LUẬN văn THẠC sĩ PHÁT TRIỂN ý THỨC QUỐC PHÒNG của sĩ QUAN QUÂN đội NHÂN dân VIỆT NAM HIỆN NAY

Sự hình thành và phát triển ý thức quốc phòng và nền quốc phòng luôn gắn liền với lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc ta. Trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ông cha ta luôn chăm lo phòng giữ từ khi nước chưa nguy, lo trị nước từ khi chưa loạn, luôn có phương án tốt để gìn giữ đất nước yên bình. Đó là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa phát huy truyền thống đó.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự hình thành và phát triển ý thức quốc phòng và nền quốc phòng luôngắn liền với lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc ta Trong quá trình xâydựng và bảo vệ Tổ quốc ông cha ta luôn chăm lo phòng giữ từ khi nước chưanguy, lo trị nước từ khi chưa loạn, luôn có phương án tốt để gìn giữ đất nướcyên bình Đó là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta Đảng ta và Chủ tịch HồChí Minh đã kế thừa phát huy truyền thống đó Khi nước nhà độc lập, ngày

02 tháng 9 năm 1945 chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố trước thế giới: “Toànthể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng vàcủa cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy” Trong bất cứ điều kiện hoàncảnh nào, Quân đội nhân dân Việt Nam trong đó có đội ngũ sĩ quan phân độiphải nhận thức và thực hiện tốt tư tưởng quốc phòng của Chủ tịch Hồ ChíMinh và của Đảng ta

Hiện nay, trước những tình hình diễn biến phức tạp của bối cảnh quốc

tế, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc đang diễn ra gay go, phức tạp,đặt ra nhiều yêu cầu, nội dung mới về xây dựng Quân đội và củng cố quốcphòng Quân đội là lực lượng nòng cốt của nền quốc phòng toàn dân và chiếntranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa có sự phát triển mới về đặc điểm, nội dung so với trước đây Nhiệm

vụ này đòi hỏi chúng ta phải tăng cường giáo dục YTQP, xây dựng trên thực

tế một nền quốc phòng toàn dân vững mạnh để bảo vệ Tổ quốc trong bất kỳtình huống nào Đội ngũ sĩ quan phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam vừa làđối tượng, vừa là chủ thể có vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quantrọng này

Những năm gần đây, việc phát triển YTQP của sĩ quan phân đội trongQuân đội ta đã ngày càng được quan tâm và đem lại chất lượng hiệu quả thiết

thực, góp phần củng cố nâng cao sức mạnh nhân tố chính trị tinh thần của độingũ này, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trongtình hình mới Tuy nhiên việc phát triển YTQP cho đội ngũ sĩ quan phân độitrong Quân đội ta vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập Một bộ phận đội ngũ sĩquan phân đội chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của phát triểnYTQP,yêu cầu nội dung của YTQP trong điều kiện mới

Một số ít sĩ quan phân đội còn biểu hiện thờ ơ chính trị, thiếu tráchnhiệm với nhiệm vụ quốc phòng, chất lượng hiệu quả thực hiện nhiệm vụquốc phòng ở đơn vị còn thấp Một số đơn vị chưa thật sự quan tâm chăm loxây dựng phát triển YTQP cho đội ngũ sĩ quan phân đội Thực tế này chothấy, việc giáo dục bồi dưỡng để nâng cao phát triển YTQP cho đội ngũ sĩquan phân đội đang là một vấn đề mang tính thời sự cấp thiết

2 Tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài

Liên quan tới vấn đề phát triển YTQP của sĩ quan phân đội có nhiềucông trình nghiên cứu Đó là các bài báo, các đề tài khoa học đã bàn về xâydựng nền quốc phòng toàn dân về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hìnhmới, về giáo dục bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, giáo dục YTQP toàn dân Tiêu biểu là các bài viết như : “Giáo dục YTQP toàn dân - một vấn đề cầnthiết hiện nay” của Phó giáo sư tiến sĩ Nguyễn Thế Lực, Tạp chí QPTD số6/2000; “Giáo dục YTQP cho toàn dân, một yêu cầu quan trọng hiện nay” củaNguyễn Thị Ngân Tạp chí QPTD số 01/2001; “Mấy vấn đề xây dựng nềnquốc phòng toàn dân trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước”của Phạm Trang, Tạp chí quốc phòng toàn dân số 6/2001; “Xây dựng tiềm lựcchính trị tinh thần nhằm tăng cường sức mạnh Quốc phòng toàn dân bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới” của PGS - TS LêMinh Vụ, Tạp chí giáo dục lý luận chính trị quân sự, số 02 (78) năm 2002;

“Giáo dục quốc phòng góp phần xây dựng tiềm lực tinh thần trong sự nghiệp

bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ngày nay” của Tiến sĩ Đồng Xuân Quách,Tạp chí giáo dục lý luận chính trị quân sự số 11(2003) Bộ tài liệu “Bồi dưỡngkiến thức quốcphòng” của Bộ tổng tham mưu (5010) Nhà xuất bản QĐND –2001; Đề tài KX - 07 - 19 của Bộ quốc phòng “Xây dựng ý thức bảo vệ Tổquốc trong giáo dục con người Việt Nam ngày nay”, chương trình khoa họccông nghệ cấp nhà nước - Hà Nội 1995 v.v.

Tuy nhiên các công trình đã công bố chưa có công trình nào đi vàonghiên cứu khái niệm YTQP dưới góc độ triết học Cũng chưa có công trìnhnào nghiên cứu cơ bản và hệ thống vấn đề : “Phát triển YTQP của sĩ quanphân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” Do vậy tác giả đã lựachọn vấn đề này làm đề tài luận văn cao học triết học

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Mục đích:

Luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển YTQP của độingũ sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam, từ đó đề xuất nhữngđịnh hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển YTQP của đội ngũ sĩquan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Nhiệm vụ :

Luận giải thực chất và đặc điểm phát triển YTQP của đội ngũ sĩ quanphân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề ra giải pháp phát triển YTQP của

sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển YTQP của sĩ quanphân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

4 Cơ sở lý luận - thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận văn:

Cơ sở lý luận chủ yếu của luận văn dựa vào Học thuyết bảo vệ Tổ quốccủa Chủ nghĩa Mác - Lê Nin, dựa vào tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểmđường lối của Đảng ta, đặc biệt là tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối củaĐảng cộng sản Việt Nam về xây dựng nền quốc phòng toàn dân , về xây dựng độingũ cán bộ trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Cơ sở thực tiễn của luận văn:

Luận văn dựa vào kết quả nghiên cứu khảo sát thực tiễn có liên quantới phát triển YTQP của sĩ quan phân đội từ các công trình khoa học Cơ sởthực tiễn chủ yếu của luận văn là dựa vào kết qủa điều tra, nghiên cứu của tácgiả về thực trạng YTQP của đội ngũ sĩ quan phân đội ở một số đơn vị tiêubiểu trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu của luận văn:

Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng,chủ nghĩa duy vật lịch sử, tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiêncứu khác như phương pháp lịch sử cụ thể, phương pháp phân tích tổng hợp,phương pháp xã hội học

5 Những đóng góp mới về khoa học và ý nghĩa của luận văn

Ý nghĩa của luận văn:

- Luận văn góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc giáo dục pháttriển YTQP của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện

nay, đồng thời góp phần vào xây dựng củng cố nền quốc phòng toàn dân ởnước ta trong thời kỳ mới.

- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu vận dụngvào giảng dạy, học tập ở các học viện, nhà trường cũng như ở các đơn vị cơ

sở trong quân đội về giáo dục YTQP, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân

6 Kết cấu của luận văn

Gồm phần mở đầu, hai chương (4 tiết) kết luận, danh mục tài liệu thamkhảo và phụ lục

Chương 1 THỰC CHẤT PHÁT TRIỂN Ý THỨC QUỐC PHÒNG

CỦA SĨ QUAN PHÂN ĐỘI TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT

* Quan niệm về ý thức quốc phòng :

Quan niệm về ý thức quốc phòng đã có trong lý luận chủ nghĩa Mác- LêNin và tư tưởng Hồ Chí Minh Lê Nin đã từng chỉ rõ : “Một cuộc cách mạngchỉ có giá trị khi nào nó biết tự bảo vệ” [14, tr 320] Đó là bài học lịch sử đượcrút ra trong các cuộc cách mạng diễn ra trên thế giới Kế thừa lịch sử tư tưởngnhân loại về bảo vệ thành quả cách mạng, kế thừa truyền thống quý báu của

dân tộc ta trong lịch sử dựng nước và giữ nước Chủ tịch Hồ Chí Minh người tổchức và lãnh đạo thành công sự nghiệp cách mạng của Việt Nam luôn quantâm chú ý tới nhiệm vụ bảo vệ thành quả cách mạng Trong một lần nói chuyệnvới cán bộ chiến sĩ đại đoàn quân Tiên phong tại Đền Hùng - Phú Thọ, Ngườicăn dặn : “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhaugiữ lấy nước” [19, tr 210] Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được cả dântộc ta trong đó có lực lượng vũ trang nhân dân đang ra sức phấn đấu thực hiệnbằng việc hoàn thành hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ vững chắc

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, Quân đội nhân dân ViệtNam là lực lượng trực tiếp đảm nhận nhiệm vụ quốc phòng an ninh, mộtnhiệm vụ hết sức quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Để thực hiện tốtnhiệm vụ quốc phòng an ninh của mình thì quân đội phải được quán triệt tốt

Đặc biệt đến ngày nay thì tư tưởng đó càng được phát triển ngày cànghoàn thiện Sau cách mạng tháng 8 năm 1945, với những tư tưởng, quan điểmđúng đắn về vấn đề quốc phòng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng toàn thể dân tộc

ta nguyện đem hết khả năng và sức lực của mình để quyết giữ cho được nềnđộc lập tự do của dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ ổn định và phát triển

Ý thức quốc phòng ở Việt Nam sớm được hình thành và phát triển từ

đời này qua đời khác, trở thành giá trị tư tưởng chính trị tinh thần văn hoá đạođức nhân văn, khoa học nghệ thuật và còn mang cả ý nghĩa giá trị về mặt kinh

tế Quan niệm về YTQP ở nước ta có rất nhiều nét độc đáo và chứa đựngnhững yếu tố hiện đại mang bản sắc riêng của nền quốc phòng Việt Nam đó lànền quốc phòng toàn dân

Ý thức quốc phòng là một bộ phận thuộc về ý thức xã hội, bao gồm những quan điểm, tư tưởng và tình cảm, tâm trạng truyền thống tập quán thói quen về nhiệm vụ phòng thủ bảo vệ đất nước, được hình thành và phát triển trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta từ xưa tới nay.

Ý thức quốc phòng được biểu hiện tập trung ở ý thức về chủ quyềnquốc gia dân tộc, ý thức tự tôn dân tộc, với tinh thần tích cực chủ động chuẩn

bị sẵn sàng cảnh giác, sẵn sàng đẩy lùi và đánh bại mọi sự xâm phạm lãnhthổ, xâm phạm chế độ XHCN ở nước ta hiện nay

Ý thức quốc phòng của người dân Việt Nam trước hết được thể hiện ởtinh thần yêu nước nồng nàn, lòng tự tôn dân tộc, bản lĩnh kiên cường, khôngchịu khuất phục trước mọi kẻ thù Đó là tinh thần tự lực tự cường, tự chủ,thường xuyên nâng cao cảnh giác trước mọi âm mưu thủ đoạn của các thế lựcthù địch Là sự phản ánh những tri thức và nghệ thuật phòng thủ quốc gia phùhợp với từng thời kỳ lịch sử, được dựa trên những quan điểm nhất quán vềmột nền quốc phòng toàn dân toàn diện tổng hợp Nền quốc phòng đó là sứcmạnh tổng hợp của tiềm năng kinh tế, chính trị ,văn hoá khoa học và quân sự

Ý thức quốc phòng còn là ý thức về sự giác ngộ quyền lợi nghĩa vụ,trách nhiệm của mỗi người đối với sự vinh nhục, an nguy, thịnh suy, tồn vongcủa quốc gia dân tộc

Trong mỗi triều đại và từng thời kỳ lịch sử những nét trên được biểuhiện cụ thể khác nhau Song, nhìn chung từ sau Cách mạng Tháng 8 năm

1945 đến nay thì ý thức quốc phòng của dân tộc Việt Nam là ý thức về một

nền quốc phòng kiểu mới - nền quốc phòng toàn dân Đây là một sự kế thừa,hoàn thiện và phát triển truyền thống quý báu của dân tộc ta, nó trở thành tàisản vô giá của dân tộc Việt Nam, nó được kết lại thành bức tường thành vữngchắc hơn bất cứ thành quách nào khác Ý thức quốc phòng ngày nay còn baohàm cả tính tích cực chủ động, sẵn sàng đối phó và đánh bại ngay từ nhữngngày đầu, trước mọi âm mưu thủ đoạn chống phá của kẻ thù.

Trước kia, ông cha ta không thể chịu đựng nổi cảnh nước mất nhà tan,không cam chịu làm nô lệ, đã chú ý chăm lo nuôi dưỡng hun đúc ý thức quốcphòng Ngày nay để đảm bảo giữ vững độc lập dân tộc, toàn vẹn chủ quyềnlãnh thổ quốc gia và sự nghiệp CNH, HĐH đất nước theo định hướng XHCN,việc nâng cao ý thức quốc phòng càng trở nên bức thiết hơn bao giờ hết Đặcbiệt do yêu cầu mới về tư duy bảo vệ Tổ quốc thì những vấn đề thuộc về ýthức quốc phòng và phát triển ý thức quốc phòng càng trở nên bức thiết hơnbao giờ hết

Sự nghiệp quốc phòng của dân tộc Việt Nam ta ngày nay là sự nghiệpquốc phòng toàn dân Sự nghiệp này được Đảng, Bác Hồ xác định ngay từnhững ngày đầu độc lập thiết lập nên Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoànay là Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Từ đó đến nay, sự nghiệp quốcphòng toàn dân của Dân tộc Việt Nam nhằm bảo đảm thắng lợi sự nghiệpCNH, HĐH đất nước Song sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc ngày nay không chỉ làtoàn vẹn lãnh thổ mà còn phải bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN Vì thế mà

tư duy về quốc phòng và ý thức quốc phòng cũng phải có sự phát triển mới,đáp ứng được yêu cầu và tình hình mới

Trong sự nghiệp quốc phòng toàn dân của nhân dân ta hiện nay đòi hỏitất cả mọi người, mọi cấp , mọi ngành, mọi lực lượng đều phải có trách nhiệmtham gia, quan tâm và ủng hộ sự nghiệp quốc phòng trong đó lực lượng vũtrang là lực lượng nòng cốt Quân đội là người trực tiếp tổ chức đảm nhận

tham gia sự nghiệp quốc phòng toàn dân của dân tộc Lực lượng này phảiđược rèn luyện giáo dục và quán triệt một cách đầy đủ chi tiết nhất nhữngkiến thức về quốc phòng, đặc biệt là việc xây dựng ý thức quốc phòng Vì cónhận thức được một cách đầy đủ đúng đắn nhất thì tổ chức hoạt động mới cóhiệu quả được Do đó việc xây dựng và phát triển ý thức quốc phòng cho lựclượng vũ trang nói chung, cho đội ngũ cán bộ phân đội trong Quân đội nhândân Việt Nam nói riêng là một yêu cầu cấp thiết Đây là một nhiệm vụ hết sứcnặng nề đòi hỏi phải có sự quan tâm đồng bộ và thiết thực Mặt khác, quátrình xây dựng và phát triển ý thức quốc phòng cho lực lượng vũ trang phảiđược đặt trong môi trường, điều kiện hoàn cảnh toàn dân đều phải được nângcao, được phát triển ý thức quốc phòng.

Ý thức quốc phòng là một bộ phận của ý thức của xã hội, nó thuộc đờisống tinh thần nội tâm của con người, nó tồn tại một cách hiện thực thông quacác hoạt động nhận thức và thực tiễn hoạt động của con người về vấn đề quốcphòng Do vậy ý thức quốc phòng của một quốc gia dân tộc nó không phải lànhững khái niệm chung chung trừu tượng mà nó chính là hiện thân của sựphản ánh hoạt động quốc phòng cụ thể của quốc gia dân tộc đó Cũng như ýthức là sự phản ánh hiện thực khách quan thì ý thức quốc phòng chính là sựphản ánh hiện thực hoạt động quốc phòng

Xét về bản chất, ý thức quốc phòng của một quốc gia dân tộc chính là

sự phản ánh hiện thực những hoạt động cụ thể về quốc phòng và có vai trò chỉđạo các hoạt động đó Sự phản ánh đó là kết quả tổng hợp của các chủ thể Do

đó mà quốc gia dân tộc nào có sự quan tâm chú ý đúng đắn tới hoạt độngnhận thức và thực tiễn về quốc phòng thì ở đó sẽ xây dựng cho các thành viêntrong quốc gia dân tộc đó có được ý thức quốc phòng đúng đắn và mới thực

sự bảo đảm giữ vững được chủ quyền quốc gia dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ, bảođảm quốc gia đó có ổn định và phát triển Ngược lại nếu không có ý thức

quốc phòng đúng đắn, tức là không có hệ thống quan điểm tư tưởng và tìnhcảm đúng đắn về vấn đề quốc phòng thì sẽ không thể xây dựng được một nềnquốc phòng phù hợp với yêu cầu tồn tại và phát triển của quốc gia dân tộc đó.

Để xây dựng và phát triển một nền quốc phòng và ý thức quốc phòng củaquốc gia dân tộc được vững mạnh và phù hợp thì mỗi lực lượng, mỗi đối tượngphải căn cứ vào yêu cầu nhiệm vụ, chức năng hoạt động của mình trong toàn thể

xã hội để xây dựng cho mình những nội dung, yêu cầu về ý thức quốc phòng chophù hợp, trên cơ sở nền tảng chung ý thức quốc phòng của toàn xã hội Vì vậymỗi đối tượng cụ thể có những yêu cầu cụ thể về ý thức quốc phòng

* Khái niệm ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội:

Sĩ quan phân đội là những cán bộ trong quân đội được giao nhiệm vụtrực tiếp chỉ huy quản lý bộ đội, tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụđược giao ở đơn vị cơ sở Đội ngũ sĩ quan này có vị trí, vai trò rất to lớn trong

sự nghiệp xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội ta đặc biệt làtrong việc thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của dân tộc Do vậy bản thân họphải có ý thức về vấn đề quốc phòng một cách đầy đủ, đúng đắn nhất

Ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam là một bộ phận trong ý thức xã hội, bao gồm những quan điểm tư tưởng, tình cảm, trách nhiệm và niềm tin của họ đối với nhiệm vụ xây dựng củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong từng thời kỳ lịch sử nhất định.

Ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân ViệtNam là một yếu tố không thể thiếu trong yếu tố chính trị tinh thần , thể hiệnquan điểm giai cấp, bản lĩnh chính trị và nhân cách của người cán bộ quân đội

ở đơn vị cơ sở

Theo quy luật chung về bản chất của ý thức xã hội thì ý thức quốc

phòng bao giờ cũng mang tính giai cấp sâu sắc ý thức quốc phòng của sĩ

quan phân đội mang bản chất ý thức quốc phòng của Đảng cộng sản ViệtNam, của Nhà nước cộng hoã xã hội chủ nghĩa Việt Nam, của giai cấp côngnhân Việt Nam Xét ở góc độ này, ý thức quốc phòng của sĩ quan phân độichủ yếu thuộc về hình thái ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa, nó có quan hệbiện chứng với các hình thái ý thức xã hội khác mà trước hết là ý thức phápluật và ý thức đạo đức.

Nội dung chi phối quyết định bản chất ý thức quốc phòng của sĩ quanphân đội là những quan điểm tư tưởng của họ về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân trên nền tảng tư tưởng

Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng ta Tình cảm trách nhiệm, niềm tin vềnhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và xây dựng nền quốc phòng toàn dân của sĩ quanphân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam chịu sự định hướng của nhữngquan điểm tư tưởng đó Tuy vậy, trong quá trình tồn tại phát triển thì nhữngtình cảm trách nhiệm niềm tin nó có tác động rất to lớn tới củng cố, tăngcường hoặc làm suy giảm bản chất ý thức quốc phòng của sĩ quan phân độitrong Quân đội nhân dân Việt Nam ở những mức độ nhất định

Ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội có tính lịch sử cụ thể Tuỳtheo sự vận động biến đổi của tình hình nhiệm vụ quốc phòng, nhiệm vụ bảo

vệ Tổ quốc và sự phát triển của sĩ quan phân đội mà nội dung ý thức quốcphòng của sĩ quan phân đội có sự vận động biến đổi cho phù hợp

Để có được ý thức quốc phòng một cách đúng đắn người sĩ quan phânđội phải được tiếp thu những thông tin đầy đủ chính xác nhất về nội dung đặcđiểm, vai trò nền quốc phòng toàn dân từ trước tới nay đối với sự tồn tại pháttriển của đất nước Do đó, việc tiếp nhận hệ thống tri thức này là rất quantrọng, nó có tác động trực tiếp tới hình thành phát triển ý thức quốc phòng chochủ thể Vì thế, thực chất hoạt động nhận thức và thực tiễn quốc phòng củađất nước như thế nào thì chủ thể phản ánh phải được tiếp thu đầy đủ nhất Tuy

nhiên quá trình tiếp thu phải có chọn lọc định hướng.

Từ sự tiếp thu những hệ thống tri thức về quốc phòng đó mà xây dựng,phát triển, chuyển hoá thành tình cảm, niềm tin, thành thái độ, trách nhiệmcủa chủ thể đối với sự nghiệp quốc phòng Hiệu quả của việc tiếp nhận nhữngtri thức đó phụ thuộc rất lớn vào thái độ tình cảm của chủ thể Nếu có tìnhcảm thái độ đúng đắn, tích cực thì quá trình tiếp thu những tri thức, nhữngthông tin mới thuận lợi và có hiệu quả được Ngược lại, thái độ tình cảmkhông tích cực thì quá trình tiếp thu kém hiệu quả

Nhờ có sự tiếp thu những tri thức, nhờ có thái độ tình cảm đúng mànhững tri thức tình cảm đó mới chuyển hoá thành trách nhiệm nghĩa vụ vàniềm tin của chủ thể với sự nghiệp quốc phòng

Từ hệ thống tri thức tình cảm đó được chuyển hoá biểu hiện thành thái

độ, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ thể đối với sự nghiệp quốc phòng phảiđượcđánh giá bằng chất lượng hiệu quả của quá trình thực hiện nhiệm vụchính trị của quân đội của đơn vị Tức là đánh giá nhận thức về ý thức quốcphòng của sĩ quan phân đội phải được kiểm nghiệm bằng hiệu quả công tác.Không thể đánh giá ý thức trách nhiệm tốt đối với nhiệm vụ quốc phòng khi

mà kết quả trên thực tiễn công tác xây dựng quốc phòng lại kém Do vậy, đểxác định mức độ phản ánh của chủ thể đến mức độ nào phải qua thực tiễnhoạt động quốc phòng của chủ thể đó khi được giao nhiệm vụ

Ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân ViệtNam không tồn tại ở trạng thái tĩnh mà còn có sự biến đổi và phát triển Sựphát triển ý thức quốc phòng của đội ngũ này là một quá trình thống nhất biệnchứng giữa biến đổi của những điều kiện khách quan và vai trò năng động chủquan của đội ngũ sĩ quan phân đội

Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam là quá trình không ngừng giáo dục, bồi dưỡng để nâng

cao sự hiểu biết, trau dồi tình cảm, củng cố ý chí và niềm tin vững chắc của đội ngũ này về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong từng thời kỳ

Biểu hiện cụ thể về phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân độitrong Quân đội nhân dân Việt Nam rất phong phú, không chỉ trong ý thức màqua các hoạt động thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng của đội ngũ này ở đơn

vị cơ sở

Trước hết, sự phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trongQuân đội nhân dân Việt Nam được thể hiện ở nhận thức ngày càng sâu sắcnhững luận điểm cơ bản của chủ tịch Hồ Chí Minh và đường lối cùa Đảng ta

về bảo vệ Tổ quốc, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân Đây là vấn đề có ýnghĩa quan trọng để đánh giá sự phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quanphân đội trong Quân đội ta

Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội còn được thể hiện ở

sự giác ngộ chính trị ngày càng cao về trách nhiệm, nghĩa vụ quyền lợi của họđối với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của đơn vị mà họ phụ trách; ở niềmtin vào sự tất thắng của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩatrong bất kỳ tình huống nào

Đội ngũ sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam trong thờigian qua đã được trang bị khá đầy đủ những tri thức quốc phòng về nội dung,đặc điểm, vai trò nền quốc phòng toàn dân Nhưng, nếu chỉ dừng lại ở tri thứcđược trang bị đó thôi thì chưa đủ, mà đội ngũ này phải nắm vững được cơ sở

lý luận, thực tiễn và tính chất cách mạng khoa học của những quan điểm củaChủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta về nhiệm vụ quốc phòng bảo vệ Tổquốc, phải thấy được vai trò, trách nhiệm, nghĩa vụ của mình trong việc thựchiện nhiệm vụ chính trị này

Do sự thay đổi tính chất nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc trong giai đoạn cáchmạng mới về đối tượng, nội dung, yêu cầu có sự phát triển, cho nên việckhông ngừng làm cho những quan điểm quốc phòng của Đảng ngày càngthấm sâu vào tri thức tình cảm của sĩ quan phân đội là rất cần thiết Quá trìnhkhông ngừng nâng cao, không ngừng thấm sâu đó phải được diễn ra trongmôi trường, điều kiện hoàn cảnh thuận lợi Sự tiếp nhận đó phải là tự giác, lànhu cầu tự thân của đội ngũ sĩ quan này Đây là yêu cầu, là đòi hỏi của côngviệc, của nhiệm vụ chính trị đặt ra Có tự giác tiếp thu, coi đó là nhu cầu nângcao hiểu biết những tri thức quốc phòng của dân tộc thì người sĩ quan phânđội mới tích cực tìm tòi khám phá, tìm ra đặc điểm, vai trò của quốc phòngđối với sự tồn tại và phát triển của quốc gia.

Về nội dung của sự hiểu biết quan điểm của Đảng cần đạt tới trình độchín muồi, nhuần nhuyễn Ở từng cương vị, người sĩ quan phân đội phải nắmđược đâu là chiến lược quốc phòng của Đảng, đâu là sách lược tạm thời.Không thể nắm một cách hời hợt, không phân định rõ giới hạn giữa chiếnlược và sách lược được Phải hiểu rõ quan điểm của Đảng trong xác định kẻthù đâu là trực tiếp nguy hiểm trước mắt, đâu là cơ bản lâu dài, phải thấyđược nhiệm vụ chính trị trung tâm với nhiệm vụ quốc phòng mà mình đảmnhận Trên cơ sở có sự phân định rõ ràng đó quá trình tổ chức thực hiệnnhiệm vụ mới không bị chồng chéo hoặc bỏ sót

Sự hiểu biêt về những tri thức quốc phòng phải được thể hiện trong đờisống tinh thần của người sĩ quan phân đội Tức là, nó phải luôn là kiến thứcthường trực, dù ở cương vị, nhiệm vụ nào thì người sĩ quan phân đội khi đềcập tới nội dung quốc phòng cũng không cần phải lục tìm trong sổ sách mà nóphải luôn là niềm tự hào, kiêu hãnh về sự đúng đắn phù hợp của những luậnđiểm quốc phòng mà Đảng nêu ra như sự phù hợp của nền quốc phòng toàndân, của đường lối vũ trang nhân dân

Kết quả hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng của người sĩ quan phân độichính là sự hiện thực ý thức quốc phòng của họ, là sự thể hiện tri thức tìnhcảm của họ về sự nghiệp quốc phòng của Đảng, của dân tộc.

1.1.2 Vai trò phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội nhân dân Việt Nam

* Phát triển ý thức quốc phòng góp phần to lớn vào nâng cao hơn nữa giác ngộ chính trị xã hội chủ nghĩa, củng cố lập trường giai cấp công nhân

và hiệu quả chất lượng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của đội ngũ sĩ quan phân đội.

Đội ngũ sĩ quan quân đội nói chung và đội ngũ sĩ quan phân đội nói riêng có

vị trí vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, chiến đấu và trưởngthành của Quân đội ta Ở đơn vị cơ sở đội ngũ sĩ quan phân đội là những cán

bộ được giao nhiệm vụ trực tiếp tổ chức, chỉ huy, quản lý bộ đội thực hiện cácnhiệm vụ trên giao Do đó, kết quả hoàn thành nhiệm vụ ở đơn vị cũng nhưtình hình chính trị tư tưởng của bộ đội phụ thuộc rất lớn vào chất lượng côngtác của đội ngũ sĩ quan này

Bước vào thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, Đảng ta tiếp tụckhẳng định xây dựng quân đội theo hướng cách mạng , chính quy, từng bướchiện đại, trong đó lấy xây dựng chính trị làm cơ sở nhằm nâng cao chất lượng

và sức chiến đấu của quân đội Để đạt được yêu cầu trên đội ngũ sĩ quan phânđội phải được nâng cao chất lượng toàn diện cả về phẩm chất và năng lực.Với sự nghiệp quốc phòng đòi hỏi đội ngũ sĩ quan phân đội trước hết phảiđược nâng cao chất lượng công tác tư tưởng, đây là vấn đề rất quan trọngtrong tình hình hiện nay Nhằm làm cho đội ngũ sĩ quan này thành thạo tiếnhành công tác tư tưởng ở đơn vị cơ sở, qua đó xây dựng cho cán bộ chiến sĩtrong đơn vị có trình độ và bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với mụctiêu lý tưởng chiến đấu của Đảng, có phẩm chất đạo đức tốt, lối sống lành

mạnh, trong sáng, nếp sống chính quy, có năng lực hoạt động thực tiễn giỏi,

đủ sức hoàn thành mọi nhiệm vụ trong bất kỳ tình huống nào Nhờ phát triểnYTQP của sĩ quan phân đội làm cho đội ngũ sĩ quan này càng tin tưởng hơnvào sự thắng lợi của sự nghiệp cách mạng mà Đảng và nhân dân ta đang tiếnhành Công tác tư tưởng có vai trò rất quan trọng, vai trò này do chính sựnghiệp quốc phòng toàn dân quyết định Chủ tịch Hồ Chí Minh - người chagià thân yêu của lực lượng vũ trang đánh giá rất cao vai trò của công tác tưtưởng, Người cho rằng, lãnh đạo quan trọng nhất là lãnh đạo công tác tưtưởng, phải hiểu tư tưởng của mỗi cán bộ để giúp đỡ thiết thực trong công tác,

vì tư tưởng thông suốt thì làm tốt, tư tưởng nhùng nhằng thì không làm đượcviệc

Rõ ràng nhờ tiến hành làm tốt công tác phát triển YTQP, tức là tuyêntruyền về quan điểm đường lối quốc phòng toàn dân của Đảng, làm rõ hơn vềnhiệm vụ chức năng vai trò quốc phòng trong thời kỳ cách mạng hiện nay,làm cho những tri thức quốc phòng đó thực sự thấm sâu chuyển hoá thànhtình cảm, ý thức trách nhiệm, niềm tự hào và niềm tin của người sĩ quan phânđội về những tri thức quốc phòng sẽ giúp cho họ tin tưởng hơn, trách nhiệmcao hơn, họ sẽ tìm mọi cách khắc phục khó khăn, mọi biện pháp để hoànthành nhiệm vụ sao cho có hiệu quả năng suất, chất lượng cao nhất Nhờ kếtquả quá trình phát triển ý thức quốc phòng làm cho tư tưởng người sĩ quanphân đội không còn dao động, bản thân họ tin họ sẽ tuyên truyền giáo dục chođội ngũ cán bộ chiến sĩ thuộc quyền tin tưởng hơn, bản thân họ có tráchnhiệm sẽ làm gương cho mọi người cũng trách nhiệm theo Do đó, phát triển

ý thức quốc phòng có một vai trò rất quan trọng nhằm nâng cao chất lượngcông tác tư tưởng của đội ngũ cán bộ là sĩ quan phân đội

* Phát triển ý thức quốc phòng góp phần vào việc củng cố cơ sở nền tảng cho quá trình nhận thức và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng với

cương vị cao hơn mà sau này đội ngũ sĩ quan phân đội đảm nhiệm.

Thông qua việc phát triển ý thức quốc phòng của đội ngũ sĩ quan phânđội, bản thân đội ngũ sĩ quan này luôn có ý thức trách nhiệm tìm tòi khám phánhận thức ngày càng tiếp cận đầy đủ đúng đắn hơn những tri thức về quanđiểm đường lối quốc phòng của Đảng, về nghệ thuật chiến tranh nhân dân, vềxây dựng lực lượng vũ trang

Nhờ có kết quả của quá trình phát triển ý thức quốc phòng mà trong

nhận thức cũng như phương pháp tư duy về quốc phòng đội ngũ này luôn cóđược một phương pháp tư duy mang tính hệ thống chặt chẽ, tránh được cách

tư duy rời rạc, thiếu đồng bộ, phiến diện Quá trình phát triển tư duy ý thứcnói chung đòi hỏi chủ thể phải có phương pháp tư duy tích cực, hệ thống đồng

bộ, đặc biệt là trong tư duy về vấn đề quốc phòng thì sự đòi hỏi hệ thống đồng

bộ càng phải cao bởi vì nó liên quan tới sự mất còn, sự tồn vong, sự an nguy,thịnh suy của một quốc gia dân tộc và nhất là trong đó có lĩnh vực quân sự thì

sự liên quan tới tính mệnh của những con người cụ thể là vấn đề trực tiếp đặt

ra Vì thế mà những người ở cương vị chức vụ nhỏ thì sự liên quan ảnh hưởng

ở phạm vi hẹp, còn những người ở cương vị chức vụ càng cao thì ảnh hưởngphạm vi càng rộng Do đó mà kết quả của quá trình phát triển ý thức quốcphòng của đội ngũ sĩ quan phân đội chính là cơ sở nền tảng cho sự nhận thứcmang tính hệ thống đồng bộ của những sĩ quan này khi được đảm nhận ởcương vị chức vụ cao hơn

Mặt khác, nhiệm vụ càng nặng nề, tính tích chất càng quan trọng thìtính phong phú phức tạp trong hoạt động quốc phòng càng lớn, đòi hỏi trongquá trình nhận thức và hành động chủ thể càng phải có cách nhìn tổng quát,tìm ra mối liên hệ bản chất mà giải quyết, tìm ra mâu thuẫn chủ yếu trước mắt

mà khắc phục

Do đó kết quả của quá trình phát triển ý thức quốc phòng có vai trò rất to

lớn đối với quá trình nhận thức của người sĩ quan phân đội khi họ được pháttriển lên cấp bậc cao hơn, vị trí tổ chức lãnh đạo chỉ huy cao hơn Nếu khôngđược phát triển ý thức quốc phòng khi người cán bộ đó được đề bạt giữ cương vịcao dễ bị lúng túng, xử lý tình huống kém linh hoạt sẽ dẫn tới kết quả nhận thức

và hoạt động thực tiễn không cao, ảnh hưởng rất lớn tới đội ngũ cán bộ chiến sĩthuộc quyền, đặc biệt là kết quả hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng

* Phát triển ý thức quốc phòng sẽ khắc phục những hạn chế trong nhận thức và cách tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của đội ngũ sĩ quan phân đội trong Quân đội ta.

Nếu như trước kia nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc - một trong hai nhiệm vụchiến lược - ta chỉ nhấn mạnh tới độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ thìngày nay tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc không chỉ dừng lại ở độc lập chủquyền, toàn vẹn lãnh thổ mà nó được mở rộng ra cả bảo vệ chế độ, bảo vệĐảng, bảo vệ thắng lợi sự nghiệp đổi mới CNH, HĐH đất nước Do đó, nhiệm

vụ quốc phòng cũng được mở rộng hơn so với trước kia

Khi đất nước phải tiến hành chiến tranh giải phóng dân tộc, thống nhấtđất nước thì trong tư duy quốc phòng của chúng ta chỉ là chiến đấu, sẵn sàngchiến đấu bảo đảm giành thắng lợi trong mọi tình huống, là tư tưởng đánhsớm, đánh thắng Ngày nay chúng ta thực hiện xây dựng phát triển đất nướctrong thời kỳ mới, trong bối cảnh quốc tế và khu vực vô cùng phức tạp, luônnhững tiềm ẩn bất ngờ có thể xảy ra, đặc biệt là trước những âm mưu thủđoạn xảo quyệt của kẻ thù thì đỏi hỏi tư duy mới về quốc phòng không dừnglại ở đánh sớm, đánh thắng mà phải tích cực chủ động cả về con người và cơ

sở vật chất, kỹ thuật, phải chủ động cả vật chất lẫn tinh thần Có thực hiệnđược tính năng động, chủ động tích cực mới bảo đảm thắng lợi và thực hiệnđược nhiệm vụ quốc phòng

Nhờ có quá trình phát triển ý thức quốc phòng, người cán bộ phân đội

luôn ý thức được vai trò trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp quốc phòngtoàn dân của dân tộc Họ tích cực chủ động định liệu mọi hoạt động trong cáctình huống, tích cực tuyên truyền vận động nhân dân, làm cho mọi người hiểurằng sự nghiệp quốc phòng, công tác quốc phòng không phải chỉ riêng lànhiệm vụ quân sự Phải làm cho mọi người thấy rõ hoạt động quân sự chỉ làmột mặt của hoạt động quốc phòng mà thôi Sự nghiệp quốc phòng hiện đạiphải là sự nghiệp quốc phòng toàn dân, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ quốcphòng phải là của tất cả mọi người, mọi cấp, mọi ngành, mọi lực lượng, thờigian tiến hành sự nghiệp quốc phòng phải được xác định gắn với sự tồn vongthịnh suy của quốc gia dân tộc Quốc gia còn tồn tại ngày nào thì giáo dụcquốc phòng và ý thức quốc phòng phải được tiến hành ngày đó Phải thấy rõsức mạnh quốc phòng của một quốc gia không chỉ quyết định bởi sức mạnhquân sự mà nó còn phụ thuộc vào sức mạnh kinh tế, sức mạnh chính trị, tinhthần dân tộc, trình độ văn hoá khoa học kỹ thuật và đặc biệt là yếu tố sứcmạnh con người, do vậy phải có tư duy hiện đại phù hợp với yêu cầu đòi hỏicủa sự nghiệp quốc phòng trong thời kỳ mới.

Quán triệt quan điểm đường lối của Đảng trong lĩnh vực bảo vệ Tổquốc, lĩnh vực sự nghiệp quốc phòng hiện nay đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân,toàn dân ta luôn nắm vững và kiên định mục tiêu chính trị của sự nghiệp bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN đó chính là bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc vàCNXH Đòi hỏi thường xuyên cảnh giác, luôn nhận thức đúng kẻ thù, đánhgiá đúng tình hình tương quan lực lượng Có nhận thức đúng về kẻ thù ta mớichủ động có đường lối chiến sách lược, có nghệ thuật quân sự và các hìnhthức tác chiến phù hợp với đối tượng địa bàn tác chiến Có đánh giá đúngtương quan lực lượng ta mới chủ động về thời gian tiến hành và kết thúcchiến tranh Nếu không cảnh giác, không đánh giá đúng tương quan, khôngnhận rõ kẻ thù ta dễ bị sa vào “bất ngờ” - điều này đã từng xảy ra vào tháng 2

năm 2003 và ngày 10 tháng 4 năm 2004 ở Tây Nguyên.

Đánh giá đúng kẻ thù, đánh giá đúng tình hình tương quan, so sánh lựclượng ta địch luôn là cơ sở khách quan để Đảng, Nhà nước và quân đội cónhững chủ trương đúng đắn bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN

Về nguyên tắc của chúng ta trong sự nghiệp quốc phòng xác định: Tất

cả các thế lực mưu toan và có hành vi xâm phạm chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ,phá hoại sự nghiệp xây dựng CNXH, xoá bỏ sự lãnh đạo của Đảng Cộng SảnViệt Nam đều là đối tượng của cách mạng, đối tượng của quốc phòng Tuynhiên cần nhận thức rõ đâu là kẻ thù cơ bản chủ yếu trước mắt, đâu là lâu dài.Tất cả các thế lực mưu toan và có hành vi sử dụng lực lượng vũ trang và cácbiện pháp vũ trang nhằm chống lại độc lập dân tộc và CNXH cũng như anninh của đất nước, của chế độ đều là đối tượng tác chiến cần phải tính đến củalực lượng vũ trang và toàn dân

Nước ta hiện nay đang thực hiện nền kinh tế nhiều thành phần, vậnhành theo cơ chế thị trường, chủ trương mở cửa, mở rộng quan hệ với nhiềunước nên bạn - thù của nước ta hiện nay đang tồn tại đan xen phức tạp ở cáccấp độ khác nhau Có thế lực vừa là đối tượng, vừa là đối tác, có thế lực trongquan hệ này là đối tượng, trong quan hệ khác lại là đối tác Phân tích nhận rõ

kẻ thù hiện nay đòi hỏi phải có tinh thần biện chứng khoa học, không tảkhông hữu, đòi hỏi phải có tinh thần tích cực tiến công, tinh thần tự lực tựcường, phải có sự nỗ lực chủ quan cao độ của toàn Đảng, toàn quân toàn dân

ta, vừa phát huy nội lực, vừa tận dụng được những điều kiện thuận lợi củanhân tố thời đại để tạo ra sức mạnh tổng hợp lớn nhất cho sự nghiệp bảo vệXHCN và sự nghiệp quốc phòng

Đồng thời phải quán triệt, nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược và thấy rõmối quan hệ biện chứng giữa hai nhiệm vụ chiến lược đó Mặc dù hai nhiệm

vụ chiến lược, hai lĩnh vực hoạt động có tính độc lập tương đối, song đó là hai

mặt của một quá trình chúng thống nhất với nhau, xâm nhập vào nhau chuyểnhoá lẫn nhau làm điều kiện tồn tại của nhau Kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụchiến lược sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp lớn nhất để hoàn thành cả hai nhiệm

vụ, đồng thời đó cũng là sức mạnh tổng hợp lớn nhất bảo đảm cho sự bềnvững và phát triển của đất nước Phải quán triệt quan điểm đường lối củaĐảng trong lĩnh vực quốc phòng phải vận dụng tổng hợp nhiều biện pháp, kếthợp chặt chẽ biện pháp vũ trang và phi vũ trang để bảo vệ tổ quốc, phải cóquan điểm sức mạnh tổng hợp cả kinh tế - chính trị - văn hoá ngoại giao khoahọc kỹ thuật chứ không chỉ riêng lĩnh vực quân sự

1.2 Đặc điểm phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Sự phát triển YTQP của sĩ quan phân đội diễn ra trong điều kiện môitrường hoạt động quốc phòng của cả dân tộc, của quân đội ngày càng pháttriển, và hoạt động nỗ lực chủ quan của sĩ quan phân đội đối với nhiệm vụquốc phòng Khái quát sự phát triển đó dưới những đặc điểm cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội Quân đội

nhân dân Việt Nam phụ thuộc vào sự phát triển nhiệm vụ quốc phòng của đất nước nói chung và của quân đội, đơn vị nói riêng.

Đây là điều kiện tiền đề là môi trường để cho người sĩ quan phân độinâng cao nhận thức về vấn đề quốc phòng, có tinh thần ảnh giác cách mạngcao, trách nhiệm lớn, niềm tin vào thắng lợi của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốcViệt Nam XHCN

Phong trào hoạt động quốc phòng của nước ta không phải đến bây giờmới có mà nó hình thành và phát triển cùng với quá trình dựng nước và giữnước của dân tộc ta Ở thời đại Hồ Chí Minh sự quan tâm tới vấn đề quốcphòng là lớn nhất và khoa học nhất Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh xácđịnh “Giành chính quyền đã khó nhưng giữ chính quyền còn khó hơn” Do đó

chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã động viên sức người, sức của nhiều nhấtcho sự nghiệp giữ vững độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ đã đánh thắnghai tên đế quốc đầu sỏ nhất trên thế giới lúc bấy giờ Đây thực sự là một kỳtích, một chiến công, một phần thưởng xứng đáng của dân tộc ta trong việcđầu tư công sức trí tuệ người và của cho hoạt động quốc phòng.

Sau chiến thắng năm 1975 cả nước thống nhất cùng đi lên CNXH, kẻthù và các thế lực thù địch không ngừng chống phá ta, nhiệm vụ quốc phònglúc này không còn dừng lại ở phòng thủ đất nước chống chiến tranh xâm lược

mà lúc này về nội dung, đặc điểm, yêu cầu của hoạt động quốc phòng đã có

sự mở rộng Đặc biệt là từ sau khi Đông Âu và Liên Xô sụp đổ thì tư duy mới

về bảo vệ Tổ quốc, nhiệm vụ nội dung tính chất đặc điểm yêu cầu của quốcphòng càng được mở rộng phát triển cả về diện rộng lẫn chiều sâu Nhiệm vụquốc phòng ngày nay không chỉ thuần tuý là vũ trang bảo vệ Tổ quốc nhưtrước kia mà ngày nay theo tư duy mới nhiệm vụ quốc phòng là nhằm đểchống chiến tranh xâm lược, bảo vệ độc lập toàn vẹn lãnh thổ chủ quyền quốcgia, gắn chặt với yêu cầu thường xuyên bảo vệ an ninh trên tất cả các linh vựcchính trị - kinh tế - đối ngọi - khoa học công nghệ - văn hoá xã hội Bảo vệ tổquốc phải gắn chặt với bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN

Từ sự nhận thức đó mà Đảng ta đã lãnh đạo xác định đường lối chiếnsách lược trong giai đoạn cách mạng mới đó là: “Trong khi đặt trọng tâm vàonhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội, chúng ta khong một phút lơi lỏng nhiệm

vụ bảo vệ tổ quốc, luôn luôn coi trọng quốc phòng an ninh, coi đó là hainhiệm vụ gắn bó chặt chẽ quan hệ khăng khít với nhau.” [9, tr 117]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định: “ Xâydựng cơ sở chính trị xã hội, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninhnhân dân, coi trọng xây dựng thế trận trên các địa bàn trọng yếu, xây dựng lựclượng dân quân tự vệ và công an, bảo vệ cơ sơ Hoàn thiện hệ thống pháp luật

về nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc, tăng cường quản lý nhà nước về quốc phòng và

an ninh trên phạm vi cả nước và từng địa phương, cơ sở, đưa nhiệm vụ đó vàochương trình chính khoá đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức “ [9, tr 118]

Sau khi đã có đường lối chiến lược về vấn đề quốc phòng Nhà nước đãtriển khai tổ chức thực hiện một cách đồng bộ rộng khắp Cụ thể là các tỉnhthành đều có trung tâm bồi dưỡng giáo dục quốc phòng Giáo dục quốc phòng

đã được Đảng, Nhà nước quan tâm coi đây là nhiệm vụ phải được xã hội hoá

và là một nội dung quan trọng trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chế độXHCN hiện nay cũng như lâu dài

Hoạt động quốc phòng và giáo dục quốc phòng bước đầu đã đi vào nềnếp có hiệu quả, các trung tâm giáo dục quốc phòng của các tỉnh, thành phố,quân khu và Học viện Quốc phòng là những nơi bồi dưỡng kiến thức quốcphòng cho các đối tượng Qua hoạt động làm cho mọi người nhận thức sâusắc về âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch đang tìm mọi cách chốngphá ta, nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng Thông qua việc tiến hành tổchức bồi dưỡng kiến thức quốc phòng làm cho hệ thống quan điểm tư tưởngcủa Đảng ta về quốc phòng toàn dân, bảo vệ Tổ quốc được quán triệt sâu sắcrộng rãi trong quần chúng, từ đó có tình cảm trách nhiệm hơn với nhiệm vụquốc phòng Thông qua học tập bồi dưỡng kiến thức ở các trung tâm các đốitượng học được nắm những kiến thức quân sự cơ bản nhất, những động tácyếu lĩnh cần thiết, biết sử dụng các loại vũ khí trong bị phù hợp với quan điểm

vũ trang toàn dân của Đảng

Từ những kết quả của quá trình học tập bồi dưỡng kiến thức quốcphòng này đã tạo nên một phong trào sâu rộng trong quần chúng, làm cho họ

có ý thức đầy đủ hơn về nhiệm vụ, vai trò của quôc phòng trong sự tồn tại vàphát triển của đất nước Đây là môi trường hết sức thuận lợi, là điều kiện đểmỗi thành viên trong xã hội, trong đó có đội ngũ sĩ quan phân đội nâng cao

phát triển YTQP.

Tuy nhiên, ở tầm vĩ mô - phạm vi cả nước ta cũng mạnh dạn thẳng thắnchỉ ra rằng: trong những năm qua công tác giáo dục quốc phòng tuy đã đạtđược một số thành tựu nêu trên nhưng vẫn còn tồn tại một số thiếu xót sau:

Công tác giáo dục quốc phòng vẫn chưa thể hiện rõ tính xã hội hoá,nhiều đối tượng trong công nhân, nông dân, đồng bào có đạo, đồng bào dântộc thiểu số và những địa bàn ở vùng sâu vùng xa biên giới, hải đảo vànhững địa bàn chiến lược quan trọng trong công tác phòng thủ đất nước thìcông tác giáo dục quốc phòng còn nhiều bất cập Sự nhận thức về âm mưuthủ đoạn của các thế lực thù địch còn có biểu hiện mơ hồ, mất cảnh giáctrong nhân dân Nhiều mặt hoạt động giáo dục quốc phòng chưa được triểnkhai hoặc triển khai chậm, chưa đồng bộ, còn mang tính chất hình thức.Trong quản lý kinh tế xã hội và trong làm ăn liên doanh liên kết giao dịchvới người nước ngoài còn nhiều sơ hở Nhìn chung, ý thức quốc phòng, cũngnhư hoạt động quốc phòng còn một số điểm hạn chế, vì thế còn lúng túng bịđộng trong xử lý các tình huống phức tạp

Trong khi các thế lực thù địch đang ráo riết thực hiện chiến lược “Diễnbiến hoà bình” kết hợp với “bạo loạn lật đổ” và “răn đe quân sự” nhằm thủtiêu chế độ XHCN của nhân dân ta, thì những thiếu sót ngày đã tác động tiêucực đến hình thành phát triển ý thức quốc phòng của nhiều đối tượng trong đó

có đội ngũ sĩ quan phân đội trong Quân đội ta

Cùng với việc thực hiện xã hội hoá giáo dục quốc phòng, Nhà nước ta đã racác quy định, chỉ thị bắt buộc tạo hành lang pháp lý bảo đảm cho các tổ chức,

cá nhân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đối với hoạt động quốc phòng.Các bí thư từ cấp huyện, tỉnh, Trung ương đồng thời là Chủ tịch Hội đồngQuốc phòng Việc giáo dục bồi dưỡng kiến thức quốc phòng đã đặt ra yêu cầubắt buộc các đối tượng trong quá trình đào tạo học tập của mình đều phải

được tiến hành học tập bồi dưỡng kiến thức quốc phòng coi đây là nội dunghọc chính khoá Nhà nước đã có sự quan tâm đầu tư sức người sức của chohoạt động quốc phòng kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng với an ninh, quốcphòng với kinh tế Các khu vực, các địa phương chịu trách nhiệm về bảo đảm

an toàn trật tự xã hội, giữ vững địa bàn kể cả khi có các tình huống xấu nhấtxảy ra

Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng nòng cốt của sự nghiệp quốcphòng đã thực hiện tốt các nhiệm vụ quốc phòng thông qua các chức năng vànhiệm vụ cụ thể được giao phó Hoạt động quốc phòng trong quân đội khôngchỉ thể hiện ở chức năng chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu chống xâm lược Vớichức năng là đội quân công tác, hoạt động quốc phòng của quân đội lúc này

đã được mở rộng cà về phạm vi, tính chất và về nội dung

Với chức năng nhiệm vụ của quân đội có sự mở rộng từ đó hoạt độngquốc phòng của Quân đội ta cũng đa dạng phức tạp hơn Tình hình này do đòihỏi sĩ quan phân đội phải nâng cao ý thức quốc phòng của mình trong cáchoạt động Không được xem nhẹ, coi thường các hoạt động lao động sản xuất

và hoạt động công tác của quân đội Khi tiến hành các chức năng ở từngnhiệm vụ cụ thể khác nhau phải thấy được mối quan hệ chặt chẽ, thống nhấtgiữa các chức năng của quân đội Mỗi chức năng có đặc điểm tính chất, vaitrò riêng song đều phải nhằm thực hiện thành công sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

và Đảng và Nhà nước giao cho

Từ sự phân tích trên đây ta thấy đặc điểm phát triển ý thức quốc phòngcủa sĩ quan phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam phụ thuộc rất lớn vàophong trào hoạt động quốc phòng của đất nước, phong trào hoạt động quốcphòng của quân đội Nếuphong trào hoạt động được triển khai đồng bộ thốngnhất thì sẽ tạo nên sự đồng thuận thúc đẩy nhanh quá trình phát triển ý thứcquốc phòng và ngược lại sẽ là trở lực rất lớn tới quá trình đó của đội ngũ sĩ

quan phân đội Quân đội ta.

Thứ hai : Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội phụ thuộc

vào chất lượng hoạt động thực hiện chức năng nhiệm vụ quốc phòng ở đơn vị

cơ sở trong quân đội.

Sĩ quan phân đội là những người trực tiếp quản lý tổ chức thực hiệnnhiệm vụ quốc phòng ở đơn vị cơ sở Chất lượng hoàn thành nhiệm vụ củađơn vị thế nào thì nó sẽ tác động ảnh hưởng tới sự phát triển ý thức quốcphòng của sĩ quan phân đội như thế ấy Do đó để nhận biết biết quá trình pháttriển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội, chúng ta phải xét tới quá trìnhthực hiện nhiệm vụ quốc phòng ở đơn vị cơ sở đơn vị cơ sở là nơi trực tiếphiện thực hoá các quan điểm đường lối quốc phòng của Đảng, là nơi thựchành triển khai thực hiện có hiệu quả quan điểm đường lối và chính sách quốcphòng của Đảng và nhà nước ta

Xác định vị trí của đơn vị cơ sở là nơi trực tiếp tiến hành tổ chức bộ độithực hiện nhiệm vụ quốc phòng cho nên mọi quan điểm đường lối quốc phòngcủa Đảng muốn thành hiện thực thì phải được triển khai ở đơn vị cơ sở, nhiệm

vụ quốc phòng của quốc gia có sự biến đổi phát triển đề đáp ứng yêu cầu hiệnthực mới thì ở đơn vị cơ sở cũng phải tiến hành triển khai phát triển nhiệm vụmới, có như thế mới tạo nên sự thống nhất đồng bộ từ trên xuống Trong cơcấu tổ chức của quân đội thì đơn vị cơ sở là nơi trực tiếp quản lý bộ đội, trựctiếp thực hành nhiệm vụ, trực tiếp có mặt ở các địa bàn, kể cả địa bàn vùng sâuvùng xa, địa bàn trọng yếu và là nơi sẵn sàng thực hành cơ động làm cácnhiệm vụ khác khi quân đội được giao, do đó với đội ngũ cán bộ ở đơn vị cấp

cơ sở nhất là cán bộ phân đội phải không ngừng được giác ngộ quan điểmquốc phòng của Đảng và Nhà nước ta, bản thân họ phải luôn nêu cao cảnhgiác cách mạng không một chút lơi lỏng với nhiệm vụ an ninh quốc phòng,luôn nhận rõ kẻ thù, có ý thức trách nhiệm cao tình cảm tốt đẹp và niềm tin

tuyệt đối vào thắng lợi của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN ngàynay.

Dù ở cương vị nào, được giao phụ trách việc gì, chuyên môn kỹ thuật

ra sao thì đòi hỏi người sĩ quan phân đội phải luôn gương mẫu, luôn tự ghépmình vào khuôn khổ, mọi hành động nhận thức và thực tiễn đều phản ánhtrách nhiệm cao với sự nghiệp quốc phòng Theo hệ thống ngành dọc, các đơn

vị cơ sở hoạt động và hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc phòng thì sẽ tạo điều kiệncho các cấp trên của mình hoàn thành nhiệm vụ và toàn quân hoàn thànhnhiệm vụ Do vậy một trong những yêu cầu để đơn vị cơ sơ làm tốt công tácquốc phòng đòi hỏi: Các cấp uỷ Đảng, chỉ huy các cấp phải quán triệt tốt quanđiểm quốc phòng của Đảng, theo hệ thống tổ chức ngành dọc có lãnh đạo chỉhuy đôn đốc kiểm tra việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đơn vị thuộcquyền Nếu các cấp Uỷ đảng lãnh đạo chỉ huy các cấp không quán triệt tốt và

có sự chỉ đạo tổ chức thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ quốc phòng thì tựnhiên sẽ tạo cho cán bộ chiến sĩ thuộc quyền của mình có thói quen xemthường nhiệm vụ quốc phòng, lơ là mất cảnh giác, chủ quan khinh địch hoặc

là nhìn nhận đánh giá sai lệch về các biểu hiện bề ngoài củ các thế lực thùđịch

Quá trình thực hiện chức năng nhiệm vụ của quốc phòng ở từng đơn

vị cơ sở tuỳ thuộc vào tính chất nhiệm vụ chính trị mà đơn vị đó đảm nhận.Với các đơn vị chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu thì nhiệm vụ quốc phòng ở

đó nổi lên trên hết là các hoạt động quân sự, đảm bảo sức mạnh quân sựcho quốc phòng Với các đơn vị cơ sở lao động sản xuất tham gia làm kinh

tế thì việc thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của họ là đảm bảo cơ sở vật chất

vũ khí khí tài, là hình thành thế trận chiến tranh nhân dân nằm trong khuvực phòng thủ, là tham gia bảo mật phòng gian Nhiệm vụ quân sự tuykhông được biểu hiện trực tiếp nhưng các hoạt động ở đó đều phải nhằm

phục vụ hoạt động quân sự quốc phòng.

Với các đơn vị tham gia làm các nhiệm vụ đặc biệt là đội quân công tácthì nhiệm vụ của họ lúc này phải làm sao cho mọi người dân luôn nêu caocảnh giác cách mạng, không bị ngộ nhận hoặc sa vào cạm bẫy của chiến lược

“Diễn biến hoà bình”, luôn nhận rõ bản chất âm mưu thủ đoạn của kẻ thù.Làm cho mọi người luôn cảm phục yêu mến “Bộ đội cụ Hồ”, với lời nói việclàm của mình luôn làm gương để cảm hoá tuyên truyền vận động nhân dânhiểu và tự giác chấp hành đường lối quốc phòng của Đảng và Nhà nước

Thứ Ba: Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội phụ thuộc

vào nhân tố chủ quan của đội ngũ sĩ quan phân đội.

Nhân tố chủ quan của đội ngũ sĩ quan quân đội giữ vai trò quyết địnhtrực tiếp sự phát triển ý thức quốc phòng của họ Mọi tác động và quá trìnhgiáo dục ý thức quốc phòng tới sĩ quan phân đội đều phụ thuộc vào chính “Nộilực” của bản thân họ Nếu không có sự năng động chủ quan, không có năng lựcthực hiện nhiệm vụ quốc phòng thì bản thân họ luôn bị động trong tổ chức triểnkhai thực hiện nhiệm vụ, lúc nào trong họ cũng thấy bị “gò ép, bó buộc” bởi sựyêu cầu cao và hoạt động căng thẳng của nhiệm vụ quốc phòng, dẫn đến hìnhthành phát triển ý thức quốc phòng không tự giác Do vậy, quá trình phát huynăng động chủ quan của người sĩ quan phân đội trong hoạt động quốc phòng cótác dụng thúc đẩy rất lớn tới quá trình phát triển ý thức quốc phòng của họ Đểphát huy năng động chủ quan của chủ thể thì một mặt căn cứ vào chức năngnhiệm vụ chính trị của đơn vị mình đảm nhận người sĩ quan phân đội phảiđược quán triệt đầy đủ nhất quan điểm đường lối quốc phòng của Đảng, nhiệm

vụ quốc phòng của quân đội và đơn vị mình Có như vậy họ mới có cái nhìntổng thể thấy được vai trò vị trí của đơn vị mình trong sự nghiệp quốc phòngcủa dân tộc Nếu không được quán triệt đầy đủ sẽ dẫn đến sự nhận thức chorằng đây là sự “lên gân” là “quan trọng hoá vấn đề” của cấp trên thì bản thân

họ sẽ không tự giác chấp hành thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của Đảng vànhiệm vụ quân đội vì tình hình thực tế luôn biến đổi mau lẹ, một chủ trươngkhông thể đúng mãi trong mọi trường hợp do vậy phải thường xuyên có sự pháttriển bổ sung Đồng thời yêu cầu nhận thức của chủ thể cũng có sự phát triểntăng dần về khối lượng các tri thức, do đó một trong những yêu cầu rất lớn làphải được quán triệt thường xuyên quan điểm của Đảng về vấn đề quốc phòng.

Với các chủ thể sự vận dụng chuyển hoá quan điểm quốc phòng củaĐảng vào thực hành nhiệm vụ của mình chính là những biểu hiện cụ thể củaquá trình phát triển ý thức quốc phòng Những người nào năng lực vận dụng

và tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ quốc phòng ở đơn vị càng có hiệuquả, thì quá trình phát triển ý thức quốc phòng ở họ càng thuận lợi, trình độgiác ngộ của họ về nhiệm vụ chức năng vai trò sự nghiệp quốc phòng cànglớn Trái lại những người nào quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ kém hiệuquả, vận dụng quan điểm quốc phòng vào hoạt động của đơn vị mình kém thìtất nhiên là trình độ phát triển ý thức quốc phòng ở họ chưa cao

Sự nhận thức vận dụng quan điểm đường lối của Đảng, nhiệm vụ củaquân đội, đơn vị phải được thể hiện thực tế trên cương vị chức trách củamình Là người trực tiếp tổ chức, quản lý, chỉ huy bộ đội cho nên nếu như kếtquả nhận thức vận dụng của họ thấp sẽ tác động trực tiếp đến bộ đội, chứkhông riêng gì bản thân họ Kết quả quá trình phát triển ý thức quốc phòngcủa đội ngũ sĩ quan phân đội là kết quả tổng hợp của những điều kiện kháchquan và nhân tố chủ quan Sự hoàn thiện của quá trình phát triển ý thức quốcphòng của sĩ quan phân đội đồng thời là kết quả của quá trình phát triển củanó

Từ đặc điểm quá trình phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội

ta có thể khái quát những mâu thuẫn nổi lên trong quá trình phát triển đó nhưsau:

Một là: Mâu thuẫn giữa thực tiễn hoạt động quốc phòng của đất

nước, của quân đội đã và đang được mở rộng phát triển cả về nội dung, hình thức, phương pháp, với sự nhận thức phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội chưa cao.

Trong khi phong trào hoạt động quốc phòng của đất nước của quân đội đã vàđang được phát triển mở rộng thì một số cá nhân thậm chí nhiều người lại ngộnhận về âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, lại quá đề cao hiệu quả hoạt động kinh tế.Đây là mâu thuẫn lớn nhất cần phải được tiến hành giải quyết

Hai là: Mâu thuẫn giữa yêu cầu nhận thức quan điểm đường lối quốc

phòng của Đảng, của quân đội và việc chuyển hoá sự nhận thức đó thành thái độ trách nhiệm niềm tin của đội ngú sĩ quan phân đội đối với sự nghiệp quốc phòng của dân tộc.

Nghĩa là yêu cầu cao về nhận thức và biến nhận thức thành hành độngđang mâu thuẫn với khả năng nhận thức và thực tiễn hành động của đội ngũ sĩquan phân đội chưa cao Đây là một thực tiễn hết sức nhức nhối, một mâuthuẫn cần phải được giải quyết

Ba là: mâu thuẫn giữa tiền đề điều kiện khách quan cho quá trình phát

triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội với sự nỗ lực chủ quan của đội ngũ này chưa tương xứng.

Đó là kết quả của quá trình giáo dục quán triệt quan điểm đường lốiquốc phòng của Đảng, là môi trường hoạt động quốc phòng của cả nước củaquân đội, là quá trình thực hiện nhiệm vụ mà đơn vị mình đảm nhận, là chínhsách của Nhà nước đối với hoạt động quốc phòng - nhất là sự đãi ngộ về mặtvật chất tinh thần là những điều kiện khách quan tác động rất lớn tới sự pháttriển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội Đòi hỏi đội ngũ sĩ quan nàyphải tăng cường nhận thức mở rộng quan điểm của Đảng, của quân đội về sựnghiệp quốc phòng Nhưng do kết quả quá trình giáo dục quán triệt đường lối

quốc phòng chưa tốt dẫn đến sự tích cực hoá trong nhận thức và biến nhậnthức thành hành động thực tế của đội ngũ sĩ quan phân đội đối với nhiệm vụquốc phòng chưa cao sẽ ảnh hưởng rất lớn tới quá trình phát triển ý thức quốcphòng của đội ngũ sĩ quan này.

Để quá trình phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội có hiệuquả đáp ứng yêu cầu sự nghiệp quốc phòng trong tình hình mới ta phải tậptrung giải quyết mâu thuẫn trên đây

Tác giả đi từ quan điểm chung nhất về ý thức quốc phòng để phân tích ý thứcquốc phòng của một chủ thể xác định, đó là đội ngũ sĩ quan phân đội trongquân đội nhân dân Luận văn đã làm rõ những đặc điểm riêng về tư tưởng,tâm lý và hoạt động quân sự ở cương vị người lãnh đạo, chỉ huy ở đơn vị cơ

sở quân đội Từ đó ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân độinhân dân Việt Nam có biểu hiện khác với ý thức quốc phòng của các độitượng trong xã hội và quân đội Sự phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quanphân đội trong Quân đội ta cũng có những đặc điểm riêng, nổi bật là sự pháttriển đó không chỉ chịu chi phối của nhân tố khách quan mà chủ yếu trực tiếpphụ thuộc vào vai trò của chính đội ngũ sĩ quan phân đội

Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhândân Việt Nam có vai trò to lớn tới nhận thức và hoạt động thực tiễn của họkhông chỉ trong lĩnh vực hoạt động quốc phòng mà còn tác động đến các mặtkhác Luận văn đã tập trung làm rõ những biểu hiện chủ yếu về vai trò phát triển

ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam.Những vấn đề lý luận trình bày trong chương 1 là có tính mới mẻ Đây lànhững vấn đề phức tạp, chưa được nghiên cứu nhiều, cho nên nội dung phântích chỉ là kết quả bước đầu làm cơ sở để đánh giá tình hình, tìm giải phápphát triển ý thức quốc phòng cho sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dânViệt Nam.

Chương 2 TÌNH HÌNH VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN

Ý THỨC QUỐC PHÒNG CỦA SĨ QUAN PHÂN ĐỘI HIỆN NAY 2.1 Những nhân tố tác động và thực trạng phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

2.1.1 Những nhân tố tác động đến phát triển ý thức quốc phòng của

sĩ quan phân đội

* Sự biến đổi của tình hình thế giới,khu vực và tình hình kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay có tác động rất lớn đến phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội

Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở nước ta đang tiến hành trongđiều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang không ngừng pháttriển với những buớc tiến nhảy vọt ;cuộc đấu tranh giai cấp ,đấu tranh dân tộcvẫn diễn ra gay go quyết liệt dưới nhiều hình thức ;tình hình thế giới ,khu vực

đả và đang trải qua những biến đổi sâu sắc, phức tạp,chứa đựng nhiều yếu tốkhó lường.Tình hình này ảnh hưởng rất lớn tới YTQP của sĩ quan phân đội

Công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay đã thu được những thànhtựu hết sức to lớn Nhìn lại một chặng đường đổi mới, nhờ sự soi sáng của lýluận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, dưới sự lãnh đạo củaĐảng cộng sản Việt Nam, với sự nỗ lực và vươn lên của toàn dân tộc, chúng

ta ngày càng nhận thức sâu sắc hơn, càng nhận rõ hơn về con đường đi lênCNXH ở nước ta

Những thành tựu của đất nước ta đạt được trong công cuộc đổi mới đấtnước đó là: tăng trưởng về kinh tế, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốcphòng an ninh, có sự tiến bộ về văn hoá, khoa học kỹ thuật, giáo dục, mở rộngquan hệ ngoại giao với các nước Cụ thể là:

Nền kinh tế vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế có sự

chuyển dịch tích cực Nét nổi bật là trong lĩnh vực nông nghiệp phát triển liêntục, góp phần quan trọng vào mức tăng trưởng chung và giữ vững ổn định kinh

tế xã hội Trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng cơ bản đã vượt qua đượcnhững khó khăn thách thức, đạt được nhiều tiến bộ Các ngành dịch vụ tiếp tụcphát triển trong điều kiện khó khăn hơn trước, tự do cạnh tranh do mở cửa hộinhập nhưng nền kinh tế nước ta vẫn đạt được những thắng lợi to lớn, bước đầu

cơ cấu kinh tế đã có sự chuyển dịch tích cực Những thành tựu về mặt kinh tếtrên đây đã có nhiều tác động tới phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phânđội

So với những năm trước đổi mới, do thực hiện cơ chế quan liêu bao cấpcho nên nền kinh tế chủ yếu phát triển trong "kế hoạch", trong "chỉ tiêu" dẫnđến mất cân đối Những hạn chế đó đã ảnh hưởng rất xấu tới tư duy quốcphòng trong điều kiện mới Nếu như trước đây thực hiện cơ chế "xin - cho"thì việc bảo đảm cho quốc phòng hoàn toàn do "kế hoạch" của Nhà nước, còncác bộ - ngành, các thành phần kinh tế là hoàn toàn tự thân không có Nhưng

từ khi ta thực hiện công cuộc đổi mới, có sự phát triển về nhiệm vụ bảo vệ Tổquốc, đòi hỏi phải có tư duy mới về vấn đề an ninh quốc phòng Lúc nàykhông riêng gì Nhà nước, quân đội phải lo tới quốc phòng an ninh mà đòi hỏitoàn xã hội, mọi lực lượng phải tham gia Kinh tế tăng trưởng khá một mặt làđiều kiện bảo đảm cho sự nghiệp quốc phòng phát triển nhưng mặt khác lạiđòi hỏi nhiệm vụ, chức năng, vai trò quốc phòng ngày càng cao hơn trong sựnghiệp đổi mới phát triển đất nước

Tình hình chính trị xã hội luôn được ổn định và phát triển Nếu nhưtrước kia việc quan tâm theo dõi sát và có sự bàn tán trước các kỳ đại hội,trước các kỳ họp Quốc hội, Chính phủ về nhân sự, về chính sách thì từ saukhi thực hiện công cuộc đổi mới đến nay, việc "bên lề hội nghị" không cònsôi động như trước nữa Các đường lối, chủ trương chính sách của Đảng, Nhà

nước được nhân dân đón nhận và thực hành nghiêm chỉnh Việt Nam là mộttrong những nước đang phát triển được đánh giá là nơi khá lý tưởng về môitrường đầu tư phát triển kinh tế vì cơ chế thoáng, chính trị ổn định Nhữngthuận lợi này một mặt tạo ra sự nhất trí cao trong toàn dân về đường lối quốcphòng của Đảng, chính sách quốc phòng của Nhà nước, nhưng mặt khác lạiđòi hỏi nhiệm vụ của an ninh quốc phòng ngày càng nặng nề và phức tạp hơn,trong sự ổn định của chính trị xã hội đó đã luôn tiềm ẩn những yếu tố bất ngờ

có thể xảy ra do thói quen chủ quan khinh địch, do quan niệm hoà bình bằngmọi giá để phát triển kinh tế mà dẫn đến xao nhãng việc phòng thủ đất nướctrước sự tồn - vong, hưng - suy của dân tộc

Vấn đề quốc phòng an ninh, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, tiềmlực quốc phòng và an ninh của đất nước đã được tăng cường, đáp ứng tốt hơnnhu cầu cần thiết trong lĩnh vực bảo đảm kỹ thuật, giữ gìn bảo quản và từngbước cải tiến vũ khí trang bị hiện có, cải thiện đáng kể đời sống bộ đội, đápứng ngày càng tốt hơn nhu cầu về doanh trại, điện nước và các nhu cầu về đờisống vật chất - tinh thần khác Các tuyến phòng thủ biên giới, các địa bàntrọng điểm về kinh tế, an ninh, quốc phòng, đặc biệt là vùng biển hải đảo đãđược tăng cường Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng

an ninh được chú trọng hơn trong công tác quy hoạch và kế hoạch Thế trậnquốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân ngày càng được củng cốphát triển, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm

Chính những thành tựu đạt được trên đây của lĩnh vực an ninh quốcphòng là môi trường điều kiện thuận lợi cho phát triển ý thức quốc phòng của

sĩ quan phân đội Nếu như trước kia đời sống vật chất tinh thần của cán bộchiến sĩ cấp cơ sở là rất khó khăn thiếu thốn thì việc yên tâm gắn bó với đơn

vị, với nghề binh là một trong những yêu cầu rất cao thì khó khăn đó naykhông còn nữa, mà đã được khắc phục dần, tạo nên tâm lý không sợ bị đi

nghĩa vụ quân sự của các thanh niên, không sợ bị chiến sĩ đơn vị mình đảongũ Đây là môi trường thuận lợi để người sĩ quan phân đội có điều kiện họctập, nâng cao trình độ hiểu biết phát triển tri thức quân sự quốc phòng củamình Hơn nữa sự liên kết hợp tác chặt chẽ giữa hai nhiệm vụ an ninh - quốcphòng đã làm xoá đi mặc cảm "bộ đội", "công an", giữa hai lực lượng này đã

có sự phối hợp thống nhất cùng tham gia bảo đảm trật tự an toàn xã hội

Tuy vậy tình hình kinh tế xã hội ở nước ta trong những năm qua vẫncòn nhiều mặt khó khăn yếu kém, luôn là trở lực không nhỏ tới sự phát triển ýthức quốc phòng của sĩ quan phân đội Đó là: chất lượng hiệu quả phát triểnkinh tế còn thấp, nhiều lĩnh vực sản xuất kinh doanh chưa đủ sức cạnh tranh.Yếu kém này có ảnh hưởng một mặt là không đủ sức bảo đảm kịp thời choquốc phòng, mặt khác là bằng mọi giá để phát triển kinh tế sẽ chà đạp lên lợiích an ninh quốc phòng

Cơ chế chính sách về thị trường tài chính tiền tệ chưa đồng bộ Điềunày dễ dẫn tới tham nhũng, lãng phí, cửa quyền, việc đầu tư cho quốc phòngkhông kịp thời

Công tác giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ còn nhiều bấtcập Đó là quá nhấn về kiến thức khoa học chuyên ngành mà quên đi giáo dụctruyền thống, giáo dục trách nhiệm công dân, khoa học công nghệ còn lạc hậunên việc đầu tư trang thiết bị hiện đại không phát huy được hiệu quả

Nhiều vấn đề xã hội còn nhức nhối bức xúc làm cho mọi người giảmsút lòng tin vào tính thực thi của pháp luật, trong điều hành quản lý xã hội cònchồng chéo, gây phiền hà rất lớn cho nhân dân

Những trở lực trên đây đã gây ra biết bao nhiêu khó khăn cho xây dựngniềm tin, trách nhiệm của mỗi người đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc nóichung, sự nghiệp quốc phòng nói riêng

* Sự phát triển mới về chức năng nhiệm vụ quân đội trong tình hình

hiện nay.

Sau sự kiện Đông Âu và Liên Xô, hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩakhông bị tiến công bằng vũ trang mà lại bị thất bại bởi chiến thắng "phi vũtrang" của các thế lực thù địch Các nước xã hội chủ nghĩa còn lại nói riêng vànhân dân yêu chuộng hoà bình tự do độc lập dân tộc trên thế giới nói chungđều nhất trí nhận ra rằng: đất nước còn nhưng lại bị mất chế độ chính trị, ởđâu và nơi nào lơi lỏng việc nắm quân đội, không thường xuyên bổ sungnhiệm vụ chức năng cho quân đội thì ở nơi đó, chế độ xã hội đó không còn -không điều hành sử dụng được quân đội Do vậy ở nước ta, bước vào thời kỳmới, khi mà cả đất nước, toàn dân tộc đang ra sức thi đua thực hiện thànhcông mục tiêu độc lập dân tộc, tất cả vì dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ, văn minh thì mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi lực lượng đều phải cốgắng thường xuyên được tăng cường bổ sung nhiệm vụ chức năng của mình

để đáp ứng yêu cầu công cuộc đổi mới

Quân đội ta ra đời từ các phong trào đấu tranh cách mạng của quầnchúng, được Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, giáo dục, rèn luyện,trải qua gần 60 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành đã lập nên nhữngchiến công hiển hách, viết nên những trang sử vàng chói lọi cả trong chiếnđấu, lao động sản xuất và công tác Chủ tịch Hồ Chí Minh - người cha thânyêu của các lực lượng vũ trang nhân dân ta đã có lời khen tặng: "Quân đội tatrung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của

Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nàocũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng" [19, tr 350] Nhân dân ta và bạn

bè thế giới tặng cho Quân đội ta tên gọi trìu mến thân thương và rất đỗi tựhào, kính trọng "Bộ đội Cụ Hồ"

Bản chất truyền thống của Quân đội ta được xây đắp nên, không chỉ bởinhững chiến tích hào hùng trong các cuộc chiến đấu chống kẻ thù, giành và

giữ nền độc lập dân tộc mà còn bởi những chiến công thầm lặng nhưng rấtoanh liệt trên các mặt trận xây dựng kinh tế, bảo vệ cuộc sống lao động hoàbình của nhân dân, bảo vệ an ninh và trật tự an toàn xã hội.

Trước đây trong điều kiện chiến tranh, nhiệm vụ chức năng của quânđội được tập trung chủ yếu vào việc huấn luyện chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu

và chiến đấu giành thắng lợi trước mọi kẻ thù trong mọi tình huống

Ngày nay trong điều kiện đất nước có hoà bình, toàn Đảng, toàn dân,toàn quân ta tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Nhiệm vụ của quân đội được bổ sung phát triển không những làđội quân chiến đấu - lao động sản xuất mà còn là đội quân công tác Vớinhiệm vụ chức năng là đội quân công tác trong thời bình, đặc biệt là trongcông cuộc đổi mới hiện nay thì nhiệm vụ chức năng này có nhiều thay đổi,phát triển cả về nội dung và hình thức, cả về tính chất và quy mô tổ chức lựclượng Do vậy vai trò của quân đội trên mặt trận bảo vệ an ninh và trật tự antoàn xã hội cũng được nâng cao hơn và có nhiều nét mới Thực hiện nhiệm vụchức năng mới này, Quân đội ta có rất nhiều điều kiện môi trường thuận lợi

để hoàn thành nhiệm vụ như luôn có Đảng lãnh đạo trực tiếp tuyệt đối mọimặt, có truyền thống vẻ vang, kỷ luật nghiêm, được dân yêu mến Songtrong điều kiện hiện nay thì thực hiện nhiệm vụ chức năng này gặp phải muônvàn khó khăn, đòi hỏi Quân đội ta phải phát huy hơn nữa những thành tích đãđạt được và khắc phục triệt để những yếu kém đang tồn tại để làm tốt hơn vaitrò của mình là đội quân công tác Những khó khăn thách thức đó là: chủnghĩa đế quốc chưa từ bỏ việc dùng chiến lược "Diễn biến hoà bình" hòngkhuất phục hoặc thôn tính nước ta; làm biến chất chế độ xã hội ta, chuyển hoáphá hoại ta, tạo nên tình thế "tự diễn biến" trong nội bộ ta Tình trạng suythoái về quan điểm, tư tưởng, chính trị, đạo đức lối sống của một bộ phận cán

bộ, đảng viên, những sơ hở thiếu sót đó trong quản lý lãnh đạo điều hành

công cuộc đổi mới, tình hình vi phạm dân chủ dẫn đến sự bất bình trong nhândân, tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội có chiều hướng gia tăng

Trước tình hình trên đây, mục tiêu cơ bản mà toàn Đảng, toàn dân vàtoàn quân ta phải đạt được đó là bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, toànvẹn lãnh thổ, bảo vệ Đảng, chế độ XHCN, bảo vệ nhân dân, tạo thế chủ độngchiến lược, đẩy lùi, ngăn chặn, làm thất bại âm mưu hoạt động "diễn biến hoàbình" của các thế lực thù địch Giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xãhội và môi trường hoà bình, điều kiện thuận lợi phục vụ đắc lực chiến lượcphát triển kinh tế xã hội, đưa đất nước phát triển theo định hướng XHCN, gópphần thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng thành côngCNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN

Để góp phần thực hiện mục tiêu chung của toàn xã hội, quân đội trongthời gian tới cần phải: làm cho mọi cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc về mụctiêu, tầm quan trọng, nội dung yêu cầu mới của nhiệm vụ bảo vệ an ninh vàtrật tự an toàn xã hội Phải thường xuyên bám nắm địa bàn, chủ động pháthiện sớm những vấn đề phức tạp nảy sinh Khi xuất hiện những "điểm nóng"phải hết sức tỉnh táo, bình tĩnh phân tích, đánh giá, nhận định đúng tình hình

để sử dụng lực lượng hợp lý Đối với đội ngũ cán bộ chiến sĩ được giao nhiệm

vụ trực tiếp xử lý phải được bồi dưỡng về kiến thức nghiệp vụ công tác vậnđộng quần chúng, đấu tranh chống địch lợi dụng lôi kéo chống phá ta, thườngxuyên rút kinh nghiệm về phương pháp công tác

Như vậy so với thực hiện nhiệm vụ chức năng trước đây thì ngày naytrong công cuộc đổi mới nhiệm vụ chức năng quân đội đã được bổ sung pháttriển, đòi hỏi mọi cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang phải nhận thức sâusắc hơn về tính chất nhiệm vụ của đơn vị mình Thực hiện nhiệm vụ quốcphòng hiện nay, quân đội không những phải hoàn thành tốt nhiệm vụ trongđấu tranh vũ trang mà phải hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc trong cả đấu

tranh phi vũ trang với mọi kẻ thù trong mọi tình huống có thể xảy ra, vì thếtrước sự phát triển về nhiệm vụ chức năng của quân đội đòi hỏi đội ngũ cán

bộ sĩ quan phân đội cũng phải có sự phát triển trong nhận thức của mình vềnhiệm vụ chức năng mới của quân đội, có như vậy mới hoàn thành mọi nhiệm

vụ, trong mọi điều kiện được giao

* Sự biến đổi của đội ngũ sĩ quan phân đội hiện nay

So với trước đây, đội ngũ sĩ quan phân đội có sự biến đổi rất nhiều sovới đội ngũ sĩ quan phân đội trước năm 1986 - trước đổi mới về tất cả cácmặt

Về tuổi đời, do yêu cầu của sự nghiệp trẻ hoá đội ngũ cán bộ nên vềtuổi đời sĩ quan phân đội về cơ bản có tuổi đời từ 23 đến 32 Đây là độ tuổi cókhả năng nhận thức nhanh nhạy, nhiệt tình, sáng tạo, năng động, luôn nhiệttình khám phá nắm bắt cái mới, điều này rất thuận lợi cho phát triển nâng caoYTQP

Về nguồn để trở thành sĩ quan phân đội Do thực hiện xã hội hoá giáodục và đặc biệt bắt đầu từ 1982 có tuyển sinh quân sự, thì những người đượcđào tạo qua các trường lớp cơ bản để trở thành sĩ quan quân đội bao gồmnhững quân nhân đang thực hiện nghĩa vụ quân sự tại các đơn vị trong toànquân, những người này sau khi thi đỗ vào các học viện, nhà trường học tậpsau 4 đến 5 năm trở thành sĩ quan Những thanh niên ưu tú tại các địaphương, qua sơ tuyển ở cơ quan quân sự huyện, về thi tuyển sinh quân sự tạicác học viện, nhà trường trúng tuyển, học tập, sau đó trở thành sĩ quan.Những chiến sĩ ưu tú tại các đơn vị có nhu cầu phục vụ quân đội lâu dài, quacác đợt học tập tại các trường quân sự của quân khu, quân đoàn, trở thành sĩquan - sĩ quan chuyên nghiệp, sau đó đi chuyển loại phá ngạch, họ cũng trởthành sĩ quan phân đội Ngoài ba nguồn cơ bản trên, còn có những thanhniên dân tộc ít người, do nhu cầu của trên và địa phương mà có đối tượng cử