Giáo án phát triển năng lực học sinh môn ngữ văn 7TUAN 29

A. Mức độ cần đạt: Giúp học sinh củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận giải thích. Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài làm văn giải thích cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề quen thuộc với đời sống của các em. B. Trọng tâm kiến thức, kĩ năng 1. Kiến thức Cách làm bài văn lập luận giải thích có vấn đề 2. Kĩ năng Tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý và viết các phần, đoạn trong bài văn giải thích, trình bày bố cục của bài văn giải thíchtheo một yêu cầu cụ thể. 3. Tích hợp: Tập làm văn và tiếng Việt. 4. Các năng cần đạt qua chủ đề

Ngày soạn 06/3/2016 TUẦN 29 Ngày giảng: 14/3/2016 Tiết 109 LUYỆN TẬP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

A Mức độ cần đ ạt:

- Giúp học sinh củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận giải thích

- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài làm văn giải thích cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề quen thuộc với đời sống của các em

B Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

-Cách làm bài văn lập luận giải thích có vấn đề

2 Kĩ năng

- Tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý và viết các phần, đoạn trong bài văn giải thích, trình bày bố cục của bài văn giải thíchtheo một yêu cầu cụ thể

3 Tích hợp: Tập làm văn và tiếng Việt.

4 Các năng cần đạt qua chủ đề

- Năng lực giải quyết vấn đề với một đề văn cụ thể qua tiếp nhận – phân tích lí giải vấn đề đặt ra trong đề văn, biết cách xây dựng trình tự lập luận cho một đề văn giải thích

- Năng lực tự quản của bản thân biết lập kế hoạch và huy động kiến thức, độc lập suy nghĩ để giải quyết vấn đề đặt ra trong đề bài

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ biết nhận ra cái hay cái đẹp trong văn học về nội dung và nghệ thuật

5 Thái độ: Có thái độ đúng đắn khi thực hành một đề văn giải thích.

C Ph ươ ng pháp: Đàm thoại - giải thích.

D Chuẩn bị: Học sinh chuẩn bị phần bài tập ở nhà.

E Tiến trình lên lớp:

1 Ổn đ ịnh

2 Kiểm tra: (5p) Nêu các bước làm một bài văn lập luận giải thích?

3 Các hoạt đ ộng:

H

Đ 1 (10p) Giáo viên cho học sinh tìm hiểu đề

và tìm ý

-Yêu cầu của đề bài là gì?

*Tìm hiểu đ ề -tìm ý

HS đọc lại đề bài ở SGK

- trực tiếp giải thích 1 câu nói

-Làm thế nào để nhận ra yêu cầu đó?

-Em hãy suy nghĩ về hình ảnh “ngọn đèn sáng

bất diệt”

-Vì sao nói đến sách người ta nghĩa đến trí tuệ

con người?

- Hãy nêu ví dụ

- Câu nói trên có phải là lời ca ngợi sách, tôn

vinh sách hay không?

H

Đ 2 (10p)Hướng dẫn HS lập dàn bài.

-Trong mở bài trên em nêu ý nào?

(Lớp nhận xét bổ sung)

-Phần thân bài em trình bày ý nào ?Theo thứ tự

nào?

-Ở kết bài em nêu ý nào ?

H

Đ 3 (10p) Hương dẫn Viết đoạn văn:

-Cho học sinh viết phần mở bài

- GV nhận xét

-Em hãy chọn 1 ý trong thân bài để viết

-GV bổ sung - kết luận

H

Đ 4 : (5p) Bài viết số 6 về nhà

Đ

ề: Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nướcphải thương nhau cùng.

Hãy tìm hiểu người xưa muốn nhắn nhủ điều

gì qua câu ca dao ấy.

- gián tiếp giải thích vai trò của sách đối với trí tuệ con người

Căn cứ vào mệnh lệnh: Hãy giải thích

- từ ngữ quan hệ: Sách - ngọn đèn bất diệt của trí tuệ

- Sách là đúc kết tri thức của con người tồn tại mãi mãi

- Đọc sách giúp cho con người có thêm được nhiều kiến thức

-Học sinh tìm

- Chân lý:

+ Cần chăm đọc sách + Cần đọc sách tốt + Cần tiếp nhận kiến thức

*Lập dàn bài.

a.Mb: Dẫn dắt vấn đề câu nói của nhà văn b.Tb.-Giải thích ý nghĩa của câu nói

-Giải thích co sở chân lícủa câu nói

-Giải thích sự vận dụng chân lí của câu nói c.Kb.Ýnghĩa câu nói đối với chúng ta

*Viết đ oạn v ă n .

- HS viết phần mở bài

- HS trình bày

HS tự chọn 1 ý trong phần dàn ý để viết

- HS trình bày

- HS nhận xét

4 Củng cố: (3p)Thế nào là phép lập luận giải thích?

5 Dặn dò: (2p)

- Thứ 4 tuần tới nộp bài viết

- Chuẩn bị bài Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu

H.Nhận xét bổ sung.

………

………

………

………

Tiết 110 & 111:

V

ă n bản: NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂU

( Hướng dẫn đọc thêm)

A Mức độ cần đạt- Thấy được khả năng tưởng tượng dồi dào, xây dựng tình huống truyện

bất ngờ, thú vị, cách kể chuyện mới mẻ, hấp dẫn, giọng văn châm biếm sắc sảo, hóm hỉnh

của tác giả Nguyễn ÁQuốc trong truyện ngấn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

- Hiểu được tình cảm yêu nước, mục đích tuyên truyền cách mạng của tác giả Nguyễn Ái Quốc trong truyện ngắn này

B Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

- Bản chất xấu xa, đê hèn của Va-ren

- Phẩm chất, khí phách của người chiến sĩ cách mạng Phan Bội Châu

- Nghệ thuật tưởng tượng, sáng tạo tình huống truyện độc đáo, cách xây dựng hình tượng nhân vật đối lập, cách kể, giọng kể hóm hỉnh, châm biếm

2 Kĩ năng

- Đọc kể diễn cảm văn xuôi tự sự (truyện ngắn châm biếm) bằng giọng điệu phù hợp.

- Phân tích tính cách nhân vật qua lời nói, cử chỉ và hành động,tính cách của nhân vật.

3.Tích hợp:Văn bản với tiếng Việt và tập làm văn

4 Các năng lực cần đạt qua chủ đề

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ biết rung động trước cái thiện cái đẹp của Phan Bội Châu đối lập với cái lố bịch của viên toàn quyền Va- ren Cảm nhận cái hay trong nghệ thuật xây dựng tình huồn cảu tác giả

- Năng lực giải quyết vấn đề nhận biết được mâu thuẩn giữa việc làm và lời nói của Va- ren, phân tích các tình huống làm nổi bật chủ đề của tác phẩm

5.Thái độ: Căm ghét xã hội thực dân Pháp kính yêu nhà cách mạng Phan Bội Châu.

C Ph ươ ng pháp: Đàm thoại - giải thích.

D Chuẩn bị:

GV chuẩn bị những sự việc có liên quan đến Phan Bội Châu là chiến sĩ yêu nước Đến

1925 bị bắt đưa về nước định thủ tiêu kín nhưng sau bị bại lộ phải đem công khai kết án tù chung thân Nhưng trước phong trào đấu tranh của nhân dân cả nước giặc Pháp phải ra lệnh

ân xá, đem cụ về giam lỏng ở Bến Ngự, kinh đô Huế cho đến ngày ông mất năm 1940

E Tiến trình lên lớp:

1 Ổn đ ịnh

2 Kiểm tra: (5p) Kể tóm tắt chuyện “Sống chết mặc bay” và nêu ý nghĩa của câu

chuyện?

3 Các hoạt đ ộng:

Hoạt động 1: (10p)

-Giáo viên cho HS đọc chú

thích *

-Nêu 1 vài nét tiêu biểu về

tác giả?

-Nêu xuất xứ về tác phẩm?

*GVTruyện vừa có yếu tố

hiện thực, hư cấu về cuộc đối

thoại giữa Varen và Phan Bội

Châu

Hoạt đ ộng 2 (15p)

-GV cho HS đọc 22 chú

thích

chú ý (1) (2) (3)

-Giọng đọc mang ý nghĩa

mĩa mai, bộc lộ bản chất dối

trá, lố bịch của varen

-GV đọc từ đầu đến công lý

-Truyện được kể theo trình

tự nào?

-HS đọc chú thích *

- Nguyễn Ái Quốc tên gọi nổi tiếng của chủ tịch HCM được dùng từ năm 1915  1945, gắn liền với tờ báo “Người cùng khổ” và nhiều truyện ký khác

- Truyện ngắn được trích trong truyện ký Nguyễn Ái Quốc Viết ngay sau khi nhà

CM PBC bị bắt cóc (18/6/1925)

-HS đọc tiếp phần còn lại -Thời gian: từ khi ông Varen xuống tàu  tới khám giam

cụ Phan Bội Châu tại Hà Nội

I)Đọc- tìm hiểu chung

1 Tác giả, tác phẩm:

a)Tác giả: Nguyễn Ái Quốc tên gọi nổi tiếng của HCM được dùng từ năm 1919 -

1945 gắn liền với tờ báo

“Người cùng khổ” và nhiều truyện ký khác

b).Tác ph ẩm : Truyện ngắn được viết ngay sau khi nhà

CM PBC bị bắt cóc (18/6/1925) trích từ truyện

ký Nguyễn Ái Quốc

2) Thể loại: Tự sự 3) Chú thích từ khó 4) Đọc văn bản

5 Bố cục :

-3 phần:

-Từ đầu  trong tù: tin Va-ren sang Việt Nam

- tiếp  toàn quyền: Trò lố của Varen đối với PBC

- Đoạn còn lại: Thái độ của

-Truyện có thể chia mấy

đoạn tương ứng với nội dung

của truyện?

Hoạt động 3: (15p)

-Phần đầu truyện nhắc tên

hai nhân vật Varen và PBC,

2 nhân vật này như thế nào?

-Varen hứa sang VN chăm

sóc PBC vì lý do gì?

-Tác giả bình về việc này

như thế nào?

-Thái độ của tác giả?

-Vậy ý nghĩa của đoạn này là

gì?

Tiết 2.

Hoạt đ ông 4 (25p)

*GV giảng:

-Tìm lời bình của tác giả?

-Lời độc thoại của Varen?

-Qua lời độc thoại của Varen

cho biết Varen đã tuyên bố

và khuyên PBC những điều

gì?

-3 đoạn:

-Từ đầu  trong tù: tin Va-ren sang Việt Nam

- tiếp  toàn quyền: Trò lố của Varen đối với PBC

- Đoạn còn lại: Thái độ của PBC

Đọc đoạn 1 -Đối lập nhau về địa vị XH

Varen: toàn quyền đông dương 1925 (toàn quyền Pháp tại Đông Dương)

PBC là lãnh tụ phong trào yêu nước VN đầu thế kỷ XX -Công luận Pháp đòi hỏi

- muốn lấy lòng dư luận Ông hứa thế và ra làm sao

- Ngờ vực, không tin thiện chí của varen

- Thông báo việc Varen sang

VN cùng lời hứa - gieo thái

độ ngờ vực về lời hứa đó

-Tuyên bố thả Phan Bội Châu -Với các điều kiện: trung thành, cộng tác, hợp lực với nước Pháp,

- Kêu gọi đồng bào hợp tác

PBC

II) Đọc hiểu văn bản 1) Tin va-ren sang VN:

-Va-ren toàn quyền Pháp tại Đông Dương 1925

- PBC là lãnh tụ phong trào yêu nước VN đầu thế kỷ XX

-Varen sang VN với lời hứa chăm sóc cụ PBC

* Ngờ vực, không tin thiện chí của Varen

2) Trò lố của Varen đ ối với Phan Bội Châu:

+ Lời hứa của Varen

- Thả PBC với điều kiện:

* Trung thành cộng tác, hợp lực với nước Pháp

* Kêu gọi đồng bào hợp tác với nước Pháp

* Từ bỏ lý tưởng chung bắt

-Qua những lời lẽ ấy Varen

đã tự bộc lộ nhân cách nào

của y?

-Thực chất lời hứa chăm sóc

PBC là như thế nào?

*Gọi HS đọc đoạn cuối

-Trước lời độc thoại ấy - tác

giả đã tỏ thái độ như thế nào

qua lời bình?

-Vậy em hiểu như thế nào về

lời hứa của Varen?

Hoạt đ ông 5 (10p)

-Trong khi Varen nói, PBC

có những biểu hiện nào?

-Những biểu hiện đó nói lên

thái độ gì của PBC?

-Em hiểu ở PBC có nhân

cách gì?

Khi thuyết giáo về cách sống

của mình Varen cũng kiêu

hãnh, PBC trong khi nghe

Varen thuyết giáo cũng kiêu

với người Pháp

- Từ bỏ lý tưởng chung, bắt tay với Varen vì quyền lợi cá nhân

Kẻ phản bội, thực dụng, đê tiện sẵn sàng làm mọi thứ vì quyền lợi cá nhân

- Ép buộc PBC từ bỏ lý tưởng

và dân tộc mình

vì quyền lời của nước Pháp

và danh lợi của Varen

Khinh rẻ kẻ phản bội là Varen - ca ngợi người yêu nước PBC

- Vạch ra sự lố bịch trong nhân cách Varen

- Khẳng định chính nghĩa của PBC

- Lời hứa suông - trò bịp bợm đáng cười

-Đoạn cuối (HS đọc) Nhìn Varen và im lặng dửng dưng

- râu mép hạ xuống

- Mỉm cười kín đáo - Nhổ vào mặt Varen

- Đả kích việc toàn quyền Varen với hành động lố bịch

tay với Varen vì quyền lợi

cá nhân

-Kẻ phản bội, thực dụng đê tiện sẵn sàng làm mọi thứ vì quyền lợi cá nhân

+ Thái độ của tác giả:

Khinh rẻ kẻ phản bội là Varen - ca ngợi người yêu nước PBC

- Vạch ra sự lố bịch trong nhân cách Va-ren

- Khẳng định chính nghĩa của PBC

* Lời hứa suông - trò bịp bợm đáng cười

3)Thái đ ộ của Phan Bội Châu.

-Nhìn Varen và im lặng dửng dưng

- râu mép nhếch lên hạ xuống

- mỉn cười kín đáo

- nhổ vào mặt Va-ren và thái

độ ngạc nhiên - khinh bỉ

hãnh, em chỉ ra sự khác nhau

của 2 niềm kiêu hãnh ấy là

gì?

Hoạt đ ộng 6 (5p)

-Những giá trị nghệ thuật đặc

sắc được dùng trong truyện

-Qua nghệ thuật tác giả đã tô

điểm cho nội dung gì?

của y

- Ca ngợi nhân cách cao quý của nhà yêu nước Phan Bội Châu

- Cách viết hư cấu tưởng tượng trên cơ sở sự thật

-Cứng cỏi, kiêu hãnh, không chịu khuất phục

-Sống cao thượng, xã thân vì

sự nghiệp dân tộc…

-Va-ren:Sống theo kẻ thực dụng,làm mọi thứ vì quyền lợi của nhân…

- Sử dụng biện pháp tương phản để khắc hoạ tính cách nhân vật

- Kết hợp nhuần nhuyễn ngôn ngữ NV và người kể chuyện

-HS tự nêu

HS đọc ghi nhớ

+ Cứng cỏi, kiêu hãnh -không chịu khuất phục

III Tổng kết

a.Nghệ thụât.Biện pháp đối lập,

tương phản để khắc hoạ nhân vật ngôn ngữ đối thoại đơn phương của

Va-ren Giọng điệu mỉa mai, châm biếm

b.Nội dung: Truyện vạch trần bản chất xấu xa,đê hèn của Va-ren và ca ngợi Phan Bội Châu người chiến sĩ cách mạng với ý chí tinh thần kiên định oẻ chốn lao tù

4 Củng cố : (3p) Giải thích cụm từ “Những trò lố” trong nhan đề tác phẩm?

5 Dặn dò: (2p) - Đọc lại truyện - nắm kỹ nhân cách của 2 nhân vật và kể tóm tắt sự việc

ở đoạn trích

-Sưu tầm một số tranh ảnh ,bài viết về Phan Bội Châu

- Soạn bài “Dùng cụm C-V để mở rộng câu: luyện tập (tiếp)

H Nhận xét bổ sung.

………

………

Tiết 112:

Tiếng Việt: DÙNG CỤM CHỦ - VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU: LUYỆN TẬP (tiếp theo)

A Mức độ cần đạt

- Giúp học sinh củng cố kiến thức về việc dùng cụm C-V để mở rộng câu

- Thấy được tác dụng của việc dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu

B Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

- Cách dùng cụm chủ vị để mở rộng câu

- Tác dụng của việc dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu

2.Kĩ năng

- Mở rộng câu bằng cụm chủ - vị, biết đặt câu và viết đoạn văn có câu dùng cụm chủ- vị để

mở rộng câu

- Phân tích tác dụng của việc dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu

3.Tích hợp: Tiếng Việt và văn bản nghị luận đã học

4.Các năng lực hình thành qua chủ đề

-Năng lực hợp tác cá nhân với tập thể, nhận biết nhiệm vụ và gương mẫu hoàn thành nhiệm

vụ giao trong việc giải quyết bài tập

- Năng lực sáng tạo biết phát hiện khả năng, tìm tòi suy nghĩ những ý tưởng mới để giải quyết vấn đề

-Năng lực giải quyết vấn đề biết thu thập thông tin, phân tích từ đó đưa ra cách giải quyết

vấn đề đặt ra

5.Thái độ: Có thái độ thận trọng trong việc dùng cụm chủ vị để mở rộng câu vào nói, viết.

C Ph ươ ng pháp: Đàm thoại - giải thích.

D Chuẩn bị: - Một số câu chưa mở rộng cụm C-V

- Các bài tập

E Tiến trình lên lớp:

1 Ổn đ ịnh

2 Kiểm tra: (5p) -Thế nào là dùng cụm chủ-vị để mở rộng câu?

-Mở rộng câu: Trời rất đẹp

*Bầu trời cao, trong xanh trông rất đẹp

3 Các hoạt đ ộng:

Hoạt động 1: (6p)

Nêu các trường hợp dùng

cụm

C-V để mở rộng câu

Hoạt động 2: (27p)

a) GV và HS cùng làm

-Tìm CN-VN trong các câu

trên?

-Cụm C-V làm thành phần

gì ở trong câu? (Nhận xét)

-Gọi HS đọc bài tập 2

Cho làm nhóm (4 nhóm

4câu)

*GV gọi các nhóm nhận

xét chữa bài

*GV khi gộp 2 câu thành

một câu các em cần thêm

một số từ ngữ hoặc lượt bớt

một số từ không quan trọng

C-V làm phụ ngữ cho động từ

C-V làm CN C-V làm VN C-V làm phụ ngữ cho danh từ

C-V làm phụ ngữ cho tính từ

1 Đọc yêu cầu bài tập 1 Tìm cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ và cho biết C-V làm thành phần gì?

a)CN - khí hậu ấp

VN: cho phép bốn mùa Cụm C-V: nước ta/ấm áp -Đọc nêu yêu cầu

-Làm nhóm

-HS đọc nêu yêu cầu bài tập2

-Chúng em học giỏi khiến cho (làm cho) cha mẹ và thầy cô rất vui lòng

-Các nhóm nhận xét chữa

I Bài tập:

1

a).Có 2 cụm C-V làm thành phần

Cụm C-V(1) làm CN Cụm C-V(2) làm phụ ngữ cho động từ (cho phép)

b)Có 2 cụm C-V

-Cụm C-V 1 làm PN danh từ (khi)

-Cụm C-V 2 làm PN đông từ (nói)

-Các PN đều VN nòng cốt câu c) Có 2 cụm C-V đều làm PN cho động từ ( thấy)

2

a)Chúng em học giỏi khiến cho (làm cho) cha mẹ và thầy cô rất

vui lòng

b)Nhà văn Hoài Thanh khẳng

định rằng ,cái đẹp là cái có ích.

để có cụm C-V làm thành

câu hoặc thành phần cụm

từ (DT,ĐT,TT )

-Khi gộp các câu hoặc mở

rộng cụm C-V ta thêm các

DT,ĐT, TT hay đại từ

trước cụm C-V hoặc lượt

bỏ các từ không cần thiết

trước cụm C-V và bỏ dấu

chấm

- Gọi HS đọc bài tập 3

-GV gọi HS lên bảng làm

-Bài 2 tương tự BT 2

sai

-HS đọc và nêu yêu cầu bài

+3 em làm 3 câu

a)Anh em hoà thuận khiến hai thân vui vầy

Các bài tập còn lại

c)Tiếng Việt rất giàu thanh điệu

khiến cho lời nói của người Việt

Nam ta, du dương,trầm bỗng như một bản nhạc

d)Cách mạng tháng Tám thành

công giúp cho(khiến cho) tiếng

Việt có một bước phát triển mới,một số phận mới

3) a)-Anh em hoà thuận / khiến hai thân vui vầy

b)Đây là mộtcảnh rừng thông/ ngày ngày biết bao người qua lại

c)Hàng loạt vỡ kịch như “Tay người đàn bà” “Giác ngộ” “Bên kia sông Đuống”… ra đời / đã sưởi ấm cho ánh đèn sân khấu ở khắp mọi miền đất nước

4 Củng cố: (5p) Viết đoạn văn ngắn chủ đề : “Gia đình” từ 3 đến 5 câu trong có ít nhất 1câu

là dùng cụm chủ vị để mở rộng câu (5P)

5 Dặn dò: (2P)

-Tìm câu có cụm chủ vị làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ trong một đoạn văn đã học

-Đặt 3 câu có chủ ngữ là d từ, vị ngữ là đ từ hoặc tính từ Sau đó lần lượt phát triển mỗi thành phần thành một cụm chủ vị

- Chuẩn bị làm ở nhà:

+ N1-2 làm đề a b (cá nhân trong nhóm đều làm) + N3-4 làm đề c d (cá nhân trong nhóm đều làm)

H.Nhận xét bổ sung.