Bài giảng sinh học 8 thao giảng thân nhiệt (14)

Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt: - Nhiệt do hoạt động của cơ thể sinh ra đã đi đâu - Qua sự bốc hơi của mồ hôi.. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt: - Khi trời nóng, độ ẩm

- Bẻ gãy liên kết hóa họcgiải phóng năng lượng.

1 Nêu sự khác biệt giữa đồng hóa và dị hóa?

KIỂM TRA BÀI CŨ

2 Vì sao nói sự chuyển hóa vật chất và năng lượng

là đặc trưng cơ bản của sự sống?

- Mọi hoạt động sống của cơ thể đều cần năng lượng, năng lượng lại được giải phóng từ quá trình chuyển hóa

- Vậy nếu không có chuyển hóa thì không có hoạt động sống

KIỂM TRA BÀI CŨ

3 Năng lượng giải phóng ở tế bào được sử dụng vào những hoạt động nào?

- Hoạt động co cơ, đồng hóa, và sinh nhiệt

- Nhiệt do dị hóa giải phóng để điều hòa thân nhiệt

Thực vật Cá Ếch, nhái

Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

- Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể

- Ngậm nhiệt kế ở miệng (370C), kẹp nhiệt kế ở nách (36,50C) hoặc cho vào hậu môn (37,50C)

- Thân nhiệt phản ánh tình trạng sức khỏe

- Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể

- Thân nhiệt phản ánh tình trạng sức khỏe

Nhiệt kế thường (thuỷ ngân)

Nhiệt kế điện tử

Sinh nhiệt

Tỏa nhiệt

Dị

hóa

Da

Hô hấp

Bài tiếtThân nhiệt ổn định

I Thân nhiệt:

Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

- Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể

- Thân nhiệt phản ánh tình trạng sức khỏe

- Ở người khỏe mạnh nhiệt độ cơ thể khi trời nóng

và khi trời lạnh là bao nhiêu và thay đổi như thế nào?

- Vậy tại sao khi sốt nhiệt độ lại tăng?

- Làm giảm sự phát triển của vi khuẩn hay siêu vi,

do chúng rất nhạy cảm với sự gia tăng nhiệt độ dù tăng ít

- Giúp bạch cầu đến bộ phận bị nhiễm nhanh hơn,

để chống lại sự xâm nhập của vi trùng

- Thân nhiệt luôn ổn định ở 370C do sự cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt

I Thân nhiệt:

Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

- Nhiệt do hoạt động của cơ thể sinh ra đã đi đâu

- Qua sự bốc hơi của mồ hôi

Người lao động nặng thì hô hấp mạnh và đổ

mồ hôi

I Thân nhiệt:

Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

- Vì sao da người hồng hào về mùa hè và da thường tái hoặc sởn gai ốc về mùa đông (trời lạnh)?

- Mao mạch da dãn, lưu lượng máu qua danhiều tạo điều kiện cho

cơ thể tăng cường tỏa nhiệt

- Mao mạch da co lại, lưu

lượng máu qua da ít nên

da tím tái Đồng thời cơ

chân lông co lại nên sởn

gai ốc làm giảm thiểu sự

tỏa nhiệt qua da

Sinh

nhiệt

Tỏa nhiệt

Da

Hô hấp

Bài tiết

90%

10%

Tăng

Giảm Tăng Giảm

Điều kiện Phản ứng của cơ thể

Thảo luận:

- Mùa hè da hồng

hào.

- Mùa đông da thường

tái hoặc sởn gai ốc.

- Lao động thì người

nóng và toát mồ hôi.

- Vào ngày trời nóng,

không thoáng gió, độ

- Tỏa nhiệt ra môi trường nhiều.

- Mao mạch máu co, lưu lượng máu qua da ít.

- Tỏa nhiệt ra môi trường ít.

- Mồ hôi bay hơi mang đi một lượng nhiệt lớn làm mát cơ thể.

- Mồ hôi thoát ra không bay hơi được nên chảy thành dòng, nhiệt không thoát ra ngoài nên người bức bối khó chịu.

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

- Khi trời nóng, độ ẩm không khí cao, trời oi bức,

cơ thể ta có những phản ứng gì và có cảm giác như thế nào?

- Khi trời nóng, độ ẩm không khí cao, oi bức: mồ hôi tiết ra nhiều nhưng lại khó bay hơi nên mồ hôi chảy thành dòng, sự tỏa nhiệt khó khăn  ta cảm thấy bức bối, khó chịu

- Tại sao khi rét chúng ta lại run?

- Vì khi đó các cơ co giãn liên tục, gây phản xạ run

giúp tạo ra nhiệt, làm cho thân nhiệt tăng lên

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

Da là cơ quan đóng vai trò quan trọng nhất trong điều hòa thân nhiệt

- Khi trời nóng và khi lao động nặng, mao mạch ở

da dãn giúp tỏa nhiệt nhanh, đồng thời tăng cường tiết mồ hôi, mồ hôi bay hơi sẽ lấy đi một lượng nhiệt của cơ thể

- Khi trời rét, mao mạch ở da co lại, cơ chân lông co

để giảm sự tỏa nhiệt

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:

- Hệ thần kinh có vai trò như thế nào trong điều hòa thân nhiệt?

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:

- Hệ thần kinh có vai trò như thế nào trong điều hòa thân nhiệt?

=> Mọi hoạt động điều hòa thân nhiệt (Sự tăng - giảm quá trình dị hóa, các phản ứng co - dãn mao mạch dưới da, tăng - giảm tiết mồ hôi, co - dãn cơ chân lông) đều là phản xạ dưới sự điều khiển của

hệ thần kinh

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:

+ Sự tăng, giảm quá trình dị hóa ở tế bào

+ Phản ứng co, dãn mạch máu dưới da

+ Tăng, giảm tiết mồ hôi

+ Co, duỗi cơ chân lông để

Để điều tiết sự tỏa nhiệt

- Hệ thần kinh đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động điều hòa thân nhiệt

III Phương pháp phòng chống nóng lạnh:

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:III Phương pháp phòng chống nóng lạnh:

1 Vì sao khi nhiệt độ môi trường cao mà không thoáng gió ta dễ bị cảm nóng?

2 khi đi nắng hay vừa lao động xong ta không tắm ngay hoặc ngồi ở nơi gió lùa?

3 khi trời rét ta phải giữ ấm cho cơ thể?

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:III Phương pháp phòng chống nóng lạnh:

1 Vì sao khi nhiệt độ môi trường cao mà không thoáng gió ta dễ bị cảm nóng?

- t0 môi trường cao nhưng không thông thoáng, sự tỏa nhiệt và thoát mồ hôi bị ngưng trệ làm nhiệt độ

cơ thể tăng cao  dễ bị cảm nóng

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:III Phương pháp phòng chống nóng lạnh:

2 khi đi nắng hay vừa lao động xong ta không tắm ngay hoặc ngồi ở nơi gió lùa?

- Đi nắng hay vừa lao động nặng xong, thân nhiệt đang cao mà tắm ngay hay ngồi nghỉ nơi gió lùa 

- Bệnh cúm là bệnh của loài chim và động vật có vú

do siêu vi trùng Biểu hiện: tăng nhiệt, đau đầu, đau

cổ họng, đau nhức bắp thịt khắp cơ thể, ho, mệt mỏi

- Cần uống nhiều nước, ăn canh rau giàu nước để đủ mồ hôi phát tán nhiệt.

Cần mặc ấm, giữ

ấm chân, cổ, ngực

+ Cần đội mũ nón khi đi đường và lao động.

+ Mặc quần áo rộng

và thoáng.

- Chăn, lò sưởi, điều

=> Vì rèn luyện thân thể cũng chính là rèn luyện da

để tăng khả năng chịu đựng của cơ thể,giúp cơ thể thích ứng với sự thay đổi của môi trường.

=> Nhà ở thoáng mát về mùa hè, ấm áp vào mùa đông, tránh ánh nắng trực tiếp, tránh gió mùa đông bắc trong mùa rét.

=> Cây xanh tạo bóng mát, làm cho không khí trong lành mát mẻ Chắn gió làm bớt rét vào mùa đông.

- Qua phần vừa thảo luận các em hãy nêu các biện pháp phòng chống nóng, lạnh?

- Khi đi nắng cần đội mũ, nón

- Không chơi thể thao ngoài trời nắng và nhiệt độ không khí cao

- Trời nóng, sau khi lao động nặng hoặc khi đi nắng

về, mồ hôi ra nhiều không được tắm ngay, không ngồi nơi lộng gió, không bật quạt quá mạnh

- Trời rét cần giữ ấm cơ thể nhất là cổ, ngực, chân, không ngồi nơi hút gió

- Rèn luyện thể dục thể thao hợp lý để tăng khả năng chịu đựng của cơ thể

- Trồng cây xanh tạo bóng mát ở trường học và khu

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:III Phương pháp phòng chống nóng lạnh:

- Để đề phòng cảm nóng, cảm lạnh, trong lao động

và sinh hoạt hàng ngày ta cần phải chú ý những điểm gì?

I Thân nhiệt:Tiết 34 – Bài 33: THÂN NHIỆT

II Sự điều hòa thân nhiệt:

1 Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt:

2 Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân nhiệt:III Phương pháp phòng chống nóng lạnh:

- Chúng ta cần tăng cường rèn luyện thân thể để tăng khả năng chịu đựng khi nhiệt độ môi trường thay đổi, đồng thời biết sử dụng các biện pháp và phương tiện chống nóng lạnh một cách hợp lí

Bài tập: Điền từ thích hợp vào chỗ trống

- Thân nhiệt người luôn …….…., vì cơ thể người

có các cơ chế ………… thân nhiệt như tăng, giảm quá trình dị hóa, điều tiết sự co dãn mạch máu dưới da và cơ co chân lông, thoát mồ hôi, để đảm bảo ……… giữa sinh nhiệt và tỏa nhiệt

- Chúng ta cần tăng cường ………… thân thể để tăng khả năng chịu đựng khi nhiệt độ môi trường thay đổi, đồng thời biết sử dụng các biện pháp và phương tiện ……… … một cách hợp lí

ổn địnhđiều hòa

sự cân bằng

rèn luyện

chống nóng lạnh

GHI NHỚ

1 Khi bị cảm nóng cần chú ý:

a Tắm ngay khi người đang nóng nực

b Nghỉ ngơi nơi có nhiều gió để mồ hôi khô nhanh, hạ nhiệt nhanh

c Hạ nhiệt một cách từ từ

d Tránh ngồi chỗ có gió lùa

e Gồm c và d

Củng cố

- Trời mát (rét) chóng đói : vì cơ thể tăng cường chuyển hóa để tăng sinh nhiệt.