TIỂU LUẬN TRIẾT học sự vận DỤNG học THUYẾT GIAI cấp và đấu TRANH GIAI cấp của CHỦ NGHĨA mác – LÊNIN vào THỰC TIỄN CÁCH MẠNG VIỆT NAM HIỆN NAY

Học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp là một trong những nội dung cơ bản nhất của chủ nghĩa Mác – Lênin. Nhờ thống nhất được tính cách mạng và khoa học, lý luận mác xít về giai cấp và đấu tranh giai cấp đã vượt qua các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước đây để trở thành kim chỉ nam cho phong trào cách mạng của giai cấp vô sản. Lý luận đó đã có ảnh hưởng sâu rộng trong phong trào cách mạng từ thế kỷ XIX đến nay, tạo ra những biến động to lớn trong đời sống chính trị – xã hội trên toàn thế giới.

SỰ VẬN DỤNG HỌC THUYẾT GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤPCỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VÀO THỰC TIỄN CÁCH MẠNG

VIỆT NAM HIỆN NAYHọc thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp là một trong những nộidung cơ bản nhất của chủ nghĩa Mác – Lênin Nhờ thống nhất được tính cáchmạng và khoa học, lý luận mác xít về giai cấp và đấu tranh giai cấp đã vượtqua các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước đây để trở thành kim chỉ namcho phong trào cách mạng của giai cấp vô sản Lý luận đó đã có ảnh hưởngsâu rộng trong phong trào cách mạng từ thế kỷ XIX đến nay, tạo ra nhữngbiến động to lớn trong đời sống chính trị – xã hội trên toàn thế giới

Ngày nay, trong điều kiện thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, khólường như sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và Đông Âu,

sự đổi mới của các nước phát triển theo hướng xã hội chủ nghĩa, sự chuyểnđổi của các nước xã hội chủ nghĩa sang nền kinh tế thị trường song hành với

sự tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản trên thế giới, làm cho nhiềungười lầm tưởng rằng, lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp không còn phùhợp nữa và tìm cách lảng tránh nó Thực tế cuộc sống đã chứng minh rằng,nếu hiểu rõ thực chất của lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp sẽ tránh đượcnhững sai lầm tả khuynh hoặc hữu khuynh, sẽ nhận thức đúng đắn được vaitrò thực sự của các giai cấp trong xã hội trong những giai đoạn lịch sử cụ thể

Ở Việt Nam, trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường,các thành phần kinh tế được khuyến khích phát triển, vấn đề giai cấp và đấutranh giai cấp trở thành một vấn đề nhạy cảm, gây rất nhiều tranh luận Vềmặt lý luận, chúng ta đã có nhiều chuyển biến trong nhận thức, tư duy lý luận.Tuy nhiên, trong sự chuyển đổi đó vẫn còn có những vấn đề cần phải tiếp tụclàm sâu sắc và rõ ràng hơn Thực chất quan điểm mác xít về giai cấp và đấutranh giai cấp cũng cần được nhận thức, liên hệ, vận dụng một cách linh hoạthơn, đặc biệt là thực tiễn đổi mới của nước ta hiện nay đã khẳng định kết quảcủa công cuộc đổi mới, đã chứng minh rằng: Lý luận giai cấp và đấu tranh

giai cấp đã ngày càng được nhận thức và vận dụng đúng đắn và sáng tạo ởViệt Nam Những thành tựu quan trọng ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới,nhất là về kinh tế, đã có sự chuyển biến mạnh mẽ trên tất cả các mặt củađời sống xã hội, tình hình an ninh chính trị được tăng cường, con đường đilên chủ nghĩa xã hội được hình thành rõ nét… điều đó đã chứng tỏ quanđiểm giai cấp của Đảng ta là hoàn toàn đúng đắn Nhưng con đường đi lênchủ nghĩa xã hội ở Việt Nam còn dài, diễn biến xã hội còn hết sức phứctạp Vì vậy, nghiên cứu một cách sâu sắc lý luận giai cấp và đấu tranh giaicấp gắn với tổng kết kinh nghiệm cách mạng, học tập kinh nghiệm củaphong trào cộng sản và công nhân quốc tế, sẽ góp phần phát triển sáng tạo

và vận dụng ngày càng thành công lý luận Mác – Lênin vào sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Vậy thì, vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp theo quan điểm của chủnghĩa Mác – Lênin được hiểu như thế nào? Sự vận dụng lý luận đó vàoviệc xem xét, giải quyết vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp ở Việt Namhiện nay ra sao? Trong phạm vi bài viết này, xin được trình bày những vấn

đề đó trên một số nét cơ bản sau:

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp và đấu tranh

giai cấp.

1.1 Vấn đề nguồn gốc giai cấp.

Kế thừa những tư tưởng tiến bộ của nhân loại C.Mác, Ph.Ăng-ghen vàV.I.Lênin đã đưa lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp lên một tầm cao mới

Trong thư gửi Iôxíp Vâyđơmaye ngày 05 - 03 - 1852, C.Mác đã viết: “Về

phần tôi, thì tôi không có công lao là đã phát hiện ra sự tồn tại của các giai cấp trong xã hội hiện đại, cũng không có công lao là đã phát hiện ra cuộc đấu tranh giữa các giới và sự đấu tranh giữa các giai cấp với nhau Các nhà

sử học tư sản trước tôi rất lâu đã trình bày sự phát triển lịch sử cuộc đấu tranh giai cấp đó, còn các nhà kinh tế tư sản thì đã trình bày sự giải phẫu kinh tế của các giai cấp Cái mới mà tôi đã làm là chứng minh rằng: 1) Sự

tồn tại của các giai cấp chỉ gắn với những giai đoạn phát triển lịch sử nhất định của sản xuất 2) Đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn tới chuyên chính vô sản 3) Bản thân nền chuyên chính này chỉ là bước quá độ tiến tới thủ tiêu mọi giai cấp và tiến tới xã hội không có giai cấp”1.

Lý luận mác xít đã khắc phục được những quan điểm duy tâm về giaicấp trước kia, đưa ra sự luận giải khoa học về những vấn đề cơ bản như nguồngốc giai cấp, tiêu chí để phân biệt giai cấp và đấu tranh giai cấp

Xuất phát từ những con người cá nhân hiện thực và đứng trên lậptrường duy vật về lịch sử, C.Mác, Ph.Ăng-ghen đã tìm ra quy luật phát sinh

và phát triển của xã hội có giai cấp và quy luật đấu tranh giai cấp Nếu cácnhà tư tưởng trước Mác cho rằng: nguồn gốc của xã hội có giai cấp, của chế

độ tư hữu là do tư tưởng tư hữu của con người, thì ngược lại C.Mác chỉ rõ,chính những tiền đề vật chất do xã hội tạo ra đã làm nảy sinh ra tư tưởng tưhữu Bởi vì, như các nhà kinh điển mác xít đã khẳng định: Do sự phát triểncủa sản xuất đã đưa đến sự phân công lao động trong xã hội và sự phân cônglao động xã hội lại thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao năngxuất lao động, đó là nguồn gốc cơ bản để sinh ra chế độ tư hữu và sự phânchia giai cấp trong xã hội Thực tiễn lịch sử phát triển và tiến hoá của nhânloại đã chỉ ra rằng, nguyên nhân vật chất, nguyên nhân kinh tế là nguyên nhân

cơ bản, sâu xa sản sinh ra giai cấp và xã hội có giai cấp Sự tồn tại, phát triển

và diệt vong của giai cấp và xã hội có giai cấp là do nguyên nhân kinh tế – vậtchất quyết định – suy cho đến cùng Như vậy, tư tưởng biện chứng duy vật vềgiai cấp và đấu tranh giai cấp của chủ nghĩa Mác – Lênin hoàn toàn đối lậpvới quan điểm duy tâm, tôn giáo đã tồn tại rất lâu trong lịch sử Tính cáchmạng và khoa học của chủ nghĩa Mác về giai cấp và đấu tranh giai cấp, về sự

ra đời, tồn tại và diệt vong của nó đã góp phần vào cuộc đấu tranh, khắc phục

tư tưởng ảo tưởng, chủ quan về vấn đề hoà hợp giai cấp, xoá nhoà đấu tranhgiai cấp trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế, hoặc muốn đi

1 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 28, tr 661 – 662.

tìm lời giải, một động lực ở ý thức tư tưởng để thúc đẩy sự phát triển giai cấp

và đấu tranh giai cấp trong thời đại ngày nay

Trong vấn đề giai cấp và đấu tranh giai cấp, chủ nghĩa Mác – Lênin đã

có sự đánh giá rất khách quan, khoa học đối với sự ra đời của xã hội có đốikháng giai cấp, các ông đã khẳng định sự ra đời của xã hội có giai cấp thaythế xã hội cộng sản nguyên thuỷ là một bước tiến hoá, phát triển của lịch sử

nhân loại, Ph.Ăng-ghen viết: “Từ khi sự đối lập giữa các giai cấp xã hội xuất

hiện thì chính những dục vọng xấu xa của con người – lòng tham và sự thèm muốn quyền lực đã trở thành đòn bẩy cho sự phát triển của lịch sử” Trong

xã hội có giai cấp, mỗi giai cấp đều có vị trí, vai trò nhất định trong lịch sử, kể

cả giai cấp thống trị bóc lột Sự tồn tại của các giai cấp đối kháng đều do sựquy định của điều kiện kinh tế, quan hệ kinh tế Theo đó, sự ra đời, tồn tại,phát triển của giai cấp tư sản cũng là một tất yếu khách quan của lịch sử vàcũng đã từng đóng vai trò hết sức cách mạng trong lịch sử, bởi chính giai cấp

tư sản đã làm cách mạng xoá bỏ quan hệ sản xuất phong kiến lỗi thời lạc hậu

để mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển, hình thành những thị trường

và quốc gia rộng lớn, mở ra sự hợp tác kinh tế giữa các quốc gia, dân tộc trênthế giới

Từ các quan điểm mác xít về sự hình thành giai cấp theo lập trường duyvật về lịch sử, đã cho chúng ta thấy rõ những vấn đề cơ bản sau:

Một là, sự xuất hiện xã hội có giai cấp là một tất yếu khách quan, trước hết

là tất yếu về kinh tế, chính “cái có thể chiếm hữu” đã sinh ra tư tưởng chiếm hữu.

Hai là, xã hội có giai cấp là một giai đoạn tất yếu của lịch sử phát triển

của nhân loại, nó chính là nhân tố để thúc đẩy sản xuất phát triển ngày càng cao

Ba là, trong xã hội có giai cấp, mỗi giai cấp đều có vị trí, vai trò nhất

định, trước hết là vai trò trong phát triển kinh tế, đây cũng chính là lý do tồntại của mỗi giai cấp và quy định địa vị chính trị – xã hội của nó

Như vậy, sự nẩy sinh, tồn tại, phát triển của các giai cấp là một tất yếulịch sử, nó được nẩy sinh từ sự phát triển của lịch sử xã hội và vì sự phát triển

của xã hội Tất nhiên vai trò của mỗi giai cấp đều có giới hạn lịch sử của nó,khi giai cấp đã lỗi thời, cản trở sự phát triển của xã hội, thì tất yếu nó sẽ bị lịch

sử gạt bỏ thông qua đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội Đó là cách nhìnnhận vấn đề giai cấp một cách khách quan, khoa học không có sự thù hận giaicấp

1.2 Những tiêu chí cơ bản để phân biệt các giai cấp trong xã hội.

Để phân biệt giai cấp này với giai cấp khác trong xã hội phải có một hệthống tiêu chí khách quan, khoa học Dựa trên quan điểm duy vật về lịch sửchủ nghĩa Mác – Lênin đã đưa những tiêu chí cơ bản về giai cấp, đây là cơ sởkhoa học để chúng ta xem xét và phân biệt các giai cấp trong xã hội

Từ sự kế thừa tư tưởng của các nhà kinh tế – chính trị học tư sản trước

đó, C.Mác đã cho rằng, trong xã hội tư sản tồn tại “những người chỉ sở hữu

có sức lao động, những kẻ sở hữu tư bản và những kẻ sở hữu ruộng đất, mà nguồn thu nhập tương ứng là tiền công, lợi nhuận và địa tô, tức là công nhân làm thuê, nhà tư bản và địa chủ, đó là ba giai cấp lớn của xã hội hiện đại dựa trên phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa”2 Theo đó, tiêu chí của giai cấptrước hết phải gắn liền với những giai đoạn phát triển nhất định của lịch sử,gắn liền với phương thức sản xuất Không có tiêu chí chung cho mọi giai cấptrong mọi thời đại lịch sử, các tiêu chí đó luôn vận động biến đổi khôngngừng theo thực tiễn của sản xuất và đời sống xã hội Theo C.Mác vàPh.Ăng-ghen, thì tiêu chí cơ bản quan trọng hàng đầu để phân biệt giai cấpnày với giai cấp khác, đó là vấn đề sở hữu tư liệu sản xuất, vai trò tổ chức,quản lý sản xuất và gắn liền với nó là sự thu nhập từ các quyền sở hữu đó

Chính sự sở hữu tư liệu sản xuất trong những lĩnh vực khác nhau sẽhình thành nên những giai tầng khác nhau trong xã hội: người sở hữu tư liệusản xuất trong công nghiệp hình thành nên giai cấp tư sản, những kẻ sở hữuruộng đất là giai cấp địa chủ, còn những người chỉ sở hữu sức lao động củamình và bán sức lao động cho nhà tư bản công nghiệp là giai cấp công nhân

2 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 25, tr 643.

Đồng thời, những ai là chủ tư liệu sản xuất sẽ đóng vai trò tổ chức, quản lý,điều hành quá trình sản xuất, còn những người không có tư liệu sản xuất thìphải chịu sự tổ chức, quản lý, điều hành của kẻ có tư liệu sản xuất Theo đó,

sự hưởng thụ các sản phẩm trong xã hội cũng có sự khác nhau, nguồn thunhập của người làm thuê là tiền công, là một phần rất nhỏ trong tổng số giá trịlao động mà chính họ tạo ra, còn nguồn thu nhập của chủ tư bản là lợi nhuận

Đó là sự phân phối bất bình đẳng, là sự bóc lột của giai cấp tư bản, địa chủđối với giai cấp công nhân, người làm thuê

Những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen về tiêu chí giai cấp đã đượcV.I.Lênin kế thừa, phát triển, xây dựng và hoàn thiện thành tiêu chí giai cấp nói

chung và tiêu chí cụ thể cho từng giai cấp Trong tác phẩm “Sáng kiến vĩ đại” V.I.Lênin viết: “Người ta gọi là giai cấp, những tập đoàn to lớn gồm những

người khác nhau về địa vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ của họ (thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của

họ trong tổ chức lao động xã hội, và như vậy là khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà họ được hưởng Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn người này thì có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định”3 Như vậy, theo V.I.Lênin, để đánh giá đúng đắn,khách quan về một giai cấp cần phải dựa trên những tiêu chí khoa học

Thứ nhất, giai cấp trước hết phải là tập đoàn người to lớn, đông đảo

trong xã hội, gắn liền với một hệ thống sản xuất nhất định Điều đó cho thấyvới một vài cá nhân đơn lẻ không thể là giai cấp, mặc dù họ có thể nắm giữnhững vị trí, vai trò quan trọng có ảnh hưởng to lớn trong đời sống tinh thần

xã hội Cũng không phải mọi tập đoàn đông đảo, to lớn trong xã hội sẽ là giaicấp, giai cấp không phải là sự cộng lại đơn thuần, là tổng số của các cá nhân,

mà đó phải là sự gắn bó, hợp lại với nhau trên cơ sở có chung một địa vị trong

3 V.I.Lênin To n t à Ph ập, Nxb TB, M, 1979, tập 39, tr 17 – 18.

hệ thống sản xuất nhất định của xã hội Mặt khác, không phải mọi hệ thốngsản xuất đều sinh ra giai cấp, mà chỉ hệ thống sản xuất nào tạo ra tiền đề đểnhững tập đoàn này có quan hệ và địa vị khác nhau trong quá trình sản xuấtmới tạo ra giai cấp khác nhau, chỉ có những xã hội dựa trên những quan hệsản xuất nhất định nào đó mới tạo ra giai cấp.

Thứ hai, sự khác nhau giữa các giai cấp được thể hiện trên những

phương diện cơ bản sau:

- Quan hệ của họ đối với tư liệu sản xuất (thường thì được pháp luậtquy định và thừa nhận) Vai trò đó được thể hiện ở các quyền cơ bản: quyền

sở hữu, quyền chiếm hữu… Nền kinh tế càng phát triển thì các quyền nàycàng được mở rộng, biến đổi và hình thành các quyền mới, đáp ứng sự pháttriển của thực tiễn sản xuất

- Vai trò tổ chức và phân công lao động trong quản lý, tổ chức sản xuất.Tập đoàn người nào nắm quyền sở hữu tư liệu sản xuất thì nắm quyền điềuhành, tổ chức, quản lý sản xuất Ở đây cần phân biệt rõ ràng giữa việc tổchức, quản lý sản xuất với quyền quyết định tổ chức, quản lý sản xuất, bởitrước yêu cầu phát triển sản xuất hiện nay mà việc tổ chức quản lý ngày càngđòi hỏi cao, phức tạp, có nhiều người cùng tham gia quản lý trong đó có cảngười không nắm tư liệu sản xuất, song vai trò quyết định quá trình sản xuất,quản lý sản xuất phải là người nắm phần lớn tư liệu sản xuất

- Phương thức, quy mô thu nhập Tập đoàn nào nắm quyền sở hữu tưliệu sản xuất thì nắm quyền về tổ chức phân phối sản phẩm Sự phân phối sảnphẩm xã hội phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, tiến hành theo những phươngthức khác nhau Trong xã hội hiện đại, sự phân phối sản phẩm xã hội đượcphân phối cho các cá nhân sau khi đã khấu trừ các phần cơ bản: phần để mởrộng sản xuất; lập quỹ dự trữ; bảo hiểm để phòng ngừa tai nạn rủi ro; phầnkhấu trừ chi phí quản lý chung, không trực tiếp sản xuất; phần để đáp ứngnhững yêu cầu về giáo dục, y tế, văn hoá cho toàn xã hội; phần lập quỹ nuôinhững người không có khả năng lao động

Các đặc trưng phân biệt giai cấp trên có quan hệ chặt chẽ với nhau, lànguyên nhân và là kết quả của nhau, là tiền đề, điều kiện của nhau trong quátrình vận động và phát triển Trong đó, đặc trưng chủ yếu quan trọng nhất đểphân biệt các giai cấp là đặc trưng về mối quan hệ giữa các tập đoàn người đốivới tư liệu sản xuất, giai cấp nào nắm quyền sở hữu tư liệu sản xuất thì có quyềnquyết định quá trình tổ chức quản lý sản xuất và phân phối sản phẩm xã hội.

Như vậy, định nghĩa giai cấp của V.I.Lênin là cơ sở phương pháp luận

để phân biệt các giai cấp khác nhau trong những giai đoạn lịch sử xác định.Theo đó, giai cấp là một phạm trù xã hội, gắn liền với sản xuất vật chất, đặcbiệt là với quan hệ sản xuất, do đó các tiêu chí do V.I.Lênin đưa ra chủ yếu lànhững tiêu chí về kinh tế và vật chất Nhưng chúng ta cũng cần thấy rằng, sựkhác biệt về vật chất giữa các giai cấp sẽ dẫn tới sự khác biệt về chính trị, tinhthần Thừa nhận sự khác biệt giữa các giai cấp về kinh tế thì không thể khôngthừa nhận sự khác biệt về chính trị, tinh thần, bởi trong xã hội có giai cấp, giaicấp nào thống trị về lực lượng vật chất thì sẽ thống trị về mặt tinh thần, chínhtrị trong xã hội Nói cách khác, tư tưởng thống trị đó chính là biểu hiện tinhthần của những quan hệ vật chất dưới hình thức tư tưởng Với cách xem xéttrên sẽ làm cho lý luận giai cấp có tính khoa học và có tính thực tiễn cao

Định nghĩa giai cấp của V.I.Lênin còn thể hiện thực chất của quan hệgiai cấp là quan hệ giữa bóc lột và bị bóc lột, là sự chiếm đoạt sức lao độngcủa giai cấp thống trị, nắm quyền sở hữu tư liệu sản xuất đối với những người

có ít hoặc không có tư liệu sản xuất

Ở Việt Nam hiện nay, có ý kiến cho rằng, cần phải thay đổi quan niệm

về bóc lột và phải coi lợi nhuận là một sự phân phối tất yếu trong nền kinh tếhàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường Theo họ, nếukhông có sự thay đổi quan niệm về bóc lột sẽ gây ra tâm lý nặng nề trong xãhội, không tạo ra được sự cổ vũ, khích lệ các thành phần kinh tế ngoài quốcdoanh phát triển tiềm năng của mình

Chúng ta cần thấy rằng: Nếu thừa nhận lịch sử xã hội có giai cấp là lịch

sử các cuộc đấu tranh giai cấp và là một trong những động lực thúc đẩy xã hội

có giai cấp phát triển, thì phải thừa nhận một trong những nguyên nhân cơbản của đấu tranh giai cấp là mâu thuẫn giữa bóc lột và bị bóc lột Nếu phủnhận thực chất quan hệ giai cấp là quan hệ bóc lột và bị bóc lột thì sẽ phủnhận vấn đề cần phải xoá bỏ giai cấp, xoá bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân về tưliệu sản xuất, phủ nhận lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp của chủ nghĩaMác Thực tiễn lịch sử và thực tiễn trong thế giới hiện đại đã chứng minhrằng, hiện nay con người vẫn chưa thể xoá bỏ được áp bức, bóc lột, quan hệcác giai cấp trong xã hội đó chính là bóc lột và bị bóc lột Song, vấn đề là ởchỗ nhận thức về sự tồn tại của sự bóc lột ấy như thế nào, để từ đó tìm hướnggiải quyết nó trong từng điều kiện lịch sử cụ thể

Ở nước ta hiện nay, đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội,kinh tế – xã hội đang phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa Vì vậy,trong xã hội tất yếu vẫn còn tồn tại tình trạng bóc lột và bị bóc lột, nhưng đókhông phải là bản chất xã hội, bởi, toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đang nỗ

lực phấn đấu để xoá bỏ bóc lột, xây dựng xã hội theo mục tiêu “dân giàu,

nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh” Nếu chỉ nhìn vào bốn

chữ “chủ nghĩa xã hội” mà né tránh vấn đề bóc lột, cho rằng Việt Nam không

còn bóc lột nữa là siêu hình, mơ hồ, xa rời thực tiễn và lý luận cách mạng.Chúng ta phải thẳng thắn đối diện với nó thì mới tìm ra được con đường, biệnpháp để xoá bỏ nó Hơn nữa, sự tồn tại của các thành phần kinh tế ngoài quốcdoanh ở Việt Nam đang có vị trí quan trọng trong phát huy nội lực đất nước,tạo ra động lực thúc đẩy mạnh mẽ sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoáđất nước Vì vậy, nếu né tránh, phủ nhận vấn đề bóc lột là biểu hiện của sự viphạm quy luật khách quan trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội

1.3 Quan điểm mác xít về đấu tranh giai cấp.

V.I.Lênin đã dạy rằng: “Chủ nghĩa Mác đã cho ta cái kim chỉ nam để

tìm ra những quy luật trong tình trạng rối tung và hỗn độn bề ngoài ấy, đó là:

quy luật đấu tranh giai cấp” Thực tế, lý luận về giai cấp và đấu tranh giai

cấp được C.Mác và Ph.Ăng-ghen kế thừa từ những tư tưởng của các triết giatrước đó và trên cơ sở thực tiễn đấu tranh của giai cấp công nhân cuối thế kỷXIX để xây dựng nên lý luận đó, sau này, những tư tưởng của C.Mác vàPh.Ăng-ghen phát triển lên một trình độ hoàn thiện và khoa học hơn Đây làmột học thuyết vừa mang tính cách mạng vừa mang tính khoa học, phản ánh

xu thế vận động, phát triển tất yếu khách quan của lịch sử, lý luận ấy đã soisáng con đường cách mạng tiến tới giải phóng giai cấp, dân tộc, nhân loại vàcon người

Chủ nghĩa Mác – Lênin đã khẳng định, trong xã hội có giai cấp, đấutranh giai cấp là tất yếu khách quan, lịch sử loài người cũng đã chứng minhrằng: lịch sử tất cả các xã hội có giai cấp tồn tại từ trước tới nay chỉ là lịch sử

đấu tranh giai cấp giữa những “Người tự do và người nô lệ, quý tộc và bình

dân, chúa đất và nông nô, thợ cả phường hội và thợ bạn, nói tóm lại, những

kẻ áp bức và người bị áp bức luôn đối kháng với nhau đã tiến hành một cuộc đấu tranh không ngừng, lúc công khai, lúc ngấm ngầm, một cuộc đấu tranh bao giờ cũng kết thúc bằng một cuộc cải tạo toàn bộ xã hội, hoặc bằng sự diệt vong của hai giai cấp đấu tranh với nhau”4

Nguyên nhân của đấu tranh giai cấp là do mâu thuẫn giai cấp, song theoV.I.Lênin, nguyên nhân trước hết là do mâu thuẫn về lợi ích kinh tế.V.I.Lênin cho rằng: đấu tranh giai cấp là đấu tranh của một bộ phận nhân dân

này chống lại một bộ phận khác, là “Cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước

hết quyền, bị áp bức và lao động, chống bọn có đặc quyền, đặc lợi, bọn áp bức và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhân làm thuê hay những người vô sản chống những người hữu sản hay giai cấp tư sản”5 Nhưvậy, thực chất của cuộc đấu tranh giai cấp là cuộc đấu tranh giữa những giaicấp có lợi ích cơ bản đối lập nhau không thể điều hoà được

4 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 4, tr 596 – 597

5 V.I.Lênin To n t à Ph ập, Nxb TB, M, 1979, tập 7, tr 237 – 238.

Theo quan điểm mác xít, lợi ích giai cấp là những giá trị khách quan nhằmthoả mãn nhu cầu nhất định của một giai cấp, đảm bảo cho giai cấp đó tồn tại vàphát triển Lợi ích giai cấp không phải do ý thức giai cấp sinh ra và quy định, mà

nó do địa vị kinh tế – xã hội của giai cấp đó tạo nên, do đó, muốn chỉ ra lợi íchgiai cấp và sự đối kháng lợi ích giai cấp phải phân tích tình hình, điều kiện pháttriển cụ thể của từng giai cấp Lợi ích cơ bản của giai cấp khi có sự đối kháng gaygắt sẽ dẫn tới đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội, khi mâu thuẫn cơ bản đượcgiải quyết sẽ tạo ra động lực thúc đẩy toàn bộ xã hội có giai cấp phát triển Chính

vì vậy, đấu tranh giai cấp trở thành một trong những động lực cơ bản, quan trọngthúc đẩy sự phát triển của xã hội có đối kháng giai cấp

Trong đời sống xã hội, nguồn gốc, động lực của sự phát triển là mâuthuẫn trong quá trình sản xuất vật chất, mà trước hết và trực tiếp là mâu thuẫngiữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Do tính cách mạng, luôn vậnđộng biến đổi của lực lượng sản xuất, do đó, quan hệ giữa lực lượng sản xuất

và quan hệ sản xuất luôn vận động từ chỗ phù hợp tới không phù hợp và mâuthuẫn Khi quan hệ sản xuất không phù hợp với tính chất và trình độ của lựclượng sản xuất thì phải xoá bỏ quan hệ sản xuất cũ, thiết lập quan hệ sản xuấtmới để thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Song, để bảo vệ lợi ích của giaicấp mình, giai cấp thống trị luôn tìm mọi cách bảo vệ quan hệ sản xuất hiện

có, cản trở, kìm hãm sự phát triển của quan hệ sản xuất mới Do đó, muốn mởđường cho lực lượng sản xuất phát triển phải thông qua đấu tranh giai cấp màđỉnh cao của nó là cách mạng xã hội Trong cuộc đấu tranh giai cấp giữa giaicấp tiên tiến với giai cấp thống trị đã phản động, lỗi thời luôn diễn ra gay goquyết liệt, song giai cấp mới tiên tiến sẽ tất yếu giành thắng lợi, bởi cuộc đấutranh của họ ngày càng được quần chúng ủng hộ, vì cuộc đấu tranh của giaicấp mới phù hợp với xu thế phát triển của xã hội Như vậy, đấu tranh giai cấp

là phương thức cơ bản để giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất vàquan hệ sản xuất, để cho phương thức sản xuất mới trở thành phương thức sảnxuất thống trị trong xã hội, cùng với đó, một chế độ chính trị mới, văn hoá

mới ra đời Nói cách khác, thông qua đấu tranh giai cấp mà đỉnh cao của nó làcách mạng xã hội sẽ dẫn tới sự ra đời của một hình thái kinh tế – xã hội mới,cao hơn Toàn bộ quá trình phát triển của lịch sử xã hội loài người đã chứngminh cho tính khoa học đúng đắn của chủ nghĩa Mác về vai trò của đấu tranhgiai cấp trong lịch sử phát triển của nhân loại.

Trong xã hội có đối kháng giai cấp, đấu tranh giai cấp là động lực pháttriển của xã hội, nhưng đó không phải là động lực duy nhất, mà đó chỉ là độnglực cơ bản, ngoài ra trong xã hội còn có rất nhiều động lực khác Bởi vì, trongđời sống xã hội, con người có vô vàn các hoạt động khác nhau với những nhucầu, mục đích, động cơ khác nhau, trong đó những nhu cầu sống, nhu cầu vềvật chất, tinh thần, nhu cầu chiếm lĩnh đỉnh cao trí tuệ… cũng là những độnglực quan trọng, trực tiếp thúc đẩy con người hoạt động và tạo ra sự phát triển của

xã hội Mặt khác, trong xã hội có giai cấp do trình độ phát triển của lực lượngsản xuất còn hạn chế, chưa đáp ứng được đầy đủ mọi nhu cầu vật chất của conngười, chính vì vậy, đấu tranh để đòi lợi ích kinh tế, đảm bảo điều kiện sống chocon người trở thành những cuộc đấu tranh có quy mô lớn, quyết liệt nhất để dẫntới những sự chuyển biến lớn lao trong xã hội Như vậy, đấu tranh giai cấp theoquan điểm mác xít, vấn đề cơ bản của nó không phải là vấn đề chính trị thuầntuý, đạo đức thuần tuý, mà thực chất và cơ bản là vấn đề kinh tế

Những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp và đấu tranhgiai cấp không chỉ cho ta thấy nguồn gốc của cách mạng, của sự phát triển xãhội, mà nó còn là cơ sở lý luận quan trọng cho cuộc đấu tranh giai cấp củagiai cấp vô sản trong thời đại hiện nay

1.4 Đặc điểm của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản.

- Cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản mang tính triệt để

Nguyên nhân sâu xa của mọi cuộc đấu tranh giai cấp là do mâu thuẫngiữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Theo đó, nguyên nhân sâu xacủa việc giai cấp vô sản chống giai cấp tư sản là mâu thuẫn giữa tính chất xã

hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ sở hữu tư nhân tưbản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất

Ngay từ khi mới ra đời, chủ nghĩa tư bản đã sớm thực hiện cuộc cáchmạng trong lĩnh vực công nghiệp đã làm cho lực lượng sản xuất mang tínhchất xã hội hoá và ngay từ đầu nó đã mâu thuẫn với chế độ chiếm hữu tư nhân

về tư liệu sản xuất, chủ nghĩa tư bản càng phát triển thì mâu thuẫn đó càngcao, càng gay gắt Đó chính là nguyên nhân cơ bản của các cuộc khủng hoảngkinh tế – xã hội trong chủ nghĩa tư bản, chính vì vậy, giai cấp tư sản luôn tìmmọi cách để điều chỉnh quan hệ sản xuất dưới nhiều hình thức, biện phápkhác nhau, nhưng sự điều chỉnh ấy lại dẫn tới hệ quả đó là, sự tập trung tư bảncàng lớn, do đó, mâu thuẫn xã hội ngày càng trở nên gay gắt Những tiền đề

mà chủ nghĩa tư bản tạo ra trong quá trình tồn tại và phát triển đã dẫn tới sựđấu tranh giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản với mục tiêu là xoá bỏ chế

độ sở hữu tư nhân tư bản về tư liệu sản xuất, xác lập chế độ công hữu về tưliệu sản xuất Mục tiêu đó là đòi hỏi tất yếu khách quan của lịch sử và nóđược xuất phát từ nhu cầu giải phóng lực lượng sản xuất, giải phóng conngười tiến tới một xã hội không có giai cấp Đây là cuộc đấu tranh giai cấpcuối cùng trong lịch sử, bởi vì, sau cuộc đấu tranh ấy, chế độ công hữu về cơbản là phải chiếm ưu thế, giữ vai trò thống trị trong xã hội Do đó, cuộc đấutranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư sản là triệt để nhất, nó đã xoá

bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, nguyên nhân của mọi mâu thuẫn trong

Cuộc đấu tranh giai cấp do giai cấp vô sản lãnh đạo và thực hiện nókhác hẳn với các cuộc cách mạng trước kia trong quan niệm và thực hiện vấn

đề liên minh giai cấp với giai cấp nông dân Nếu như trước đó, sự liên minhgiữa các giai cấp tiến hành cách mạng với giai cấp nông dân chỉ mang tínhchất tạm thời, thì nay trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản liên minhgiữa công nhân với nông dân là sự liên minh chiến lược và rộng lớn Sự liênminh ấy được xuất phát trước hết từ bản chất, mục tiêu của cuộc cách mạng

mà giai cấp công nhân thực hiện

Theo quan điểm mác xít, tất cả những phong trào cách mạng trước đótrong lịch sử đều là do thiểu số thực hiện và mưu cầu lợi ích cho thiểu số, cònphong trào cách mạng vô sản là phong trào của đa số, mưu cầu lợi ích cho đa

số Sự liên minh của giai cấp vô sản với nông dân và các tầng lớp lao động bị

áp bức xuất phát từ sự thống nhất về lợi ích cơ bản và lâu dài giữa giai cấp vô

sản với các giai cấp, tầng lớp bị áp bức trong xã hội Trong tác phẩm “Đấu

tranh giai cấp ở Pháp”, C.Mác đã chỉ ra rằng, chừng nào mà tình trạng của

các tầng lớp trung đẳng trong xã hội tư sản, tức là tầng lớp tiểu tư sản và nôngdân còn nặng nề và sự đối lập của họ với giai cấp tư sản càng trở nên gay gắt,

họ sẽ càng phải liên minh với giai cấp vô sản và “Họ tất nhiên phải thừa

nhận rằng, nguyên nhân của sự nghèo khổ của họ là do sự thất bại của giai cấp vô sản”6 Trong đó, giai cấp nông dân là đối tượng cơ bản đầu tiên màgiai cấp vô sản cần liên kết, bởi vì, ở đâu giai cấp nông dân cũng bị bóc lột

tàn nhẫn, bị xem như là một đồ vật, thậm chí là một “súc vật thồ” hoặc còn tệ

hại hơn thế nữa Trong xã hội tư bản, giai cấp nông dân và giai cấp vô sản

“kẻ bóc lột vẫn là một: đó là tư bản”7 Việc cùng có chung một kẻ thù là giaicấp tư sản khiến cho liên minh công – nông càng bền chặt và được khẳngđịnh như là một nhân tố cơ bản quyết định sự thành bại của phong trào côngnhân Từ thực tế của cuộc đấu tranh giai cấp ở Pháp (1848 – 1850) và Công

xã Pa-ri 1871, C.Mác đã chỉ rõ, nếu giai cấp vô sản không hát được “bài

đồng ca” với giai cấp nông dân thì “bài đơn ca” của họ sẽ trở thành một “bài

ai điếu”

6 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 7, tr 48.

7 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 5, tr 128

Kế thừa những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen, V.I.Lênin đã pháttriển lý luận về liên minh giai cấp trong điều kiện mới của giai cấp vô sản.

Trước hết, V.I.Lênin khẳng định liên minh công – nông là “nguyên tắc cao

nhất” của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, liên minh ấy phải được đặt dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Đồng thời, V.I.Lênin còn chỉ rõ, liên minhcông – nông không chỉ được thực hiện để giành lấy chính quyền, thiết lậpchuyên chính vô sản, mà nó còn cần được tiếp tục duy trì, phát triển trong quá

trình giữ vững chính quyền “…Nếu không liên minh được với nông dân thì

không thể có chính quyền của giai cấp vô sản, không thể nghĩ đến việc duy trì chính quyền…”8 Do đó, liên minh công – nông chính là nguyên tắc, điều kiệntối cao để giai cấp vô sản giữ vững vai trò lãnh đạo đối với toàn xã hội và giữvững chính quyền cách mạng của mình

Liên minh công – nông, theo V.I.Lênin, đó không chỉ là liên minh vềchính trị, mà còn cần phải chuyển sang liên minh về kinh tế, trong đó, giai cấp

vô sản cần phải đem lại ruộng đất cho nông dân, V.I.Lênin khẳng định, đây

chính là một đặc trưng của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, và ông viết “…

Nếu không tống cổ bọn đại địa chủ đi và không chia ruộng đất cho nông dân thì cách mạng chỉ là cách mạng tư sản thôi chứ không phải là cách mạng xã hội chủ nghĩa”9 Vì vậy, trong và sau cách mạng, V.I.Lênin luôn yêu cầu phảilấy lợi ích thiết thân của cá nhân nông dân làm cơ sở trong công cuộc xâydựng và phát triển kinh tế - xã hội xã hội chủ nghĩa, rằng liên minh công –nông chỉ thực sự vững chắc khi nào mối quan hệ giữa công nghiệp và nôngnghiệp trở nên cân đối hài hoà và công nghiệp có thể đáp ứng được nhữngnhu cầu thiết yếu của đời sống nông dân và sự phát triển kinh tế của nôngdân

Như vậy, liên minh công – nông dựa trên lợi ích căn bản và lâu dài của

họ, nó được thể hiện trong thời kỳ giành chính quyền và giữ chính quyền, từliên minh chính trị chuyển sang liên minh kinh tế trong suốt cả thời kỳ quá

8 V.I.Lênin To n t à Ph ập, Nxb TB, M, 1976, tập 44, tr 57.

9 V.I.Lênin To n t à Ph ập, Nxb TB, M, 1976, tập 44, tr 8.

độ Đó là một đặc điểm của liên minh giai cấp trong cuộc đấu tranh của giaicấp vô sản chống lại giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản.

- Sự thống nhất giữa giai cấp và dân tộc trong cuộc đấu tranh giai cấpcủa giai cấp vô sản

Khác với những giai đoạn lịch sử trước kia, ngay từ khi mới ra đời giaicấp tư sản đã có vai trò to lớn trong sự hình thành nên nhiều dân tộc trên thếgiới, đặc biệt là ở châu Âu Cùng với sự ra đời của giai cấp tư sản, phươngthức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã xoá bỏ tình trạng phân tán của tư liệu sảnxuất, tài sản và dân cư, chính từ sự tập trung về kinh tế đã dẫn tới sự tập trung

về chính trị Nhờ sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã

khiến “Những địa phương độc lập liên hệ với nhau gần như chỉ bởi những

quan hệ liên minh và có những lợi ích, luật lệ, chính phủ, thuế quan khác nhau thì đã tập hợp thành một dân tộc thống nhất, có một chính phủ thống nhất, một pháp luật thống nhất, một lợi ích dân tộc thống nhất, có tính giai cấp và một thuế quan thống nhất”10 Vì vậy, mối quan hệ giữa giai cấp và dântộc xuyên suốt trong toàn bộ cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản và ảnh hưởngtrực tiếp tới cuộc đấu tranh này Dân tộc được đề cập trong mối quan hệ vớigiai cấp đó là một cộng đồng người bền vững dựa trên những cơ sở cộng đồng

về ngôn ngữ, văn hoá, lãnh thổ, kinh tế… Do đó, dân tộc có thể ra đời cùnghoặc trước khi sự ra đời của chủ nghĩa tư bản

Trong mỗi dân tộc có một giai cấp đứng đầu thống trị dân tộc, giai cấp

đó sẽ dân tộc hoá các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của nó, và nó cũnggiai cấp hoá hình thức phát triển của dân tộc Vì vậy, mối quan hệ giữa giaicấp và dân tộc trong cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản trước hết là quan hệgiữa giai cấp vô sản và dân tộc, mà giai cấp vô sản là một bộ phận cấu thànhnên dân tộc ấy Trong xã hội tư bản, giai cấp tư sản là giai cấp thống trị dântộc, điều đó đã làm cho cuộc đấu tranh chính trị của giai cấp vô sản trong từngnước đều nhằm vào việc lật đổ chính quyền tư sản, chuyển nó vào tay giai cấp

10 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 4, tr 603.

công nông C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã khẳng định: “Mục đích trước mắt của

những người cộng sản là mục đích trước mắt của tất cả các đảng vô sản khác

tổ chức những người vô sản thành giai cấp, lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, giai cấp vô sản giành lấy chính quyền”11

Chính việc đấu tranh giành chính quyền trong từng dân tộc là đòi hỏikhách quan của cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, đó là điều kiện để giai cấp

vô sản tự mình vươn lên thành giai cấp dân tộc, tự mình trở thành dân tộc, xoá

bỏ dân tộc tư sản để hình thành dân tộc xã hội chủ nghĩa, dân tộc vô sản Vì

vậy, “Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, dù về mặt nội dung không phải là

cuộc đấu tranh dân tộc nhưng lúc đầu lại mang hình thức dân tộc”12

Mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc còn được thể hiện trong mối quan

hệ giữa giải phóng giai cấp với giải phóng dân tộc Khi giai cấp bóc lột cầmquyền, giữ vai trò lãnh đạo dân tộc, do theo đuổi những mục đích giai cấp cục

bộ của mình, bao giờ cũng tìm cách mở rộng lãnh thổ, mở rộng thị trường, thihành chính sách đối nội, mở rộng áp bức, bóc lột với các dân tộc khác trên thếgiới nhằm thoả mãn khát vọng về lợi nhuận kinh tế và địa vị chính trị Từ đó

có thể khẳng định rằng, nguồn gốc của áp bức dân tộc là từ áp bức giai cấp,

do đó muốn xoá bỏ áp bức dân tộc phải xoá bỏ áp bức giai cấp, C.Mác đã

viết: “Hãy xoá bỏ tình trạng người bóc lột người thì tình trạng dân tộc này

bóc lột dân tộc khác cũng sẽ bị xoá bỏ”13 Như vậy, cuộc đấu tranh của giaicấp vô sản là tiền đề của cuộc đấu tranh giải phóng nhân loại, nhưng ngay từđầu nó phải diễn ra trên địa bàn dân tộc

Quan điểm mác xít về quan hệ giữa giai cấp và dân tộc trong cáchmạng vô sản được V.I.Lênin tiếp tục phát triển trong thời đại mới, khi mà chủnghĩa tư bản đã phát triển thành chủ nghĩa đế quốc, và phong trào giải phóngdân tộc đã phát triển mạnh mẽ V.I.Lênin khẳng định: kẻ thù chung của giaicấp vô sản ở các nước tư bản và thuộc địa lúc này là đó chính là giai cấp tư

11 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 4, tr 615.

12 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 4, tr 615.

13 C.Mác v Ph à Ph Ăng-ghen To n t à Ph ập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 4, tr 625.

bản, nhà nước đế quốc, do đó, giai cấp vô sản phải liên kết với các nước thuộcđịa, cho dù ở các nước thuộc địa đó giai cấp nào lãnh, và V.I.Lênin đã chuyển

khẩu hiệu “Vô sản các nước đoàn kết lại” của C.Mác thành khẩu hiệu “Vô

sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” Đó là một bước

phát triển mới về lý luận đấu tranh giai cấp của V.I.Lênin trong điều kiệnmới, điều đó đã làm cho phong trào cách mạng vô sản có thêm được lựclượng hùng hậu để có thể giành thắng lợi

Đối với các nước thuộc địa có phong trào vô sản phát triển mạnh mẽ,theo V.I.Lênin, phải có sự liên kết phong trào vô sản ở những nước đó vớiphong trào vô sản ở chính quốc Đồng thời, ông cho rằng, khi các “dân tộc xãhội chủ nghĩa lớn” được hình thành, quần chúng lao động tự giải phóng khỏiách áp bức của giai cấp tư sản sẽ hướng toàn lực của họ vào việc liên minh vàthống nhất với các dân tộc xã hội chủ nghĩa để tạo nên sức mạnh tổng hợpchiến thắng chủ nghĩa tư bản, giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc

Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản khác với mọi cuộc đấu tranh giai cấptrước đó, ở chỗ, các lực lượng luôn được mở rộng và phát triển không ngừng Đó

là quá trình chuyển từ đấu tranh tự phát sang tự giác, từ đấu tranh của một giai cấpthành đấu tranh của liên minh giai cấp, đấu tranh của cả dân tộc, từ cuộc đấu tranhtrong phạm vi quốc gia chuyển thành cuộc đấu tranh trên phạm vi quốc tế

Như vậy, mặc dù đã được xuất hiện từ rất sớm, nhưng chỉ đến C.Mác

và Ph.Ăng-ghen thì lý luận về giai cấp và đấu tranh giai cấp mới thực sựmang tính cách mạng và khoa học Đứng vững trên lập trường của chủ nghĩaduy vật lịch sử, các nhà kinh điển mác xít đã luận chứng làm rõ những vấn đề

về nguồn gốc giai cấp, tiêu chí phân biệt giai cấp, cũng như nguyên nhân,điều kiện, mục tiêu cuối cùng của cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản Từ lýluận đó, C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã chỉ rõ đặc thù của cuộc đấu tranh của giaicấp vô sản, nhiệm vụ lịch sử mà nó phải giải quyết, cũng từ lý luận về giaicấp và đấu tranh giai cấp C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã xây dựng nên chủ nghĩacộng sản khoa học Lý luận này đã xoá tan mọi ảo tưởng về xoá bỏ giai cấp,

xoá bỏ áp bức dựa trên cơ sở thuần tuý về giáo dục đạo đức mà không xuấtphát từ kinh tế, lực lượng sản xuất.

Những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã được V.I.Lênin kế thừa

và phát triển trong điều kiện lịch sử mới, khi mà giai cấp vô sản đã giànhđược chính quyền Những tư tưởng của V.I.Lênin đã giúp chúng ta thấy đượcmục đích, nội dung, hình thức của cuộc đấu tranh giai cấp trong điều kiệnmới, đồng thời, nó cũng chỉ rõ rằng, giai cấp vô sản cần phải vận dụng mộtcách linh hoạt, sáng tạo các quan điểm mác xít để nhận thức và giải quyếtnhững nhiệm vụ cụ thể của cuộc đấu tranh giai cấp Đó là giá trị lớn lao củahọc thuyết mác xít về đấu tranh giai cấp

2 Sự vận dụng lý luận mác xít về giai cấp và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam

2.1 Hoàn cảnh đặc thù của cuộc đấu tranh giai cấp ở Việt Nam trong lịch

sử.

Lịch sử xã hội loài người nhìn chung đã tuần tự trải qua các giai đoạnphát triển từ cộng sản nguyên thuỷ tới xã hội – xã hội chủ nghĩa, thì ở ViệtNam, trên thực tế nó mới chỉ trải qua những giai đoạn phát triển: cộng sảnnguyên thuỷ, phương thức sản xuất châu Á và xã hội phong kiến Như vậy, ởViệt Nam đã không tồn tại một xã hội có hình thức phân hoá giai cấp sâu sắcnhất đó là xã hội chiếm hữu nô lệ, điều này đã ảnh hưởng rất lớn tới quan hệgiai cấp trong các xã hội ở Việt Nam, đó là sự hoà giải, hoà hợp giai cấpmạnh hơn sự phân biệt, kỳ thị giai cấp

Nghiên cứu lịch sử xã hội có giai cấp ở Việt Nam chúng ta thấy rằng: xãhội phong kiến là một xã hội có hình hài phát triển đầy đủ nhất, ở đó sự phânhoá giai cấp và đấu tranh giai cấp diễn ra một cách rõ nét hơn cả so với những

xã hội trước đó Nhưng, nhìn một cách tổng quát có thể thấy trong xã hộiphong kiến Việt Nam, cấu trúc giai cấp - xã hội cũng có những nét đặc thù

Nét đặc thù nổi bật trong cấu trúc giai cấp – xã hội ở Việt Nam đó làtính chồng chéo, đan xen của nhiều giai tầng, của các hình thái xã hội khác