- Nguyễn Phương Thuý
Sản phẩm nghiên cứu- và thuyết trình của đề tài 3:
TIẾNG VIỆT TRÊN CÁC TRANG MẠNG XÃ HỘI
3 Trân trọng giới thiệu chương trình Hội thảo "Tiếng Việt trong ta" - đề tài 3: Tiếng Việt trong các trang mạng xã hội"
https://www.youtube.com/watch?v=w7wUCa9mZjA
TIENG VIET TRONG CAC TRANG MANG XH
Đây là phần lời thuyết trình:
Trước khi đến với chủ đề thứ 3, mình muốn hỏi các bạn một câu hỏi: Các bạn có biết internet bắt đầu xuất
hiện ở VIệt Nam năm bao nhiêu không ạ? Bạn có thể kể một vài tác động của nó đến đời sống con người hiện nay đặc biệt là giới trẻ chúng tôi biết được không?
( Mời một bạn tương tác với câu hỏi này)….
- Đúng như bạn vừa nói, internet đóng một vai trò quan trọng và dần trở thành thứ không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta ngày nay Hằng ngày chúng ta giao tiếp và tương tác với nhau qua internet, đặc biệt là mạng
xã hội, vậy tiếng Việt mà chúng ta sử dụng trên các trang mạng xã hội là như thế nào? Đó chính là đề tài thứ 3 của dự án mà nhóm tôi nghiên cứu Tôi- Đường Thị Thanh Mai- sẽ thay mặt các bạn trình bày với 3 phần
Trang 11I Sơ lược về mạng xã hội
II Các hiện tượng về ngôn ngữ trên mạng xã hội
III Tác động và kết luận
I Sơ lược về mạng xã hội
- Có bao giờ bạn chat với một người bạn mà bạn thực sự không thể hiểu nổi bạn ấy đang nói gì không? Trongkhi bạn ấy là người Việt Nam và thậm chí còn không biết ngoại ngữ Đó chính là vấn đề tôi muốn nêu ra Giớitrẻ chat với nhau qua mạng xã hội, nhắn tin qua điện thoại bằng những chữ nghĩa bị cắt xén, cắt nối, mã hóa không theo một quy luật nào Và chúng ta cũng có một cái tên rất "hiện đại" cho những cách viết như thế này,
đó là teencode, xuất phát từ ý nghĩa "mật mã teen".
II Các hiện tượng về ngôn ngữ trên mạng xã hội
Tìm hiểu ngôn ngữ viết của giới trẻ trên mạng xã hội, chúng ta thấy có những xu hướng biến đổi như sau,tất cả được thể hiện qua sơ đồ sau:
A Một số kiểu biến đổi tiếng Việt:
1 Kiểu giản lược hết mức:
Đây là cách viết tắt rất phổ biến trong giới trẻ trên mạng xã hội, trên các chatroom, blog, facebook Trong cách viết này, thông thường các kí tự thường dễ bị giản lược nhất là ô, ê, n
Phải chăng do nhu cầu trao đổi thông tin nóng hổi, nhanh chóng, tốc độ nên chúng ta đã sử dụng thànhthạo phép "Tiếng Việt giản thể" để cải tiến Tiếng Việt trở nên ngắn nhất có thể
Rất nhiều chữ trong một từ bị giản lược Đây không còn là kiểu viết tắt đơn thuần nữa Những từ này,chúng ta chẳng bao giờ có thể tìm thấy chúng trong bất kì quyển từ điển nào Những từ mới được khai sinh ấychỉ có nghĩa trong đời sống chat và mạng xã hội của giới trẻ hiện nay
Những cách viết kiểu này vô tình đã biến Tiếng Việt của chúng ta mất đi vẻ trong sáng vốn có
2 Kiểu phá cách:
Dành cho những bạn đam mê sáng tạo Sẽ thật là quê một cục khi bạn không sử dụng cách viết này.Nghe giống như tiếng Trung Quốc, đôi lúc lại giống tiếng của một quốc gia nào đó và thỉnh thoảngchẳng giống ai, cứ như là ngôn ngữ của người ngoài hành tinh vậy
Dường như có một quy luật chung, chữ "c" được biến đổi thành chữ "k", "i" thay thế bằng "y", "qu"thay bằng "w", "b" thành "p" Viết như vậy mới chứng tỏ mình sành điệu, không chạy theo lối viết "mòn nhưnhững đồng xu" mà thầy cô giáo vẫn dạy chúng ta từ khi mới bập bẹ chữ "i" chữ "a" đến ngày nay
3 Kiểu dùng phím Shift cách điệu:
Bên cạnh những kiểu viết phổ biến nêu trên, ngôn ngữ mạng của những thế hệ 9X, 10X còn muôn hìnhvạn trạng Kiểu dùng phím Shift cách điệu khiến cho trong một từ các kí tự được viết thường, viết hoa xen kẽkhông theo trật tự, quy tắc nào cả
Cách viết này thực ra thì dễ "dịch" hơn là những kiểu viết trước, đơn giản là vì chúng được cách điệu,chứ không làm mất đi ý nghĩa Kiểu nhấn Shift ngẫu nhiên như vậy có vẻ được giới trẻ rất ưa chuộng vì nó
5 Kiểu viết không dấu:
Thêm một vấn đề nữa tôi muốn bàn luận ở đây, chính là cách viết không dấu Ngoài mặt thì dường nhưcách viết này chẳng có tác hại gì nhưng đôi khi lại gây ra những hiểu nhầm "dở khóc dở cười" không đáng có
Trang 126 Sử dụng biểu tượng cảm xúc:
- Đây cũng là một xu hướng phổ biến, nhiều bạn trẻ kết hợp ngôn ngữ với các biểu tượng cảm xúc; một số bạn,một số trường hợp chỉ dùng biểu tượng đơn thuần hoặc hình ảnh động để giao tiếp trên Faceboook
B Sử dụng bừa bãi tiếng ngoại quốc:
Giáo dục phát triển, học sinh sinh viên đã có thể biết nhiều hơn 1 ngôn ngữ Tất nhiên nếu cứ đọcmột bài viết Anh không ra Anh, Việt không ra Việt thì chỉ khiến gây ức chế, dù câu đó không làm mất đi ýnghĩa Chúng ta không nên sử dụng lối ngôn ngữ kiểu như thế này
Bản thân là một học sinh chuyên Anh, tiếp xúc nhiều với nhiều bạn bè từ khắp mọi nơi trên thế giới,chúng ta thường xuyên bắt gặp nhiều từ tiếng Anh cũng được giới trẻ giản lược một cách tối đa Song cách viếtnày được đông đảo mọi người chấp nhận và sử dụng
C Ngôn ngữ được số hóa:
Nếu lần đầu tiên bạn nhận được tin nhắn hoặc đọc được bài nào đó trên facebook với rất nhiều sốđược viết cạnh các con chữ được viết không theo một quy luật nào thì chắc hẳn bạn sẽ chẳng hiểu gì Đóchính là kiểu ngôn ngữ được "số hóa" Việc ghép những con chữ với những con số gần đây cũng trở nên phổbiến trong giới trẻ
Những kiểu này chỉ thế hệ teen mới hiểu và tất nhiên chỉ có teen mới có thể sử dụng Một người lớnhay một đứa trẻ đọc thông viết thạo cũng không thể hiểu được
D Nói tục chửi bậy:
Hiện tượng này không hề hiếm gặp, thậm chí chúng ta còn “có cơ hội” được gặp nhiều mà chẳng cầnphải mất công đi tìm kiếm trên mạng xã hội
Tất nhiên chúng ta cũng phải hiểu rằng không có ai trong đời chưa một lần chửi thề vì việc này hìnhthành nên do cảm xúc và khả năng kiềm soát bản thân, rõ ràng không có ai nhịn được mãi cả Nhưng chính vìkhả năng kìm chế của chúng ta tác động không nhỏ đến việc này nên việc chúng ta hạn chế tới mức thấp nhất
có thể những lời nói không hay ho là điều nên làm Mạng xã hội hay bất kì nơi đâu đều không phải là “hố rác”
để chúng ta xả những lời nói không hay ho
* Phân tích các minh chứng tiêu biểu:
Các bạn có thể tìm thấy hiện tượng nói tục trong những lời bình luận thiếu văn hoá về ngôn ngữ với ca sĩ SơnTùng
Những hiện tượng không hiếm gặp trên các trang mạng xã hội như thế này! Nó khiến những người có văn hoá
đỏ mặt, không thể “tiêu hoá” nổi
Ông cha ta đã từng dặn dò con cháu: "Lời nói chẳng mất tiền mua/ Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau"
Chúng ta hãy cùng tâm niệm và thực hiện được như vậy là góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
III Tác động và kết luận:
a, Tác động:
- Ngôn ngữ mạng đã xâm nhập học đường và gây ra những tác hại đáng kể khôn lường Gần đây,những bài báo nói về ngôn ngữ mạng đã và đang tung hoành trong học đường, làm biến dạng ngôn ngữ tiếngViệt ngày càng nhiều.Có lẽ việc tiếp xúc quá nhiều, quá thường xuyên với thế giới ảo đã khiến giới trẻ xóanhòa danh giới giữa thế giới mạng và thế giới đời thường
b, Kết luận:
- Việc tham gia các diễn đàn trên Internet ngoài mục đích giao lưu, trao đổi kiến thức thì sự vui vẻ vẫn làchính Việc pha thêm vài tiếng lóng, ngôn ngữ địa phương trong các bài viết, đối thoại cho câu chuyện nhẹnhàng, vui cười, thoải mái vẫn có thể chấp nhận nếu chúng được sử dụng trong ngữ cảnh thích hợp và ở mức
độ vừa phải Nhưng nếu bị lạm dụng qua khiến cả người Việt Nam cũng phải nhờ "phiên dịch" nữa thì thật làđáng buồn
Trang 13- Ngôn ngữ không chỉ là công cụ để chúng ta giao tiếp, biểu lộ tình cảm, suy nghĩ của mình, mà còn ảnh hưởnglớn đến việc hình thành và phát triển nhân cách con người Một ngôn ngữ đa dạng, biểu cảm nhưng hàm súc
mà logic là một tiêu chuẩn cần đặt ra cho những sáng tạo mới Chính vì vậy, việc giữ gìn, bảo vệ sự trong sángcủa Tiếng Việt cần được các cấp, các ngành và chính thế hệ trẻ chúng ta quan tâm hơn nữa
Tôi yêu tiếng Việt và tôi chắc chắn rằng các bạn cũng thế.
Thay mặt nhóm 3: Đường Thị Thanh Mai- Nguyễn Yến Thanh
Sản phẩm nghiên cứu và thuyết trình đề tài 4:
TIẾNG VIỆT GIÀU ĐẸP TRONG THƠ VĂN
4 Trân trọng giới thiệu chương trình Hội thảo "Tiếng Việt trong ta" - đề tài 4: Tiếng Việt giàu đẹp trong thơ văn"
https://www.youtube.com/watch?v=Ysbjenxf26s
TIENG VIET GIAU DEP TRONG THO VAN
Đây là phần lời thuyết trình:
LỜI THUYẾT TRÌNH
Kính thưa các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo!
Thưa toàn thể các anh chị và các bạn học sinh thân mến!
Em là Ngô Thị Phương Linh, học sinh lớp 11Anh2, THPT chuyên Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
Đại diện cho những học trò yêu thích thơ văn dân tộc, em xin trình bày những cảm nhận thú vị của mình
với chủ đề: Tiếng Việt giàu đẹp trong thơ văn.
Kính thưa các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo!
Thưa toàn thể các bạn
Người ta vẫn có câu: “Phi ngôn ngữ bất thành văn”, nghĩa là, không có ngôn từ thì không có văn học.
Ngôn từ là chất liệu, là phương tiện biểu hiện mang tính đặc trưng của văn học Trong những tác phẩm, ngôn
từ là phương tiện để cụ thể hóa và vật chất hóa sự biểu hiện chủ đề và tư tưởng của tác phẩm, tính cách nhân
Trang 14vật và cốt truyện, vv… Bàn về ngôn ngữ, M.Gorki cho rằng: “Ngôn từ là yếu tố thứ nhất của văn học.”
Cá nhân em hoàn toàn đồng ý với quan điểm trên Và đây cũng chính là lý do khiến em tin rằng: Tiếng Việt của chúng ta đóng một vai trò to lớn trong nền văn học Việt
Nhà văn Nguyễn Tuân từng nói: “Nghề văn là nghề của chữ…” Vậy suy cho cùng, không nhờ chữ,
không nhờ cái đẹp, cái nhịp nhàng trầm bổng, lúc rạng rỡ vui tươi, lúc réo rắt buồn thương của từng vần, từng
âm tiết, từng từ Tiếng Việt, nền văn học của chúng ta không thể thành công, rực rỡ được như bây giờ
Đến với buổi Hội thảo ngày hôm nay, em xin phép được đề cập đến cái hay, cái đẹp của tiếng Việt trong
ba chặng: Văn học dân gian, văn học trung đại và văn học hiện đại
Ở chặng thứ nhất, em xin đề cập đến văn học dân gian, mà cụ thể hơn là các câu ca dao, tục ngữ, thành
ngữ, đồng dao… được hình thành và tồn tại trong suốt ngàn năm lịch sử nhờ tập thể và hình thức truyềnmiệng
Em còn nhớ, trong bài nghiên cứu “Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”, Đặng
Thai Mai đã sử dụng lời nhận xét của một giáo sĩ nước ngoài mang tên Gustave Hue như sau: “Có thể nói đến Tiếng Việt như một thứ tiếng đẹp, và rất rành mạch trong lối nói, rất uyển chuyển trong câu kéo, rất ngon lành trong những câu tục ngữ.”
Ta thử đọc câu ca dao:
“Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát,
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng,
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng buổi mai.”
Phải chăng đây là lời của một chàng trai, vào một sáng sớm nào đó ra thăm đồng, thấy cánh đồng sao
mà mênh mông bát ngát và cô thôn nữ kia hây hây xinh đẹp quá đỗi? Chàng trai trẻ không tiếc lời mà tự hàonhận xét về vẻ đẹp của cánh đồng quê mình, và cũng không quên buông câu khen khéo léo vẻ đẹp của cô gái
và coi đó là cách bày tỏ tình cảm tha thiết của bản thân
Bài ca dao này có những dòng thơ thực sự rất lạ, kéo dài tới 12 tiếng để tả cảnh Các điệp ngữ, đảo ngữ
và phép đối xứng (đứng bên ni đồng – đứng bên tê đồng, mênh mồng bát ngát – bát ngát mênh mông) gợi chongười đọc, người nghe về chiều rộng, chiều sâu hun hút, bao la, trải rộng khắp tầm mắt của cánh đồng lúa.Còn cô gái thì được so sánh với hình ảnh vô cùng thân thuộc của quê hương: “Thân em như chẽn lúa đòngđòng” Việc sử dụng từ láy “phất phơ” ngay ở câu tiếp cũng mang tính gợi hình, gợi cảm rất cao Đây đâu chỉ
là cái nét yếu đuối, mỏng manh vốn có của phận chân yếu tay mềm, mà dường như lại phảng phất sự chuachát, buồn thương về số phận của chính người con gái đẹp
Hay trong những ngày hội hè mừng ngày mùa, mừng xuân mới, khi có hát đối giữa hai nhóm trai gái của hai làng kế cận, những câu tỏ tình thường được gợi ra thật nhẹ nhàng bóng bẩy, như có chất thơ
Bên con trai hỏi:
“Bây giờ mận mới hỏi đào Vườn hồng đã có ai vào hay chưa?”
Bên con gái đáp:
“Mận hỏi thì đào xin thưa Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào.”
“Tiếng Việt là một thứ tiếng hài hòa về mặt âm hưởng, thanh điệu mà cũng rất tế nhị, uyển chuyển… Nói thế cũng có nghĩa là nói rằng: tiếng Việt có đầy đủ khả năng để diễn tả tình cảm, tư tưởng của người Việt Nam
và để thỏa mãn cho yêu cầu của đời sống văn hóa nước nhà qua các thời kì lịch sử.”
Trang 15Tiếp sau đây là chặng thứ hai: Tiếng Việt trong văn học Trung đại
Kính thưa các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo Thưa toàn thể các anh chị và các bạn học sinh!
Thời kì này, thơ ca lại chuộng về hình thức bên ngoài, mà cụ thể là, thơ ca được xem như bức gấm thêu,được “dệt” bằng các chữ (tự) có âm thanh (bằng trắc), có chủng loại, màu sắc…theo các quy luật đối, niêmnhất định và ngôn từ được biểu đạt bằng “ý tại ngôn ngoại”
Ví dụ:
Sử dụng những từ ngữ trang trọng mang tầm vóc vũ trụ chỉ hình ảnh tráng sĩ và quân đội nhà Trần:
“Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu
Tam quân tỳ hổ khí thôn ngưu.”
(Tỏ lòng – Phạm Ngũ Lão)
Hay như đại thi hào Nguyễn Du, bản thân ông cũng đã lựa chọn những từ ngữ giàu hình ảnh, sắc tháibiểu hiện khi nói về tài “cầm kì thi họa” của Thúy Kiều Khi Kiều dung thơ họa cho bức tranh mà Kim Trọng
vẽ, chàng Kim có khen:
“Khen tài nhả ngọc phun châu,
Nàng Ban, ả Tạ cũng đâu thế này!”
Khi miêu tả tài đánh đàn của Kiều:
“Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như nước suối mới sa nửa vời
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.”
Đặc biệt hơn cả, ngôn từ trong thơ ca trung đại mang tính trang trí rất cao Câu chữ thì luôn đầy cácphép hoán dụ giàu hình ảnh, vui mắt, vui tai và có các hình thức đối (đối thanh điệu, tiểu đối…)
Bên cạnh đó, ngôn từ cũng phải cốt đắc thể, phù hợp với phong cách, thể loại Như nhận xét của Lê Quý
Đôn: “Các nhà thơ đều có sở trường riêng […] Phải dàn xếp ý thơ trước rồi mới đặt lời thơ sau, sao cho không làm thể thơ này lẫn với thể thơ khác thì mới là tinh, là thục Nếu chuộng nặn nọt, ưa mới lạ, gò gẫm từng chữ, từng câu, thơ làm ra sẽ kém”.
Nhìn chung, dù yêu cầu về ngôn từ của thơ ca trung đại như thế nào thì đều được tiếng Việt của chúng
ta đều đáp ứng trọn vẹn
Và cuối cùng là chặng ba: tiếng Việt trong văn học hiện đại.
Bản thân đã học và đọc qua nhiều tác phẩm văn học hiện đại Việt Nam, bao gồm cả văn xuôi lẫn thơmới, em tự nhận thấy em đã yêu tiếng Việt thêm bao phần Yêu sao những thanh âm trong trẻo! Những từnhững ngữ sao mà khéo xếp đặt cạnh nhau quá, làm cho người đọc chỉ cần nghĩ tới thôi mà đã thấy vui thích
vô cùng Tiếng Việt có thể chân thành, ý nhị trong văn học dân gian, có thể rất đẹp, rất bóng bẩy trong thơ catrung đại, nhưng quả thật, với em, tiếng Việt chỉ thực sự gần gũi và rất đỗi đời thường khi được nhào nặn, gọtgiũa bởi ngòi bút của các nhà văn, nhà thơ của nền văn học hiện đại như Thạch Lam, Nguyễn Tuân, NamCao, Vũ Bằng, Xuân Quỳnh, Xuân Diệu, Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử…
Gần đây nhất, em có đọc “Hà Nội băm sáu phố phường” của Thạch Lam và tự lấy làm lạ vì chỉ bằngkhả năng sử dụng từ ngữ của mình, Thạch Lam có thể làm cho người đọc, và ngay cả bản thân em mê mệtmột Hà Nội rất đẹp, rất hiền, rất riêng mà ông gửi gắm qua từng thức quà
Khi tả cô hàng bún ốc, ông viết: “Có ai buổi trưa vắng hay buổi đêm khuya, đi qua các nhà cô đào, và các anh chị em thanh lâu, thấy họ ăn cái quà ấy một cách chăm chú và tha thiết đến đâu không? Nước ốc chua làm nhăn các nét mặt tàn phấn và mệt lả, miếng ớt cay làm xoa xuýt những cặp môi héo hắt, và khiến đôi khi rỏ những giọt lệ thật thà hơn cả những giọt lệ tình” Ôi tài tình làm sao, thích thú làm sao khi thấy
ông dùng “vẻ mặt tàn phấn”, “cặp môi héo hắt” để chỉ những cặp trai gái thanh lâu mà ông có chút xót thương, hay khi ông khéo chọn hàng loạt tính từ như chua, nhăn, cay, xoa xuýt để miêu tả thức quà khuya rất
đỗi đơn sơ Và hay nhất là phải xem Thạch Lam viết về “Một thức quà của lúa non: “Cốm”: “Cốm không phải thức quà của người ăn vội; ăn cốm phải ăn từng chút, thong thả và ngẫm nghĩ Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ; trong màu xanh của cốm, cái tươi mát của lá non, và trong chất ngọt của cốm, cái dịu dàng thanh mát của loài thảo mộc…”
Trang 16Em đọc “Thương nhớ mười hai” của Vũ Bằng, thấy ông cũng yêu Hà Nội, cũng viết về Hà Nội như
Thạch Lam, nhưng câu từ, văn phong lại khác “Mùa xuân của tôi, mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân Hà Nội- là mùa xuân của mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại
từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình đẹp như thơ như mộng…” Và lúc ấy, em chợt nghĩ, à, là vì
tiếng Việt ta giàu có vô cùng, muốn hình vạn trạng, và tiếng Việt trong Vũ Bằng lại khác tiếng Việt trongThạch Lam
Tuy nhiên, khi nói đến văn học Việt Nam, nói đến tiếng Việt, mà không mảy may nhắc đến NguyễnTuân thì quả thật là một thiếu sót lớn Ông được đánh giá là một trong những người lao động văn chương cầnmẫn, một "chuyên viên tiếng Việt", một bậc thầy, và có thể nói một vị "pháp sư" về tiếng Việt - cái thứ tiếng
in hồn dân tộc, hồn người, hồn thời đại mà ông là một kẻ tình chung - sáng tạo Câu văn Nguyễn Tuân đẹp là
do cấu trúc tầng tầng lớp lớp mà bao giờ cũng sáng sủa, trong trẻo, cũng đúng và cũng đẹp, ở đó ông rất chú ýđến giọng, đến thẩm âm, đến cách sắp xếp các từ, cách thay đổi chức năng từ, để làm nổi bật các mối quan
hệ trong sự vật và trong cảm giác của chính ông: "Mùa đông năm 1967, da trời Hà Nội thấp thỏm xanh ngắt một niềm cảnh giác”.
Văn xuôi đã thế, vậy thơ hiện đại thì sao?
Tiếng Việt sử dụng trong thơ ca Trung đại đạt đến độ tinh tế, vi diệu trong cảm nhận thị giác và thínhgiác của chủ thể trữ tình thì tiếng Việt trong thơ mới đã làm giàu có hơn nguồn cảm xúc đó Có thể nói, sựuyển chuyển, giàu hình ảnh, giàu âm thanh của tiếng Việt đã đóng góp rất nhiều đối với thành công của thơmới, tạo được những nốt lên xuống trầm bổng cho thơ, qua đó, các nhà thơ mới có thể dùng nhạc thơ để biểuhiện tiếng “nhạc lòng”
Ví dụ, nhạc thơ Bích Khê thường du dương, trầm buồn với cách tạo âm và ngôn từ khá đặc biệt:
“Lá vàng rơi (Tôi khóc, anh ơi!) Đàn rung tiếng Người yêu đương ngồi…
Trăng vàng rơi, (Tôi khóc, anh ơi!) Đàn nghẹn tiếng Người yêu dậy rồi…”
Hay như trong “Đàn ngọc”, Hàn Mặc Tử lại tạo nhạc thơ bằng cách kết hợp các từ láy tiếng Việt có cungbậc thanh điệu khác nhau để diễn tả những thái cực của “khúc nhạc lòng” dâng cao hoặc trầm lắng:
“Nàng! Lạy Nàng! Hãy nghe tôi cầu khẩn:
Hãy khoan tay cầm lại trí tương tư Đang chờn vờn trong nguồn sáng ngất ngư Đang lướt mướt ở trong màu hoa lệ…”
Như Hoài Thanh trong “Một thời đại trong thi ca” đã nói về các nhà thơ Mới: “…họ gửi cả vào tình yêu tiếng Việt Họ yêu vô cùng thứ tiếng trong mấy mươi thế kỉ đã chia sẻ vui buồn với cha ông Họ dồn tình yêu quê hương trong tình yêu tiếng Việt Tiếng Việt, họ nghĩ, là tấm lụa đã hứng vong hồn những thế hệ qua Đến lượt họ, họ cũng muốn mượn tấm hồn bạch chung để gửi nỗi băn khoăn riêng.”
Văn học Việt Nam hiện đại đã theo đà ấy mà phát triển tiếp tục theo một hướng mới trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ- đảm nhận vai trò thiêng liêng của một nền văn học đi tiên phong chống đế quốc!
Tuy nhiên, trong mấy năm trở lại đây, bên cạnh những cây bút mới chuyển mình, mạnh dạn sáng tạo, vẫn
có một bộ phận chưa chuyên tâm vào nghề viết, chưa sáng tạo ngôn từ cho xứng tầm thời đại! Không phảinhững nhà văn của Việt Nam bỗng chốc sử dụng một ngôn ngữ khác viết văn Không phải vậy Giờ đây, thay
vì dành thời gian suy nghĩ, sửa chữa, nhào nặn ra một tác phẩm văn học, rất nhiều người đang tự gắn cho
Trang 17mình cái mác nhà văn và viết hàng loạt cuốn sách mang mục đích giải trí là chính Thực ra, theo em, nhu cầugiải trí là loại nhu cầu luôn tỷ lệ thuận với sự phát triển của điều kiện sống, của sự gia tăng thời gian rỗi - haiyếu tố đang dần rõ nét trong cuộc sống của chúng ta Vả lại, xét từ chức năng, giải trí cũng là một chức năngcủa nghệ thuật nói chung, của văn học nói riêng Cho nên, nếu trong văn học có xuất hiện "dòng" sách giải trícũng là việc bình thường, cần tôn trọng Đáng bàn ở chỗ, người viết lại chạy theo một lối viết mới, một mụcđích khác khiến bỗng chốc, văn chương không còn được viết ra để đọng lại; ngôn từ, hay tiếng Việt cũngkhông được chau chuốt nâng niu Một nhà phê bình đã từng thẳng thắn nói rằng: “Một người chỉ viết như thế,
sẽ khó trở thành nhà văn Một nền văn học chỉ có tác phẩm như thế, sẽ là một nền văn học đang đi trên conđường tự sát.”
Em không mong văn học nước ta sẽ phải đi trên con đường tự sát và những cuốn sách chẳng đầu chẳngđuôi sẽ thay thế những tác phẩm văn học thực sự Em lại càng không mong muốn thấy tiếng Việt mất đi vẻđẹp trong ngữ nghĩa, ngôn từ chỉ vì những người cầm bút chưa viết hết tâm sức mà chỉ chạy theo thị hiếu, nhucầu giải trí của một bộ phận độc giả hiện nay Có lẽ, đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận văn học và tiếng Việtmột cách thật sự nghiêm túc để không làm mai một đi những giá trị của chúng Những bộ sách về văn học vớitiếng Việt đẹp trọn vẹn, ví dụ như “Việt Nam danh tác” của NXB Nhã Nam cần được đầu tư nhiều hơn nữa,cần tiếp cận bạn đọc không chỉ qua hình thức kinh doanh đại trà mà còn ngay ở trong môi trường học đường
Đã đến lúc bộ môn Ngữ Văn thể hiện vai trò, trách nhiệm của mình Môn học này, dạy cho chúng emcách cảm thụ các tác phẩm thôi là chưa đủ, mà quan trọng hơn, có lẽ vẫn là dạy cho chúng em cảm nhận đượccái hay, cái dẹp của từng câu, từng chữ, hay nói cách khác là nét đẹp tinh tế, trong sáng không lẫn đi đâuđược của tiếng Việt trong các tác phẩm văn học Việt
Tôi muốn nói với các bạn đang học tập như tôi: “Chúng ta phải học tiếng Việt, rèn tiếng Việt, để có được năng lực sử dụng tiếng Việt tốt nhất trong kĩ năng làm văn nghị luận, để thể hiện cho được những cảm nhận tinh tế của ta về tiếng Việt trong các trang thơ văn của dân tộc”.
Cuối cùng, em xin đọc mấy dòng thơ của Lưu Quang Vũ thay cho lời kết:
“Ai phiêu bạt nơi chân trời góc biển
Có gọi thầm tiếng Việt mỗi đêm khuya ?
Ai ở phía bên kia cầm súng khác
Cùng tôi trong tiếng Việt quay về
Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ
Quên nỗi mình quên áo mặc cơm ăn
Trời xanh quá, môi tôi hồi hộp quá
Tiếng Việt ơi! Tiếng Việt ân tình ”
Đại diện nhóm 4: Ngô Thị Phương Linh
5 Trân trọng giới thiệu các hoạt động tiêu biểu trong quá trình thực hiện Dự án Tiếng Việt trong ta.
https://www.youtube.com/watch?v=pOkIOojTG9U
Các hoạt động chuẩn bị cho Hội thảo Tiếng Việt trong ta
Trang 18* GIẢI PHÁP TỔNG HỢP CỦA DỰ ÁN:
Lập trang Faceboook: Yêu tiếng Việt
- Mục đích: tạo nên một sân chơi lành mạnh cho cộng đồng mạng- đặc biệt hướng tới giới trẻ, các em ở độ
tuổi học đường Trên cơ sở không thể phủ nhận sự phát triển nhanh, rộng, tính tác động lớn của mạng xã hộiđối với mỗi con người, lấy thế mạnh này, những người làm dự án mong muốn mang đến cho cộng đồng tìnhyêu tiếng Việt, ý thức bảo vệ, giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt cũng như những hành động, việclàm thiết thực để hạn chế, chỉnh sửa những sai sót, các lỗi trong quá trình sử dụng tiếng Việt của tất cả mọingười- đặc biệt là với học trò Chúng tôi cũng hi vọng, với trang “Yêu tiếng Việt” này, nó trở thành diễn đàn
để các thầy cô, các em bày tỏ những tâm đắc về văn chương, cảm nhận và chia sẻ cái hay, cái đẹp của nghệthuật ngôn từ…Bên cạnh đó, các em cũng có thể đưa ra những băn khoăn, thắc mắc về ngôn ngữ, về tác phẩmvăn chương, về kĩ năng viết văn nghị luận…Đó chính là hoạt động hỗ trợ đắc lực cho việc học môn Ngữ văntrong nhà trường
- Hình ảnh của trang “Yêu tiếng Việt”- xin được giới thiệu với thầy cô và các em:
là một dự án mở Các em vẫn còn tiếp tục có điều kiện tham gia vào các hình thức hoạt động mới, phong phú,
đa dạng hơn Hiệu quả của dự án có cơ sở để mở rộng, nâng cao hơn rất nhiều! Các thầy cô và các em hãyủng hộ cho hoạt động của trang Facebook “Yêu tiếng Việt” này! Như vậy, chúng ta làm việc nhỏ nhưng ýnghĩa lớn: cùng chung tay giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt, đưa tiếng Việt phát triển lên mộttâm cao mới!
BƯỚC 3: ĐÁNH GIÁ TỔNG KẾT DỰ ÁN:
1 Các nhóm thảo luận rút kinh nghiệm đánh giá theo phiếu
2 Ban tổ chức tiến hành thu phiếu nhận xét, đánh giá chéo giữa các nhóm, phiếu đánh giá của đại diện học
sinh các khối lớp và của đại diện giáo viên (có bảng thống kê kèm theo ở phần phụ lục minh chứng)
3 Giáo viên chủ trì dự án nhận xét, đánh giá khái quát công việc và kết quả của hoạt động dự án.Tuyêndương các cá nhân tiêu biểu, các nhóm tích cực
*Tập thể lớp 11 Anh 2 đã thực hiện dự án “Tiếng Việt trong ta”với những bước, những hoạt động có tính khoa học, đúng theo yêu cầu của một dự án học tập Các em đã tuân thủ và xây dựng nguyên tắc làm việc, biết cách hợp tác nhóm; phát huy tính tích cực, chủ động và năng lực của người học Các em đã tận dụng thời gian ngoài giờ chính khoá để tiến hành tập dượt nghiên cứu và thể nghiệm những phạm trù kiến thức
có tính tích hợp giữa môn Ngữ văn và một số bộ môn khác Đây cũng là bước đầu tạo điều kiện cho các em làm quen với việc nghiên cứu khoa học Qua dự án, nhận thức, kiến thức cũng như kĩ năng nhiều mặt ở các
em đã nâng lên rõ rệt Đặc biệt, nhiều em đã tự tin hơn, dám đảm nhận những công việc quan trọng của tập thể, chiến thắng cá tính nhút nhát, e dè của bản thân Điều đáng mừng là các em đã đoàn kết và thân thiện với nhau hơn trong quá trình thực hiện dự án; biết khắc phục khó khăn, cố gắng hết sức mình; Bài học rút ra cho mỗi em đó là: không sợ áp lực công việc, sẵn sàng đối mặt với áp lực; coi áp lực là một yếu tố thử thách, yếu tố thôi thúc vươn lên Một khi vượt qua áp lực, ta sẽ có được một kết quả nào đó, một thành công nào đó!
* Nhìn chung, các nhóm đều hoàn thành tốt công việc của mình, nhiệt tình, nghiêm túc và sáng tạo Tuy nhiên, có một vài thành viên còn chậm tiến độ trong quá trình thu thập tài liệu, hoàn thành một số công việc chuẩn bị… Đáng khen ngợi và tuyên dương các nhóm: đề tài 2, đề tài 3, đề tài 4 và ban truyên truyền, quảng cáo; Các cá nhân xuất sắc: Đường Thị Thanh Mai, Nguyễn Anh Huy, Ngô Phương Linh, Nguyễn Phương Thuý, Trần Tùng Lâm, Lê Hoàng Kim, Nguyễn Yến Thanh, Bùi Hương Mai, Lê Linh Chi, Phạm Thu Uyên,
Lê Minh Châu, Bùi Thị Hương Mai…
Trang 19
Hạ Long ngày 12 tháng 2 năm 2016
Chủ nhiệm dự án: Nguyễn Thị Minh Hương
PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG NINH
TRƯỜNG THPT CHUYÊN HẠ LONG
ĐỊA CHỈ: Tổ 7- khu II- phường Hồng Hải - thành phố Hạ Long - tỉnh Quảng Ninh
Điện thoại: 0333825333 Email: c3chuyenhalong.quangninh@moet.edu.vn
Họ và tên giáo viên dự thi:
Nhà giáo Ưu tú, Thạc sĩ: NGUYỄN THỊ MINH HƯƠNG
Tổ trưởng tổ Ngữ văn- THPT chuyên Hạ Long
- Email: :nguyenthiminhhuong.c3chl@quangninh.edu.vn
Trang 20CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO KẾ HOẠCH VÀ DỰ TRÙ KINH PHÍ DẠY HỌC DỰ ÁN
Môn Ngữ văn- Năm học 2015-2016
Kính gửi: Ban Giám hiệu trường THPT chuyên Hạ Long!
Tôi là: Nguyễn Thị Minh Hương- Tổ trưởng tổ Ngữ văn, Tôi xin báo cáo Ban Giám hiệu kế hoạch dạyhọc dự án của tôi như sau:
Tiếp tục thực hiện yêu cầu nhiệm vụ năm học 2015-2016 và hướng tới cuộc thi “Dạy học tích hợp”giành cho giáo viên THPT; nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, với nội dung tích hợp, nghiên cứu khoahọc sư phạm ứng dụng để tạo nên bước chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục; Đồng thời để tạo raphương pháp học vui và bổ ích, trải nghiệm- sáng tạo cho học sinh; Theo nhu cầu và đặc điểm của tập thể 11Anh 2, tôi lên kế hoạch cho một dự án dạy học tích hợp như sau:
I Chủ đề: “Tiếng Việt trong ta!” Tôi hướng dẫn học sinh triển khai tìm hiểu ở 04 đề tài cụ thể để phục
vụ cho chủ đề như sau:
Đề tài 1: “Tiếng Việt trong lĩnh vực Quảng cáo”
Đề tài 2: “Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội”
Đề tài 3: “Tiếng Việt và vấn đề phát âm”
Đề tài 4: “Tiếng Việt giàu và đẹp trong thơ văn”
II Hình thức tổ chức: Nghiên cứu theo chuyên đề dưới sự hướng dẫn của giáo viên; Báo cáo tổng kết:
01 buổi ngoại khóa Hội thảo: báo cáo, thảo luận kết quả nghiên cứu của 04 đề tài.
III Thời gian: Thời gian triển khai: Chuẩn bị nội dung: tháng 11, 12 năm 2015, ½ đầu tháng 1/ năm
2016; Hội thảo: dự kiếm ngày 23 tháng 1 năm 2016
IV Đối tượng: Tham gia học dự án: Lớp 11 Anh 2; tham gia chương trình Hội thảo và những vấn đề liên
quan- Dự và đánh giá: đại diện các khối lớp trong trường THPT chuyên Hạ Long, đại diện các thầy cô giáocủa nhà trường, đại diện giáo viên và học sinh các trường THPT trên địa bàn thành phố Hạ Long
V Những đề xuất về điều kiện vật chất và kinh phí:
1 Phòng tiến hành hội thảo: Hội trường tầng 3 gồm loa máy, micrô, máy chiếu, màn hình, nước uống,khánh tiết phông chữ
2 Kinh phí in ấn tài liệu, tờ rơi tuyên truyền: 500.000 nghìn đồng
3 Kinh phí làm băng rôn treo tại trường và khánh tiết phòng Hội thảo: 500.000 x2= 1.000.000 đồng
4 Kinh phí phần thưởng cho các nhóm: 04 nhóm đề tài x 100 000 nghìn đồng = 400.000 đồng
5 Kinh phí bồi dưỡng cho người quay và làm băng hình để sử dụng làm tài liệu dạy học
Tôi làm văn bản báo cáo này kính mong Ban Giám hiệu trường THPT chuyên Hạ Long xem xét, phêduyệt để chương trình của chúng tôi được tiến hành đúng tiến độ và có chất lượng tốt Tôi chân thành cảmơn!
Duyệt của Hiệu trưởng: Hạ Long, ngày 8 tháng 11 năm 2015
Người báo cáo:
Nguyễn Thị Minh Hương
Phụ lục 1: PHIẾU ĐIỀU TRA NHU CẦU CỦA HỌC SINH (Dự án 3- Lớp 11 Anh 2)
(Trước khi thực hiện dự án)
Họ và tên: ……… …………
Lớp: ……… Trường: ………
Trang 21Hãy trả lời câu hỏi dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ô trống trong bảng có câu trả lời phù hợp với bạn
1. Em quan tâm (hoặc có hứng thú) đến nội dung nào sau đây?
Tiếng Việt trong lĩnh vực Quảng cáo
Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội
Tiếng Việt và vấn đề phát âm
Tiếng Việt giàu và đẹp trong thơ văn
Các vấn đề khác
2 Mức độ hiểu biết của em về những nội dung
sâu
Hiểu sơ lược
Chưa hiểu
Tiếng Việt trong lĩnh vực Quảng cáo
Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội
Tiếng Việt và vấn đề phát âm
Ý thức cộng đồng
Tiếng Việt giàu và đẹp trong thơ văn
3. Em muốn thực hiện nhiệm vụ học tập nào trong dự án?
Đóng vai thành viên Ban tổ chức thiết kế chương trình, giấy mời đại biểu
Đóng vai thành viên Ban chuyên môn xây dựng nội dung các đề tài
Đóng vai người dẫn chương trình viết lời dẫn và xây dựng câu hỏi giao lưu
với khán giả
Đóng vai thành viên của Ban tuyên truyền thiết kế ấn phẩm hoặc poster
quảng cáo cho chương trình, phóng sự ngắn hoặc video clip quảng cáo
trong chương trình
Viết 1 tiểu phẩm về một trong các đề tài trên
Đóng vai người tham gia hoạt động ngoại khóa
Phụ lục 2: BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM
I Đề tài được giao:
Trang 22II.Các thành viên của nhóm số:
IV.Nhiệm vụ cụ thể của từng thành viên:
Nhận xét của giáo viên hướng dẫn:
Phụ lục 3: BẢNG HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ, CHẤM ĐIỂM BÀI TRÌNH BÀY TRÊN MS POWERPOINT/CLIP VÀ NGƯỜI TRÌNH BÀY
Trang 23Tên chủ đề Hội thảo: “Tiếng Việt trong ta! ”
- Cấu trúc khá rõ, nhưng một số tiêu
đề chưa logic
- Có điểm chưa nhất quán trong cách trình bày
- Tiêu đề rõ ràng
- Cấu trúc chưa được logic
- Tiêu đề chưa nhất quán
- Tiêu đề khôngrõ
- Bố cục thiếu logic, các tiêu
- Các thông tin về con số, hình ảnh minh hoạ khá đầy
đủ, phù hợp
- Các vấn đề trìnhbày dàn trải, chưa
có trọng tâm
- Các thông tin vềcon số, hình ảnh minh hoạ chưa phù hợp
- Nội dung còn nghèo, thiếu nhiều nội dung quan trọng
- Các thông tin
về con số, hình ảnh minh hoạ ít,chưa phù hợp
- Đảm bảo tính tính thẩm mỹ trong thiếtkế
- Phông chữ, màu chữ, cỡ chữ hợp lý
- Số lượng slide (PowerPoint)/trang (Word) đúng quy định
- Hiệu ứng trình chiếu trên Powerpoint hợp lí
Khá:
- Chưa có đủ thông tin về nhóm
- Màu sắc phông chữ, màu chữ, cỡ chữ còn đôi chỗ chưa hợp lý
- Số lượng slide (PowerPoint)/tran
g (Word) ít hơn
so với quy định
- Hiệu ứng trình chiếu trên Powerpoint không hiệu quả
Trung bình:
- Chưa có thôngtin về nhóm
- Màu sắc, phông chữ gây khó khăn khi đọc
- Số lượng sile quá ít
- Chưa sử dụng được các tính năng cơ bản củaPowerpoint
Trang 24Tiêu chí tài/ xếp loại
Người trình bày sản phẩm ( người trình bày trực tiếp hoặc thể hiện trong clip)
thoải mái, ngôn ngữ
lưu loát, linh hoạt,
rõ ràng, song đôi chỗ chưa rõ
- Thể hiện giao tiếp bằng ánh mắt, cử chỉ, nét mặt với người nghe đôi khi chưa thân thiện
- Không bị lệ thuộcvào phương tiện, có
sự phối hợp khá tốt giữa đi, đứng, nói
và trình chiếu
- Phân bố thời gian khá hợp lý cho trìnhchiếu các nội dung
- Trình bày được các thông tin to,
rõ ràng nhưng chưa có điểm nhấn
- Chỉ tập trung sự chú ý vào bài trình bày , chưa bao quát người nghe
- Còn lúng túng trong sử dụng kỹ thuật trình chiếu
- Phân bố thời gian chưa hợp lý cho trình chiếu các nội dung
- Trình bày còn ngập ngừng, nóinhỏ
- Chỉ nhìn vào màn hình để trình bày
- Thao tác trình chiếu chậm, lúng túng
- Thời gian quá dài hoặc quá ngắn
Chúng tôi chân thành cảm ơn!
Phụ lục 4: ĐÁNH GIÁ CHUNG SẢN PHẨM CỦA DỰ ÁN
Trang 25( Phiếu dùng cho giáo viên )
Tên dự án: DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN NGỮ VĂN VÀ ĐỜI SỐNG - CHỦ ĐỀ:
“Tiếng Việt trong ta!”
Tác giả: Chủ nhiệm dự án: Nguyễn Thị Minh Hương
GV tổ Ngữ văn -THPT chuyên Hạ Long.
- Nhiều vấn đề chưa thiết thực
Hầu hết khôngcần thiết với đời sống
kĩ năng sống, đạo đức, lối sống
Tích hợp khá tốt
- Một vài điểm chưa rõ
- Tích hợp còn sơlược
Nội dung tích hợp chưa rõ
- Triển khai khoa học, lo gic
- Hợp đối tượng
- Thời gian khá hợp lí, tiết kiệm, tận dụng thời gianngài giờ của học sinh
- Tương đối khoa học
-Hợp đối tượng
- triển khai khá hợp lí, nhưng còn đôi chõ chưa khoahọc
- Chưa thật phù hợp đối tượng
- Triển khai chưa khoa học
- Không phù hợp đối tưọng
- Tổ chức tốt, sinh động
- Nội dung khá phong phú, lôi cuốn
- Trình bày khá lưu loát, đôi chỗ chưa nhuần nhuyễn
Nội dung bình thường, chưa sángtạo
- trình bày còn nhiều lỗi
- Nội dung sơ lược, nghèo nàn
- Trình bày yếu
Người đánh giá và chấm:(Kí, ghi rõ họ tên) Chúng tôi chân thành cảm ơn!
Trang 26Phụ lục 5:
KHẢO SÁT MỨC ĐỘ HIỂU BIẾT VỚI CÁC ĐỀ TÀI SAU KHI THỰC HIỆN:
MỨC ĐỘ HIỂU BIẾT VÀ VẬN DỤNG KIẾN THỨC ĐƯỢC HỌC KHI THỰC HIỆN
(DÀNH CHO HỌC SINH 11 Anh 2- ĐỐI TƯỢNG THỰC HIỆN DỰ ÁN)
I Mức độ hiểu biết nội dung các đề tài:
sâu
Hiểu sơ lược
Chưa hiểu
(Đề tài 1) Tiếng Việt trong lĩnh vực Quảng cáo
(Đề tài 2) Tiếng Việt trên các trang mạng xã hội
(Đề tài 3) Tiếng Việt và vấn đề phát âm
(Đề tài 4) Tiếng Việt giàu và đẹp trong thơ văn
Những vấn đề khác có liên quan: Thủ tục hành chính, ngoại giao, các mối
quan hệ, làm việc nhóm, ý thức tập thể, lên kế hoạch làm việc…
II Mức độ hiểu biết và vận dụng kiến thức được học khi thực hiện đề tài:
và vận dụng tốt
Hiểu và vận dụng khá
Hiểu
ít Vận dụng kém
Các kĩ năng bộ môn Ngữ văn: Quan sát và thể nghiệm đời sống, Liên
tưởng, tưởng tượng; Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn, Phát biểu tự do,
phát biểu theo chủ đề, Trình bày một vấn đề, Phát biểu- thảo luận, Viết
quảng cáo, Nghị luận văn học, Nghị luận xã hội
Vận dụng kiến thức liên môn: Giáo dục công dân, Địa lí, Lịch sử, Tin
học, Kĩ thuật, Nghề phổ thông
