LUẬN văn THẠC sĩ bồi DƯỠNG văn hóa PHÁP LUẬT CHO học VIÊN học VIỆN tòa án HIỆN NAY

Một trong những thành tựu nổi bật về tư duy lý luận của Đảng ta trong thời kỳ đất nước đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa đó là Đảng ta đã phát triển lý luận về văn hóa. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, được thông qua Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII đã xác định: Nền văn hóa Việt nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc là một trong những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng. Đến Hội nghị lần thứ Năm Ban Chấp hành trung ương khóa VIII, Đảng ta đã ra nghị quyết chuyên đề về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Trường Cán bộ Tòa án TCBTA

Tòa án nhân dân tối cao TANDTC

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN, THỰC

TIỄN BỒI DƯỠNG VĂN HÓA PHÁP LUẬT CHO

1.1 Văn hóa pháp luật và những vấn đề cơ bản bồi dưỡng

văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án 101.2 Thực trạng và một số kinh nghiệm bồi dưỡng văn hóa

pháp luật cho học viên Học viện Tòa án 31

Chương 2 YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG

BỒI DƯỠNG VĂN HÓA PHÁP LUẬT CHO HỌC

2.1 Những yếu tố tác động và yêu cầu tăng cường bồi

dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

2.2 Những giải pháp tăng cường bồi dưỡng văn hóa pháp

luật cho học viên Học viện Tòa án hiện nay 64

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Một trong những thành tựu nổi bật về tư duy lý luận của Đảng ta trongthời kỳ đất nước đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa đó là Đảng ta đãphát triển lý luận về văn hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội, được thông qua Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứVII đã xác định: Nền văn hóa Việt nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dântộc là một trong những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xâydựng Đến Hội nghị lần thứ Năm Ban Chấp hành trung ương khóa VIII, Đảng

ta đã ra nghị quyết chuyên đề về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc Về vị trí, vai trò của văn hóa trong sự nghiệp đổi mớiđất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng ta xác định văn hóa là nềntảng tinh thần xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển kinh tế - xãhội Đảng đã xác định phương hướng chiến lược làm cho nền văn hóa ViệtNam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội,vào từng người, từng gia đình, từng tập thể, cộng đồng, từng địa bàn dân cư,vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ của con người

Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa thực hiệnquản lý Nhà nước bằng pháp luật đòi hỏi phải xây dựng hệ thống tư pháptrong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, tôn trọng và bảo vệ con người Đểthực hiện được vấn đề này, phải xây dựng đội ngũ cán bộ Tòa án có Văn hóapháp luật; có kiến thức toàn diện về chính trị, kinh tế, pháp luật; giỏi vềchuyên môn nghiệp vụ, có kỹ năng nghề nghiệp, có kinh nghiệm thực tiễnphong phú, có phẩm chất đạo đức cách mạng, có bản lĩnh, dũng cảm đấutranh bảo vệ công lý, tận tâm với công việc

Trường Cán bộ Tòa án (nay là Học viện Toà án) thuộc Tòa án nhân dântối cao, có chức năng, nhiệm vụ bồi dưỡng nâng cao kiến thức nghiệp vụ Tòa

án cho Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký của các Tòaán, trước hết là Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Tòaán nhân dân tố cao Tham gia công tác nghiên cứu khoa học xét xử, hoặc cáccông tác khác khi được chánh Tòa án nhân dân tối cao phân công Quản lý sởvật chất của Học viện, quản lý học viên trong thời gian mở lớp và bảo đảmphục vụ các yêu cầu về ăn, ở cho các học viên nội trú tại Học viện Nhữngnăm qua quán triệt các quan điểm của Đảng về văn hóa, Học viện Tòa án đãđặc biệt coi trọng bồi dưỡng Văn hóa pháp luật cho các học viên Nhờ đó, đãtrực tiếp góp phần nâng cao nhận thức, lòng yêu nghề, lương tâm trách nhiệmcủa mỗi người trong thực thi chức trách, nhiệm vụ Tuy nhiên, so với yêu cầuthực tiễn phát triển của xã hội, theo tinh thần cải cách tư pháp mà Đảng, Nhànước đề ra thì việc nâng cao Văn hóa pháp luật, lương tâm, trí tuệ, đạo đứcnghề nghiệp cần được nghiên cứu sâu sắc cả về mặt lý luận lẫn đặc thù chứcnăng nghề nghiệp của các chức danh tư pháp.

Xuất phát từ những lý do trên, học viên lựa chọn vấn đề Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Trường Cán bộ Tòa án (nay là Học viện Toà án) hiện nay làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính

quyền Nhà nước

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Xuất phát từ vai trò của pháp luật đối với sự phát triển xã hội, Đảng vàNhà nước ta đã luôn quan tâm đến giáo dục, bồi dưỡng ý thức pháp luật chocán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân Giáo dục Văn hóa pháp luật đượccoi là một trong những việc làm quan trọng có ý nghĩa đặc biệt trong việcnâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, quản lý xã hội, xây dựng Nhànước pháp quyền Thông qua giáo dục bồi dưỡng làm cho cán bộ, đảng viên

và nhân dân nắm được các quy phạm, các chuẩn mực pháp luật, hình thànhcủng cố niềm tin và hành vi pháp luật ở mỗi cá nhân con người Quán triệtthực hiện Nghị quyết của Đảng, Quyết định, Chỉ thị của Thủ tướng Chính

phủ, theo từng giai đoạn phát triển của đất nước, có nhiều cơ quan, tổ chức vàcác nhà khoa học đã quan tâm nghiên cứu về vấn đề giáo dục bồi dưỡng vănhóa pháp luật, dưới đây là một số công trình tiêu biểu.

Nguyễn Đình Lộc: “Ý thức pháp luật và giáo dục pháp luật ở Việt Nam”, Luận án Phó tiến sĩ Luật học, (bảo vệ năm 1977 tại Liên Xô) đã

nghiên cứu làm rõ các vấn đề liên quan đến ý thức pháp luật và giáo dục phápluật ở Việt Nam

Trần Ngọc Đường và Dương Thanh Mai: “Bàn về giáo dục pháp luật”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995;

Đào Trí Úc: "Xây dựng ý thức và lối sống tuân theo pháp luật”, Nhà

xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995;

Lê Đình Khiên: “Nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản

lý hành chính”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995;

Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phổ biến, giáo dục ý thức pháp luật trong công cuộc đổi mới”, Đề tài khoa học cấp Bộ

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh: “Đổi mới giáo dục pháp luật trong hệ thống các trường chính trị ở nước ta hiện nay”, Đề tài khoa học

cấp Bộ, Hà Nội, 2000

Bộ Tư pháp: “Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng chương trình quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn tới”, Đề tài

khoa học cấp Bộ, Hà Nội, 2004

Lê Đình Khiên: “Nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản

lý hành chính nhà nước ở nước ta hiện nay”, Luận án Phó Tiến sĩ Luật học,

Vũ Bích Ngọc: “Giáo dục pháp luật trong Quân đội nhân dân Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Luận văn thạc sĩ, Hà Nội, 2011.

Phạm Thị Ngọc Minh: “Giáo dục pháp luật cho phụ nữ ở nước ta hiện nay”, Luận văn Thạc sĩ, Hà Nội, 2012

Tổng cục Chính trị : "Đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong QĐND Việt Nam hiện nay", Hà Nội, 2000.

Vũ Văn Thường: "Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự hiện nay"

Luận án Tiến sĩ, 2005

Phùng Đức Hùng: "Biện pháp quản lí quá trình giáo dục kỷ luật cho học viên Trường Quân sự Quân khu 2" Luận văn Thạc sĩ, chuyên ngành quản lí

giáo dục đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn quản lí quá trình giáo dục kỷluật; trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lí quá trình giáo dục kỷ luật chohọc viên Trường Quân sự Quân khu 2

Văn hoá Việt Nam và cách tiếp cận mới, Nhà xuất bảnVăn hoá Thôngtin, Hà Nội, 1994, trang 20

Văn hoá giữ nước của dân tộc Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhândân, Hà Nội, 2002

Trương Tấn Sang: Bài phát biểu tại lễ khai giảng lớp đào tạo kiến thức lãnh đạo, quản lý cho Chánh án Toà án cấp tỉnh và quân khu tại Trường Cán

bộ Toà án, ngày 12 tháng 4 năm 2013.

Tòa án Nhân dân Tối cao: Trường Cán bộ Tòa án 20 năm xây dựng và trưởng thành.

Nguyễn Phú Trọng (2001): Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá,

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội

Vũ Văn Hiền (2005), Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nhà xuất bản

Chính trị quốc gia, Hà Nội

Nguyễn Duy Hùng (2007), Luận cứ khoa học và một số giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ phường hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

Nguyễn Quốc Tuấn, Nâng cao năng lực tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng đối với cán bộ chủ chốt cấp huyện ở đồng bằng sông Cửu Long hiện nay, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, 2004

Thang Văn Phúc (1998), Đạo đức, phong cách làm việc của cán bộ, công chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà

dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, Học viện Chính trị quân sự

Nguyễn Thanh Dung (2010) Phong cách tư duy Hồ Chí Minh với vệc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta, Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia, Hà Nội

Ngô Kim Ngân, Lâm Quốc Tuấn (Đồng chủ biên), Phong cách làm việc của người bí thư huyện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội

2010

Nguyễn Văn Giang (2008), Đổi mới phong cách làm việc, Tạp Chí Xây

dựng Đảng, số 9- 2006, PGS, TS Nguyễn Văn Thắng, Bồi dưỡng phong cách chính uỷ, chính trị viên đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện nay, Tạp chí quốc phòng toàn dân, số 7- 2008 PGS, TS Tô Xuân Sinh, Một số vấn đề về bồi dưỡng phong cách lãnh đạo của cán bộ, đảng viên trong quân đội hiện nay, Thông tin khoa học xã hội nhân văn quân sự, số 88 – 2003.

Lê Thanh Sơn: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn học pháp luật trong các nhà trường Quân đội",Tạp chí Quốc phòng toàn dân,

tháng 6/2004

Nguyễn Thành Cung: "Toàn quân đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong tình hình mới" Tạp chí Quốc phòng toàn dân, tháng 5/2012

Các công trình, đề tài, luận văn, bài viết nêu trên chủ yếu tiếp cận,nghiên cứu vấn đề dưới góc độ giáo dục pháp luật Vấn đề giáo dục bồi dưỡng

ý thức pháp luật được các đề tài xác định như là một giải pháp của công tácgiáo dục pháp luật Một số công trình nghiên cứu về giáo dục bồi dưỡng ýthức pháp luật, song mới chỉ dừng lại ở nghiên cứu quản lý giáo dục pháp luậtcho các đối tượng nói chung hoặc từng cơ quan, đơn vị, địa phương nói riêng.Một số công trình đã nghiên cứu về văn hóa và bồi dưỡng nhân cách văn hóa;chỉ ra giải pháp bồi dưỡng phẩm chất, năng lực của cán bộ, công chức nóichung và cán bộ ngành Tòa án nói riêng Tuy nhiên, do đối tượng, phạm vinghiên cứu khác nhau, chưa có công trình nào đề cập bồi dưỡng văn hóa phápluật cho học viên Học viện Tòa án hiện nay Tác giả luận văn trân trọng kếthừa kết quả nghiên cứu của các công trình nêu trên để luận giải làm rõ nhữngvấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho họcviên Học viện Tòa án hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

* Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn; xác định yêu cầu và

đề xuất giải pháp tăng cường bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Họcviện Tòa án hiện nay.

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận giải làm rõ quan niệm Văn hóa pháp luật và những vấn đề cơ

bản bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

- Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinhnghiệm bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

- Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp tăng cường bồi dưỡng

văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Đối tượng nghiên cứu

Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

* Phạm vi nghiên cứu

Quá trình bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án.Các số liệu, tư liệu điều tra, khảo sát phục vụ cho thực hiện nghiên cứu đề tàigiới hạn chủ yếu từ 2010 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của đề tài

* Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, đề tài sử

dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học chuyên ngành vàliên ngành Trong đó, chú trọng các phương pháp: logic - lịch sử; phân tích,tổng hợp; tổng kết thực tiễn; điều tra xã hội học và phương pháp chuyên gia.

6 Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp thêm cơ sở khoa học đề xuấtgiải pháp tăng cường bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòaán Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảngdạy và học tập ở các Học viện, nhà trường của ngành Tư pháp

7 Kết cấu của đề tài

Luận văn gồm: Phần mở đầu; 2 chương (4 tiết); phần kết luận; danhmục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN BỒI DƯỠNG

VĂN HÓA PHÁP LUẬT CHO HỌC VIÊN HỌC VIỆN TÒA ÁN

1.1 Văn hóa pháp luật và những vấn đề cơ bản bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

1.1.1 Học viên Học viện Tòa án và văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

* Khái quát về Học viện Tòa án

Trường cán bộ Tòa án (tên gọi cũ) được tái thành lập vào ngày 23 tháng

8 năm 1994 theo quyết định số 100/TCCB ngày 23/8/1994 của Chánh án Tòa

án Nhân dân Tối cao

Chức năng, nhiệm vụ: Bồi dưỡng nâng cao kiến thức nghiệp vụ Tòa án

cho Thẩm phán, Hội thẩm, Thẩm tra viên, Thư ký của các Tòa án, trước hết làThẩm phán, Hội thẩm, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án nhân dân tối cao Thamgia công tác nghiên cứu khoa học xét xử, hoặc các công tác khác khi đượcChánh án Tòa án nhân dân tối cao phân công Quản lý sở vật chất của trường,quản lý học viên trong thời gian mở lớp và bảo đảm phục vụ các yêu cầu về

ăn, ở cho các học viên nội trú tại trường

Năm 2012, Trường Cán bộ Tòa án được giao nhiệm vụ đào tạo nghềThẩm phán Theo lộ trình của Đề án “Nâng cao năng lực và mở rộng quy môTrường Cán bộ Tòa án”, sau 2020, Trường Cán bộ Tòa án nâng lên thành Họcviện Tòa án Tuy nhiên, với yêu cầu của công cuộc cải cách nền tư pháp theoHiến pháp mới năm 2013, theo đó, Toà án nhân dân là cơ quan xét xử củaNước cộng hoà XHCN Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp; được sự quan tâmcủa lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng với quyết tâm cao của lãnh đạo Toà ánnhân dân tối cao, của lãnh đạo và cán bộ công chức, người lao động TrườngCán bộ Toà án (cũ), ngày 30 tháng 7 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban

hành Quyết định số 1191/QĐ-TTg Thành lập Học viện Toà án trực thuộcTANDTC, trên cơ sở Trường Cán bộ Toà án, có chức năng đào tạo đại họcchuyên ngành Tòa án, đào tạo nghề cho các chức danh Tòa án, bồi dưỡngnghiệp vụ cho các chức danh Tòa án, đào tạo sau đại học và nghiên cứu khoahọc xét xử

Do hiện nay Học viện Toà án đang xây dựng Đề án “Thành lập Học viện Toà án” trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt nên trước mắt Học viện Toà án vẫn vận hành theo cơ cấu tổ chức bộ máy cũ, cũng như thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng như trước đây.

Cơ cấu tổ chức của Trường Cán bộ Tòa án (nay là Học viện Toà án):

Hội đồng trường, Trường Cán bộ Tòa án do Chánh tòa án Nhân dân Tối caolàm Chủ tịch Hội đồng; Hiệu trưởng và các Phó Hiệu trưởng (nay là Giámđốc và các Phó Giám đốc) ; Phòng Giáo vụ; Phòng Tổ chức – hành chính;Phòng Quản trị - Tài vụ; Phòng Hợp tác đào tạo; Khoa Thẩm phán; KhoaCông chức Tòa án

* Học viên Trường Cán bộ Tòa án (nay là Học viện Toà án):

Học viên Học viện Tòa án là những người nắm giữ chức vụ quản lýnhư: Chánh án Toà án nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện; Chánh án Toà án quân

sự cấp quân khu và khu vực hay các chức danh tư pháp như: Thẩm phán, Hộithẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Toà án hoặc các công chức danh Toàán khác được đào tạo thông qua các khoá học theo chương trình phù hợp vớichức năng, nhiệm vụ của từng chức danh Toà án khác nhau hoặc được bồidưỡng thông qua các lớp học chuyên đề theo từng lĩnh vực và nhu cầu củathực tiễn, nhằm bổ sung, cập nhật những kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng,trau dồi kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu chức năng, nhiệm vụ của ngành Tòa ántrong thời kỳ đất nước đổi mới theo định hướng Xã hội chủ nghĩa Học viênHọc viện Tòa án có những đặc điểm sau đây:

Một là, Học viên Học viện Tòa án đa dạng về chức trách, nhiệm vụ,

cương vị công tác

Học viên Học viện Tòa án là những người nắm giữ chức vụ quản lýnhư: Chánh án Toà án nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện; Chánh án Toà án quân

sự cấp quân khu và khu vực hay các chức danh tư pháp như: Thẩm phán, Hộithẩm nhân dân, Thẩm tra viên, Thư ký Toà án hoặc các công chức danh Toàán khác Chính điều này đặt ra tính cấp thiết cũng như sự phức tạp của côngtác bồi dưỡng Văn hóa pháp luật Bởi lẽ, hoạt động ở mỗi ngành, mỗi cấp,mỗi cương vị công tác có những yêu cầu cụ thể về nội dung, phạm vi, quyềnhạn, chức trách, nhiệm vụ cũng như yêu cầu về đối tượng và phạm vi ứng xửmang tính đa dạng đối với học viên Học viện Tòa án Với những Thẩm phán,Hội thẩm nhân dân thường là đã được đào tạo cơ bản về trình độ chuyên mônnghiệp vụ và lý luận chính trị Vì vậy, ở họ có những kiến thức về pháp luậtnhất định Tuy nhiên, với các Hội thẩm nhân dân là những người được Hộiđồng nhân dân cùng cấp bầu ra, theo nhiệm kỳ 05 năm, đa số là với nhữngcông chức ở họ có trình độ chuyên môn nhất định, nhưng lại chưa được trang

bị kiến thức về pháp luật một cách có hệ thống và không thường xuyên, thậmchí chưa từng được cọ sát về chuyên ngành Luật, đặc biệt về pháp luật tốtụng Ở cơ quan những Thẩm phán, công chức Tòa án, Hội thẩm nhân dânthường giữ các cương vị lãnh đạo, quản lý, họ là người tổ chức bồi dưỡngkiến thức pháp luật, Văn hóa pháp luật Trong thời gian học tại trường họ lại

là đối tượng của bồi dưỡng Văn hóa pháp luật Vì vậy khi bồi dưỡng văn hóapháp luật cho học viên Học viện Tòa án các chủ thể phải nắm vững chứctrách, nhiệm vụ và ý thức pháp luật của mỗi người để xác định đúng nội dung,hình thức, phương pháp bồi dưỡng cho phù hợp

Hai là, học viên Học viện Tòa án có sự khác biệt nhất định về bản lĩnh

chính trị, về kinh nghiệm và vốn sống

Học viên Học viện Tòa án là những Thẩm phán, công chức Tòa án, Hộithẩm nhân dân là những cán bộ, viên chức đã có thâm niên công tác, có sự trải

nhiệm trong thực tiễn chính trị, xã hội Ở họ đã có sự hiểu biết, nhất là nhữngkinh nghiệm trong chấp hành pháp luật, xử lý các tình huống pháp luật, pháp

lý Một số học viên Học viện Tòa án là những Thẩm phán, công chức Tòa án,Hội thẩm nhân dân thuộc lớp người trẻ tuổi Ở họ có sức khoẻ, có khả năngtiếp thu kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cũng như kiến thức pháp luật nhanh.Nhưng ở họ lại thiếu sự trải nghiệm về thực tiễn chính trị, xã hội, ý thức phápluật chưa vững vàng, khả năng làm chủ bản thân, ý thức tự phê bình và phêbình, kỹ năng đánh giá hành vi, mặt mạnh, mặt yếu của bản thân còn nhiềumặt hạn chế Nắm vững đặc điểm này, khi bồi dưỡng văn hóa pháp luật chohọc viên Học viện Tòa án các chủ thể phải nắm vững những điểm mạnh,những thiếu hụt về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm của từng người để có sựcá biệt hoá về nội dung, hình thức, phương pháp khi bồi dưỡng cho phù hợp

Ba là, Học viên Học viện Tòa án đa dạng về thành phần xuất thân, nơi

cư trú, môi trường, điều kiện hoạt động

Sau này, khi bước vào thực hiện chức năng đào tạo Cử nhân chuyênngành Toà án và đào tạo sau đại học theo Quyết định số 1191/QĐ-TTg ngày30/7/2015 về việc Thành lập Học viện Toà án của Thủ tướng Chính phủ thì

học viên Học viện Toà án sẽ còn đa dạng hơn về độ tuổi, nhận thức

Nhìn chung học viên Học viện Tòa án hiện nay là những Thẩm phán,công chức Tòa án, Hội thẩm nhân dân có kiến thức, năng lực, chuyên mônnghiệp vụ; có phương pháp tác phong làm việc cẩn trọng, tỉ mỉ, chính xác.Tuyệt đại đa số yên tâm với nhiệm vụ được giao Điều này tạo điều kiệnthuận lợi cho việc nhận xét, đánh giá, học tập lẫn nhau Tuy nhiên, do tínhphức tạp về điều kiện công tác, môi trường hoạt động, quy định việc bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án phải hết sức cụ thể;phải đặc biệt chú ý đến hoàn cảnh, điều kiện, công việc của mỗi Thẩm phán,công chức Tòa án, Hội thẩm nhân dân, coi đây là một căn cứ, cơ sở để xácđịnh nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng Văn hóa pháp luật, không

thể dập khuôn chung chung.

* Văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Rodentan định nghĩa văn hoá với nghĩa là toàn bộ những giá trị vật chất

và tinh thần mà con người đã sáng tạo ra, gắn liền với quá trình lao động sảnxuất của mình [ 52,tr.656] Tylor đưa ra định nghĩa: “Văn hoá, hay văn minh,theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng,nghệ thuật, đạo đức, pháp luật, tập quán và một số năng lực và thói quen khácđược con người chiếm lĩnh với tư cách là một thành viên của xã hội”[53,tr17] Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mụcđích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữviết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật Những công

cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn

bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợpcủa mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đãsản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinhtồn” [ 22,tr.431 ]

Phan Ngọc cho rằng: văn hóa là “dấu ấn của một thể cộng đồng lên mọihiện tượng tinh thần, vật chất, mọi sản phẩm của thể cộng đồng này từ tínngưỡng, phong tục cho đến cả sản phẩm công nghiệp bán ra thị trường"[55,tr.20]

Văn hoá Việt Nam được Đảng ta xác định: “Văn hoá Việt Nam là thànhquả hàng nghìn năm lao động sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước vàgiữ nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thutinh hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng hoàn thiện mình.Văn hoá Việt Nam đã hun đúc nên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam,làm rạng rỡ lịch sử vẻ vang của dân tộc” [15,tr.30] Đây là quan niệm kháiquát về bản chất và giá trị cơ bản của văn hoá Việt Nam

Tuỳ theo góc độ nghiên cứu và phương pháp tiếp cận mà có nhữngđịnh nghĩa khác nhau về văn hoá Song, các quan niệm đó đều có cái chungthống nhất là văn hoá gắn chặt với con người, một mặt thể hiện sự phát triểntrình độ người ngay trong con người và cộng đồng, mặt khác thể hiện dấu ấnchân, thiện, mỹ trong tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do con người vàcộng đồng sáng tạo ra Đặc trưng cơ bản nhất của văn hoá là sáng tạo và nhânvăn Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc trưng đó được thể hiệnthành giá trị, hệ giá trị chuẩn mực, hướng con người tới chân, thiện, mỹ[53,tr.17 ]

Giá trị chân nghĩa là tính khoa học và chính đáng, được xã hội thừa nhận; Giá trị thiện nghĩa là vì con người, do con người và cho con người; do con người sáng tạo ra và phục vụ cho mục đích của con người Giá trị mỹ là

nói tới cái đẹp, cái hài hoà, đồng thuận, cái cân đối, cái thiện cảm và tôn vinhcon người Do đặc điểm, hình thức tổ chức cộng đồng và nhu cầu của từnglĩnh vực hoạt động mà sẽ có những loại hình văn hoá khác nhau như: văn hoáchung, văn hoá vùng miền, văn hoá cơ sở; văn hoá chính trị, văn hoá pháp lý,văn hoá đạo đức, văn hoá kinh tế, văn hoá doanh nghiệp…và văn hoá phápluật Ngay với ý nghĩa này đã toát lên sự đa dạng của văn hoá nói chung vàvăn hoá pháp luật nói riêng Chẳng hạn văn hoá kinh tế chứa đựng cái chân,thiện, mỹ của sản xuất, văn hoá sư phạm chứa đựng cái chân, thiện, mỹ củaquá trình dạy và học…

Pháp lý là một thuật ngữ quen thuộc trong đời sống xã hội Nhưng pháp

lý là gì, bản chất của nó ra sao, điều này đòi hỏi phải lý giải một cách cụ thể,chính xác Theo từ điển tiếng Việt, pháp lý là lý luận, nguyên lý về pháp luật.[55,tr.741] Theo đó pháp lý chính là hệ thống những nguyên lý lý luận,nguyên tắc, quan điểm làm cơ sở để xây dựng hệ thống pháp luật của nhànước Pháp luật là hệ thống các quy phạm có tính bắt buộc chung, do nhànước ban hành, thể hiện ý chí, quyền lực của Nhà nước và nhân dân điều

chỉnh các quan hệ xã hội Pháp luật là công cụ, một trong những nhân tố bảođảm và bảo vệ sự ổn định của xã hội Việc bảo đảm và thực hiện pháp luậtthông qua các biện pháp tổ chức, giáo dục, thuyết phục, cưỡng chế bằng bộmáy nhà nước Pháp luật của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thểhiện ý chí của nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Phápluật của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có chức năng điều chỉnh,chức năng bảo vệ và chức năng giáo dục làm cho con người có ý thức và hànhđộng phù hợp với quy phạm pháp luật Để làm tròn trách nhiệm, nghĩa vụquyền lợi của công dân trong sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc; bảo đảmcho pháp luật được chấp hành chấp hành nghiêm chỉnh và mọi người bìnhđẳng trước pháp luật, mỗi người dân Việt Nam phải có ý thức pháp luật, ýthức pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Ở Việt Nam hệ thống pháp luật xã hội chủ nghĩa được xây dựng dựatrên lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ chí Minh, quan điểmcủa Đảng Cộng sản Việt Nam, những truyền thống văn hóa của dân tộc, tinhhoa văn hóa nhân loại; sự đồng thuận của nhân dân về mục tiêu, lý tưởng độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Văn hóa pháp luật là sự hiểu biết, tình cảm, niềm tin, thái độ của con người, cộng đồng về nguồn gốc của pháp luật, bản chất của pháp luật, thuộc tính của pháp luật, chức năng của pháp luật, vai trò của pháp luật ở nước ta hiện nay làm cơ sở để xây dựng pháp luật, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật cũng như cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của mọi cơ quan nhà nước, điều chỉnh các quan hệ xã hội của các tổ chức chính trị - xã hội và công dân

Quan niệm này đã xác định rõ về bản chất và giá trị cơ bản của văn hoápháp lý được hình thành, củng cố và phát triển trên nền tảng lý luận của chủnghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản

Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hộichủ nghĩa mà đặc trưng cơ bản của nó là nhận thức sâu sắc vai trò, tính cáchmạng, khoa học, tính nhân văn của những quan điểm, tư tưởng, hệ thốngnguyên tắc đối với xây dựng, ban hành và chấp hành pháp luật trong các lĩnhvực của đời sống xã hội

Từ những phân tích trên có thể quan niệm văn hóa pháp luật cho học

viên Học viện Tòa án là một bộ phận của văn hóa nhân cách của người cán

bộ, công chức Ngành Tòa án, biểu hiện ở trình độ cao của việc nắm kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm; tình yêu nghề nghiệp, niềm tin tưởng vào các giá trị chân, thiện mỹ, bản chất tốt đẹp của pháp luật, pháp chế xã hội chủ nghĩa và khát vọng tự hoàn thiện vươn tới các giá trị của Văn hóa pháp luật để thực hiện chuyên môn, nghiệp vụ có hiệu quả đáp ứng sự đòi hỏi xây dựng Ngành Tòa án trong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, tôn trọng và bảo vệ con người.

* Cấu trúc văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án.

Một là, sự nhận thức, hiểu biết về những quan điểm, nguyên tắc, kiến

thức để xây dựng, ban hành và chấp hành Hiến pháp, pháp luật của nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặc biệt là pháp luật của Nhà nướctrong ngành Tòa án

Đây là yếu tố cơ bản trong cấu trúc văn hóa pháp luật cho học viên Họcviện Tòa án Sự nhận thức đầy đủ, sâu sắc những quan điểm, nguyên tắc củaxây dựng và chấp hành Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam, về pháp luật của Nhà nước trong ngành Tòa án là cơ sở đểxây dựng tình cảm, niềm tin đối với pháp luật và năng lực lãnh đạo, tổ chứcthực hiện pháp luật Nhà nước trong ngành Tòa án

Hệ thống những quan điểm, nguyên tắc trong việc xây dựng, ban hành

và chấp hành Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam bao gồm sự hiểu biết sâu sắc về hệ thống quan điểm của chủ nghĩa

Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về Hiến pháp vàpháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; về vị trí, vai trò,mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ của pháp luật; nhận thức, trách nhiệm của hệthống chính trị và toàn dân đối với việc xây dựng, thực hiện, bảo vệ pháp luậttrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, thựchiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Ý chíquyết tâm thực hiện và bảo vệ Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Việt Nam.

Hai là, tình cảm, niềm tin, thói quen sống và làm việc làm việc theo

Hiến pháp và pháp luật trong thực thi chức trách, nhiệm vụ và trong đời sống

cá nhân

Tình cảm, niềm tin đối với lý tưởng, tính tiến bộ, khoa học, cách mạngcủa chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng vềHiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là cơ

sở để những Thẩm phán, công chức Tòa án, Hội thẩm nhân dân tận tâm vớicông việc, thực thi chức trách, nhiệm vụ một cách công tâm, khách quan.Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy rằng: cán bộ, công chức cách mạng không phải làngười “làm quan cách mạng”, không phải như dưới thời thực dân - phongkiến “một người làm quan cả họ được nhờ”, không phải làm cán bộ để “đèđầu cưỡi cổ dân chúng”, v.v Người cán bộ, công chức phải tận tụy với sựnghiệp cách mạng, phải trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với Hiến pháp vàpháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trung thành ở đâytrước hết đòi hỏi những Thẩm phán cán bộ, viên chức Tòa án, Hội thẩm nhândân vừa phải hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao vừaphải làm tròn trách nhiệm của một người công dân tốt, kiểu mẫu ở khu dân cư

và ngoài xã hội, sống cuộc sống chan hoà, gần gũi với mọi người chungquanh…

Ba là, sự mẫu mực, mô phạm về đạo đức, phong cách công tác.

Đây là cái gốc của nhân cách học viên Học viện Tòa án Những Thẩmphán, công chức Tòa án, Hội thẩm nhân dân phải thực hiện cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư trong hoạt động công vụ Trong giao tiếp ở công sở,thẩm phán, công chức Tòa án, hội thẩm nhân dân phải có tác phong, thái độlịch sự, tôn trọng đồng nghiệp; ngôn ngữ giao tiếp phải chuẩn mực, rõ ràng,mạch lạc Thẩm phán, công chức Tòa án, hội thẩm nhân dân phải lắng nghe ýkiến của đồng nghiệp; công bằng, vô tư, khách quan khi nhận xét, đánh giá;thực hiện dân chủ và đoàn kết nội bộ Khi thi hành công vụ, Thẩm phán, côngchức Tòa án, Hội thẩm nhân dân phải mang phù hiệu hoặc thẻ công chức; cótác phong lịch sự; giữ gìn uy tín, danh dự cho cơ quan, tổ chức, đơn vị vàđồng nghiệp Không được hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà, sáchnhiễu khi thi hành công vụ Không được làm những việc trái với đạo đứccông vụ như: Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác nhiệm vụ được giao, gây bèphái, mất đoàn kết, tự ý bỏ việc hoặc tham gia đình công Không được lợidụng chức quyền để làm trái pháp luật; lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ, quyềnhạn; sử dụng thông tin liên quan đến công vụ để vụ lợi Không được phân biệtđối xử dân tộc, nam, nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọihình thức Không được tiết lộ thông tin liên quan đến bí mật nhà nước dướimọi hình thức Đây là yêu cầu đối với Thẩm phán, công chức Tòa án, Hộithẩm nhân dân ở tất cả các thời kỳ cách mạng, nhưng trong thời kỳ Đảng cầmquyền, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của dân,

do dân, vì dân lại càng đặc biệt quan trọng Thẩm phán, công chức Tòa án,Hội thẩm nhân dân phải biết sử dụng pháp luật để bảo vệ mình, bảo vệ xã hội,bảo vệ chế độ Xã hội chủ nghĩa, phải làm cho dân tin, dân yêu, dân kính, dânphục; không mang danh Thẩm phán, công chức Tòa án, Hội thẩm nhân dân để

đè đầu cưỡi cổ nhân dân; phải yêu dân, kính dân; việc gì có lợi cho dân dùnhỏ cũng cố gắng làm, việc gì có hại cho dân dù nhỏ cũng cố tránh; phải vừa

là người lãnh đạo vừa là người đày tớ thật trung thành của nhân dân Kiên

quyết đấu tranh chống lại các quan điểm sai trái thù địch và các hành vi viphạm Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

* Con đường cơ bản hình thành, phát triển hoàn thiện văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án.

Thông qua quá trình học tập, rèn luyện tại Học viện Thông qua hoạtđộng giảng dạy của khoa, bộ môn trong Học viện Tòa án Thông qua thựchiện chức trách, nhiệm vụ chuyên môn trong thực tiễn công tác thực thi công

vụ Thông qua mỗi cá nhân tự học tập, tu dưỡng rèn luyện Văn hóa pháp luậtcủa mỗi người Hệ thống kiến thức ở các nhà trường trang bị có vai trò đặcbiệt quan trọng, là cơ sở cho học viên phát triển hoàn thiện Văn hóa pháp luậtcủa mình trong quá trình học tập và công tác Kết quả đào tạo ở trường là rấtquan trọng nhưng không thể thay thế bồi dưỡng trong hoạt động thực tiễn.Việc bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho cán bộ, công chức ngành Tòa án tại cơquan, đơn vị là công việc tiếp theo của quá trình đào tạo, là yêu cầu của thựctiễn Bồi dưỡng tại chức, bồi dưỡng thông qua hoạt đông thực tiễn phải thựchiện tốt phương châm: bồi dưỡng thường xuyên, liên tục, yếu khâu nào bồidưỡng khâu đó, cấp trên bồi dưỡng cấp dưới, người giỏi bồi dưỡng người yếu,bồi dưỡng theo chức trách, nhiệm vụ, bồi dưỡng theo từng nhiệm vụ; tậndụng mọi hình thức, mọi biện pháp, mọi cơ hội để bồi dưỡng phát triển hoàn

thiện Văn hóa pháp luật.

* Vai trò của văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Một là, văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án góp phần đặc

biệt quan trọng trong giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách ngườicán bộ, công chức Tòa án nhân dân

Văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án có vai trò rất quantrọng trong giáo dục đạo đức, lối sống, hoàn thiện nhân cách của người cán

bộ, công chức Toà án, Hội thẩm nhân dân Những tri thức pháp lý, tình cảm,niềm tin pháp luật, thói quen hành vi pháp luật, phong cách ứng xử, giao tiếp,

tiếp xúc phù hợp với chuẩn mực đạo đức, với kỷ cương của xã hội Những giátrị cao đẹp, chuẩn mực đúng đắn của pháp luật trong ngành Tòa án giúp cho

họ nhận thức đúng những giá trị cao đẹp của Hiến pháp và pháp luật xã hộichủ nghĩa, góp phần rèn dũa và mài sáng cái tâm, cái đức trong mỗi người.Văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án giúp người Thẩm phán,công chức tòa án, Hội thẩm nhân dân rèn luyện cách ứng xử, giao tiếp vớicông dân, với cộng đồng, với đồng nghiệp và với Nhà nước Xét trên mọiphương diện, văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án góp phần đặcbiệt quan trọng trong giáo dục đạo đức, lối sống, hình thành nhân cách ngườicán bộ, công chức Tòa án nhân dân

Hai là, văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án giúp học viên

biết cách đánh giá các quy phạm pháp luật, biết cách xác định, đánh giá cáctiêu chuẩn về tính công bằng, nghiêm minh của pháp luật trong thực thi chứctrách, nhiệm vụ và tự đánh giá hành vi của mình

Văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án giúp họ nhận thứcđược rằng mọi việc làm, mọi hành vi của mình cũng như các tổ chức, cá nhânkhác đều phải dựa trên cơ sở pháp luật và trong khuôn khổ pháp luật Văn hóapháp luật cho học viên Học viện Tòa án bồi giúp họ có ý thức đấu tranhkhông khoan nhượng đối với quan điểm, tư tưởng thù địch, sai trái, nhữngbiểu hiện vi phạm pháp luật, chống đối pháp luật, đấu tranh với những hành vi

vi phạm pháp luật và tội phạm trong xã hội Theo đó văn hóa pháp luật chohọc viên Học viện Tòa án là tiền đề để hình thành động cơ, rèn luyện thóiquen hành động đúng pháp luật cho họ

Ba là, văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án trực tiếp góp

phần xây dựng môi trường Văn hóa pháp luật, xây dựng ngành Tòa án vữngmạnh toàn diện, hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ

Xây dựng môi trường Văn hóa pháp luật trong sạch, lành mạnh, xâydựng ngành Tòa án vững mạnh toàn diện là yêu cầu quan trọng hàng đầu

trong công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩacủa dân, do dân, vì dân, thực hiện quản lý xã hội, quản lý đất nước bằng phápluật hiện nay Đương nhiên, để xây dựng môi trường Văn hóa pháp luật trongsạch, lành mạnh, xây dựng ngành Tòa án vững mạnh toàn diện thì trước hếtcán bộ, công ngành Tòa án phải có Văn hóa pháp luật Cán bộ, công chứcngành Tòa án là những người trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ xây dựng môitrường Văn hóa pháp luật trong sạch, lành mạnh, xây dựng Ngành Tòa ánvững mạnh toàn diện Do đó, Văn hóa pháp luật của cán bộ, công chức ngànhTòa án là một nhân tố quyết định xây dựng môi trường Văn hóa pháp luậttrong sạch, lành mạnh, xây dựng Ngành Tòa án vững mạnh toàn diện Với ýnghĩa đó bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Trường cán bộ Tòa án sẽgóp phần quan trọng xây dựng môi trường Văn hóa pháp luật trong sạch, lànhmạnh, xây dựng Ngành Tòa án vững mạnh toàn diện.

1.1.2 Những vấn đề cơ bản bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

* Quan niệm bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án.

Quá trình hình thành, phát triển văn hóa pháp luật cho học viên Họcviện Tòa án chịu sự tác động của những điều kiện khách quan và nhân tố chủquan Điều kiện khách quan như: chế độ chính trị, điều kiện kinh tế, văn hoá

xã hội, môi trường sống, giáo dục đào tạo là yếu tố giữ vai trò ảnh hưởng,tác động đến bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án theochiều hướng tích cực hoặc ngược lại Nhân tố chủ quan là sự ý thức tự giáctrong tiếp thu nội dung bồi dưỡng và quá trình tự bồi dưỡng văn hóa pháp luậtcho học viên Học viện Tòa án Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Họcviện Tòa án là sự tác động một cách có hệ thống, có mục đích và thườngxuyên của chủ thể đến đối tượng, nhằm trang bị cho đối tượng một trình độ trithức pháp lý nhất định, bồi dưỡng tình cảm pháp lý và rèn luyện thói quen

hành vi chấp hành pháp luật, pháp chế.

Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án là một quátrình có mục đích, có tổ chức nhằm bồi đắp kiến thức; xây dựng củng cố tìnhcảm, niềm tin về pháp luật, bồi bổ kinh nghiệm và rèn luyện thói quen hành vipháp luật cho đối tượng

Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án có nhữngđiểm chung của quá trình giáo dục pháp lý, nhưng khác với bồi dưỡng tại cơquan về nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức Dưới góc

độ nhận thức, mục tiêu cần đạt được đó là sự tiếp thu, tích lũy những thôngtin, tri thức về pháp lý, pháp luật Dưới góc độ thái độ, tình cảm, mục tiêu cầnđạt được là làm hình thành ở đối tượng được giáo dục sự tôn trọng pháp luật;

sự phê phán, lên án các hành vi phạm pháp, phạm tội; sự công phẫn trước tộiác dã man; niềm tin vào tính công bằng, nghiêm minh của pháp luật Dướigóc độ hành vi, mục tiêu cần đạt được là kỹ năng vận dụng tri thức, hiểu biếtpháp luật để giải quyết công việc chuyên môn, các tình huống cụ thể tronggiao tiếp; hành vi pháp luật tích cực, lối sống theo pháp luật của đối tượnggiáo dục Đối tượng bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòaán là những Thẩm phán, viên chức Tòa án, Hội thẩm nhân dân đang công tác

ở Tòa án các cấp và sau này là học sinh, sinh viên

Từ những phân tích trên có thể quan niệm bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án là hoạt động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể, đối tượng và lực lượng tham gia, sử dụng tổng hợp những giải pháp tác động, nhằm nâng cao nhận thức về pháp lý, pháp luật; xây dựng niềm tin vào tính cách mạng, khoa học, vào những quan điểm, nguyên tắc, tính nhân văn, nhân đạo của pháp luật và rèn luyện thói quen hành vi pháp luật cho học viên trong thực thi chức trách, nhiệm vụ và trong cuộc sống.

Mục đích của bồi dưỡng Văn hóa pháp luật là nhằm nâng cao nhận

thức, củng cố tình cảm, niềm tin cho học viên Học viện Tòa án về pháp lý,pháp luật và rèn luyện thói quen hành vi pháp luật

Chủ thể bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên bao gồm đội ngũ

cán bộ lãnh đạo, quản lí, các Thẩm phán giàu kinh nghiệm và các chủ thểkhác được Chánh án Toà án nhân dân tối cao bổ nhiệm là giảng viên của Họcviện Tòa án

Lực lượng tham gia bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện

Tòa án là các cá nhân thuộc tổ chức quần chúng, các báo cáo viên, tuyêntruyền viên pháp luật của ngành Tòa án

Đối tượng bồi dưỡng là những Thẩm phán, công chức tòa án, Hội thẩm

nhân dân đang công tác ở Tòa án nhân dân các cấp

Nội dung bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

bao gồm bồi dưỡng lý luận Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểmcủa Đảng Cộng sản Việt Nam về Hiến pháp, pháp luật của nước Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Việt Nam Thông qua đó mà họ được mở rộng tri thức, lý luận

cơ bản về Nhà nước và pháp luật Trên cơ sở kiến thức pháp lý được cung cấpgiúp học viên từng bước làm sâu sắc và mở rộng tri thức pháp luật, giúp họcviên am hiểu hơn về pháp luật và biết cách đánh giá một cách đúng đắn cáchành vi pháp luật Tri thức pháp lý góp phần định hướng cho tình cảm, niềmtin đúng đắn vào các giá trị của pháp luật, tạo cơ sở hình thành hành vi hợppháp của học viên Học viện Tòa án

Cùng với bồi dưỡng kiến thức pháp lý, cần bồi dưỡng, phát triển niềmtin pháp luật cho học viên Học viện Tòa án Niềm tin vào pháp lý đóng vai tròquan trọng trong việc định hướng hành vi và củng cố thêm nhận thức về phápluật Niềm tin đúng đắn, vững chắc vào pháp lý là cơ sở để hình thành động

cơ của hành vi hợp pháp Trong cuộc sống, có những trường hợp người cókiến thức pháp luật nhưng không có niềm tin vào pháp luật, sẵn sàng chà đạp

lên pháp luật, lợi dụng kẽ hở của pháp luật để trục lợi Khi con người tin vàotính công bằng, những đòi hỏi của quy phạm pháp luật thì không cần một sựtác động bổ sung nào khác của Nhà nước để thực hiện những đòi hỏi đó Cólòng tin vào tính công bằng của pháp luật, con người sẽ có hành vi phù hợpvới các đòi hỏi của pháp luật một cách độc lập, tự nguyện.

Cùng với bồi dưỡng kiến thức pháp lý, củng cố niềm tin pháp luật chohọc viên cần đặc biệt coi trọng bồi dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống, vănhóa ứng xử giao tiếp của học viên Học viện Tòa án Vì đây là cái gốc trongnhân cách người cán bộ, công chức Tòa án nhân dân các cấp

Hình thức bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

bao gồm vận dụng các hình thức đào tạo bồi dưỡng tại Học viện Tổ chức lênlớp học tập trung và thảo luận các chuyên đề về pháp lý, pháp luật theochương trình, nội dung bồi dưỡng của Học viện Bồi dưỡng thông qua các tổchức mà mỗi học viên là thành viên Tự bồi dưỡng Văn hóa pháp luật của mỗihọc viên trong quá trình học tập tại trường Bồi dưỡng thông qua các hoạtđộng ngoại khóa Phối hợp với các cơ quan, đơn vị chủ quản để bồi dưỡngvăn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án Thực hiện ngày pháp luật; tổchức quản lí, khai thác, sử dụng tủ sách pháp luật; tổ chức các cuộc thi tìmhiểu về pháp luật; lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt cơquan và các tổ chức quần chúng; thông qua công tác xét, xử lý vi phạm phápluật, kỷ luật; qua hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; hoạtđộng tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý,

* Những vấn đề có tính nguyên tắc bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Một là bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án phải

trên nền tảng tư tưởng lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về pháp lý, phápluật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Vấn đề có tính nguyên tắc này giữ vai trò quyết định đến phương

hướng chính trị, nội dung bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học việnTòa án Xa rời, buông lỏng hoặc không tuân thủ nguyên tắc này sẽ làm chohoạt động bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án sẽ mấtphương hướng chính trị và sẽ không đạt được mục đích yêu cầu đề ra Chủnghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Minh là nền tảng tư tưởng lý luận của ĐảngCộng sản Việt Nam, của sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng Xã hộichủ nghĩa Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án là mộtkhâu quan trọng trong toàn bộ công tác cán bộ của Đảng Do đó, nhất thiếthoạt động bồi dưỡng phải quán triệt sâu sắc chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng

Hồ Chí Minh và phương hướng xây dựng đội ngũ cán bộ và công tác cán bộcủa Đảng Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án phảixuất phát từ quan điểm, chủ trương xây dựng Đảng trong thời kỳ mới, từ mụctiêu, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức ngành Tòa án của Nhà nướcpháp quyền Việt Nam Xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân

Nội dung vấn đề có tính nguyên tắc này chỉ rõ, việc bồi dưỡng văn hóapháp luật cho học viên Học viện Tòa án phải dựa chắc vào lý luận Chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, đồngthời phải bám sát những vấn đề lý luận, thực tiễn mới của công tác thực hiệnnhiệm vụ chính trị, chính sách pháp luật mới, nhất là những quy định củangành Tòa án Hiện nay, có rất nhiều vấn đề thực tiễn trong thực hiện nhiệm

vụ chính trị, cũng như những chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quanđến ngành Tòa án, cần phải tập trung nghiên cứu Đó là các vấn đề về tuyêntruyền giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng;

về mối quan hệ giữa chính trị và chuyên môn; về tính nghiêm minh của luậtpháp Nhà nước Mọi hoạt động bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viênHọc viện Tòa án phải góp phần vào giải quyết và thúc đẩy việc thực hiện cácvấn đề đó

Hai là, kết hợp chặt chẽ giữa sự bồi dưỡng của nhà trường với tự bồi

dưỡng của mỗi người nhằm biến quá trình bồi dưỡng thành quá trình tự bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án.

Vấn đề có tính nguyên tắc này đòi hỏi phải nâng cao chất lượng chươngtrình nội dung bồi dưỡng, xây dựng Học viện Tòa án thực sự vững mạnh thực

sự là cái nôi giáo dục, rèn luyện cán bộ, viên chức Phát huy vai trò của các tổchức đảng, tổ chức quản lý, tổ chức quần chúng trong bồi dưỡng văn hóapháp luật cho học viên Học viện Tòa án Các tổ chức, các lực lượng cần có sựphối hợp, hiệp đồng chặt chẽ, phát huy tốt vai trò trách nhiệm của mình ngay

từ khâu nghiên cứu, phổ biến, quán triệt, triển khai thực hiện chỉ thị, hướngdẫn bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Mục đích của phối hợp và phát huy vai trò của các tổ chức, các lựclượng trong bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án nhằmphát huy được sức mạnh tổng hợp; đảm bảo sử dụng thời gian cho hợp lý,không mâu thuẫn, chồng chéo Cần lựa chọn sử dụng hình thức, phương phápbồi dưỡng phong phú, đa dạng, phù hợp với đối tượng và phải phát huy đượcmọi nguồn lực cho bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòaán

Kết hợp giữa bồi dưỡng và hướng dẫn hành động, giữa bồi dưỡng tậptrung và giáo dục riêng từng người Tổ chức trao đổi, phổ biến kinh nghiệmhoạt động bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án, nêugương kinh nghiệm tốt, những điển hình hay, cần phải có nội dung đánh giá,rút kinh nghiệm về vấn đề bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Họcviện Tòa án Lồng ghép các nội dung, hình thức bồi dưỡng văn hóa pháp luậtcho học viên Học viện Tòa án với thông báo chính trị, tuyên truyền cổ động,sinh hoạt chính trị tư tưởng, duy trì nghiêm pháp luật

Thông qua các tấm gương điển hình tiên tiến trong học tập rèn luyện đểbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án Duy trì nghiêmtúc các chế độ quy định Đội ngũ cán bộ chủ trì các tổ chức đảng, quản lý,

giảng viên, đoàn thể các cấp phải thường xuyên nắm chắc tình hình tư tưởngcủa học viên, duy trì nghiêm túc các chế độ quy định để rèn luyện thói quen, ýthức chấp hành pháp luật của học viên Học viện Tòa án.

Chủ thể bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa ánphải chỉ đạo việc xây dựng mục tiêu, nội dung, lựa chọn sử dụng hình thức,phương pháp bồi dưỡng đúng chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật củaNhà nước, quy định của ngành Tòa án Bảo đảm tốt nhất cơ sở vật chất,nguồn kinh phí và các điều kiện cần thiết khác cho bồi dưỡng văn hóa phápluật cho học viên Học viện Tòa án Tạo môi trường thuận lợi cho quá trình tựbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Mỗi học viên Học viện Tòa án phải đề cao trách nhiệm, xây dựng chomình có động cơ tự học tập, tự rèn luyện nâng cao ý thức pháp lý Cán bộ chủtrì các cấp, các tổ chức đảng, quản lý, giảng viên phải thường xuyên sâu sát,nắm chắc tâm tư nguyện vọng, năng lực của học viên, giúp đỡ họ nhận thứcđúng đắn về trách nhiệm, nghĩa vụ của người cán bộ Tòa án, chỉ ra cho họmục tiêu cần đạt được, giúp họ tìm ra con đường, biện pháp vượt qua nhữngkhó khăn thử thách trong tự bồi dưỡng Văn hóa pháp luật Chủ thể bồi dưỡngvăn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án phải nghiên cứu, tổ chức sắpxếp thời gian công tác, sinh hoạt tập thể một cách hợp lí, khoa học; thườngxuyên quan tâm tổ chức các hoạt động phong trào, xây dựng bầu không khítâm lí lành mạnh trong nhà trường Đồng thời phải nắm rất vững thực tế vănhóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án, thấy rõ thực chất và đặc điểm,các vấn đề cần tập trung giải quyết trong tư duy, nhận thức và hoạt động bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án Học viên Học việnToà an vừa là chủ thể, vừa là khách thể của bồi dưỡng Văn hóa pháp luật Bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên phụ thuộc vào năng lực tự giáo dục, tự

tu dưỡng, rèn luyện của chính họ, bởi vì trong bất cứ sự phát triển nào của sựvật, hiện tượng trong thế giới khách quan thì nguyên nhân bên trong mới là

động lực chủ yếu Tự giáo dục, tự rèn luyện bồi dưỡng văn hóa pháp luật chohọc viên giúp cho học viên tự lực nắm tri thức, những kinh nghiệm thực tiễn

đã đúc kết để không ngừng làm phong phú thêm, hoàn thiện hơn vốn hiểu biếtcủa mình Tự giáo dục, tự rèn luyện bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viêngiúp học viên hình thành niềm tin khoa học, rèn luyện ý chí phấn đấu, đứctính kiên trì, năng lực tự khảng định, tư duy phê phán, hứng thú học tập, rènluyện Tự giáo dục, rèn luyện bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viênkhông chỉ giúp học viên hình thành, phát triển tính kỷ luật, thói quen sốngtheo các chuẩn mực của Văn hóa pháp luật trong thời gian học tập tại trường

mà còn góp phần tạo ra khả năng tự hoàn thiện, tự phát triển Văn hóa phápluật của cán bộ, công chức ngành Tòa án

Cơ sở lý luận và phương pháp luận của tự giáo dục, rèn luyện bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên là sự tự ý thức của con người Đâychính là sự khác biệt giữa con người với động vật khác Theo C.Mác conngười biến hoạt động, sinh hoạt của mình thành đối tượng của ý thức và ý chícủa mình, Bản thảo kinh tế triết học 1844 c Mác viết: Động vật trực tiếp đồngnhất với hoạt động sinh hoạt của mình Nó không phân biệt nó với hoạt độngsinh hoạt của nó Nó là hoạt động sinh hoạt ấy Còn con người thì biến bảnthân hoạt động sinh hoạt của mình thành đối tượng của ý chí và ý thức củamình Hoạt động sinh hoạt của con người là có ý thức Hoạt động sinh hoạt có

ý thức trực tiếp phân biệt con người với hoạt động sinh hoạt của động vật”.Thực chất của tự ý thức là cá nhân tách biệt “cái tôi” thành đối tượng củanhận thức, thông qua đó để nhận biết, kiểm tra, điều chỉnh và hoàn thiện bảnthân theo những khuôn mẫu, quy tắc chung của xã hội Nguyên tắc này đòihỏi phải có các biện pháp nâng cao khả năng tự ý thức về giáo dục, rèn luyệnbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Đó là tự ý thức về tư tưởng, tìnhcảm, hành vi và vai trò của bản thân trong tập thể Cần thấy rằng tự ý thứckhông phải là bẩm sinh mà được hình thành do kinh nghiệm sống của bản

thân, do những nhận xét, đánh giá giúp đỡ của tổ chức, của tập thể Thôngqua nhận xét đánh giá của tổ chức, của tập thể, của đồng chí, đồng nghiệp màmỗi học viên nhận biết, kiểm tra, tự đánh giá bản thân, đánh giá từng yếu tốtrong cấu trúc Văn hóa pháp luật của mình để điều chỉnh và hoàn thiện bảnthân theo những khuôn mẫu, chuẩn mực của Văn hóa pháp luật.

Tự ý thức của mỗi học viên phải được thể hiện ra ở khả năng tự khẳngđịnh của mỗi học viên trong học tập, rèn luyện, kỷ luật Tự khẳng định phảnánh tính tích cực của ý thức nhằm xác lập vai trò, vị trí của mỗi cá nhân họcviên trong quá trình học tập Điều quan trọng là năng lực tự khẳng định đúng

về bản thân, khẳng định tính chất khách quan, chân thực, ý nghĩa của các sựkiện xảy ra theo các chuẩn mực, yêu cầu của Văn hóa pháp luật; sự mongmuốn chiếm lĩnh và bảo vệ cái đúng, cái tiến bộ; có có ý chí quyết tâm trongviệc tự học tập, rèn luyện và thái độ rõ ràng đối với các hiện tượng vi phạmcác chuẩn mực của Văn hóa pháp luật trong nhà trường và xã hội Tuy nhiên,cũng có hiện tượng tự khẳng định không đúng không phù hợp như: tự phụ, lạcquan tếu hoặc tự ti mặc cảm Vì vậy, cần giúp học viên khắc phục những lệchlạc trong tự khảng định

Nguyên tắc này còn chỉ rõ cần bồi dưỡng nâng cao năng lực tự giáodục, rèn luyện kỷ luật, nhất là năng lực tự kiểm tra, tự đánh giá kịp thời,khách quan tri thức, ý chí và thói quen hành vi pháp lý; khả năng hạn chếnhững tác động tiêu cực từ môi trường kinh tế, chính trị - xã hội Hoạt độnghọc tập, rèn luyện của học viên có nhiều nét khác so với học sinh phổ thôngtrung học Đa số họ là những người đã tốt nghiệp các trường chuyên ngành và

đã có thời gian nhất định rèn luyện trong thực tiễn chính trị, xã hội và trongngành Tòa án Các đối tượng là sinh viên (sau này) thì cũng là những người

đã trưởng thành, có sự phát triển đầy đủ về thể chất và tâm sinh lý, đã trải qua

kỳ thi tuyển sinh đại học khắt khe

Ở họ tính kỷ luật, trình độ tư duy lý luận, kinh nghiệm thực tiễn đã có

sự tích luỹ nhất định, vì vậy họ có khả năng tư duy dựa trên những cái đãđược nhận thức trước đây Do đó, cần tránh mọi quan niệm phiến diện máymóc So với sinh viên các trường đại học, nhóm học viên là cán bộ, công chức

có tính độc lập cao hơn, có bản lĩnh trong việc tiếp cận chân lý, tìm tòi chân

lý và bảo vệ ý kiến của mình Chính vì vậy, việc bồi dưỡng năng lực tự giáodục, tự tu dưỡng, rèn luyện Văn hóa pháp luật phải làm cho học viên hiểu rõmục tiêu yêu cầu đào tạo, để từ đó có động cơ học tập, rèn luyện đúng vàmạnh, có hoài bão học tập tốt để trở thành những Thẩm phán, công chức Tòaán, Hội thẩm nhân dân có Văn hóa pháp luật cao Cần đặc biệt chú ý pháttriển năng lực về trí tuệ, năng lực tư duy độc lập, tư duy phê phán, tư duynghề nghiệp, phát huy cao độ tính tích cực, chủ động, tự giác trong việc lĩnhhội kiến thức, kinh nghiệm để từ đó có thể vận dụng vào thực hiện chức trách,nhiệm vụ của học viên

Trong quá trình đào tạo, bên cạnh các yếu tố thúc đẩy học viên học tập,rèn luyện còn có những tác động ngược chiều, những “nhiễu” gây cản trở đếnquá trình tự bồi dưỡng Văn hóa pháp luật Những “nhiễu” này có thể đến từphía gia đình, đoàn thể, xã hội cũng như từ bản thân mỗi học viên Vì vậy, cầnphải làm cho học viên có ý thức khắc phục những hạn chế hoặc tác hại củanhững “nhiễu” đó Cần đề cao tính tích cực, chủ động của mỗi học viên trong

tự học tập, rèn luyện bồi dưỡng Văn hóa pháp luật Xây dựng cho họ thóiquen hành vi, đạo đức, lối sống, ứng xử, giao tiếp theo các chuẩn mực củaVăn hóa pháp luật Đồng thời, rèn luyện các kỹ năng, kinh nghiệm trong giảiquyết những vấn đề liên quan đến chức trách, nhiệm vụ của cán bộ Tòa ánnhân dân, đấu tranh chống lại tư tưởng, quan niệm, hành vi sai trái trong chấphành pháp luật nhà nước, quy chế giáo dục đào tạo của Học viện

Ba là, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án phải

gắn liền với việc bồi dưỡng đạo đức, phong cách, nâng cao năng lực phát triểnhoàn thiện các phẩm chất nhân cách của họ

Vấn đề có tính nguyên tắc này xuất phát từ mối quan hệ hữu cơ giữavăn hóa với xây dựng con người Văn hóa là nền tảng để nuôi dưỡng tâm hồn,tình cảm của con người Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và trình độnhận thức là yếu tố nền tảng, “cái gốc” để hình thành, phát triển văn hóa phápluật cho học viên Tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng,kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, yêu mến nghề nghiệp

là cơ sở, điều kiện thúc đẩy học viên Học viện Tòa án say mê nghiên cứu họctập, rèn luyện, tìm chọn con đường, biện pháp thực thi chức trách, nhiệm vụđạt hiệu quả cao nhất Đức tính đoàn kết khiêm tốn, tinh thần thực sự cầu thị,lòng vị tha, tình thương, niềm tin vào pháp luật Xã hội chủ nghĩa là cơ sở thôithúc học viên Học viện Tòa án say sưa nghiên cứu, tìm tòi, ra sức học tập, rènluyện bản thân theo các chuẩn mực của Văn hóa pháp luật

Vấn đề có tính nguyên tắc này đòi hỏi việc bồi dưỡng văn hóa phápluật cho học viên Học viện Tòa án phải gắn với nâng cao tri thức, phẩm chấtchính trị, đạo đức, tâm lý, tình cảm và năng lực cho họ Thực hiện quá trìnhbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án đồng thời là quátrình rèn luyện về phẩm chất đạo đức, bồi đắp kiến thức, kinh nghiệm, kỹnăng công tác Kiên quyết khắc phục các hạn chế về tri thức, trình độ, nănglực

* Tiêu chí đánh giá bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học

viện Tòa án

Để đánh giá bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa áncần xác định đúng các tiêu chí Căn cứ vào quan niệm, những vấn đề cơ bảnbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án có thể xác địnhtiêu chí đánh giá hoạt động này ở những vấn đề cơ bản sau:

Một là, nhóm tiêu chí đánh giá nhận thức trách nhiệm và năng lực của

chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học việnTòa án

Tiêu chí được đánh giá thông qua việc nhận thức của các chủ thể đốivới bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án có sâu sắckhông Ý thức, trách nhiệm đối với bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viênHọc viện Tòa án ở mức độ nào Mức độ, chất lượng thực hiện các hoạt độngbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án theo chức năng,nhiệm vụ của mỗi tổ chức, đơn vị Đó là tiêu chí chung, để đánh giá nhậnthức, trách nhiệm, năng lực của các chủ thể trong bồi dưỡng văn hóa phápluật cho học viên Học viện Tòa án cần căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ củacác chủ thể mà cụ thể hóa các dấu hiệu làm căn cứ cho việc đánh giá.

Hai là, nhóm tiêu chí đánh giá thực hiện nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Tiêu chí này thể hiện ở việc chính xác, khoa học nội dung bồi dưỡngvăn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án Ở việc thực hiện các hìnhthức, biện pháp bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án.Hiệu lực, hiệu quả phối hợp giữa các tổ chức, lực lượng trong bồi dưỡng vănhóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án Việc đầu tư sử dụng, quản lý vàhiệu quả của các công cụ, phương tiện, cơ sở vật chất cho bồi dưỡng văn hóapháp luật cho học viên Học viện Tòa án

Ba là, nhóm tiêu chí đánh giá kết quả bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho

học viên Học viện Tòa án

Tiêu chí này xuất phát từ mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thựctiễn, ý nghĩ và hành vi, nhận thức và hành động, lời nói với việc làm Khôngthể đánh giá chính xác bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học việnTòa án nếu không xem xét kết quả thực hiện nhiệm vụ của mỗi người Trình

độ giác ngộ chính trị, nhận thức, trách nhiệm đối với pháp lý bao giờ cũngphải được thể hiện trong hoạt động thực tiễn thực hiện chức trách, nhiệm vụ

Do đó, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án phải được

đánh giá thông qua kết quả thực hiện nhiệm vụ của cá nhân và tập thể Điềunày thể hiện ở sự kiên định và quyết tâm trong học tập, rèn luyện, ý thức bảovệ Tổ quốc, bảo vệ Đảng, bảo vệ pháp luật Nhà nước, có quyết tâm cao hoànthành tốt chức trách, nhiệm vụ Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viênHọc viện Tòa án còn được đánh giá thông qua phân tích đúng sai trước các sựkiện, hiện tượng xảy ra trong đời sống chính trị, xã hội, dám đấu tranh bảo vệđường lối, quan điểm của Đảng; không mơ hồ trước âm mưu, thủ đoạn của kẻthù, không bi quan dao động trước khó khăn, thách thức, tích cực, tự giáctham gia mọi hoạt động nghiên cứu pháp luật, chấp hành kỷ luật, quyền lợi,nghĩa vụ, các chế độ quy định, chấp hành pháp luật của Nhà nước; đạo đức,lối sống; tinh thần đấu tranh với những biểu hiện xấu, tiêu cực trong xã hội vàngành Tòa án.

1.2 Thực trạng và một số kinh nghiệm bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

1.2.1 Thực trạng bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án

* Những ưu điểm :

Thứ nhất, các chủ thể đã có nhận thức đúng đắn về vai trò, tầm quan

trọng của Văn hóa pháp luật, có chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo sát,đúng, tổ chức thực hiện có hiệu quả về bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho họcviên Học viện Tòa án

Nhận thức rõ vai trò của Văn hóa pháp luật đối với việc phát triểnphẩm chất, năng lực, phong cách của học viên, Đảng uỷ, Ban Lãnh đạo Họcviện luôn xác định bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên là một nội dungquan trọng của mô hình nhân cách người Thẩm phán, công chức Tòa án, Hộithẩm nhân dân mà Học viện có nhiệm vụ bồi dưỡng Theo quan điểm đó,Đảng uỷ, Ban Lãnh đạo Học viện đã luôn coi trọng việc tập trung lãnh đạo,

chỉ đạo các hoạt động xây dựng cho học viên có động cơ, thái độ, trách nhiệmđúng đắn, giáo dục lòng tự hào, có ý thức tự giác cao trong học tập, rèn luyện;tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng học tập của học viên Tăng cườngcác biện pháp quản lý học viên; định kỳ tổ chức đánh giá phân loại kết quảhọc tập, rèn luyện của học viên theo đúng quy định, quy chế giáo dục - đàotạo của Học viện

Không chỉ dừng lại ở ra nghị quyết lãnh đạo, Đảng uỷ, Ban Lãnh đạoHọc viện luôn chỉ đạo sát sau việc giáo dục, rèn luyện văn hóa pháp luật chohọc viên; xác định rõ việc giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng văn hóa pháp luậtcho học viên là trách nhiệm của mọi tổ chức, tất cả cán bộ, giảng viên và họcviên Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận trong Học viện, Đảng

uỷ, Ban Lãnh đạo đã xác định rõ trách nhiệm của khoa, phòng đối với việcbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên

Dưới sự lãnh đạo của Đảng uỷ, Ban Lãnh đạo Học viện, các tổ chứcđảng, trước hết là cấp uỷ, tổ chức đảng luôn xác định việc giáo dục, bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên là một nội dung lãnh đạo quan trọngcủa mình Căn cứ vào mục tiêu, yêu cầu của Văn hóa pháp luật, đặc điểm củađối tượng học viên, cấp uỷ các cấp đã xác định rõ những nội dung giáo dụcrèn luyện, đánh giá bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên hàng tháng,từng quý Những vấn đề về chấp hành pháp luật, các quy định của Học viện,rèn luyện hành vi, thói quen ứng xử của học viên đều được xác định rõ trongcác nghị quyết lãnh đạo của cấp uỷ, tổ chức đảng thường kỳ Cấp uỷ, tổ chứcđảng luôn xác định Văn hóa pháp luật, ý thức kỷ luật, hành vi, thói quen chấphành kỷ luật của học viên là một trong những nội dung, tiêu chuẩn quan trọng

để đánh giá bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên

Kết quả trưng cầu ý kiến cho thấy, có 78% số người được hỏi cho rằngcấp uỷ, tổ chức đảng đã luôn quan tâm chăm lo lãnh đạo, chỉ đạo việc giáodục, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Nhận định này cũng hoàn

toàn thống nhất với các đánh giá của các báo cáo tổng kết công tác đào tạo,bồi dưỡng cán bộ Tòa án hàng năm, cho rằng, nhìn chung các cấp uỷ đảngluôn quan tâm đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bồi dưỡng văn hóa pháp luậtcho học viên

Đội ngũ cán bộ quản lý có nhận thức đúng, trách nhiệm cao đối với việcbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên, quản lý duy trì các hoạt động giáodục, đào tạo theo pháp luật nhà nước, quy chế, quy định trong công tác, họctập Có 73% số người được hỏi cho rằng cán bộ quản lý đã đề cao trách nhiệmtrong bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Qua khảo sát, điều tra thực

tế có 88% cho rằng, cán bộ quản lý các cấp có vai trò ảnh hưởng đến giáodục, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên

Đội ngũ giảng viên của Học viện đã phát huy ngày càng tốt vai trò tráchnhiệm của mình trong việc truyền thụ kiến thức, xây dựng tình cảm, củng cốniềm tin đối với pháp luật Xã hội chủ nghĩa Bằng việc chấp hành nghiêmthời gian lên lớp và xuống lớp, duy trì nghiêm các hình thức tổ chức dạy học:giảng bài trên lớp, thảo luận, trao đổi thực hành tình huống và diễn án; lồngghép các nội dung giáo dục về kỷ luật trong các chủ đề bài giảng, mô phạmtrong quan hệ với học viên đội ngũ giảng viên đã góp phần quan trọng vàobồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Kết quả trưng cầu ý kiến cho thấy,

có 92 % cho rằng, đội ngũ giảng viên đã phát huy tốt trách nhiệm đối với việcbồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên

Được sự giáo dục, rèn luyện của các bộ phận, tổ chức đoàn thể trongHọc viện, tuyệt đại đa số học viên có nhận thức đúng về vai trò của bồi dưỡngVăn hóa pháp luật đối với việc hình thành, phát triển nhân cách học viên theomục tiêu yêu cầu bồi dưỡng; thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người Thẩmphán, cán bộ tòa án, Hội thẩm nhân dân Có tới 91% số người được hỏi chorằng, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên có vai trò đặc biệt quan trọng

đối với việc hình thành, phát triển nhân cách học viên; thực hiện chức trách,nhiệm vụ của người cán bộ, công chức Tòa án nhân dân.

Các cơ quan chức năng của Học viện đã phát huy khá tốt vai trò củamình đối với việc giáo dục, bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Cáckhoa đã thực hiện tốt chức năng tham mưu, hướng dẫn chỉ đạo xây dựngchương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng, khắc phục khó khăn về cơ sở vậtchất, tích cực chủ động duy trì thực hiện nền nếp trong giáo dục - đào tạo.Luôn coi trọng chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức giáo dục chính trị tư tưởng, nângcao ý thức pháp luật, rèn luyện hành vi thói quen chấp hành kỷ luật của họcviên Phối hợp với Phòng Tổ chức – Hành chính tổ chức hội nghị rút kinhnghiệm về bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên

Kết quả trưng cầu ý kiến cho thấy có 86% số người được hỏi cho rằng,bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên là yếu tố rất quan trọng, điều kiệntiên quyết nâng cao trình độ kiến thức pháp lý, bồi dưỡng niềm tin về phápluật và rèn luyện thói quen hành vi pháp luật cho cán bộ, công chức Tòa ánnhân dân

Như vậy, có thể thấy hầu hết chủ thể lãnh đạo, quản lý và học viên đã

có nhận thức đúng đắn về vai trò, tầm quan trọng của bồi dưỡng văn hóa phápluật cho học viên; coi đó là điều kiện không thể thiếu, một bộ phận quan trọngcủa công tác lãnh đạo, quản lý, là yếu tố quan trọng củng cố nâng cao ý thứcpháp luật, bồi dưỡng niềm tin về pháp luật và rèn luyện thói quen hành vipháp luật cho cán bộ Tòa án nhân dân các cấp

Thứ hai, nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án từng bước được đổi mới

Những hạn chế, bất cập trong nội dung, hình thức, phương pháp bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án từng bước được tháo

gỡ Quá trình xây dựng nội dung bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viênHọc viện Tòa án dựa chắc trên nền tảng lý luận Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ

Chí Minh, quan điểm của Đảng, được thể hiện trong các chuyên đề bồidưỡng Thường xuyên cập nhật những thông tin về pháp luật và thực tiễn thihành, bảo vệ pháp luật của nhà nước ta (Hiến pháp, pháp luật về hình sự, dân

sự, hành chính, lao động, kinh doanh – thương mại, giáo dục, y tế, hôn nhân

và gia đình, luật ngân hàng và điều lệ, quy định, quy chế, nhằm bồi dưỡngcho các đối tượng những nhận thức, tình cảm đúng đắn, niềm tin vào phápluật, rèn luyện khả năng sử dụng những tri thức, hiểu biết về pháp luật đểphân tích, luận giải, phê phán một cách có căn cứ khoa học về những vấn đềthực tiễn, làm cơ sở cho việc định hướng và lựa chọn hành vi pháp lý, cách xử

sự đúng pháp luật hoặc phù hợp với các quan hệ xã hội cụ thể trong quá trìnhhọc tập, công tác và đời sống Vì vậy, nội dung bồi dưỡng văn hóa pháp luậtcho học viên Học viện Tòa án về cơ bản phù hợp với đối tượng, đảm bảo tínhkhoa học, thiết thực và khả thi Kết quả trưng cầu ý kiến về nội dung bồidưỡng Văn hóa pháp luật cho thấy, có 72% số học viên cho là phù hợp và28% cho là chưa phù hợp

Học viện đã bám sát, vận dụng khá linh hoạt các hình thức bồi dưỡngvăn hóa pháp luật cho học viên Trên cơ sở nội dung bồi dưỡng và kế hoạchcông tác hàng năm đã tiến hành xây dựng kế hoạch bồi dưỡng văn hóa phápluật cho học viên theo từng chuyên đề; theo từng cuộc thi, từng cuộc thi tìmhiểu về pháp luật, kế hoạch hoạt động, lồng ghép trong hội diễn văn nghệquần chúng, giao lưu văn hoá - nghệ thuật, sinh hoạt tập thể Từng nội dungbồi dưỡng Văn hóa pháp luật đều có sự chuẩn bị khá kỹ lưỡng các phươngpháp giáo dục, biết kết hợp khá tốt phương pháp giáo dục, thuyết phục vớihành chính đi đôi với việc lịp thời biểu dương, khen thưởng

Cùng với việc sử dụng các hình thức truyền đạt thông qua tập huấnnghiệp vụ, sinh hoạt tập thể, điểm tin, đọc báo đã sử dụng ngày càng nhiềuhơn các hình thức có tính thi đua, cuốn hút đông đảo học viên tích cực thamgia học tập, nghiên cứu về pháp luật, kỷ luật như tổ chức các cuộc thi tìm

hiểu, hội thảo tọa đàm, trao đổi về pháp luật, thông qua khai thác tủ sách phápluật, giao lưu văn hoá - nghệ thuật và thông qua hoạt động hoà giải ở cơ sở,

xử án Kết quả khảo sát có 68% số học viên được hỏi cho rằng hình thức bồidưỡng văn hóa pháp luật cho học viên là khá linh hoạt, sinh động

Các chủ thể lãnh đạo, quản lý đã quan tâm chỉ đạo tổ chức kiểm tra,đánh giá kết quả bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Sau mỗi học phần

và kết thức khóa học đã tiến hành kiểm tra văn hóa pháp luật cho học viên.Hình thức kiểm tra chủ yếu là kiểm tra định kỳ Nội dung kiểm tra có thể làcho học viên đánh giá, nhận xét về một chuyên đề cụ thể, có thể được lồngghép trong việc đánh giá, đưa ra hướng giải quyết một tình huống hay một vụán thực tế Thông qua kiểm tra đã góp phần chỉ ra được những ưu điểm,khuyết điểm, nguyên nhân, trách nhiệm, đánh giá được kết quả bồi dưỡng vănhóa pháp luật cho học viên và rút ra được một số kinh nghiệm chỉ đạo tổ chứcthực hiện bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Các hoạt động văn hoá,văn nghệ, diễn đàn, hội thảo toạ đàm, thi tìm hiểu pháp luật được duy trìthành nền nếp, thu hút đông đảo học viên tham gia, thiết thực góp phần giáodục rèn luyện, nâng cao nhận thức trách nhiệm của học viên trong tự giáodục, tự bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên trong quá trình học tập tạiHọc viện

Thứ ba, Bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Học viện Tòa án đã

trực tiếp góp phần phát triển nhân cách văn hóa của cán bộ, công chức ngànhTòa án

Hầu hết học viên có nhận thức đúng về vai trò, tầm quan trọng của Vănhóa pháp luật và bồi dưỡng văn hóa pháp luật cho học viên Có động cơ phấnđấu tốt, ý thức tự giác trong thực hiện pháp luật, hành vi pháp lý đúng đắn, xử

sự phù hợp với quy định của pháp luật khi tham gia các quan hệ xã hội Quakhảo sát, có 73% học viên cho rằng thói quen chấp hành pháp luật và xử sựđúng pháp luật của họ ở mức độ tốt; có 21% cho rằng thói quen chấp hành