LỜI MỞ ĐẦU Trong bối cảnh toàn cầu hóa, thế giới không còn là một hình cầu nữa mà theo Thomas L. Friedman, biên tập viên chuyên mục ngoại giao và kinh tế của tạp chí New York Times thì nó được đã được trải rộng ra – Thế giới phẳng. Các quốc gia đang ngày càng xích lại gần nhau bởi tuy mỗi quốc gia có một nền văn hóa riêng nhưng những sản phẩm và dịch vụ đã từng được phát triển ở một đất nước thì giờ đây lại được chào đón ở nhiều đất nước khác. Toàn cầu hóa, các mối quan hệ được mở rộng, những doanh nghiệp đủ mạnh đã và đang nhanh chóng chen chân sang những thị trường mới, thị trường toàn cầu để tìm kiếm những cơ hội mới. Cánh cửa của thị trường toàn cầu hóa luôn mở rộng, chào đón tất cả những doanh nghiệp. Tuy nhiên, cơ hội thì luôn đi kèm với những thách thức, cơ hội càng lớn, thách thức càng nhiều. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp muốn dành phần “nhiều” về phía mình cần phải vạch ra những chiến lược, cách thức cũng như định hướng phù hợp: Chiến lược về sản phẩm, phân phối, định giá… Trong đó, một vấn đề mà được nhắc tới ngay từ đầu đó chính là rào cản về văn hóa truyền thông ở mỗi quốc gia – đây chính là một thách thức lớn mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng cần vượt qua. Văn hoá là thứ còn lại khi ta quên đi tất cả và là thứ vẫn còn thiếu khi ta đã học tất cả. Đó chính là thứ có sức sống bền vững và trường tồn với thời gian. Nếu một doanh nghiệp hiểu được văn hóa của thị trường của mình thì doanh nghiệp đó đã bước đầu hòa mình được với thị trường đó. Điều này đòi hỏi những nhà truyền thông không chỉ có những kỹ năng về nghề nghiệp mà còn phải am hiểu văn hóa, phong tục của các quốc gia trên thế giới. Một chiến lược truyền thông có thể thành công ở một nền văn hóa, một quốc gia nhất định, nhưng khi đến quốc gia khác, với nền văn hóa khác, thì có thể bị hiểu sai, bị phản đối. Hiểu về sự khác biệt văn hóa giữa các quốc gia là điều kiện tiên quyết cho những nhà truyền thông muốn mang sản phẩm truyền thông của mình ra toàn cầu. Để hiểu rõ hơn về sức mạnh của văn hóa trong truyền thông tiểu luận xin đi vào vấn đề: Truyền thông trong môi trường liên văn hóa. Trong tiểu luận ngoài đưa ra những vấn đề lý thuyết liên quan cũng sẽ nêu lên những ví dụ của các doanh nghiệp ở thị trường Việt Nam cũng như thị trường thế giới.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, thế giới không còn là một hình cầu nữa
mà theo Thomas L Friedman, biên tập viên chuyên mục ngoại giao và kinh tếcủa tạp chí New York Times thì nó được đã được trải rộng ra – Thế giớiphẳng Các quốc gia đang ngày càng xích lại gần nhau bởi tuy mỗi quốc gia
có một nền văn hóa riêng nhưng những sản phẩm và dịch vụ đã từng đượcphát triển ở một đất nước thì giờ đây lại được chào đón ở nhiều đất nướckhác
Toàn cầu hóa, các mối quan hệ được mở rộng, những doanh nghiệp đủmạnh đã và đang nhanh chóng chen chân sang những thị trường mới, thịtrường toàn cầu để tìm kiếm những cơ hội mới Cánh cửa của thị trường toàncầu hóa luôn mở rộng, chào đón tất cả những doanh nghiệp Tuy nhiên, cơ hộithì luôn đi kèm với những thách thức, cơ hội càng lớn, thách thức càng nhiều.Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp muốn dành phần “nhiều” về phía mình cầnphải vạch ra những chiến lược, cách thức cũng như định hướng phù hợp:Chiến lược về sản phẩm, phân phối, định giá… Trong đó, một vấn đề màđược nhắc tới ngay từ đầu đó chính là rào cản về văn hóa truyền thông ở mỗiquốc gia – đây chính là một thách thức lớn mà bất cứ doanh nghiệp nào cũngcần vượt qua
"Văn hoá là thứ còn lại khi ta quên đi tất cả và là thứ vẫn còn thiếu khi
ta đã học tất cả" Đó chính là thứ có sức sống bền vững và trường tồn với thời
gian Nếu một doanh nghiệp hiểu được văn hóa của thị trường của mình thìdoanh nghiệp đó đã bước đầu hòa mình được với thị trường đó Điều này đòihỏi những nhà truyền thông không chỉ có những kỹ năng về nghề nghiệp màcòn phải am hiểu văn hóa, phong tục của các quốc gia trên thế giới Một chiếnlược truyền thông có thể thành công ở một nền văn hóa, một quốc gia nhấtđịnh, nhưng khi đến quốc gia khác, với nền văn hóa khác, thì có thể bị hiểusai, bị phản đối Hiểu về sự khác biệt văn hóa giữa các quốc gia là điều kiện
Trang 2tiên quyết cho những nhà truyền thông muốn mang sản phẩm truyền thôngcủa mình ra toàn cầu.
Để hiểu rõ hơn về sức mạnh của văn hóa trong truyền thông tiểu luận
xin đi vào vấn đề: Truyền thông trong môi trường liên văn hóa Trong tiểu
luận ngoài đưa ra những vấn đề lý thuyết liên quan cũng sẽ nêu lên những ví
dụ của các doanh nghiệp ở thị trường Việt Nam cũng như thị trường thế giới
Trang 3NỘI DUNG
I Cơ sở lý thuyết:
1 Văn hóa:
Cho đến nay, người ta đã thống kê có hơn 400 định nghĩa về văn hóa
Theo Unessco, văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật
chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã hội hay của mộtnhóm người trong xã hội
Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những
quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và tínngưỡng
2 Truyền thông liên văn hóa:
2.1: Khái niệm:
Truyền thông liên văn hóa là một quá trình truyền thôngliên quan đến
biểu tượng và ý nghĩa giữa những nền văn hóa khác nhau
Truyền thông liên văn hóa là quá trình trao đổi thông tin giữa những
người thuộc nhiều nền văn hóa khác nhau hoặc thuộc nhiều nhóm văn hóakhác nhau Các chủ đề được nghiên cứu rất đa dạng từ giao tiếp ngôn ngữ, phingôn ngữ, ngoài ngôn ngữ, phương thức tổ chức quyền lực, khoảng cách giữangười giao tiếp và quan niệm về thời gian
2.2: Những yêu cầu trong truyền thông liên văn hóa:
PR ra đời vào khoảng thế kỷ XX, khi đó người ta vẫn làm truyền thôngtheo cách truyền thống PR ra đời trở thành một môn nghệ thuật có cơ sở lýluận và công cụ thực hiện và công cụ thực hiện Lúc này, PR đã có tất cả cáccông cụ hỗ trợ (TV, radio, báo chí, poster, layer, POSM…) trừ Internet Theothuyết tiến hóa của Darwin: con người không phải trung tâm của muôn loài
Và theo phát kiến của nhà khoa học khác: con người không phải, là trung tâmcủa chính mình Trong đó vô thức điều khiển hành vi con người đến 70% Vì
Trang 4vậy không nắm được tâm lý con người, tâm lý đám đông không thể nào làmđược PR.
Truyền thông liên văn hóa ra đời từ năm 1959 Khi làm truyền thôngliên văn hóa, cần phải có sự tĩnh tâm, tỉnh táo, lùi lại để xem phía dưới tảngbăng văn hóa thực chất là cái gì Thông tin mà chúng ta truyền đi có chạm vàonhững điều đó không, chúng ta có được phép vượt qua rào cản, ranh giới đókhông Nếu chạm vào những điều phía dưới tảng băng đó, chúng ta sẽ gặpkhủng hoảng
Một điều cần tránh nữa đó chính là sự rập khuôn, võ đoán và phân biệt,tránh sự rập khuôn, võ đoán, phân biệt Không có nền văn hóa nào là thấpkém hay sang trọng, văn mình hơn nền văn hóa nào Nền văn hóa nào cũngnhư nhau, cũng có những nét đặc sắc và cấm kỵ Người làm truyền thông cầnđặc biệt chú ý và tôn trọng những đặc điểm riêng biệt đó
Chúng ta cũng cần phải nhìn nhận một cách thận trọng rằng, khôngphải cứ dùng chung một ngôn ngữ là có nền văn hóa giống nhau Nếu khôngcẩn thận, trong quá trình truyền thông khi truyền thông, diễn tả sai các thôngtin mã hóa, tự gán cái của mình vào cho người tiếp nhận thông tin sẽ gây rahậu quả rất lớn
3 Nghiên cứu về truyền thông liên văn hóa:
3.1 Edward Hall:
Liên quan đến truyền thông liên văn hóa, Edward Hall đã đưa ra hai lýthuyết về bối cảnh văn hóa có ảnh hưởng cao và bối cảnh có ảnh hưởng thấptác động lớn tới quá trình truyền thông
a Bối cảnh có ảnh hưởng cao:
Edward Hall chỉ ra rằng truyền thông trong bối cảnh có ảnh hưởng cao,một phần lớn ý nghĩa nằm trong bối cảnh nghiêng về vật chất, bao gồm cácbiểu hiện trên khuôn mặt, giọng điệu và cử chỉ Điều đó dẫn đến thông điệpchính mang ít thông tin hơn Họ sẽ không nói rõ những gì họ muốn mà thayvào đó là họ sẽ “quanh co” cho đến khi thông điệp của họ được giải đáp một
Trang 5cách chính xác Điều này sẽ giúp họ bảo vệ và tăng cường các mối quan hệbằng cách không đối mặt và đảm bảo hài hòa.
Có thể nhận thấy rằng, những người giao tiếp trong bối cảnh văn hóanày thường chậm thay đổi và cần thời gian để tạo ra một sự hiểu biết chunggiữa người gửi và người nhận
Bối cảnh văn hóa cao thường đề cao mối quan hệ, tinh thần tập thể,cảm giác và suy tư Điều này có nghĩa là họ luôn nhấn mạnh mối quan hệ đachiều và sự tin tưởng là yếu tố then chốt khi bắt đầu kinh doanh, hợp tác
Các nền văn hóa có bối ảnh cao thường mang tính tập thể, đề cao sựđồng thuận và hòa hợp trong các nhóm để phát triển Và cá nhân trong nềnvăn hóa này ít bị chi phối bởi những lý do lý tính hơn những lý do cảm tínhnhư trực giác hay cảm xúc Trong những nước này, lời nói không quá quantrọng như bối cảnh giao tiếp, mà quan trọng là âm điệu của giọng nói, nétmặt, cử chỉ, tư thế của người nói
Sự khác biệt rất lớn với nền văn hóa bối cảnh có ảnh hưởng cao là ởnền văn hóa bối cảnh có ảnh hưởng thấp bị phụ thuộc vào độ chính xác củangôn ngữ và những văn bản pháp luật hơn
Trang 63.2 Giáo sư Geert Hofstede, giảng viên đại học Maastricht, Hà Lan.
Thống kê năm 2006 cho thấy lý thuyết này của Hofstede được trích dẫntrong hơn 5000 bài báo trong các tạp chí khoa học thuộc danh mục ISI, trởthành lý thuyết được trích dẫn nhiều nhất mọi thời đại Nhóm nghiên cứu củaHofstede đã phỏng vấn nhân viên của công ty IBM tại 93 quốc gia để tìm ra
sự khác biệt trong cách làm việc, giao tiếp và thái độ của nhân viên IBM trêntoàn cầu, từ đó khái quát hóa kết quả nghiên cứu để đo lường văn hóa củatừng quốc gia Hofstede đưa ra bốn chiều hướng để đo lường là: Chỉ sốkhoảng cách quyền lực, tính cá nhân/tập thể, nam tính/nữ tính, và chỉ số tránhnhững điều không rõ ràng
a Chỉ số khoảng cách quyền lực (PDI):
PDI dùng để đo mức độ những người có ít quyền lực chấp nhận thực tếrằng họ sẽ nhận ít quyền lợi hơn những người có nhiều quyền lực Trong xãhội có chỉ số khoảng cách quyền lực cao, mọi cá nhân đều tôn trọng thứ bậc,không khuyến khích người ở vị trí thấp vươn lên vị trí cao Một số quốc gia
có PDI rất cao là: Nga, Trung Quốc, Phi-lip-pin, Me-hi-co, Venezuela, ẤnĐộ Một số quốc gia có PDI thấp là Isarel, Áo, Đan Mạch, Anh, NewZealand, Mỹ
PDI ảnh hưởng nhiều đến việc xây dựng thương hiệu Trong nền vănhóa có PDI cao, thương hiệu nào vào thị trường trước thường thành công hơn.Ngược lại, nền văn hóa có PDI thấp có xu hướng chấp nhận thương hiệu nontrẻ, đến sau nhưng biết phấn đấu vươn lên, cố gắng để giành thị phần
PDI thể hiện rõ qua quá trình giao tiếp giữa các thế hệ Trong nền vănhóa PDI thấp, cha mẹ và con cái có xu hướng ngang hàng nhau Ngược lạinền văn hóa PDI cao cho rằng các thế hệ cần giữ khoảng cách, thế hệ sau phảitôn kính thế hệ trước, không được đòi hỏi quyền bình đẳng với thế hệ trước
Ví dụ, tại Đan Mạch, quốc gia có PDI thấp, đồ chơi Lego bán rất chạy Tròchơi này đòi hỏi bố mẹ cùng lắp ghép hình với con, các thế hệ có vai trò như
Trang 7nhau trong trò chơi Nhưng khi đến Pháp, một quốc gia có PDI cao, bố mẹ ítchơi cùng con cái thì sản phẩm này không bán được nhiều như ở Đan Mạch.
PDI còn được phản ánh qua trang phục Trong một xã hội PDI cao, conngười dùng diện mạo bề ngoài như quần áo, cách trang điểm, trang sức, đồng
hồ, điện thoại để thể hiện địa vị xã hội Ngược lại, cá nhân trong xã hội cóPDI thấp không chú ý nhiều đến vẻ bề ngoài Tổng thống có thể mặc quần áothể thao đi chạy bộ ven hồ, ngôi sao điện ảnh diện quần bò áo phông Mộtnghiên cứu của công ty Nielsen cho thấy, 87% người Brazil và 79% người BồĐào Nha (có PDI cao) cố gắng ăn mặc sành điệu mọi lúc mọi nơi Trong khi
đó, có tới 76% người Nauy và 69% người New Zealand (có PDI thấp) chobiết họ không chạy theo mốt
b Tính cá nhân (IDV):
Tính cá nhân là chỉ số đo mức độ cá nhân liên quan tới nhóm Xã hội
có thuộc tính cá nhân thể hiện ở chỗ mối liên kết giữa các cá thể với nhaulỏng lẻo, mỗi người chỉ tự chăm lo bản thân mình hoặc gia đình nhỏ củamình Nhu cầu của cá nhân, bản sắc cá nhân, tính tự chủ quan trọng hơn nhucầu của tập thể Trong xã hội có IDV cao, mỗi cá nhân được đánh giá dựa trênthành tích của họ chứ không dựa trên uy tín, thành tích của tổ chức mà họ làthành viên Những quốc gia có IDV cao là Mỹ, Hà Lan, Anh Úc, Canada,Bỉ
Trang 8c Nam tính (MAS)/nữ tính (FEM):
Xã hội đề cao những phẩm chất của nam giới như cương quyết, cạnhtranh công bằng, tư duy lý tính được coi là xã hội nam tính Ngược lại, đềcao phẩm chất nữ tính như lòng trắc ẩn, sự cảm thông, đức hy sinh, nhườngnhịn, tư duy cảm tính được coi là xã hội nữ tính
d Chỉ số tránh những điều không rõ ràng (UAI):
UAI là chỉ số thể hiện quan điểm không chấp nhận những điều cònchưa chắc chắc, chưa rõ ràng, không có trong kế hoạch Con người trongnhững nền văn hóa có UAI cao thường làm việc theo kế hoạch, theo lịch côngtác, sẵn sàng lắng nghe ý kiến trái ngược và tranh luận tới cùng Họ đề ranhững luật lệ, quy định cụ thể, áp dụng các bộ tiêu chuẩn chi tiết, đổi lại họ sẽ
có cảm giác an toàn, tránh rủi ro có thể phát sinh Một số quốc gia có UAI caolà: Nhật Bản, Pháp, Nga, Argentina, Tây Ban Nha, Bỉ
Trái lại, con người trong nền văn hóa có chỉ số UAI thấp sẽ chấp nhậnnhững điều còn mơ hồ, khó hiểu Khi đối mặt với vấn đề chưa rõ, họ có thể sẽgiữ im lặng chứ không hỏi rõ, hoặc không đồng tình nhưng không thể hiện ra(bằng mặt mà không bằng lòng), kế hoạch của họ có thể thay đổi, không quácầu kỳ, chi tiết Một số nước có UAI thấp là: Singapore, Hồng Kông, ĐanMạch, Anh, Thụy Điển, Mỹ UAI của Việt Nam là 30/100 điểm
Một trong số những quốc gia gia nhập vào danh sách của McDonald’sgần đây là Ấn Độ, nơi McDonald’s bắt đầu thành lập chuỗi nhà hàng vào cuối
Trang 9thập niên 1990 Mặc dù Ấn Độ là một quốc gia nghèo nàn, nhưng tầng lớptrung lưu đông đúc, ước khoảng 200 triệu người, đã thu hút sự quan tâm củaMcDonald’s Tuy nhiên, Ấn Độ đã mang đến một thách thức không nhỏ choMcDonald’s với những rào cản về văn hóa vô cùng lớn.
McDonald’s và câu chuyện văn hóa tại Ấn Độ
1.1 Văn hóa Ấn độ có tác động đến quá trình xâm nhập thị trường của McDonald’s.
Thứ nhất, Ấn Độ là một đất nước đông dân, có sự phân hóa rõ rệt giữa
giàu và nghèo Chỉ số khoảng cách quyền lực PDI của Ấn Độ ở mức caokhoảng 77 Như đã nói ở trên, PDI ảnh hưởng nhiều đến việc xây dựngthương hiệu Trong nền văn hóa có PDI cao, thương hiệu nào vào thị trườngtrước thường thành công hơn Mặt khác, McDonald’s lại là một thương hiệu
từ phương Tây đến
Thứ hai, ở Ấn Độ, có 80.5% dân số theo đạo Hindu Đây là tôn giáo
sùng kính hình ảnh loài bò cái Khoảng 300 triệu con bò được thả rong tại Ấn
Độ, được tôn sùng như tặng vật thiêng liêng Bò có mặt khắp mọi nơi: thảrong trên đường, gặm nhấm bãi rác, trú chân ở những đền miếu, hay bất cứ
Trang 10nơi đâu ngoại trừ trên đĩa thức ăn của bạn, do người Ấn Độ giáo không ăn thịt
bò vì bò là biểu tượng linh thiêng Trong khi đó, McDonald’s là nơi tiêu thụthịt bò nhiều nhất thế giới
Dân số Ấn Độ theo tôn giáo khác nhau.
Thứ ba, lương thực chủ yếu của người Ấn là gạo, atta và các loại đậu
khác Ngoài ra, người dân Ấn đều thích ăn chay
Đây chính là những thách thức lớn nhất về văn hóa của Ấn Độ màMcDonald’s cần phải đối mặt nếu muốn chinh phục thị trường này
1.2 Cách vượt qua rào cản văn hóa Ấn Độ của McDonald’s:
a Vượt qua các chỉ số văn hóa theo các tiêu chí của Geert – Hofstede:
Với việc Ấn Độ được đánh giá là quốc gia có khoảng cách quyền lựccao, đồng thời có nền văn hóa mang tính cứng rắn và dài hạn, McDonald’s đã
áp dụng nhiều chiến lược và xác định thị trường xâm nhập ban đầu một cách
rõ ràng Đó là hai trung tâm lớn Munbai và New Delhi với người dân có thunhập khá cao và trên hết đó là họ chịu ảnh hưởng của văn hóa phương Tây
Ngoài ra, tính an toàn đối với người Ấn là khá cao, do đó McDonal’s
đã chuẩn bị sẵn cho mình những chiến lược phân phối, tiêu chuẩn hiệu quảcao:
Thứ nhất, có một hệ thống xe tải chuyên chở nhanh chóng.
Thứ hai, chuyển giao quy trình chế biến cho các doanh nghiệp Ấn Độ.
Trang 11Thứ ba, McDonald’s cũng có chiến lược về giá với nhiều sản phẩm
cùng nhiều mức giá khác nhau với nhiều đợt giảm giá cùng với các Combotiết kiệm
b Vượt qua rào cản văn hóa tôn giáo:
Như đã nói ở trên, Ấn Độ là một đất nước tôn giáo, phần lớn người dânlại không ăn thịt bò trong khi McDonald’s là nơi tiêu thụ thịt bò nhiều nhấtthế giới Kể từ khi thành lập vào năm 1955, vô số động vật bị giết thịt để làmnên loại bánh Big Macs Vậy làm thế nào để một công ty mà sự giàu có của
nó được tạo dựng nhờ việc tiêu thụ thịt bò lại có thể xâm nhập vào một quốcgia xem việc tiêu thụ thịt bò là một tội ác nghiêm trọng?
McDonald’s có thể dùng thịt heo để thay thế tuy nhiên Ấn Độ cókhoảng 140 triệu người theo đạo Hồi, và người đạo Hồi không ăn thịt heo.Vậy chỉ còn thịt gà và thịt cừu McDonald’s đã giải quyết tình huống tiếnthoái lưỡng nan trong văn hóa ẩm thực của Ấn Độ bằng cách cho ra đời
“Maharaja Mac”, Big Mac phiên bản Ấn Độ được làm từ thịt cừu Và nhữngmón ăn khác được thêm vào thực đơn cho phù hợp với khẩu vị địa phương,chẳng hạn như “McAloo Tikki Burger” được làm từ thịt gà Tất cả món ănđều được phân loại kĩ càng cho người ăn chay và ăn mặn để phù hợp với quốcgia nơi mà đa số người Ấn Độ giáo là những người ăn chay Trưởng đại diệncủa McDonald’s tại Ấn Độ cho biết, “Chúng tôi đã phải thay đổi rất nhiều chophù hợp với khẩu vị của người Ấn Độ.” Thật vậy, 75% các món ăn trong thựcđơn của McDonald’s tại Ấn Độ đã được Ấn Độ hóa
Trang 12Thực đơn của McDonald’s tại Ấn Độ
Suốt một khoảng thời gian, việc làm ăn diễn ra trôi chảy Sau đó vàonăm 2001, McDonald’s điêu đứng bởi một vụ kiện ở Mỹ do ba doanh nhânngười Ấn Độ sống ở Seatle khởi xướng Những doanh nhân này là người ănchay, hai trong số đó là người Ấn Độ giáo, đã đâm đơn kiện McDonald’s vì
đã che giấu việc có sử dụng bò trong khoai tây chiên! McDonald’s tuyên bố
họ sử dụng 100% dầu thực vật để chiên khoai tây, nhưng công ty cuối cùng đãthừa nhận có dùng một lượng rất nhỏ tinh chất bò trong dầu ăn McDonald’schịu phạt 10 triệu USD và chính thức xin lỗi, “McDonald’s chân thành xin lỗicộng đồng Ấn Độ giáo, cũng như cộng đồng người ăn chay và toàn thể quýkhách hàng vì đã không cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho việc lựa chọnmón ăn thích hợp tại các nhà hàng của chúng tôi tại Mỹ.” Hơn thế nữa, công
ty còn cam kết chấn chỉnh việc ghi thông tin thành phần món ăn trên bao bìsản phẩm và tìm giải pháp thay thế tinh chất bò dùng trong dầu ăn
Tuy nhiên, ở thời đại mà tin tức lan truyền toàn cầu với tốc độ chóngmặt, việc phát hiện McDonald’s dùng tinh chất bò trong dầu ăn khiến cộngđồng Ấn Độ giáo phẫn nộ Họ đã xuống đường và đập phá một nhà hàngMcDonald’s ở Delhi, gây tổn thất 45.000 USD, giăng khẩu hiệu phản đối bênngoài các nhà hàng khác, biểu tình tại trụ sở chính của công ty, và kêu gọiThủ tướng Ấn Độ lệnh đóng cửa các nhà hàng McDonald’s tại đây Nhữngngười mua nhượng quyền McDonald’s tại Ấn Độ nhanh chóng phủ nhận việc