Nguyên lý chủ nghĩa MácLênin đã chỉ ra rằng; chỉ có một thế giới duy nhất và thống nhất là thế giới vật chất. Ph. ăngghen viết, “Tính thống nhất thực sự của thế giới là ở tính vật chất của nó, và tính vật chất này được chứng minh không phải bằng vài ba lời lẽ khéo léo của kẻ làm trò ảo thuật, mà bằng một sự phát triển lâu dài và khó khăn của triết học và khoa học tự nhiên” Tính thống nhất của thế giới không chỉ được hiểu một cách đơn giản là vật chất tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người, một thế giới bao la rộng lớn “vô cùng, vô tận”, thế giới thống nhất ở tính vật chất; mà còn phải hiểu rằng, trong thế giới có vô số các sự vật hiện tượng khác nhau, chúng tồn tại trong mối liên hệ thống nhất biện chứng, tác động qua lại ảnh hưởng lẫn nhau, chúng luôn vận động biến đổi và phát triển không ngừng.
Trang 1QUAN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA CNDVBC VỀ SỰ PHÁT TRIỂN VÀ
Ý NGHĨA CỦA NÓ TRONG NHẬN THỨC VỀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
MỞ ĐẦU
Nguyên lý chủ nghĩa Mác-Lênin đã chỉ ra rằng; chỉ có một thế giớiduy nhất và thống nhất là thế giới vật chất Ph ăngghen viết, “Tính thốngnhất thực sự của thế giới là ở tính vật chất của nó, và tính vật chất nàyđược chứng minh không phải bằng vài ba lời lẽ khéo léo của kẻ làm trò ảothuật, mà bằng một sự phát triển lâu dài và khó khăn của triết học và khoahọc tự nhiên”1 Tính thống nhất của thế giới không chỉ được hiểu một cáchđơn giản là vật chất tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủquan của con người, một thế giới bao la rộng lớn “vô cùng, vô tận”, thếgiới thống nhất ở tính vật chất; mà còn phải hiểu rằng, trong thế giới có vô
số các sự vật hiện tượng khác nhau, chúng tồn tại trong mối liên hệ thốngnhất biện chứng, tác động qua lại ảnh hưởng lẫn nhau, chúng luôn vậnđộng biến đổi và phát triển không ngừng Vì vậy, để cải tạo thế giới, conngười phải nhận thức được các nguyên lý, quy luật vận động của thế giới,
từ đó tìm ra phương pháp tác động đúng, thúc đẩy sự vật hiện tượng pháttriển đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của con người Muốn vậy, tư duycủa con người không thể nghèo nàn, khô cứng, hay cô lập tách rời; mà phảiphong phú, sinh động, linh hoạt, nhìn nhận và xét đoán sự vật hiện tượngphải khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể và phát triển
Phép biện chứng duy vật Mác xít là sản phẩm của sự phát triển tư duytrong lịch sử phát triển tư tưởng triết học của nhân loại Sự ra đời của phépbiện chứng duy vật Mác xít là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa điều kiện kháchquan và nhân tố chủ quan của Mác- Ăng ghen vào những năm 40 của thế kỷ
Trang 2XIX Theo Ph Ăngghen, phép biện chứng là môn khoa học về những quy luậtphổ biến của sự vận động và phát triển của tự nhiên, xã hội và của tư duy Trong lịch sử, ngay từ khi triết học ra đời, những tư tưởng biện chứng đã xuấthiện Thời cổ đại, trong các học thuyết triết học đã chứa đựng những tư tưởngbiện chứng thiên tài, nhưng những tư tưởng đó chưa được chứng minh bằngkhoa học, nó còn mang tính chất mộc mạc, ngây thơ, trực quan, mang tínhphỏng đoắn Đó là các tư tưởng biện chứng của các nhà triết học Hy Lạp, La
mã cổ đại; tư tưởng biện chứng của triết học Phật giáo, Nho giáo ở phươngđông Trong sự phát triển, phép biện chứng cũng đã có thời kỳ gắn liền vớichủ nghĩa duy tâm, đó là phép biện chứng duy tâm khách quan của Hêghentrong triết học cổ điển Đức Phép biện chứng duy tâm ít có tác dụng trongnhận thức và cải tạo thế giới Chỉ đến thời kỳ của Các Mác và Ph Ăngghen,hai ông bằng thiên tài của mình đã giải phóng phép biện chứng thoát khỏi chủnghĩa duy tâm và đặt nó trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật, giải phóng chủnghĩa duy vật khỏi ảnh hưởng của phương pháp siêu hình tạo thành chủ nghĩaduy vật biện chứng và phép biện chứng duy vật thực sự có giá trị to lớn trongquá trình nhận thức và cải tạo thế giới, tạo ra sự khác hẳn về chất so với cáchình thức của phép biện chứng đã tồn tại trong lịch sử
Với tư cách là một khoa học, phép biện chứng duy vật phản ánh mộtcách khách quan, toàn diện toàn bộ quá trình vận động và phát triển của thếgiới thông qua hệ thống những nguyên lý, phạm trù và quy luật cơ bản củamình; giúp cho con người luôn nhìn nhận, thấy rõ tính phong phú muôn vẻ,tính vận động và phát triển không ngừng của thế giới vật chất, từ đó các chủthể có một cách nhìn biện chứng về thế giới, để khám phá ra phương pháphành động thích hợp tác động vào thế giới một cách có hiệu quả, đáp ứng nhucầu của con người và xã hội Trong hệ thống những nguyên lý ấy, nguyên lý
về sự phát triển của phép biện chứng duy vật là một trong những nguyên lýquan trọng, nó đã vạch rõ nguồn gốc, trạng thái, cách thức, khuynh hướng quá
Trang 3trình vận động, phát triển của các sự vật hiện tượng trong thế giới Đó cũng làmột trong những cơ sở phương pháp luận quan trọng để nhận thức và chỉ đạothực tiễn Với ý nghĩa như vậy Học trò xin chọn nội dung nhỏ này làm đề tàicủa bài thu hoạch.
NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA QUAN ĐIỂM VỀ SỰ PHÁT TRIỂN TRONG PHÉP BIỆN
CHỨNG DUY VẬT MÁC XÍT.
Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật Mác xít, phát triển là một phạmtrù triết học dùng để khái quát quá trình vận động tiến lên từ thấp lên cao, từkém hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn, phát triển là một trường hợpđặc biệt của vận động Phát triển cũng là một hình thức vận động, cũng là mộtkiểu vận động, nhưng thông qua kiểu vận động đặc biệt này sẽ cho ra đời một
“cái mới” hơn hẳn về chất so với cái cũ (cao hơn và hoàn thiện hơn cái cũ).Như vậy, không phải mọi sự vận động đều được coi là phát triển, mặc dù cónăm hình thức vận động cơ bản của thế giới vật chất (vận động cơ học, vậnđộng vật lý, vận động hoá học, vận động sinh học và vận động xã hội), nhưngchỉ những hình thức vận động nào, những sự vận động nào làm cho các mặt,các thuộc tính của sự vật hiện tượng, hoặc làm cho bản thân sự vật hiện tượng
đó tiến lên từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đếnngày càng hoàn thiện hơn, sự vật hiện tượng có một bước nhảy vọt về chất,cái mới được ra đời phủ định cái cũ, đó mới được coi là sự phát triển, sự pháttriển ấy là một quá trình “của sự tiêu diệt cái cũ và sự nảy sinh ra cái mới”.Như sự phát triển của một con người từ khi được sinh ra, lớn lên - trưởngthành - hoàn thiện hơn về mọi mặt (cả về hình dáng, kích thước, thể chất,trình độ.v.v.) Quan điểm của phép biện chứng duy vật khác hẳn, thậm chícòn đối lập với quan điểm siêu hình khi bàn về sự phát triển Nếu như phépbiện chứng duy vật cho rằng; phát triển là khuynh hướng chung của mọi sựvật hiện tượng, là quá trình có sự nhảy vọt về chất, có sự ra đời của cái mới,thì quan điểm duy vật siêu hình cho rằng sự vật hiện tượng không có sự pháttriển, hoặc nếu có thừa nhận sự phát triển của sự vật hiện tượng, thì đó chẳng
Trang 4qua chỉ là sự tăng lên về mặt số lượng một cách đơn thuần chứ không có sựnhảy vọt về chất, sự phát triển diễn ra theo đường tròn khép kín, chứ khôngphải theo đường xoắn ốc vô tận Như thế, quan điểm siêu hình về sự phát triểncủa sự vật hiện tượng, thực chất là không thừa nhận có sự phát triển, đó chỉ là
sự vận động dẫn đến sự lặp lại sự vật hiện tượng cũ một cách nguyên si,không có sự ra đời của cái mới Khi so sánh phương pháp biện chứng vàphương pháp siêu hình, V.I Lênin viết: “Hai quan niệm cơ bản về sự pháttriển (sự tiến hoá): sự phát triển coi như là sự giảm đi và tăng lên, như là sựlặp lại, và sự phát triển coi như là sự thống nhất của các mặt đối lập (sự phânđôi của cái thống nhất thành những mặt đối lập bài trừ lẫn nhau và mối quan
hệ lẫn nhau giữa những mặt đối lập), quan niệm thứ nhất là chết cứng, nghèonàn, khô khan Quan niệm thứ hai là sinh động Chỉ có quan niệm thứ hai mớicho ta chìa khoá của sự (tự vận động) của tất thảy mọi cái đang tồn tại; chỉ có
nó mới cho ta chìa khoá của những “bước nhảy vọt”, của sự “gián đoạn củatính tiệm tiến”, của sự “chuyển hoá thành mặt đối lập”, của sự tiêu diệt cái cũ
và nảy sinh ra cái mới”2
Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định, phát triển là khuynh hướng chungcủa mọi sự vật hiện tượng, đó là quá trình tự thân vận động, tự thân phát triển;
sự phát triển của các sự vật hiện tượng trong thế giới đều có nguyên nhân,nguồn gốc từ bên trong của bản thân sự vật hiện tượng, do quá trình đấu tranhgiải quyết mâu thuẫn, chứ không phải do “cái hích” của thượng đế, sự tácđộng của một đấng siêu nhiên nào từ bên ngoài vào sự vật hiện tượng Sự tácđộng từ bên ngoài sự vật hiện tượng (không phải thần linh, thượng đế) chỉlàm tăng nhanh hoặc kìm hãm quá trình phát triển của chúng, chứ không phải
là nguyên nhân hay nguồn gốc của sự phát triển ấy
Xã hội loài người là sản phẩm phát triển lâu dài của giới tự nhiên vàcủa chính con người, muốn tồn tại và phát triển cũng vậy, trước hết xã hội đóphải tự giải quyết được những mâu thuẫn cơ bản trong lòng xã hội, như mâu
Trang 5thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất về mặt kinh tế, giữa cơ sở
hạ tầng và kiến trúc thượng tầng về mặt cấu trúc xã hội, giữa các giai cấptrong xã hội có giai cấp.v.v
Bản thân con người muốn phát triển được cũng phải tự giải quyết rấtnhiều mâu thuẫn ngay ở bên trong con người, như mâu thuẫn giữa quá trìnhhấp thụ và bài tiết, giữa đồng hoá và dị hoá, giữa nhu cầu và khả năng, giữacái muốn biết và cái chưa biết.v.v
Chỉ khi nào những mâu thuẫn cơ bản của sự vật hiện tượng được giảiquyết, khi đó mới có sự chuyển hóa, sự nhảy vọt về chất và sự ra đời của cáimới Song không phải cứ có mâu thuẫn là lập tức có ngay kết quả của sự giảiquyết mâu thuẫn ấy, có ngay sự nhảy vọt về chất, mà chính ngay bản thânmâu thuẫn đó cũng phải trải qua một quá trình phát triển (có thể là lâu dài, cóthể là nhanh chóng, điều này tuỳ thuộc vào tính chất của sự vật hiện tượng,của mâu thuẫn và phụ thuộc vào điều kiện hoàn cảnh cụ thể), mâu thuẫn đóphải vận động phát triển bắt đầu từ sự khác biệt, đến sự đối lập, đến mâuthuẫn và mâu thuẫn gay gắt không thể điều hoà, tạo nên những “cuộc xungđột” giữa các mặt đối lập để giải quyết mâu thuẫn Đồng thời với quá trìnhphát triển của mâu thuẫn là quá trình diễn ra sự tích luỹ dần dần về lượng-lượng của chất- của sự vật hiện tượng, cũng chính sự tích luỹ về lượng này đãlàm cho mâu thuẫn có sự vận động phát triển đến đỉnh cao của nó, đến khi nókhông thể giữ nguyên được trạng thái như cũ nữa, tức là mâu thuẫn đó phảiđược giải quyết, sự thống nhất cũ phải được phá vỡ để thiết lập một sự thốngnhất mới, cái chất cũ đến đây đã trở nên lỗi thời, lạc hậu, không còn phù hợpvới điều kiện hoàn cảnh mới nữa, đòi hỏi phải có một chất mới, một sự vậthiện tượng mới ra đời thay thế sự vật hiện tượng cũ; đó cũng là lúc sự vậnđộng của lượng đã vượt quá giới hạn (gọi là độ) đạt đến điểm nút, cái giới hạn
mà ở trong đó đã diễn ra sự biến đổi về lượng (cũ) đến đây cũng bị phá
vỡ, thay vào đó là một giới hạn mới được thiết lập và tất nhiên lại có một sự
Trang 6biến đổi mới về lượng ở trong giới hạn mới này Đến đây ta có thể khẳngđịnh: mâu thuẫn đã được giải quyết, chất cũ đã bị chất mới phủ định, sự vậthiện tượng cũ đã bị sự vật hiện tượng mới phủ định (cái mới đã ra đời thay thếcái cũ).
Sự phát triển của sự vật hiện tượng thường là một quá trình lâu dài, liêntục, do đó chúng ta không được nóng vội, áp đặt dễ dẫn đến chủ quan, duy ýchí Chúng ta chỉ có thể nhận biết quá trình đó, tác động vào, định hướng cho
sự phát triển đó nhanh hơn để có tác dụng tốt hơn cho nhu cầu của con người
Quá trình phát triển của các sự vật hiện tượng trong thế giới không phảichỉ đi theo đường thẳng, mà phát triển theo đường xoắn ốc; chúng trải quanhiều lần phủ định biện chứng, với những chu kỳ (vòng khâu của sự pháttriển) khác nhau, mỗi chu kỳ phát triển lại có hai lần phủ định cơ bản và cóthể có nhiều lần phủ định không cơ bản Khi kết thúc phủ định cơ bản lần mộttạo ra cái đối lập với cái ban đầu, giai đoạn này còn được gọi là khâu trunggian trong quá trình phát triển của sự vật hiện tượng Khi kết thúc phủ định cơbản lần hai tạo ra một sự vật hiện tượng mới có nhiều thuộc tính giống nhưcái ban đầu, nên đôi khi tưởng là cái ban đầu, nhưng thực chất nó không phải
là cái ban đầu, mà là cái mới, là cái dường như lặp lại cái ban đầu nhưng trên
cơ sở cao hơn Đến đây mới kết thúc một chu kỳ phát triển của sự vật hiệntượng Song, quá trình phát triển của sự vật hiện tượng không phải chỉ có mộtchu kỳ, mà có thể có nhiều chu kỳ phủ định, với những tính chất mức độ khácnhau; cứ kết thúc chu kỳ này lại có sự ra đời của chu kỳ mới
Do sự vật hiện tượng có nhiều mặt, nhiều thuộc tính khác nhau, nên có
sự vận động biến đổi về lượng, sự vận động phát triển của các loại mâu thuẫn,
sự nhảy vọt về chất của chúng diẽn ra rất phong phú, đa dạng, làm cho sự rađời của cái mới cũng rất đa dạng, phong phú muôn vẻ Cái mới ra đời khôngnhất thiết khi nào cũng phải là cả toàn bộ sự vật hiện tượng, mà có thể cái mới
ra đời chỉ ở mặt này, mặt kia; cũng như sự chuyển hóa, sự nhảy vọt về chất
Trang 7vừa có những bước toàn bộ, vừa có những bước cục bộ, bộ phận Điều đó chothấy, quá trình nhận thức và cải tạo thế giới con người phải luôn có cách nhìnbiện chứng, phải vừa thấy cái toàn bộ, đồng thời vừa thấy cái bộ phận, cái cụthể, tránh phiến diện hoặc chung chung, đại khái, qua loa cho xong việc; từ đótìm ra nhiều phương pháp tác động phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất.
Hình ảnh đường xoắn ốc cho thấy, quá trình phát triển của các sự vậthiện tượng trong thế giới diễn ra quanh co, phức tạp, khó khăn, có thể cónhững bước thụt lùi tạm thời Bước thụt lùi này chỉ như một giai đoạn có thểdiễn ra, nằm trong quá trình phát triển của sự vật hiện tượng, chứ không đượccho rằng bước thụt lùi ấy cũng là một sự phát triển – hai cách hiểu đó hoàntoàn khác nhau Do sự đa dạng, phong phú muôn hình, muôn vẻ của thế giớivật chất, nên khả năng xảy ra bước thụt lùi này cũng rất phong phú, đa dạng,chúng có thể xảy ra ở mặt này hay mặt khác, ở nơi này hoặc nơi khác trongquá trình phát triển của sự vật hiện tượng Vì vậy, chúng ta không nên biquan, chán nản, nghi ngờ và thiếu niềm tin vào sự thắng lợi của cái mới, nhất
là khi cái mới vừa được “thoát thai” từ trong lòng cái cũ, cái cũ chẳng nhữngcòn rất mạnh, mà chúng còn có khả năng “thích nghi”, còn đang được “chegiấu”rất tinh vi xảo quyệt để tiếp tục tồn tại và phát triển cùng với cái mới; cáimới ra đời thường còn rất non yếu, bản thân “sức đề kháng” của cái mới chưa
đủ sức chống lại sự tấn công từ nhiều phía của những cái đối lập, chưa thực
sự “quen” với môi trường hiện tồn Do đó, sự thụt lùi, sự thất bại của cái mới
ở giai đoạn đầu này cũng là điều dễ hiểu, đòi hỏi con người phải nhận biếtđược vấn đề này để vạch ra cách thức, bước đi, cách làm phù hợp, hạn chế tối
đa những tổn thất đáng tiếc đi đến thành công Bên cạnh đó, chúng ta vừa cần
có thái độ dứt khoát ủng hộ, bảo vệ cái mới, vừa tạo điều kiện cho cái mớiphát triển Đồng
thời, cần phân biệt rõ cái mới thực sự và cái mới giả hiệu – giả danh để kịp thờingăn chặn, loại trừ Cái mới thực sự là cái ra đời hợp quy luật, mang nội dung
Trang 8mới trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những yếu tố còn phù hợp của cái cũ, là cáikhác hẳn về chất so với cái cũ, mặc dù có thể cái mới còn nhiều mặt non yếu,chưa theo kịp yêu cầu đòi hỏi của điều kiện khách quan, nhưng cái mới baogiờ cũng là cái tất thắng Vì lẽ đó, trong cuộc sống cũng như trong quá trìnhhoạt động thực tiễn, một mặt, chúng ta luôn chú trọng hướng tới cái mới, pháthiện ra cái mới một cách nhạy bén, nhìn về tương lai phát triển của nó một cáchvừa sâu sắc, vừa toàn diện; mặt khác, chúng ta cần phải luôn tỉnh táo, sắc sảotrong phân biệt cái mới với cái cũ, cái mới thực sự với cái mới giả hiệu Tíchcực hoạt động thực tiễn để làm chuyển biến “tương quan lực lượng” giữa cáimới và cái cũ, làm cho cái cũ mất dần đi, cái mới ngày càng mạnh lên.
Xuất phát từ đặc điểm, tính chất, trạng thái, cách thức của quá trình vậnđộng phát triển của sự vật hiện tượng, nên có thể có nhiều giai đoạn pháttriển khác nhau, đòi hỏi con người phải nhận thức được từng giai đoạn pháttriển ấy, vạch rõ được những đặc điểm, dự báo khuynh hướng cũng như một
số khả năng ngẫu nhiên có thể xảy ra của từng giai đoạn Trên cơ sở đó dựkiến các “phương án” để bảo vệ và phát triển cái mới, đáp ứng nhu cầu củamỗi con người và toàn xã hội Tránh xem xét cứng nhắc, bảo thủ, định kiếnhoặc tuyệt đối hóa bất kỳ mặt nào, giai đoạn nào trong quá trình phát triển của
sự vật hiện tượng Tuỳ theo từng điều kiện hoàn cảnh cụ thể, tuỳ theo khảnăng của từng sự vật hiện tượng mà đặt ra yêu cầu đòi hỏi “vừa sức” ở sựphát triển của sự vật hiện tượng, đồng thời cần phát huy tốt vai trò tích cực,chủ động, sáng tạo của con người để tạo ra sự thuận lợi cho sự phát triển của
sự vật hiện tượng, nhất là trong việc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới
Tóm lại, nguyên lý về sự phát triển là một trong hai nguyên lý cơ bảncủa phép biện chứng duy vật, nó đã vạch rõ nguồn gốc, cách thức, con đườngquá trình phát triển của các sự vật hiện tượng trong thế giới Nguyên tắc pháttriển cũng là một trong những nguyên tắc phương pháp luận cơ bản, quantrọng của hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn Phát triển là một
Trang 9trường hợp đặc biệt của vận động và trong sự phát triển sẽ nảy sinh nhữngtính quy định mới, cao hơn về chất, nhờ đó, làm cho cơ cấu tổ chức, phươngthức tồn tại và vận động của sự vật, hiện tượng cùng chức năng của nó ngàycàng hoàn thiện hơn Do vậy, để nhận thức được sự tự vận động, phát triểncủa sự vạt, hiện tượng chúng ta phải thấy được sự thống nhất giữa sự biến đổi
về lượng với sự biến đổi về chất trong quá trình phát triển; phải chỉ ra đượcnguồn gốc và động lực bên trong, nghĩa là tìm ra và biết cách giải quyết mâuthuẫn; phảI xác định xu hướng phát triển của sự vật, hiện tượng do sự phủđịnh biện chứng quy định; coi phủ định là tiền đề cho sự ra đời của sự vật,hiện tượng mới; sự vật, hiện tượng mới ra đời phù hợp với quy luật vận động
và phát triển, bởi vậy phải biết ủng hộ cái mới, cái tiến bộ
Nguyên tắc phát triển yêu cầu khi xem xét sự vật, hiện tượng, phải đặt
nó trong trạng thái vận động, biến đổi, chuyển hoá để không chỉ nhận thức sựvật, hiện tượng trong trạng thái hiện tại, mà còn phải thấy được khuynh hướngphát triển của nó trong tương lai Điều quan trọng là phải xem xét sự vật, hiệntượng trong sự thống nhất giữa các mặt đối lập; phát hiện những khuynhhướng mâu thuẫn bên trong, vốn có và sự đấu tranh giữa những khuynhhướng ấy
Nguyên tắc phát triển yêu cầu, phải nhận thức sự phát triển là quá trìnhtrải qua nhiều giai đoạn, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kémhoàn thiện đến hoàn thiện hơn Mỗi giai đoạn phát triểnlại có những đặcđiểm, tính chất, hình thức khác nhau; bởi vậy, phải có sự phân tích cụ thể đểtìm ra những hình thức tác động phù hợp hoặc để thúc đẩy, hoặc để hạn chế
sự phát triển đó
Nguyên tắc phát triển đòi hỏi trong hoạt động nhận thức và hoạt độngthực tiễn phải nhạy cảm với cái mới, sớm phát hiện ra cái mới, ủng hộ cái mớihợp quy luật, tạo điều kiện cho cái mới đó phát triển thay thế cái cũ; phảichống lại quan điểm bảo thủ, trì trệ v v…Sự thay thế cái cũ bằng cái mới diễn
Trang 10ra rất phức tạp bởi cái mới phải đấu tranh chống lại cái cũ, chiiến thắng cái
cũ Trong quá trình đó, nhiều khi cái mới hợp quy luật chịu thất bại tạm thời,tạo nên con đường phát triển quanh co, phức tạp Nhận thức được như vậy sẽvững tin ở cái mới, tìm mọi cách vượt qua cản trở trên con đường phát triển,tạo điều kiện cho cái mới chiến thắng cái cũ Trong quá trình thay thế cái cũphải biết kế thừa dưới dạng lọc bỏ và cải tạo nhữngyếu tố tích cực đã đạtđược, phát triển sáng tạo chúng trong cái mới
Nguyên lý triết học Mác xít nói chung, nguyên lý về sự phát triển nóiriêng là cơ sở lý luận khoa học và cách mạng cho con người đi nhận thức vàcải tạo thế giới Sự ra đời của cái mới là một tất yếu khách quan, là su hướngcủa sự vật trong thế giới tuân theo quy luật khách quan Vận dụng nguyên tắcphát triển vào nâng cao nhận thức về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ởnước ta hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng
VỀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.
Sự phát triển của xã hội loài người không phải là một quá trình biến đổilộn xộn, toàn những ngẫu nhiên, mà là một quá trình biến đổi có quy luật, gắnliền với vai trò của con người một cách chặt chẽ, sự phát triển đó được đánhdấu bằng tiến bộ xã hội, biểu hiện ở sự phát triển không ngừng của lực lượngsản xuất và kế tiếp nhau của các nền văn minh Mỗi giai đoạn chuyển giao từhình thái kinh tế-xã hội này sang hình thái kinh tế-xã hội khác đều có một thời
kỳ quá độ, đó là thời kỳ còn tồn tại đan xen giữa những yếu tố tàn dư của xãhội trước đó với những yếu tố mới, nhân tố mới của xã hội mới ra đời Dovậy, việc nhận thức đúng và xác định đúng con đường phát triển mới của mỗiquốc gia, dân tộc là vấn đề rất khó khăn và phức tạp Dưới ánh sáng lý luậnMác-Lênin về nguyên lý phát triển, chúng ta sẽ có cơ sở nhận thức đúng đắncon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay
Trước hết, việc lựa chọn con đường chủ nghĩa xã hội và kiên định mụctiêu con đường chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Bác Hồ cũng như Nhân Dân ta