Thực hiện pháp luật của đại biểu quốc hội trong việc tiếp nhận, xử lý, theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân

đại học quốc gia Hà Nội Khoa Luật Nguyễn Mai Hạnh Thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội trong việc tiếp nhận, xử lý, theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến ng

đại học quốc gia Hà Nội

Khoa Luật

Nguyễn Mai Hạnh

Thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội

trong việc tiếp nhận, xử lý, theo dõi, đôn đốc

việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân

Luận văn thạc sĩ

Hà Nội - 2009

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình khoa học của riêng tôi Công trình được hoàn thiện dưới sự hướng dẫn của PGS TS Lê Văn Hoè

Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực, bảo đảm tính khách quan, khoa học và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Tác giả luận văn

Nguyễn Mai Hạnh

MỤC LỤC

TRANG

Lời cam đoan……… 1

Mục lục……… 2

Chương 1: Cơ sơ lý luận thực hiện pháp luật của đại

biểu quốc hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận,

chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu

nại, tố cáo và kiến nghị của công dân ……… 14

1.1 Phỏp luật về đại biểu Quốc hội tiếp cụng dõn, tiếp nhận,

chuyển đơn, đụn đốc, theo dừi việc giải quyết khiếu nại, tố cỏo và

kiến nghị của cụng dõn và việc thực hiện phỏp luật của đại biểu

Quốc hội với việc thực hiện phỏp luật

1.1.1 Khỏi niệm, nội dung phỏp luật về đại biểu Quốc hội tiếp cụng

dõn, tiếp nhận, chuyển đơn, đụn đốc, theo dừi việc giải quyết khiếu

nại, tố cỏo và kiến nghị của cụng dõn

1.1.2 Khỏi niệm, đặc điểm của thực hiện phỏp luật về đại biểu Quốc

hội trong việc tiếp cụng dõn, tiếp nhận, chuyển đơn, đụn đốc, theo

dừi việc giải quyết khiếu nại, tố cỏo và kiến nghị của cụng dõn

1.2 Vai trũ thực hiện phỏp luật của đại biểu Quốc hội trong việc

tiếp cụng dõn, tiếp nhận, chuyển đơn, đụn đốc, theo dừi việc giải

quyết khiếu nại, tố cỏo và kiến nghị của cụng

1.2.1 Thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội trong việc tiếp

công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết

khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân góp phần phát huy bản

chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân của Nhà nước ta, củng cố

mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước, củng cố lòng

tin của nhân dân vào Đảng và Nhà

1.2.2 Thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội trong việc tiếp

công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết

khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân góp phần quan trọng

trong việc thúc đẩy, bảo đảm quyền con người

1.2.3 Thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội trong việc tiếp

công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết

khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân góp phần nâng cao

hiệu quả, hiệu lực giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công

nước………

1.2.4 Thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội trong việc tiếp

công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết

khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân góp phần nâng cao

trình độ, năng lực lập pháp của đại biểu Quốc hội, qua đó nâng cao

năng lực lập pháp của Quốc hội

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật của đại

biểu Quốc hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn,

đôn đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của 46

cụng dõn …

1.3.1 Cơ sở phỏp luật để đại biểu Quốc hội thực hiện nhiệm vụ

1.3.2 Năng lực và trỏch nhiệm của đại biểu Quốc hội trước cử

1.3.3 í thức, sự am hiểu pháp luật của ng-ời dân và sự quan tâm,

đánh giá của cử tri ……… 48

1.3.4 Thỏi độ và trỏch nhiệm của cỏc cơ quan cú thẩm quyền trong

việc tiếp nhận đơn thư và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cỏo và

kiến nghị do đại biểu Quốc hội chuyển và yờu cầu giải quyết

1.3.5 Thụng tin và mức độ cụng khai thụng tin hoạt động giải quyết

khiếu nại, tố cỏo đến đại biểu Quốc hội

1.3.6 Cỏc điều kiện bảo đảm để đại biểu Quốc hội thực hiện phỏp

luật trong việc tiếp cụng dõn, tiếp nhận, chuyển đơn, đụn đốc, theo

dừi việc giải quyết khiếu nại, tố cỏo và kiến nghị của cụng dõn

Chương 2: TèNH HèNH KHIẾU NẠI, TỐ CÁO CỦA CễNG DÂN VÀ

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC

HỘI TRONG VIỆC TIẾP CễNG DÂN, TIẾP NHẬN, CHUYỂN ĐƠN,

ĐễN ĐỐC, THEO DếI VIỆC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO

VÀ KIẾN NGHỊ CỦA CễNG DÂN………… 54 2.1 Tỡnh hỡnh khiếu nại, tố cỏo của cụng

2.2 Thực trạng thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội trong

việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc

giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

2.2.1 Thực trạng tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc,

theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công

2.2.2 Thực trạng tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc,

theo dõi việc giải quyết kiến nghị của công dân

2.3 Đánh giá chung về việc thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc

hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo

dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

2.3.1 Ưu điểm của việc thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội

trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi

việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

2.3.2 Hạn chế của việc thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc hội

trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi

việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

2.3.3 Nguyên nhân của việc thực hiện pháp luật của đại biểu Quốc

hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo

dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

Chương 3: GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT CỦA

ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI TRONG VIỆC TIẾP CÔNG DÂN, TIẾP

NHẬN, CHUYỂN ĐƠN, ĐÔN ĐỐC, THEO DÕI VIỆC GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ KIẾN NGHỊ CỦA CÔNG DÂN 74

3.1 Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện pháp luật đại biểu Quốc hội

trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi

việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

3.1.1 Yêu cầu đối với việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật đại biểu

Quốc hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc,

theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

3.1.2 Quan điểm chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện pháp luật đại biểu

Quốc hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc,

theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công

3.1.3 Những nội dung cơ bản của pháp luật về đại biểu Quốc hội

tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải

quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân của đại biểu

hiện………

3.2 Nâng cao năng lực và trách nhiệm của đại biểu Quốc hội trong

việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn,

đôn đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của

3.3 Đề cao trách nhiệm của cơ quan, công chức nhà nước trong

việc giải quyết các đơn thư khiếu nại, tố cáo nói chung và đơn thư

khiếu nại, tố cáo do đại biểu Quốc hội chuyển đến nói riêng

3.3.1 Đề cao trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan nhà nước trong

thực hiện pháp luật khiếu nại, tố cáo việc giải quyết các đơn thư

khiếu nại, tố cáo nói chung và đơn thứ khiếu nại, tố cáo do đại biểu

3.3.2 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức làm công tác

giải quyết khiếu nại, tố cáo mà cụ thể là khiếu nại, tố cáo do đại

3.4 Nâng cao ý thức của công dân mà trực tiếp là ý thức của người

khiếu nại, tố cáo và kiến nghị có đơn gửi đại biểu Quốc hội

3.5.1 Phát huy vai trò hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội, Văn

phòng Đoàn đại biểu Quốc hội với tính chất là bộ máy giúp việc cho

3.5.2 Phát huy hơn nữa vai trò của thông tin công chúng, phương

tiện truyền thông vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của đại

biểu Quốc hội trong việc tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn

đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công 102

dân………

3.5.3 Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo và coi trọng công tác

tuyên truyền pháp luật về khiếu nại, tố cáo nói riêng và pháp luật

KẾT

LUẬN……….……… ……

Më ®Çu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quyền và lợi ích hợp pháp của công dân luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và được pháp luật bảo vệ Hiến pháp năm 1959, 1980 và 1992 và các văn bản pháp luật khác đều quy định quyền lợi của công dân trước công quyền, đặc biệt là quyền được khiếu nại, tố cáo

Khiếu nại, tố cáo chính là phương thức tự vệ hợp pháp, là công cụ pháp lý để công dân bảo vệ lợi ích của mình và lợi ích của Nhà nước khi bị xâm phạm Thông qua khiếu nại, tố cáo, Nhà nước có thể kiểm tra hoạt động tuân theo pháp luật của các

cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xã hội, đồng thời kiểm tra được tính đúng đắn của chủ trương, chính sách và pháp luật đã ban hành Quyền khiếu nại và tố cáo cũng là quyền dân chủ về chính trị, biểu hiện quyền làm chủ nhà nước và xã hội, thông qua việc kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, nhân viên nhà nước khi phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật Quyền khiếu nại, tố cáo còn được hiểu dưới góc độ quyền bảo vệ quyền Điều này được luận giải bởi lẽ công dân sử dụng quyền khiếu nại, tố cáo để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của chính họ bị xâm hại Nội dung của khiếu kiện chủ yếu liên quan đến tranh chấp đất đai, vấn đề đền bù giải phóng mặt bằng những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi, đến cuộc sống hàng ngày của người dân Chính vì vậy, để bảo vệ quyền lợi của mình, người dân đã

sử dụng quyền khiếu nại, tố cáo được pháp luật trao cho làm công cụ bảo vệ mình Do vậy, vấn đề khiếu nại, tố cáo được xem là một trong những quyền nhạy cảm của công dân

Nhằm thể chế hoá quyền khiếu nại, tố cáo - một trong những quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp ghi nhận, đồng thời thể hiện quan điểm đường lối của Đảng

ta về xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đáp ứng những đòi hỏi bức xúc đặt ra trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, một hành lang pháp lý về khiếu nại, tố cáo đã được ban hành, bước đầu đã

đi vào cuộc sống và thu lại những kết quả đáng mừng Trước hết phải kể đến Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998, được sửa đổi, bổ sung trong các năm 2004, 2005, sau đó

là một loạt các văn bản hướng dẫn thi hành Đặc biệt, phải kể đến Chỉ thị số

09/CT-TW ngày 6/3/2002 về một số vấn đề cấp bách cần thực hiện trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và Kế hoạch số 01/KH-TW về kiểm tra sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân do Ban Chấp hành trung ương Đảng ban hành Điều này cho thấy sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về vấn đề này, cũng như khẳng định tầm quan trọng của quyền khiếu nại, tố cáo của công dân trong hệ thống các quyền cơ bản của con người

Trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân cùng với xu thế giao lưu và hội nhập quốc tế ngày càng gia tăng, đòi hỏi quyền cơ bản của cá nhân, công dân nói chung và quyền khiếu nại, tố cáo nói riêng phải được đề cao hơn nữa trong hoạt động chung của bộ máy nhà nước Là cơ quan đại diện, đại biểu cao nhất của dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong bộ máy nhà nước, Quốc hội có trách nhiệm cao nhất trong việc bảo vệ, thúc đẩy và phát triển quyền con người, mà cụ thể là quyền khiếu nại, tố cáo Thực tế đã cho thấy trong những thời điểm Quốc hội họp nhiều đoàn khiếu kiện đông người ở các địa phương kéo lên trung ương Đáng lưu ý là có sự liên kết với nhau giữa các đoàn, các cá nhân ở địa phương này với địa phương khác gây sức ép đòi trung ương phải giải quyết Chỉ tính từ năm 1999 đến 6 tháng đầu năm 2005 các cơ quan hành chính nhà nước các cấp đã tiếp 1.759.429 lượt công dân đến khiếu nại, tố cáo và kiến nghị, phản ánh Tính từ năm 1997 đến năm 2001, Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội đã tiếp nhận 83.686 đơn thư Trong đó từ năm 1999 - 2001, Uỷ ban pháp luật đã tiếp nhận và xử lý 13.478 đơn thư khiếu nại, tố cáo về 10.577 vụ việc Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là:

Một, Đất nước ta trải qua nhiều giai đoạn cách mạng, có nhiều vấn đề thuộc lịch

sử để lại nhất là vấn đề nhà cửa, đất đai qua các thời kỳ cải tạo, Nhà

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Văn bản pháp luật

1 Hiến pháp năm 1946

2 Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm

2010

3 Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020

4 Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 06/3/2002 của Ban Chấp hành trung ương Đảng về một số vấn đề cấp bách cần thực hiện trong giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân

5 Luật tổ chức Quốc hội năm 1960, 2001

6 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội năm 2003

7 Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998

8 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo năm 2004

9 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo năm 2005

10 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 1996 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001

11 Quy chế hoạt động của Uỷ ban thường vụ Quốc hội

12 Quy chế hoạt động của Hội đồng dân tộc và các Uỷ ban của Quốc hội năm 2004

13 Quy chế hoạt động của đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội ban hành kèm theo Nghị quyết số 08/2002/QH11 ngày 16/12/2002 của Quốc hội khoá XI

14 Nghị quyết số 228/1999/NQ-UBTVQH ngày 15/11/1999 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội về việc đại biểu Quốc hội tiếp công dân, tiếp nhận, chuyển đơn, đôn đốc, theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của công dân

15 Nghị quyết số 715/2004/NQ-UBTVQH11 ngày 18/6/2004 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội khoá 11 về việc tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của cá nhân, cơ quan, tổ chức gửi Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội

16 Nghị định số 136/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo

và các luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo

17 Nghị định số 161/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

18 Nghị định số 53/2005/NĐ-CP ngày 19/4/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật khiếu nại, tố cáo và Luật sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo

19 Nghị định số 89/1997/NĐ-CP ngày 07/8/1997 của Chính phủ quy định

về công tác tiếp công dân

20 Quyết định số 136/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010

21 Chỉ thị số 36/2004/CT-TTg ngày 27/10/2004 của Thủ tướng Chính phủ

về việc chấn chỉnh và tăng cường trách nhiệm của Thủ trưởng các cơ quan hành chính nhà nước trong công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo

2 Sách, báo, tạp chí và tài liệu nghiên cứu khác

22 Nguyễn Hoàng Anh (2007), Khiếu nại và khởi kiện hành chính – hai phương thức bảo vệ quyền công dân, Luận văn thạc sỹ luật, Hà Nội

23 Nguyễn Đăng Dung (2004), Sự hạn chế quyền lực nhà nước, Nxb Đại