Các bài tập giúp phát triển 6 năng lực ở người học

1. Năng lực giải quyết vấn đề 3 Đây là biểu đồ top 10 quốc gia có tỷ lệ nạo phá thai cao nhất Thế giới và Hoa Kỳ năm 2010, quan sát biểu đồ và trả lời các câu hỏi sau: Câu 1: Qua biểu đồ, em có nhận xét gì về tình hình nạo phá thai (NPT) ở Việt Nam so với Thế giới (năm 2010)? Gợi ý trả lời: Tỉ lệ nạo phá thai ở Việt Nam năm 2010 là 83,3‰, cao nhất Thế giới. Câu 2: Những nguy cơ nào về sức khỏe có thể xảy ra khi nạo phá thai? Gợi ý trả lời: Những nguy cơ về sức khỏe có thể xảy ra khi nạo phá thai: Biến chứng sớm: Choáng do đau, thủng tử cung, chảy máu, nhiễm trùng, sót rau dẫn đến chảy máu (băng huyết) và nhiễm khuẩn, tử vong, tai biến gây tê – gây mê Biến chứng lâu dài: Dính tử cung Một số biến chứng nguy hiểm khác: rối loạn kinh nguyệt, dính tắc vòi trứng, sẩy thai hoặc đẻ non, nhau (hay còn gọi là rau) tiền đạo, nhau cài răng lược, vô sinh

MỤC LỤC

2015, việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển nănglực của người học là cần thiết.

Tuy hiện nay việc dạy học ở trường phổ thông cũng đã có nhiều đổi mớinhưng qua dự giờ nhiều tiết dạy và lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp thì sự thayđổi này vẫn chỉ là hình thức chứ chưa bản chất

Vì vậy, qua nghiên cứu những tài liệu về dạy học tiếp cận năng lực, em xin

đề xuất các bài tập giúp phát triển năng lực người học

B NỘI DUNG

I PHÂN TÍCH CẤU TRÚC NĂNG LỰC

NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN

Xác định kiến thức vận dụng vào thực tiễn

Hệ thống hoá kiến thức

Chưa có khả năng hệ thống hoá

Có khả năng hệ thống hoá kiến

thức nhưng chưa đầy đủ

Có khả năng hệ thống hoá đầy

đủ kiến thức

Lựa chọn kiến thức phù hợp với mỗi

hiện tượng

Chưa lựa chọn được kiến thức

Lựa chọn được kiễn thức nhưng chưa đầy đủ

Lựa chọn được kiến thức đầy đủ

Tổng hợp kiến thức vận dụng vào thực tiễn

Phân tích để chọn lọc kiến thức phù

hợp

Chưa phân tích được

Phân tích được nhưng chưa chọn

Chưa đề xuất được giải pháp

Đề xuất giải pháp nhưng chưa có chọn lọc

Đề xuất giải pháp có chọn lọc

Chưa xác định được phương thức hợp tác

Xác định được những công việc phù hợp với hình thức làm việc nhóm

Lựa chọn hình thức làm việc nhóm với quy mô phù hợp với yêu cầu và nhiệm vụ

Xác định trách nhiệm và hoạt động của bản thân

Xác định trách nhiệm của bản thân

Chưa xác định được trách nhiệm của bản thân

Biết được trách nhiệm của bản thân và nêu được các hoạt động phải thực hiện

Phân tích được vai trò, trách nhiệm của bản thân và các công việc phải thực hiện

Xác định khả năng đóng góp của bản thân

Chưa xác định được khả năng đóng góp của bản thân

Xác định được khả năng đóng góp của bản thân

Đánh giá được khả năng đóng góp của bản thân

Xác định nhu cầu và khả năng của người hợp

Nhận biết được khả năng và nhu cầu của các thành viên

Phân tích được khả năng và nhu cầu của các thành viên

Phân công nhiệm vụ phù hợp

Chưa phân công được nhiệm vụ cho các thành viên

Đề xuất phân công nhiệm vụ cho các thành viên

Đề xuất phân công nhiệm vụ phù hợp với khả năng của các thành viên

Tổ chức và thuyết phục người khác

Thưc hiện nhiệm vụ của bản thân

Chưa cố gắng thực hiện nhiệm vụ được giao

Có cố gắng thực hiện nhiệm vụ được giao

Chủ động hoàn thành nhiệm vụ được giao

Khích lệ các thành viên

Chưa biết chia sẻ, giúp đỡ, học hỏi các thành viên khác

Có sự chia sẻ, học hỏi các thành viên khác

Nhiệt tình chia sẻ, học hỏi các thành viên khác

Dựa vào mục đích để báo cáo kết quả thực hiện

Rút kinh nghiệm hoạt động hợp tác

Chưa rút ra được kinh nghiệm hoạt động hợp tác

Rút ra kinh nghiệm cho bản thân

Rút ra được kinh nghiệm cho bản thân

và góp ý cho các thành viên khác

NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Xác định vấn đề và nhiệm vụ nghiên cứu

Chưa xác định được nhiệm vụ nghiên cứu

Xác định được một số nhiệm vụ nhưng chưa đầy đủ

Xác định đầy đủ nhiệm

vụ nghiên cứu

Lập kế hoạch và thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu

Lập kế hoạch nghiên cứu

Chưa lập được kế hoạch nghiên cứu

Lập được kế hoạch nghiên cứu nhưng chưa

rõ ràng và logic

Lập được kế hoạch nghiên cứu rõ ràng và logic

Thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu

Chưa biết cách sử dụng các công cụ cần thiết để thực hiện nhiệm vụ

Biết cách sử dụng các công cụ cần thiết để thực hiện nhiệm vụ nhưng chưa đạt hiệu quả

Chủ động sử dụng các công cụ cần thiết để thực hiện nhiệm vụ và đạt hiệu quả cao

Báo cáo kết quả nghiên cứu

Viết báo cáo khoa học

Chưa viết được báo cáo khoa học

Viết được báo cáo khoa học nhưng chưa thể hiện được bản chất của công trình nghiên cứu

Viết báo cáo khoa học thể hiện được bản chất của công trình nghiên cứu

Bảo vệ công trình nghiên cứu

Chưa biết cách trình bày công trình nghiên cứu

Trình bày được công trình nghiên cứu nhưng chưa phản biện được

Trình bày được công trình nghiên và phản biện được

Đánh giá và điều chỉnh hoạt động nghiên cứu

Đánh giá hoat động nghiên cứu

Chưa tự đánh giá được hoạt động nghiên cứu

Tự đánh giá được hoạt động nghiên cứu

Rút kinh nghiệm hoạt động nghiên cứu

Chưa rút ra được kinh nghiệm trong hoạt động nghiên cứu

Rút ra kinh nghiệm cho bản thân

Xác định được nhiệm vụ nhưng chưa đầy đủ

Xác định được đầy

đủ nhiệm vụ

Lập kế hoạch thực địa

Chuẩn bị phương tiện, thiết bị cần thiết

để thực địa

Chưa chuẩn bị được

Chuẩn bị chưa đầy đủ

Chuẩn bị đầy đủ

Phân bổ thời gian, địa điểm và phân công nhiệm vụ

Chưa biết phân bổ

Biết phân bổ nhưng chưa hợp lý

Biết phân bổ và phân công hợp lý

Thực hiện nhiệm vụ thực địa

Sử dụng bản đồ thực địa

Chưa biết cách sử dụng

Biết cách sử dụng nhưng chưa xác định đúng vị trí cần nghiên cứu

Biết cách sử dụng và xác định đúng vị trí cần nghiên cứu

Sử dụng được các thiết

bị thực địa

Chưa biết cách sử dụng

Biết cách sử dụng nhưng chưa thu thập được đầy đủ thông tin cần thiết

Biết cách sử dụng và thu thập đủ thông tin cần thiết

Xử lý thông tin thu thập được

Chưa biết cách xử lý thông tin

Biết cách xử lý nhưng chưa đưa ra được kết quả chính xác

Biết cách xử lý và đưa

ra được kết quả chính xác

Tự đánh giá và điều chỉnh

Tự đánh giá

Chưa tự đánh giá được

Không điều chỉnh

Có điều chỉnh

ĐỀ

Phát hiện và làm rỏ vấn đề

Phân tích tình huống

Chưa phân tích được tình huống

Phân tích tình huống chưa chính

xác

Phân tích và làm rỏ tình huống

Phát hiện vấn đề

Chưa phát hiện được vấn đề

Phát hiện vấn đề chưa rỏ rang

Phát hiện được vấn đề một cách chính xác

Biểu đạt vấn đề

Chưa biểu đạt được vấn đề

Biểu đạt vấn đề chưa rỏ rang

Biểu đạt được vấn đề rỏ rang, chính xác

Đề xuất và lựa chọn phương pháp

Thu thập thông tin có liên quan

Chưa thập được thông tin liên quan

Thu thập thông tin chưa hiệu quả

Thu thập và làm rỏ thông tin có liên quan

Đề xuất các giải pháp

Chưa đề xuất được giải pháp

Đề xuất giải pháp chưa hiệu quả

Đề xuất được giải pháp phù hợp nhất

Chưa thực hiện được

Thực hiện chưa hiệu quả

Thực hiện hiệu quả

Đánh giá giải pháp

Chưa đánh giá được giải pháp

Đánh giá giải pháp chưa triệt để

Đánh giá giải pháp một cách hiệu quả

Nhận thức và vận dụng phương pháp hành động vào bối cảnh mới

Chưa nhận thức và vận dụng phương pháp đúng

Nhận thức và vận dụng phương pháp chưa hiệu quả

Nhận thức và vận dụng phương pháp hành động đúng s

Xác định nhiệm vụ học tập chưa rỏ rang

Xác định được nhiệm vụ học tập cụ thể

Xác định được mục tiêu học tập

Chưa xác định được mục tiêu học tập

Xác định mục tiêu học tập chưa rỏ rang

Xác định được mục tiêu học tập rỏ rang, cụ thể

Lập kế hoạch học Xác định và thực hiện các cách học

Chưa lập được kế hoạch học tập

Lập kế hochj chưa rỏ rang

Đánh giá và điều chỉnh được kế hoạch học tập

Chưa xác định và thực iện được cách học

Xác định và thực hiện cách học chưa rỏ rang

Hình thành được cách học riêng cho bản thân

Lựa chọn và phối hợp các phương pháp học

Chưa lựa chọn và phối hợp được phương pháp học phù hợp

Lựa chọn và phối hợp các phương pháp chưa rỏ rang

Biết tìm kiếm thông tin , lựa chọn và phối hợp các phương pháp học cụ thể

Tự đánh giá Tìm kiếm sự góp ý, giúp đở, thông tin phản hồi từ người khác

Chưa đánh giá được sai sotf của bản thân

Đánh giá sai

Tự đánh giá được những sai soat của bản thân trong quá trình làm

Chưa biết lắng nghe sự góp ý, giúp đở , thông tin phản hồi từ người khác

TÌm kiếm, góp ý , thông tin phản hồi chưa hiệu quả

Biết lắng nghe, góp ý và tiếp nhận thông tin từ người khác

Điều chỉnh phương pháp học để cải thiện kết quả học tập

Chưa biết điều chỉnh phương pháp để cải thiện kết quả

Điều chỉnh phương pháp chưa hiệu quả

Biết cách điều chỉnh phương pháp để nâng cao chất lượng học tập

1 Năng lực giải quyết vấn đề [3]

Đây là biểu đồ top 10 quốc gia có tỷ lệ nạo phá thai cao nhất Thế giới vàHoa Kỳ năm 2010, quan sát biểu đồ và trả lời các câu hỏi sau:

Biểu đồ: Top 10 quốc gia có tỷ lệ nạo phá thai cao nhất Thế giới và Hoa Kỳnăm 2010 (đơn vị ‰)

Câu 1: Qua biểu đồ, em có nhận xét gì về tình hình nạo phá thai (NPT) ởViệt Nam so với Thế giới (năm 2010)?

Gợi ý trả lời: Tỉ lệ nạo phá thai ở Việt Nam năm 2010 là 83,3‰, cao nhấtThế giới

Câu 2: Những nguy cơ nào về sức khỏe có thể xảy ra khi nạo phá thai?Gợi ý trả lời: Những nguy cơ về sức khỏe có thể xảy ra khi nạo phá thai:

Biến chứng sớm: Choáng do đau, thủng tử cung, chảy máu, nhiễm trùng,

sót rau dẫn đến chảy máu (băng huyết) và nhiễm khuẩn, tử vong, tai biến gây tê– gây mê

Biến chứng lâu dài: Dính tử cung

Một số biến chứng nguy hiểm khác: rối loạn kinh nguyệt, dính tắc vòitrứng, sẩy thai hoặc đẻ non, nhau (hay còn gọi là rau) tiền đạo, nhau cài rănglược, vô sinh

Câu 3: Ngoài nguy cơ về sức khỏe cho bản thân thì còn có những nguy cơ nào?Gợi ý trả lời: Những nguy cơ khác:

- Ảnh hưởng tâm lí

- Ảnh hưởng việc học và tương lai sau này (nếu phá thai tuổi vị thành niên)

- Ảnh hưởng gia đình và xã hội

Câu 4: Cơ sở khoa học của việc biện pháp tránh thai? [2]

Gợi ý trả lời: + Ngăn trứng chín và rụng

+ Tránh không cho tinh trùng gặp trứng

+ Chống sự làm tổ của trứng đã thụ tinh

Câu 5: Hãy đề xuất các biện pháp tránh thai mà em biết?

Gợi ý trả lời: Sử dụng các biện pháp tránh thai: - Bao cao su, vòng tránh thai,thuốc uống tránh thai, thuốc tiêm tránh thai, thuốc diệt tinh trùng, triệt sản

Các câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Trong các biện pháp tránh thai sau biện pháp nào có độ an toàn cao nhất?

D Tất cả các câu trên đều đúng

Câu 3 Cách sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp loại 2 viên:

A Uống viên đầu tiên trong 72 giờ sau khi quan hệ tình dục Viên thứ haiuống sau viên thứ nhất một giờ.

B Uống viên đầu tiên trong 72 giờ sau khi quan hệ tình dục Viên thứ haiuống sau viên thứ nhất 2 giờ

C Uống viên đầu tiên trong 12 giờ sau khi quan hệ tình dục Viên thứ haiuống sau viên đầu 12 giờ

D Uống viên đầu tiên trong 72 giờ sau khi quan hệ tình dục Viên thứ haiuống sau viên đầu 72 giờ

Câu 4 Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, mỗi phụ nữ được được uống tối đabao nhiêu viên thuốc ngừa thai khẩn cấp trong một tháng:

2 Năng lực tự học

Học sinh tự học về các loại quả Sinh học 6 [1]

Giáo viên chuẩn bị các loại quả sau (quả thật hoặc tranh):

Câu 1: Em có thể phân chia các loại quả trên thành những nhóm nào? Dựavào đâu em lại phân chia như vậy?

Gợi ý trả lời: Học sinh có thể có nhiều cách phân chia theo nhiều tiêu chíkhác nhau, ví dụ như: chia ra 2 nhóm 1 hạt hay nhiều hạt, quả tròn hay quả dài,quả cứng hay quả mềm

Có rất nhiều cách phân chia, giáo viên giải thích phân chia như thế nào làcần theo 1 tiêu chí

Câu 2: Nếu xét theo tiêu chí về đặc điểm của vỏ quả khi chín thì em chiathành mấy nhóm? Giải thích sự phân chia đó?

Gợi ý trả lời: chia 2 nhóm:

- Nhóm khi chín vỏ quả cứng, mỏng, khô: Bông, thìa là, cải, chò, đậu HàLan  Quả khô

- Nhóm khi chín vỏ quả mềm, dày, chứa đầy thịt quả: táo, chanh, đu đủ, càchua, mơ  Quả thịt

Câu 3: Hãy chia mỗi nhóm trên thành 2 nhóm nhỏ? Giải thích sự phân chia đó?Gợi ý trả lời: Trong mỗi nhóm có thể chia thành 2 nhóm nhỏ:

- Quả khô gồm:

+ Quả khô nẻ: Khi chín vỏ quả tự nứt ra: Quả bông, quả cải, quả đậu Hà Lan+ Quả khô không nẻ: Khi chín vỏ quả không bị nứt ra: Thìa là, chò

- Quả thịt gồm:

+Quả mọng: Quả mềm chứa đầy thịt: Cà chua, chanh, đu đủ.

+ Quả hạch: có hạch cứng bọc lấy hạt: Táo, mơ

Câu 5: Vậy có bao nhiêu loại quả (Học sinh tự rút ra nội dung kiến thức)Gợi ý trả lời:

CÁC LOẠI QUẢ

Qủa khô:

Khi chín vỏ quả cứng, mỏng, khô

Quả thịt

Khi chín vỏ quả mềm, nhiều thịt quả

Quả khô không nẻ

Khi chín vỏ quả không tự nứt

4 Năng lực nghiên cứu khoa học [1]

Nhiệm vụ: Quan sát một số thân cây trong tự nhiên và phát hiện: Trênnhững thân cây khi bị mất một khoanh vỏ vì lí dp nào đó Sau một thời gian,mép vỏ ở phía trên chỗ cắt phình to ra còn mép vỏ ở phía dưới không phình to,người ta gọi chỗ phình này là “vòng nhẫn” trên thân

Hãy giải thích nguyên nhân hình thành “vòng nhẫn” trên thân cây? Tiếnhành thực nghiệm để kiểm chứng điều đó.

Gợi ý: Học sinh sẽ đưa ra cac giả thuyết và tiến hành thí nghiệm “Bóc mộtkhoanh vỏ trên thân cây” để kiểm nghiệm giả thuyết của mình

5 Năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề thực tiễn

Tình huống thực tiễn: Ốc bươu vàng là loài thân mềm hại lúa và các loạicây rau ăn lá rất dữ dội, nhưng thịt của chúng rất giàu dinh dưỡng Vậy, chúng tacần làm gì giảm đi tác hại của chúng và khai thác nguồn dinh dưỡng trong ốccho nông nghiệp?

Các câu hỏi:

Câu 1: Xác định đặc điểm, tập tính, tác hại gây ra của ốc bươu vàng? [5]

Đặc điểm cấu

tạo

Ốc trưởng thành cỡ lớn, dạng mập tròn, gồm đầu, thân vàchân Đầu có hai đôi xúc tu (một đôi dài và một đôi ngắn).Thân nằm trên chân, là một khối xoắn ẩn kín trong vỏ Chânrộng, hình đĩa, màu trắng kem nằm ở phía bụng Mặt lưngcủa chân có nắp vỏ che đậy Đầu và chân thường thò rangoài vỏ khi di chuyển Toàn bộ cơ thể ốc nằm trong lớp vỏ.Con đực có nắp miệng hơi nhô gợn sóng, con cái có nắpmiệng bằng phẳng hơi lõm xuống

bờ mương, hồ khó phát hiện Đêm xuống, chúng lên mặtnước cắn ngang thân cây lúa

- Sinh sản: Ốc thuộc nhóm thụ tinh trong, thường đẻ trứngvào chiều tối Khi đẻ leo lên giá thể cao trên mặt nước,trứng bám thành chùm, màu hồng, có khoảng 120 - 500trứng Trứng nở sau 12 - 15 ngày, nở hết trong 2 - 7 ngày

Tỉ lệ nở khoảng 70%, tỉ lệ sống sau 10 ngày tuổi khoảng

80% Tuổi thành thục sớm 100 ngày, thời gian tái phát dụcngắn, khoảng 3 ngày Khi thời tiết ấm lên cũng là lúc ốcbươu vàng sinh sản mạnh.

Tuổi thọ 2 - 4 năm Trong quần đàn, tỉ lệ con đực/cáikhoảng 1/4 Tuỳ theo loại thức ăn có được mà tốc độ sinhtrưởng nhanh, chậm khác nhau

lúa, ăn trụi thành từng đám, khiến nhiều diện tích lúa bị chếthoàn toàn

- Ốc bươu vàng ăn thực vật, thức ăn ưa thích là xà lách, bèotấm, mạ non, rau muống, dưa hấu Và vì đêm xuống,chúng lên mặt nước cắn ngang thân cây lúa, ăn trụi thànhtừng đám, khiến nhiều diện tích lúa bị chết hoàn toàn

Câu 2: Có thể tận dụng ốc bươu vàng vào những việc gì?

- Vì đặc điểm ốc bươu vàng là loại thức ăn giàu đạm, khoáng và sinh tố nên thường dùng làm thức ăn bổ sung, đạm, khoáng và sinh tố cho gia cầm ănthường xuyên

- Ngoài ra, xác ốc bươu vàng có thể là nguồn phân bón hữu cơ cho cácloại cây trồng ăn quả lâu năm rất tốt vì hàm lượng chất dinh dưỡng, can-xi cao.Câu 3 Biện pháp tiêu diệt ốc bươu vàng [4]

3.1 Biện pháp thủ công

- Thường xuyên bắt ốc trưởng thành, thu trứng để tiêu hủy

- Làm bẫy bả: Dùng dây, lá khoai lang, lá khoai môn, khoai sọ, đu đủ… bóthành nhiều bó, thả xuống mặt nước dọc theo bờ ruộng để dẫn dụ ốc đến ăn vàthu gom

- Cắm các cọc tre, gỗ ở những chỗ ngập nước, mương, kênh tưới để thu hút

ốc đến đẻ trứng và thu gom

- Đặt lưới hoặc phên chắn ở các cửa lấy nước vào ruộng ngăn ốc xâm nhập

và thu gom ốc

Các biện pháp thủ công cần được tiến hành thường xuyên trong suốt vụ,nên bắt ốc vào sáng sớm hoặc chiều tối mát Ốc thu gom đem tiêu hủy hoặcdùng để làm phân bón cho cây trồng, nghiền làm thức ăn chăn nuôi Không vứt

ốc thu gom bừa bãi trên đồng ruộng hoặc gần khu vực sinh hoạt của người dângây ô nhiễm môi trường sinh thái

Chú ý: Chỉ sử dụng thuốc hóa học ở những diện tích có mật độ ốc cao.Câu 4 Cách tận dụng ốc bươu vàng phục vụ cho nông nghiệp?

4.1 Sử dụng ốc bươu vàng làm phân bón

- Ốc bươu vàng có sức sống rất dai, nếu để nguyên cả con, mặc dù chôndưới đất ẩm ( do được tưới nước) chúng vẫn duy trì sự sống, khi gặp điều kiệnthuận lợi (có mưa lớn nên đất mềm hơn) chúng có thể ngoi lên được mặt đất vàtiếp tục sinh sản gây hại hoa màu Vì vậy, trước khi bón cho cây cần đập dập ốc