Là một môn khoa học thuộc tâm lý xã hội chuyên ngành nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của các cá nhân, các nhóm xã hội liên kết, hợp tác với nhau trong công việc và cuộc sống hàng ngày.TLH LĐQL cung cấp những tri thức, phương pháp cơ bản về tâm lý để ứng dụng vào công việc LĐQL. Đồng thời, nó là cơ sở để người LĐQL không ngừng hoàn thiện nhân cách, củng cố, nâng cao uy tín của mình, củng cố và tạo lập niềm tin cho cấp dưới, nhằm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị.Với tư cách là một bộ môn khoa học, TLH LĐQL cũng có đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu của riêng mình
Trang 1MÔN TÂM LÝ HỌC QUẢN LÝ
Câu 1: Đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của TLHLĐ-QL?
Là một môn khoa học thuộc tâm lý xã hội chuyên ngành nghiên cứu những đặc điểmtâm lý của các cá nhân, các nhóm xã hội liên kết, hợp tác với nhau trong công việc và cuộcsống hàng ngày TLH LĐ-QL cung cấp những tri thức, phương pháp cơ bản về tâm lý đểứng dụng vào công việc LĐ-QL Đồng thời, nó là cơ sở để người LĐ-QL không ngừnghoàn thiện nhân cách, củng cố, nâng cao uy tín của mình, củng cố và tạo lập niềm tin chocấp dưới, nhằm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị
Với tư cách là một bộ môn khoa học, TLH LĐ-QL cũng có đối tượng và nhiệm vụ nghiêncứu của riêng mình:
1 Đối tượng nghiên cứu của TLH LĐ-QL
Theo PGS, TS Trần Ngọc Khuê: TLH LĐ-QL là khoa học tâm lý chuyên ngànhnghiên cứu, ứng dụng trực tiếp những tri thức về nguồn gốc, bản chất, đặc điểm và tính quyluật của các hiện tượng tâm lý con người và các nhóm xã hội trong hoạt động LĐ-QL
Theo GS, TS Vũ Dũng: TLH LĐ-QL là một chuyên ngành của tâm lý học, chuyênnghiên cứu những vấn đề trong hoạt động quản lý nhằm làm cho hoạt động quản lý đạt hiểuquả tối ưu
Như vậy: Với các quan điểm trên, chúng ta có thể khẳng đinh, đối tượng nghiên cứucủa TLH LĐ-QL là nghiên cứu tâm lý cá nhân và tâm lý của của các nhóm xã hội, cácnhóm người liên kết với nhau trong công việc và đời sống hàng ngày
- Thứ nhất, TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của chủ thể LĐ-QL, tức làngười LĐ-QL Đó chính là những phẩm chất nhân cách và năng lực của người LĐ-QL giúpcho họ làm tốt vai trò chỉ huy và điều khiển của mình trong hoạt động lãnh đạo
- Thứ hai, TLH LĐ-QL nghiên cứu là những đặc điểm tâm lý của khách thể LĐ-QL
là những đối tượng mà chủ thể hướng đến Đó là những đặc điểm, hiện tượng, phẩm chấttâm lý của cá nhân, nhóm, tập thể thuộc phạm vi LĐ-QL
- Thứ ba, TLH LĐ-QL nghiên cứu là những khía cạnh tâm lý diển ra của bản thânhoạt động LĐ-QL, phong cách LĐ-QL và những khía cạnh tâm lý diễn ra trong hoạt độngnày, đồng thới hệ thống hoá những đặc điểm, những yêu cầu đặc ra cho việc giáo dục, đàotạo, bồi dưỡng đánh giá và sử dụng cán bộ trong tình hoạt động cụ thể
2 Nhiệm vụ nghiên cứu của TLH LĐ-QL
Xuất phát từ yêu cầu, đối tượng thuộc phạm vi nghiên cứu, môn tâm lý học LĐ-QLđặt ra những nhiệm vụ cụ thể sau:
- Một là, TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của người LĐ-QL chỉ ranhững yêu cầu chung về cấu trúc nhân nhân cách người LĐ-QL từ đó nêu lên con đường,nội dung hình thành và các điều kiện phát triển hoàn thiện nhân cách người LĐ-QL
- Hai là, TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của đối tượng bị LĐ-QL,của những người dưới quyền… để hiểu rõ và biết tác động vào những tình cảm, nhu cầu, lợiích, hứng thú, phong tục tập quán, trình độ, thói quen của họ để họ sống và làm việc tíchcực hơn, có hiệu quả hơn và hạnh phúc hơn
- Bà là TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của các cá nhân, nhóm tậpthể lao động, cùng cộng đồng XH với tư cách là đối tượng LĐ-QL, phát hiện và phát huynhững tìm năng của các nhân và các con đường ứng dụng chúng vào việc nâng cao hiệu quảcủa hoạt động LĐ-QL Mặt khác nghiên cứu tâm lý học LĐ-QL tìm ra những hiện tượngtâm lý XH diễn ra trong các nhóm, dân tộc, giai cấp, tầng lớp khác trong XH, làm cơ sởkhoa học cho việc định hướng quản lý XH có hiệu quả
Trang 2- Bốn là, TLH LĐ-QL nghiên cứu những hiện tượng tâm lý diễn ra trong hoạt độngLĐ-QL, chỉ ra những khía cạnh tâm lý của hoạt động này để từ đó giúp con người tiến hànhthực hiện tốt chức năng nhiệm vụ người LĐ-QL.
3 Ý nghĩa
- TLH LĐ-QL nhằm giúp cho việc định hướng điều khiển, điều chỉnh cho toàn bộhoạt động của con người, trong đó có hoạt động của LĐ-QL Từ đó người LĐ-QL nắmvững hệ thống tri thức khoa học về tâm lý và có thể vận dụng, ứng dụng vào việc chẩn đoántâm lý con người, đồng thời có cơ sở đáng giá sắp sếp cán bộ phù hợp
- TLH LĐ-QL nhằm định ra mô hình nhân cách cho người LĐ-QL, giúp người lãnhđạo hiểu được những đặc điểm phẩm chất nhân cách người LĐ-QL, từ đó đề xuất ra conđường, biện pháp để hoàn thiện nhân cách của người LĐ-QL
- TLH LĐ-QL giúp nhà LĐ-QL nắm vững tri thức TLH LĐ-QL hiểu được đặc điểmtâm lý của tập thể, nhóm cộng đồng thuộc đối tượng LĐ-QL, người lãnh đạo sẽ tác độnglàm cho các cá nhân, tập thể, nhóm, cộng đồng từ đó phát huy tối đa những tiềm năngtâm lý tập thể của cộng đồng giúp nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lý
- TLH LĐ-QL nhằm tìm ra cơ sở tâm lý của hoạt động LĐ-QL giúp cho việc nângcao hiệu quả của hoạt động LĐ-QL Trong quá trình nghiên cứu môn học này, người LĐ-
QL có dịp xem xét lại những cơ sở, đặc điểm, hiện tượng tâm lý diễn ra trong các khía cạnhcủa hoạt động LĐ-QL giúp cho người LĐ-QL có phướng pháp khoa học trong việc nhìnhnhận đánh giá, định hướng giáo dục đội ngũ cán bộ một cách có hiệu quả
- Với tư cách một môn khoa học chuyên ngành TLH LĐ-QL còn mới mẻ nhưng vôcùng phức tạp, đa dạng đòi hỏi phải được nghiên cứu, ứng dụng thực tiễn, đúc kết bổ sung
lý luận một cách nghiêm túc Do đó nghiên cứu môn này một mặt ứng dụng tri thức tâm lývào trong thực tiễn công tác, mặt khác còn hệ thống đúc kết, nâng cao tri thức một cách sinhđộng nhằm bổ sung lý luận khoa học TLH LĐ-QL mới có sức sống có ý nghĩa với thực tiễn
xã hội, góp phần nân cao hiệu quản hoạt động LĐ-QL xã hội
*Ý nghĩa của bản thân
- Về mặt lý luận: Cung cấp một hệ thống lý luận, các qui luật chung nhất trong trong
việc quản lý con người tránh được những sai lầm trong quản lý con người
- Về mặt thực tiễn:
+ Giúp bản thân hiểu được những người dưới quyền, giải thích được những hành vicủa họ, dự đoán truớc họ hành động như thế nào trong tình huống sắp tới Điều này rất cầnthiết giúp cho việc tuyển chọn, sắp xếp sử dụng con người hợp lý
+ Giúp bản thân nắm được cách thức nhận xét đánh giá con người một cách đúngđắn, khách quan, giúp cho nhà LĐ-QL biết cách tác động mềm dẻo nhưng kiên quyết đếncấp dưới, đến từng cá nhân và tâp thể phát huy tốt đa tiềm năng của họ trong công việc thựchiện mục tiêu của tổ chức
+ Đối với nhân viên, cấp dưới, tri thức tâm lý học quản lý giúp bản thân hiểu đượctâm lý của đồng nghiệp, cấp trên, và bản thân mình, biết cách ứng xử hợp lý, phát huy tối đakhả năng của mình trong tổ chức
Trang 3Câu 2: Những hiện tượng tâm lý xã hội chủ yếu trong hoạt động LĐ-QL?
tượng tâm lý là những biểu hiện của nhận thức, tình cảm, ý chí… trong mỗi cá nhân
và các nhóm xã hội được hình thành và phản ánh các mối quan hệ xã hội của con ngườitrong những điều kiện kinh tế - xã hội nhất định
Thực chất biểu hiện của những hiện tượng tâm lý xã hội chủ yếu trong hoạt động
LĐ-QL là sự tác động qua lại của chủ thể LĐ-LĐ-QL và đối tượng quản lý Những hiện tượng tâm
lý ấy được biểu hiện ở hai bộ phận sau:
Thứ nhất, Ở bộ phận lãnh đạo, quản lý (người hoặc tập thể)
*Quá trình tâm lý, trạng thái tâm lý
Các quá trình tâm lý: là những hiện tượng tâm lý diễn ra trong thời gian tương đốingắn, có bắt đầu, diễn biến và kết thúc
Các trạng thái tâm lý là các hiện tượng tâm lý diễn ra trong thời gian tương đối dài vàđóng vai trò làm nền cho các quá trình tâm lý và các thuộc tính tâm lý biểu hiện ra một cáchnhất định Với các trạng thái tâm lý chúng ta thường chỉ biết đến khi nó đã xuất hiện ở bạnthân, tuy nhiên thường không biết được thời điểm bắt đầu và kết thúc của chúng
- Nhận thức là quá trình gắn với mục đích nhất định, là sự phản ánh hiện thực kháchquan đến người lãnh đạo quản lý cần nhận thức vấn đề nhanh chóng, xử lý thông tin đúng
từ đó ra quyết định đúng và phục vụ tốt hoạt động lãnh đạo quản lý Nếu nhận thức kém dẫnđến ra quyết định sai
Người lãnh đạo quản lý phải có hiểu biết, phải nhận thức đúng tầm quan trọng củavấn đề (được đánh giá năng lực trí tuệ của người lãnh đạo quản lý)
+ Tri giác là quá trình tâm lý phản ảnh một cách trọn vẹn các thuộc tính của sự vật,hiện tượng khi chúng trực tiếp tác động vào giác quan Là quá trình phản ảnh trong ý thứccon người về những sự vật hiện tượng khi chúng tác động trực tiếp vào cơ quan cảm giác
Tri giác hình thành từ cảm giác nhưng được phát triển lên Tri giác là sự phản ảnhcao hơn so với cảm giác, phản ảnh một cách tổng hợp các thuộc tính của sự vật hiện tượngcho một hình ảnh trọn vẹn trên não bộ
+ Biểu tượng là quá trình tâm lý nhằm phục hồi các hiện tượng của sự vật hiện tượng
mà con người đã cảm giác và tri giác được, là những tài liệu cụ thể và sinh động của cácquá trình ký ức, tưởng tượng
Các biểu tượng tạo nên cơ sở cảm giác của nhận thức về thế giới xung quanh: chúngmang lại cho người ta những hiểu biết về các đặc điểm của các vật thể xunh quanh ta dướidạng mà các vật thể đó tác động lên các cơ quan thụ cảm
+ Tư duy là nhận thức lý tính là quá trình phản ảnh những thuộc tính bản chất , nhữngmối quan hệ có qui luật của sự vật hiện tượng trong hiện thực khách quan mà trước đó tachưa biết
Trang 4Tư duy của con người mang bản chất xã hội, sáng tạo và có cá tính ngôn ngữ Nhữngtình huống tư duy cua con người được đặt ra do nhu cầu cuộc sống, lao động học tập vàhoạt động xã hội, được quy định bởi nguyên nhân xã hội, nhu cầu xã hội Sự phát triển cáchình thức, thao tác tư duy của con người liên quan đến sự phát triển lịch sử - xã hội Trongquá trình tư duy, con nguời sử dụng phương tiện ngôn ngữ Kết quả hoạt động tư duy củacon người là đóng góp lớn lao cho nhận thức, cải tạo và phát triển xã hội loài người.
+ Tưởng tượng là quá trình nhận thức phản ánh những sự vật và hiện tượng chưa cókinh nghiệm, bằng cách xây dựng những hình ảnh mới trên cơ sở những hình ảnh đã có
Biểu tượng được tạo ra trên cơ sở những biểu tượng của trí nhớ Tưởng tuợng củacon người phụ thuộc vào những đặc điểm tâm lý của cá nhân như tri giác, tư duy, tình cảm,hứng thú, năng khiếu…Và phụ thuộc vào thực tiễn của cuộc sống, kinh nghiệm chung của
xã hội loài người
- Tình cảm là những thái độ thể hiện sự rung cảm của con người đối với sự vật, hiệntượng có liên quan dẫn đến ảnh hưởng đến nhu cầu, động cơ của họ Không làm chủ tìnhcảm dẫn đến ra quyết định thiên lệch, không khách quan Xúc cảm, tình cảm là thái độ của
cá nhân đối với các hiện tượng trong hiện thực khách quan, trong cơ thể, có liên quan mậtthiết tới việc thỏa mãn hoặc không thỏa mãn nhu cầu của cá nhân, là sự biểu thị thái độ đặcthù của cá nhân đối với hiện thực khách quan có liên quan đến nhu cầu cá nhân
- Ý chí (hành động ý chí) thể hiện năng lực thực hiện những hành động có mục đíchđòi hỏi có sự nỗ lực, khắc phục khó khăn từ đó người lãnh đạo quản lý phải quyết đoán,dám chịu trách nhiệm đối với các quyết định của mình và ảnh hưởng đến sự thành công củacông việc
*Thuộc tính tâm lý là những hiện tượng tâm lý đã trở nên ổn định, bền vững ở mỗingười tạo nên nét riêng về mặt nội dung của người đó Thuộc tính tâm lý diễn ra trong thờigian dài và kéo dài rất lâu có khi gắn bó với cả cuộc đời một người
- Xu hướng là một hệ thống động cơ và mục đích định hướng và thúc đẩy con ngườitích cực hoạt động nhảm thoả mãn những nhu cầu hay hứng thú hoặc vươn tới mục tiêu caođẹp mà cá nhân lấy làm lẽ sống của mình
- Tính cách là một thuộc tính tâm lý phức hợp của cá nhân bao gồm một hệ thống thái
độ đối với hiện thực, thể hiện trong hệ thống hành vi cử chỉ, cách nói năng tương ứng
- Khí chất một thuộc tính tâm lý phức hợp của cá nhân, biểu hiện cường độ, tốc độ,nhịp độ của các hoạt động tâm lý thể hiện sắc thái hành vi, cử chỉ, cách nói năng của cánhân
- Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với những yêu cầucủa một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả
*Phong cách, tác phong của một cá nhân là dạng hành vi của người đó thể hiện các
nỗ lực ảnh hưởng tới hoạt động của những người khác
- Phong cách lãnh đạo là cách thức làm việc của nhà lãnh đạo
- Phong cách lãnh đạo là hệ thống các đấu hiệu đặc trưng của hoạt và động quản lýcủa nhà lãnh đạo, được quy định bởi các đặc điểm nhân cách của họ
- Phong cách lãnh đạo là kết quả của mối quan hệ giữa cá nhân và sự kiện, và đượcbiểu hiện bằng công thức: Phong cách lãnh đạo = Cá tính x Môi trường
- Phong cách lãnh đạo bao gồm các lọai như sau:
+ Lãnh đạo độc đoán (chuyên quyền): Được đặc trưng bởi sự áp đặt cuả nhà quản trịđối với nhân viên Các nhiệm vụ chỉ thuần tuý là người nhận và thi hành mệnh lệnh Nhàquản trị cũng thường xuyên kiểm tra, giám sát chặ cấp dưới trong quá trình thực hiện nhiệm
Trang 5vụ (thông tin được lãnh đạo cung cấp cho cấp dưới ở mức tối thiểu cần thiết để thực hiệnnhiệm vụ, thông tin là một chiều từ cấp trên xuống cấp dưới).
+ Lãnh đạo dân chủ: Nhà quản trị thường tham khảo, bàn bạc, lắng nghe ý kiến và điđến sự thống nhất với các thuộc cấp trước khi ra quyết định, sử dụng nguyên tắc đa số Nộidung cuả quyết định phụ thuộc vào ý kiến đa số cuả các thành viên trong tổ chức Trongphong cách này người lãnh đạo có sự phân giao quyền lực cho cấp dưới nhiều hơn (thôngtin 2 chiều)
+ Lãnh đạo tự do: Nhà quản trị sử dụng rất ít quyền lực, mà dành cho cấp dưới mức
độ tự do cao Vai trò cuả nhà quản trị ở đây là giúp đỡ, tạo điều kiện cho cấp dưới thôngqua việc cung cấp thông tin và các phương tiện khác, và hành động như một mối liên hệ vớimôi trường bên ngoài (thông tin ngang)
*Kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý…
=> Không tự nhiên có, phải thong qua chính hoạt động giao tiếp mà hình thành, củng
cố, phát triển
Thứ hai, Ở bộ phận chịu sự lãnh đạo, quản lý
- Mức độ giác ngộ về chính trị, tư tưởng: trình độ nhận thức, trình độ văn hóa -> trình
Bộ mặt tinh thần của tập thể thông qua mối quan hệ giữa các thành viên trong tập thể(sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ, yêu cầu cao, hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau giữa cácthành viên trong tập thể) Tuy nhiên, tùy vào tính chất tích cực hay tiêu cực của bầu khôngkhí tâm lý trong tập thể mà nó làm tăng hoặc hủy diệt sức khỏe, tinh thần và năng suất laođộng của mỗi cá nhân và hiệu quả lao động chung của tập thể sư phạm
- Động cơ, nhu cầu, mục đích, hứng thú Người lãnh đạo cần phải nắm vững và quantâm đến động cơ, nhu cầu, mục đích, hứng thú và phải tạo được và phải thống nhất động cơ,nhu cầu, mục đích, hứng thú cho quân nhân và tập thể quân nhân Nếu không có hứng thú
sẽ không nảy sinh nhu cầu, thiếu nhu cầu sẽ không hình thành động cơ, không có động cơcon người sẽ không thể đạt được mục đích
- Những hiện tượng tâm lý nảy sinh: có hiện tượng ổn định, bền vững; có hiện tượngmang tính chất tự phát (bộc phát)
Những hiện tượng tâm lý ổn định, bền vững đối ổn định, bền vững (tự giác, tính ýthức cao)
- Dư luận tâp thể là sự đánh giá, biểu thị thái độ của quần chúng đối với hiện tượngxảy ra có liên quan tới nhu cầu, lợi ích của đa số các thành viên trong tập thể
- Tâm trạng tâp thể là những rung động cảm xúc chung của các thành viên trong mộtthời gian nhất định của đa số hay toàn thể các thành viên trong những sự kiện, hiện tượngtác động đến tập thể
- Uy tín trong tâp thể là sự đánh giá, thừa nhận và tin theo của xã hội, của tập thể đốivới phẩm chất năng lực của một người hay của một tổ chức
- Truyền thống tâp thể là những thói quen, những tập quán, những chuẩn mực tronghành vi, phong cách sống và hoạt động được mọi thành viên trong tập thể tuân theo, được
Trang 6giữ gìn và truyền lại từ lớp người này sáng lớp người khác như là sản phẩm tinh thần củatập thể đó.
Những hiện tượng tâm lý mang tính chất tự phát (bộc phát): a dua, tin đồn (tự phát,tính ý thức thấp)
Câu 3: Yêu cầu tâm lý cơ bản trong hoạt động LĐ-QL?
Hoạt động LĐ-QL là sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằmmục đích biến đổi trực tiếp đối tượng theo những mục tiêu nhất định Là một dạng đặc thùcủa một cá nhân, một nhóm người đóng vai trò chỉ huy điều hành các hoạt động khác của
xã hội
Hoạt động LĐ-QL là hoạt động mang tính định hướng, gây ảnh hưởng, tạo dựngniềm tin, thuyết phục người khác để họ đồng thuận với người LĐ-QL để thực hiện đườnglối, chủ trương hướng tới mục tiêu nào đó Quá trình này tạo hiệu ứng điều khiển, dẫn dắtngười khác dựa trên cơ chế nhận thức, niềm tin, tiêu chuẩn đạo đức, tư tưởng… mà khôngmang tính cưỡng bức đối với người khác
- Hoạt động LĐ-QL tạo nên sức mạnh tập thể trên cơ sở thống nhất ý chí và hành động
- Hoạt động LĐ-QL tạo ra môi trường vừa cho phép mỗi người dân được tự do sángtạo, vừa định hướng hoạt động của mọi người theo mục tiêu chung
- Hoạt động LĐ-QL tạo nên sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận khác nhau củađơn vị thành một hệ thống thống nhất
- Hoạt động LĐ-QL góp phần tạo dựng sức mạnh bền vững của hệ thống chính trị
Để hoạt động LĐ-QL đạt hiệu quả cao, trong quá trình LĐ-QL, cần nắm và thực hiện tốt các yêu cầu tâm lý cơ bản sau:
*Phát huy tối đa nhân tố con người trong hoạt động LĐ-QL
- Đối tượng tác động của LĐ-QL là con người
Con người luôn luôn là đối tượng trung tâm của LĐ-QL Đặc biệt là trong điều kiệnhiện nay, vai trò con người ngày, càng tăng lên trong các hệ thống lẵnh đạo - quản lý xã hội
và lãnh đạo - quản lý bộ đội Có được điều này là do:
Còn người là lực lượng sản xuất của xã hội luôn luôn giữ một vị trí có ý nghĩa quyếtđịnh trong tiến trình phát triển của xã hội Học thuyết Mác - Lênin về con người đã chứngminh cho chúng ta rõ sức mạnh và khả năng vô tận của con ngươi, đồng thòi khẳng địnhchính con người là chủ nhân của các giá trị sáng tạo về vật chất, tinh thần của loài ngưòi từxưa cho đến nay
Thực tiễn thành công và thất bại của các phương thức LĐ-QL xã hội ở nhiều nướctrên thế giới và những bài học kinh nghiệm của LĐ-QL ở các cấp, các ngành, các địaphương trên đất nước chúng ta trong những năm đổi mối vừa qua đã cho thấy, suy cho cùng
là việc xử lý, giải quyết vấn đề còn người, là cuộc đấu tranh tư tưỏng gay gắt nhằm thuphục nhân tâm, thu phục con người chủ không đơn thuần chỉ là các hoạt động kinh tế, kỹthuật Nơi nào, chỗ nào xử lý con hgưòi tốt, biết chăm lo đến cuộc sống của con người, nơi
đó mọi việc diễn ra yển ổn, lãnh đạò, chỉ huy trên dưới đồng lòng) quần chúng phấn khỏihết lòng, hết sức tập trung cho nhiệm vụ, tin yêu và ủng hộ lãnh đạo chỉ huy
- Trong mỗi con người có ưu, nhược -> Phát huy -> Đó là đòi hỏi của sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc (giải quyết mqh giữa con người và VKTB)
- Yêu cầu
+ Quan tâm đến con người, tạo điều kiện để phấn đấu
+ Nắm chắc đối tượng tác động
Trang 7+ Cách thức tác động đến đối tượng phù hợp.
*Xây dựng bầu không khí tâm lý tích cực, lành mạnh trong tập thể
Bầu không khí tâm lý là trạng thái tâm lý xã hội của tập thể, phản ánh tính chất, nộidung và xu hướng tâm lý thực tế của các thành viên trong tập thể đó Trạng thái tâm lý nàylại có ảnh hưởng nhất định đến các quan hệ trong tập thể, đến điều kiện hoạt động và tổchức lao động
- Sự quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau, tôn trọng nhau cùng thực hiện nhiệm vụ đặt ra
- Tạo điều kiện hoàn thành nhiệm vụ
*Điều chỉnh, định hướng các hiện tượng tâm lý, xã hội trong tập thể
Các hiện tượng tâm lý xã hội có cả mặt tích cực và tiêu cực luôn tác động, ảnh hưởngđến sự phát triển của nhân cách quân nhân và tập thể quân nhân do đó người cán bộ lãnhđạo, chỉ huy cần chủ động, tích cực định hướng, điều khiển, điều chỉnh các hiện tượng tâm
lý xã hội trong tập thể cơ sở quân nhân
- Tập thể là tế bào cơ bản tạo nên sức mạnh của đơn vị Do vậy, đòi hỏi người
LĐ-QL phải có kiến thức và hiểu biết sâu sắc về tập thể và tâm lý tập thể để có thể vận dụngvào điều kiện cụ thể từng đơn vị để xây dựng tập thể vững mạnh về mọi mặt
- Yêu cầu
+ Thống nhất mục đích hoạt động cho tập thể, nhanh chóng làm cho nó trở thành mụcđích hoạt động của mỗi người hướng vào nhiệm vụ chung
+ Tổ chức tốt các hoạt động chung cho tập thể
+ Quan tâm đầy đủ đến nhu cầu, nguyện vọng và sự tiến bộ của mọi thành viên,chống mọi biểu hiện cá nhân chủ nghĩa, cục bộ, bản vị, địa phương đi ngược yêu cầu nhiệm
vụ của tập thể
+ Phối hợp chặt chẽ, đông bộ giữa các bộ phận, đơn vị, thực hành công bằng, dânchủ, v.v
+ Xây dựng và củng cố mối quan hệ qua lại tích cực giữa các thành viên
+ Phát huy vai trò của bộ phận lãnh đạo, chỉ huy, cán bộ chủ trì và đội ngũ nòng cốttích cực trong xây dựng tập thể
*Xác lập được uy tín của người LĐ-QL trong tập thể
Uy tín là quyền uy và sự tín nhiệm trên cơ sở phẩm chất và năng lực (được mọi ngườithừa nhận) Uy tín có vai trò rất quan trọng trong đời sống và hoạt động tập thể:
- Người và tổ chức có uy tín có khả năng hướng dẫn, tổ chức hoạt động cho tập thể,nhất là khi cần vượt qua khó khăn, phức tạp, ác liệt
- Người và tổ chức có uy tín có tác dụng rất lớn trong giáo dục thuyết phục ngườikhác bằng sức mạnh ám thị và nêu gương Hồ Chí Minh đã dạy: “Một tấm gương sống còngiá trị hơn ba trăm bài diễn văn tuyên truyền”
+ Chăm lo bồi dưỡng, tạo điều kiện mọi mặt của lãnh đạo, chỉ huy cấp trên
+ Kịp thời phát hiện, xác định rõ nguyên nhân nảy sinh uy tín giả trong tập thể
+ Việc hình thành uy tín cho người LĐ-QL là một quá trình lâu dài, phức tạp trong
đó yếu tố quyết định để có uy tín là sự nỗ lực phấn đấu rèn luyện của chính bản thân mỗingười
*Xác lập tốt các mối quan hệ với các tập thể, trước hết là các tập thể LĐ-QL
Trang 8- Đây là môi trường, là điều kiện, cơ hội, là yêu cầu để người lãnh đạo hình thành uytín và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của mình.
- Nếu không có sự ủng hộ, đồng thuận của anh em tập thể thì người lãnh đạo khôngthể thực hiện nhiệm vụ
- Yêu cầu?
+ Về mặt nhận thức, lập trường tư tưởng, tác phong, chuẩn mực đạo đức, lối sống củangười lãnh đạo…
+ Các biện pháp, các hoạt động…
Câu 4: Cơ sở tâm lý ra quyết định?
Trong hoạt động LĐ-QL người LĐ-QL luôn đối mặt với vấn đề thực tiễn nảy sinh,đòi hỏi phải giải quyết nhanh chóng, chính xác, kịp thời đạt hiệu quả Điều đó phụ thuộcvào năng lực ra quyết định của người LĐ-QL Để quyết định của người LĐ-QL bảo đảmtính khách quan, khoa học, thiết thực, pháp lý và quần chúng, đòi hỏi người LĐ-QL cầnphải có phương pháp, cách thức tác động tâm lý tới đối tượng thực hiện quyết định mộtcách phù hợp
4.1 Cơ sở tâm lý ra quyết định
Quyết định trong hoạt động LĐ-QL chính là phương án tối ưu của nhà LĐ-QL nhằm
xử lý mâu thuẫn giữa diễn biến của tình huống và hoàn cảnh, các đòi hỏi nhiệm vụ đơn vịphải hoàn thành cùng các khả năng thực hiện chúng
- Là những chủ trương, kế hoạch, biện pháp tổ chức điều hành, quản lý, định hướng
có mục đích rõ rang, tối ưu
- Thực chất là sự điều khiển, tổ chức, hướng dẫn hoạt động của các thành viên và tậpthể nhằm thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra
- Ra quyết định là khâu cơ bản, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu trong quá trình QL
LĐ-Quy trình ra quyết định gồm 4 bước: B1 Hiểu vấn đề B2 Dự kiến các phương ángiải quyết B3 Đưa ra các lý lẽ tán thành và phản đối B4 Quyết định phương án tối ưu vàlàm theo giải pháp đó
Quá trình ra quyết định của người LĐ-QL luôn bị tác động ảnh hưởng của các yếu tốkhách quan và chủ quan Các yếu tố này chi phối trực tiếp đến tính chất của các quyết định.Các yếu tố đó là:
a Diễn biến của tình huống và hoàn cảnh
- Trong điều kiện hoàn cảnh bình thường thì việc ra quyết định của người LĐ-QL ít phảicăn nhắc, tính toán
- Trong điều kiện, tình huống cấp bách, hoàn cảnh tác động có nhiều khó khăn phứctạp thì LĐ-QL phải có tính quyết đoán, ra quyết định khẩn trương, kịp thời, phải cân nhắc
kỹ lưỡng mọi tình huống có thể xảy ra Hoàn cảnh càng phức tạp khó khăn, quyết định càngphải thận trọng Đặc biệt trong các tình huống chiến đấu, một quyết định sai lầm có thể dẫntới những hậu quả nghiêm trọng, tổn hại đến sinh mạng của bộ đội
b Khả năng nhận thức tình huống của người LĐ-QL
- Người LĐ-QL có khả năng nhận thức tình huống sâu sắc, nhạy cảm, sẽ làm cho việc
ra quyết định được kịp thòi, chính xác
- Người LĐ-QL nhận thức tình huống nông cạn, hòi hợt, không đầy đủ, thiếu những
cơ sở khoa học, việc ra quyết định thưòng phạm sai lầm, nhất là trong điều kiện khẩntrương, phức tạp (chiến đấu)
Trang 9Vì vậy, để ra được quyết định đúng đắn, kịp thời, đòi hỏi người LĐ-QL phải thườngxuyên tu dưỡng, không ngừng rèn luyện nâng cao năng lực trình độ tư duy, khả năng nhậnthức tình huông đáp ứng với yêu cầu ngày càng cao của hoạt động LĐ-QL
c Sự tác động qua lại của những người cùng tham gia quyết định
- Ban lãnh đạo luôn có sự thông nhất cao mọi người đều quán triệt, nhận thức đúngnhiệm vụ, thuận lợi, khó khăn cũng như khả năng thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, dân chủbàn bạc cùng nhau quyết định thì quyết định sẽ mang tính tích cực, đúng đắn và có sứcmạnh
- Chỉ huy, lãnh đạo thiếu sự nhất trí, nhận thức tư tưỏng thiếu nhất quán thì quyếtđịnh sẽ không có sức mạnh
d Đặc điểm tâm lý cá nhân, năng lực ra quyết định của người LĐ-QL
- Các đặc điểm tâm lý cá nhân của người LĐ-QL được thể hiện ở những phẩm chấtchính trị, tư tưởng, đạo đức, những đặc điểm về cảm xúc, tình cảm, ý chí, ở trình độ trithức, kỹ xảo, kỹ năng… đặc biệt được thể hiện thông qua các thuộc tính tâm lý của nhâncách như: xu hướng, tính cách, khí chất, năng lực Các đặc điểm này, trong đó tính cách vàkhi chất là những yếu tố có ảnh hưởng không nhỏ đến tính chất của các quyết định (bìnhtĩnh, thận trọng hạy hấp tấp, vội vàng) Do đó nếu người LĐ-QL có bản lĩnh chính trị vữngvàng, có năng lực trình độ chuyên môn giỏi, nhạy cảm quyết đoán, linh hoạt sáng tạo, có trạngthái tâm lý cân bằng, tính cách ổn định thì những quyết định đưa ra thường đúng đắn và sángsuốt
- Năng lực ra quyết định trong LĐ-QL là một trong những yếu tố tâm lý chủ quanquy định trực tiếp chất lượng, hiệu quả của các quyết định LĐ-QL Thông qua đó nó chiphối tới hiệu quả hoạt động của đơn vị Trong những điều kiện khách quan như nhau nếungưòi LĐ-QL nào có năng lực ra quyết định giỏi sẽ đưa ra được những quyết định đúngđắn
+ Năng lực thu thập, sắp xếp, xử lý thông tin
+ Năng lực dự báo, dự đoán các biện pháp giải quyết nhiệm vụ
+ Năng lực phân tích các dữ liệu, lựa chọn phương án tối ưu
+ vận dụng khéo léo các kinh nghiệm và tình càm trong ra quyết định
+ Tích cực sử dụng các chuyên gia trong quá trình ra quyết định
+ Dự báo chính xác hiệu quả quyết định đưa ra
*Các khía cạnh tâm lý cần chú ý trong quá trình ra quyết định
Để ra được những quyết định chủ động, bình tĩnh, thận trọng luôn đúng đắn và chínhxác người LĐ-QL cần phải đặc biệt chú ý tối các khía cậnh tâm lý sau đây:
- Trong mọi trường hợp người LĐ-QL cần phải căn nhắc kỹ lưỡng các điều kiện, tìnhhuống, hoàn cảnh để ra quyết định cho phù hợp
Vì: Quá trình ra quyết định luôn chịu sự tác động, ảnh hưởng của nhiều yếu tố kháchquan, chủ quan, thuận lợi, khó khăn
Yêu cầu: Người LĐ-QL cần không ngừng bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn
để tích lũy kinh nghiệm trong thực tiễn hoạt động của mình
- Căn cứ vào kế hoạch và đặc điểm công tác của người dưới quyền củng như khảnăng thực hiện nhiệm vụ của họ
Vì: Chính cấp dưới sẽ là những người trực tiếp thực hiện các quyết định, các mệnhlệnh, chỉ thị của người LĐ-QL Tính đến điều này các quyết định sẽ mang tính khả thi,không mâu thuẫn hay cản trở những kế hoạch, dự án đã có, đồng thời phát huy được sứcmạnh, khả năng, sở trường của cấp dưới
Trang 10Yêu cầu: Người LĐ-QL phải sâu sát với cấp dưới, đánh giá đúng phẩm chất, năng lựcchuyên môn của cấp dưới Giao việc cho họ đúng tầm, đúng sở trường, đúng lúc và biết tạođiều kiện giúp đỡ họ hoàn thành nhiệm vụ Phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa cấp trên vàcấp dưới, giữa lãnh đạo và phục tùng, có như vậy mới tạo ra được sự nhất trí cao, sự ủng hộcủa cấp dưới làm cho các quyết định có sức mạnh thực sự.
- Căn cứ vào đặc điểm tâm lý cá nhân của người trực tiếp thừa hành công việc để raquyết định chính xác
Vì: Mỗi cá nhân là một nhân cách có đặc điểm tâm lý khác nhau, biểu hiện ở nhữngđặc điểm của quá trình nhận thức; quá trình cảm xúc, tình cảm; quá trình ý chí đặc biệt ở
xu hướng, tính cách, khí chất, năng lực Có người có xu hướng chính trị đạo đức, xu hướngnghề nghiệp tốt nhưng năng lực chuyên môn có thể yếu Có người trung thực, thẳng thắnnhưng tính tình lại nóng nảy, hấp tấp vội vàng Có người có khả năng hoàn thành nhiệm vụrất nhanh chóng nhưng lại thiếu tỉ mỉ, cẩn thận
Yêu cầu: Việc ra quyết định, giao nhiệm vụ cho cấp dưới cần phải tính đến đặc điểmtâm lý cá nhân của người trực tiếp thừa hành công việc sao cho có thể phát huy được sứcmạnh của từng người phù hợp với phẩm chất năng lực thực sự của họ bảo đảm cho côngviệc được tiến hành trôi chảy thuận lợi, tránh được những rủi ro không đáng có,
- Khi ra quyết định phải tính đến hiệu quả giáo dục của các quyết định
Mỗi một quyết định của người LĐ-QL nhất thiết phải phản ánh được ý chí chung của
cả tập thể, phản ánh được nguyện vọng của từng thành viên, những quyết định như vậy sẽđược quần chúng tin tưởng, ủng hộ, tạo nên động lực mạnh mẽ thúc đẩy các thành viênhăng hái, tích cực khắc phục khó khăn trở ngại hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ Tính giáo dụccủa các quyết định được đặc biệt chú ý khi nó liên quân đến vấn đề khen thưởng, kỷ luật,cắt nhắc, đề bạt
Yêu cầu: Người LĐ-QL cần đặc biệt quan tâm khi ra quyết định Chỉ khi các quyếtđịnh đưa ra có tính giáo dục cao mới thực sự có sức mạnh trong thực tiễn và mang lại hiệuquả
Tóm lại: Ra quyết định là một khâu rất quan trọng của quá trình LĐ-QL Đây là khâu
có ý nghĩa cốt lõi trong công tác LĐ-QL của bất kỳ người LĐ-QL nào Ra quyết định vừa làmột khoa học, vừa là một nghệ thuật Để ra được quyết định đúng, người LĐ-QL cần phảinắm vững các yếu tố ảnh hưỏng đến tính chất của các quyết định cũng như các khía cạnhtâm lý cần chú ý trong quá trình ra quyết định, đồng thời phải không ngừng học tập nângcao phẩm chất, hăng lực của bản thân, đặc biệt là năng lực ra quyết định đáp ứng với đòihỏi của nhiệm vụ trên các cương vị công tác khác nhau
4.2 Khía cạnh tâm lý của tổ chức thực hiện quyết định
Giá trị cơ bản của các quyết định là nó sẽ được thực hiện như thế nào trong thực tiễn.Chất lượng của hoạt động LĐ-QL không thể chỉ hiểu là chủ thể LĐ-QL đã đề ra được baonhiêu quyết định, mà chủ yếu là họ đã lãnh đạo việc thực hiện nó một cách có hiệu quả rasao?
Việc tổ chức thực hiện quyết định được diễn ra rất đa dạng và phức tạp theo tính chấtcủa hoàn cảnh và tình huống lãnh đạo cụ thể Song có thể chỉ ra một sô công việc chính, cơbản sau đây:
a Lựa chọn người thực hiện quyết định
Việc lựa chọn những con người mà nhân cách của họ có sự phù hợp nhất định vớiviệc thực hiện quyết định là một yêu cầu rất quan trọng Vì vậy, người LĐ-QL cần phải suynghĩ, cân nhắc cẩn thận để có thể “đặt người vào đúng việc” cho tất cả các quá trình thựchiện quyết định Để có thể đặt được người vào đúng việc, đúng lúc, đúng chỗ, người LĐ-
Trang 11QL cầnphải chẩn đoán chính xác được tính chất của các phẩm chất, năng lực của nhữngngười thừa hành công vụ.
Người LĐ-QL cần phải chú ý đến sự tương hợp về tâm lý giữa những người cùng thựchiện nhiệm vụ, để tránh tình trạng “trông đánh xuôi, kèn thổi ngược” trong quá trình làm việc,gây ra sự không hiểu nhau, nguyên nhân dẫn đến xung đột, mất đoàn kết, ảnh hưởng xấu đếnchất lượng, hiệu quả thực hiện quyết định
Sau khi đã cân nhắc để lựa chọn được những người có phẩm chất, năng lực phù hợpvới việc thực hiện một quyết định cụ thể nào đó người LĐ-QL cần phải tiến hành giaonhiêm vụ cho ho một cách rõ ràng, minh bạch và chi tiết Đồng thời phải trao cho họ nhữngquyền hạn tương ứng, ở một mức độ nhất định Khi tiến hành giao nhiệm vụ cần tỏ ra tintưỏng và lạc quan vào việc thực hiện nhiệm vụ của cấp dưới, cũng như cần hết sức tôntrộng tính tích cực, độc lập, sáng tạo và tự giác của họ
b Các vấn đề tâm lý của việc truyền đạt quyết định
Việc truyền đạt quyết định được hiểu là sự tác động qua lại về mặt tâm lý giữa chủthể LĐ-QL với các khách thể của LĐ-QL Nhưng trong đó, sự tác động qua lại về ý chí củangười LĐ-QL tới cấp dưới sẽ luôn luôn được coi là một trong những nhân tố tâm lý có ýnghĩa đặc biệt quan trọng Cũng cần chú ý đến một vấn đề tâm lý là: vì phải phục tùng ý chícủa người thủ trưởng do đó dễ xuất hiện ở những người thừa hành trạng thái tâm lý tiêu cựcnhư cảm xúc bị coi nhẹ, mặc cảm của người dưới quyền, sự ngượng nghịu, khó chịu, sự tự
ái, sự phát khùng vô cớ , ngay cả khi người lãnh đạo đã tiến hành truyền đạt quyết định đómột cách nhẹ nhàng, thân thiện Vì vậy, người LĐ-QL cần phải cố gắng suy nghĩ thậntrọng, hết sức khôn khéo, tế nhị và có nghệ thuật cao khi truyền đạt quyết định
Việc truyền đạt quyết định sẽ phụ thuộc vào yếu tố chủ quan và khách quan Nhưngđặc biệt, phụ thuộc nhiều vào trình độ phát triển của tập thể, vào phẩm chất, năng lực củangười thực hiện và các điều kiện vật chất - tinh thần khác Nội dung của quyết định càngquan trọng, càng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến chất lượng hoạt động của tập thế
Để đảm bảo cho những người thừa hành có thể nhận thức được một cách đầy đủ,đúng đắn và chính xác nội dung của các quyết định, khi truyền đạt quyết định người LĐ-QLcần chú ý tới một sô khía cạnh tâm lý như sau:
- Người lãnh đạo không chỉ tiến hành thông báo cho người thực hiện quyết định biết
rõ vê nội dung cơ bản của quyết định, mà còn phải thuyết phục họ tin vào sự đúng đắn,chính xác, hdp lý, cần thiết của quyết định Muốn vậy người lãnh đạo phải có niềm tin vào
sự thắng lợi của quyết định mà mình đang truyền đạt và làm cho nội dung của niềm tin đóđược truyền sang tất cả mọi ngưòi để họ cũng có được niềm tin sắt đá như mình Niềm tinnày được coi là cơ sỏ tâm lý cho việc tạo lập ý chí, có tác dụng đảm bảo cho quyết địnhđược trở thành hiện thực trong các hoạt động cùng nhau của cả tập thể
- Nghệ thuật truyền đạt quyết định của trở cho cấp dướỉ cũng là một tố ảnh hưởngđến việc tổ chức thực hiện quyết định Quyết định có được tiếp thu tốt hay không phần lớn
là do nghệ thuật truyền đạt của trở tạo nên sự truyền cảm, hưng phấn của những người thừahành đến mức độ nào
Trong nghệ thuật truyền đạt quyết định (giao nhiệm vụ) cần lưu ý:
+ Truyền đạt nhiệm vụ phải rõ, nêu bật được những yêu cầu chủ yếu cần phải thựchiện
+ Nhiệm vụ phân công phải tương xứng với khả năng thừa hành của cấp dưới Cónghĩa là sự phân công nhiệm vụ có tính đến trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ xảo, kỹnăng, sức khoẻ, cũng như những đặc điểm về tâm lý như tính cách, khí chất…
Trang 12+ Nhiệm vụ phân công phải kích thích được những tình cảm tốt đẹp của từng cá nhân
và cả tập thể hướng vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ
+ Phải duy trì được sự tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trên tình đồng chí, đồng cam cộngkhổ, chia ngọt sẻ bùi cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ, khắc phục tâm lý cục bộ trong hoạtđộng của từng cá nhân, từng bộ phận
- Về phương thức truyền đạt quyết định
Người lãnh đạo cần có sự lựa chọn các hình thức truyền đạt quyết định sao cho có sựphù hợp nhất định với những đặc điểm tâm lý của những người thực hiện Đối với ngườinày có thể chỉ cần thông báo những nét cơ bản nhất trong nội dung của quyết định Còn đốivới người khác, có thể phải hướng dẫn một cách cụ thể, chi tiết, toàn bộ ý đồ, hướng đi vàcách thực hiện các nôị dung cơ bản của quyết định, về phương thức truyền đạt quyết định,cũng có sự khác biệt mà người lãnh đạo cần phải quan tâm Ví dụ như đối với người này thì
có thể nói ngắn gọn, khái quát, khêu gợi cách thực hiện sáng tạo nhiệm vụ Còn đối vớingười kia có thể phải nói cụ thể từng điểm một cùng các yêu cầu cần đạt tới
Dù phương thức truyền đạt có khác nhau, song về cơ bản phải đảm bảo cho nhữngngười thừa hành hiểu rằng: Họ sẽ làm gì? Làm nhự thế nào? Việc đó được thực hiện bằngnhững phương tiện gì? Trong điểu kiện nào? Quy trình hành động ra sao? Do ai thực hiện?Việc thực hiện đó sẽ dẫn tới kết quả nào? Đặc biệt đối với các nhiệm vụ quan trọng cầnphải tiến hành trang trọng và thưc sự nghiêm túc Một vấn đề tâm lý nữa ở đây là ngườiLĐ-QL phải lưu ý cho cấp dưới cả những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiệnnhiệm na vụ, đồng thòi phải chuẩn bị tốt về tâm lý cho cấp dưới tạo nên tâm thế sẵn sàngthực hiện tốt nhất các nhiệm vụ được giao
Lưu ý: Trong quá trình truyền đạt nhiệm vụ người LĐ-QL cần hết sức tránh sự biểuhiện cảm xúc không phù hợp, không đúng chỗ Thái độ quá vui mừng hoặc quá lo lắng củangười LĐ-QL có thể gây nên sự lạc quan tếu, hay sự do dự nghi ngờ về việc thực hiệnquyết định của những người dưới quyền
- Người LĐ-QL khi truyền đạt nhiệm vụ phải biết tác động mạnh vào hệ động cơ củangười dưới quyền hướng vào việc thực hiện nhiệm vụ một cách hứng thú và có trách nhiệm,
ra, cũng như những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo sẽ được hình thành ở mỗi cá nhân trong quátrình hoạt động nghề nghiệp Do đó để tạo ra động cơ này người lãnh đạo phải biết tổ chứchoạt động hợp lý, đưa cấp dưới vào hoạt động phù hợp với khả năng chuyên môn của mỗingười, tạo điều kiện cho họ được học tập, rèn luyện trưỏng thành về mọi mặt
+ Động cơ hoạt động vì tập thể (vì thành tích, uy tín của tập thể): Người lãnh đạo cóthể tác động vào những động cơ này bằng nhiều hình thức, chẳng hạn như: tổ chức thảoluận trong tập thể để tìm cách thực hiện tốt nhất nhiệm vụ được giao, phát động thi đua vìthành tích chung của cả đơn vị, giáo dục ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống, tổ chứccác hoạt động lôi cuốn đông đảo mọi người tham gia
+ Động cơ vì lợi ích cá nhân cũng cần được khuyến khích phát triển nhất là cảc động
cơ liên quan đến nhu cầu chính đầng của cá nhân Chẳng hạn như sự mong muôn lập thànhtích, lập công để chứng tỏ năng lực của cá nhân trước tập thể, trước lãnh đạo đơn vị Muôn
có cống hiến, sáng tạo để khắng định uy tín của mình đối vói bạn bè, đồng nghiệp
Trang 13Người LĐ-QL không nên có định kiến với những động cơ loại này mà cần quan tâm,tạo điều kiện phát triển theo hướng tích cực nhằm động viên, khuyến khích phát huy mọikhả năng tiềm tàng của mỗi cá nhân cống hiến cho sự nghiệp chung
Lưu ý: Trong quá trình triển khai thực hiện quyết định có thể gặp phải một số yếu tốcản trở về tâm lý như sau:
+ Thứ nhất: Đó là sức ỳ về thói quen: Một quyết định mới ban hành va đưa vào thựchiện, dù ít hay nhiều cũng chứa đựng những nhân tố mới, nhất là những quy định về sự thayđổi quy chế, thay đổi quy trình làm việc của tập thể Việc đưa những quyết định này vàothực hiện, có thể sẽ làm đảo lộn nếp suy nghĩ của những người quen làm việc theo quy chế
cũ Vì vậy việc thực hiện nó, thường gặp phải những sự chống đối về tâm lý của bản thânnhững người thừa hành, tâm lý muốn duy trì theo thói quen đã được định hình sẵn
+ Thứ hai: Đó là sự chậm trễ nắm bắt tư tưởng mới Có nghĩa là một khi quyết địnhđựợc ban hành và được đưa vào thực hiện, những người thừa hành lần đầu tiếp nhân nêncòn bỡ ngỡ Để hiểu được tư tưỏng chủ đạo của quyết định, nắm bắt được nhiệm vụ qủạ bảnthân, hay của tập thể, cần phải có quá trình nghiên cứu, tìm tòi, suy xét, tiếp cận và: làmquen
c Động viên cổ vũ cấp dưới thực hiện quyết định
Động viên, cổ vũ, khuyến khích cấp dưới thực hiện quyết định được tiến hành đồngthời với quá trình truyền đạt nhiệm vụ Thực chất của quá trình này là bằng cách áp dụng hệthống các biện pháp giáo dục va tổ chức, có mục đích rõ ràng, nhằm xây dựng bầu khôngkhí tâm lý tích cực trong tập thể hướng vào việc thực hiện thắng lợi quyết định đề ra
Các biện pháp động viên, cổ vũ việc thực hiện quyết định chính là nhằm tiếp tục tácđộng vào hệ thống động cơ, nhu cầu, tình cảm của mỗi cá nhân và tập thể Để làm tốt vấn
đề này người LĐ-QL cần phải chú ý tối một số khía cạnh tâm lý sau đây:
- Thứ nhất: Người LĐ-QL cần phải làm tốt các công tác động viên về tư tưởng, giảithích cho cấp dưới hiểu rõ mối quan hệ giữạ nhiệm vụ được giao với ý nghĩa chính trị - xãhội của nó, làm cho mọi người nhận thức đầy đủ về vai trò vị trí của nhiệm vụ mà mìnhthực hiện Trên cơ sở đó mà xây dựng động cơ hoạt động đung đắn, thúc đẩy cấp dưới say
mê với công việc, hết lòng vì nhiệm vụ chung
- Thứ hai: Có nhiều hình thức để góp phần động viên, kích thích cấp dưới như: thiđua, khen thưởng và xử phạt kịp thời Cần quan tâm đúng mức đến sự động viên, kích thíchbằng phần thưỏng vật chất (bảo đảm công bằng, dân chủ), về mặt tinh thần, cần tạo lậpđược bầu không khí tâm lý lành mạnh vui tươi, thoải mái, xây dựng mối quan hệ qua lại tốtđẹp trong tập thể trên cơ sở tin cậy và tôn trọng lẫn nhau Theo định kỳ cần có sự tổng kếtviệc thực hiện quyết định nhằm biểu dương, khen thưỏng kịp thời gương người tốt, việc tốt,kích thích phong trào thi đua chung trong đơn vị
- Thứ ba: Việc kích thích quá trình thực hiện quyệt định sẽ luôn được xem xét trongmối quan hệ hữu cơ với việc kiểm tra, đánh giá chết lượng, hiệu quả của việc tổ chức thựchiện cũng như khâu lựa chọn người thừa hành và khâu truyền đạt quyết định Các giai đoạncủa việc tổ chức thực hiện quyết định này đều có mối liên hệ lôgíc vói nhau và đều cần thiếtnhư nhau, không thể thiếu được một khâu nào cả Thanh tra - kiểm tra được coi là mộtphương thức cần thiết, bảo đảm cho việc thực thi một cách hợp lý các quyết định của ngườiLĐ-QL Năng lực đề ra quyết định cũng như khả năng chỉ đạo việc thực hiện quyết địnhđược hình thành, phát triển trong quá trình hoạt động - giao tiếp của người LĐ-QL Vì vậy,
sự rèn luyện thường xuyên các phẩm chất nhân cách của người lãnh đạo là một điều kiện,phương tiện tâm lý quan trọng quy định một cách trực tiếp chất lượng, hiệu quả của việc raquyết định cũng như việc tể chức thực hiện nó
Trang 144.3 Những vấn đề tâm lý trong kiểm tra, đánh giá, bổ sung, điều chỉnh quyết định
a Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quyết định
- Kiểm tra giữ vai trò đặc biệt trong số những biện pháp thực hiện quyết định Nó làmột trong những yêu cầu đối vối hoạt động của người LĐ-QL đồng thời cũng là một biệnpháp động viên, khuyến khích người thừa hành thực hiện quyết định
- Công tác kiểm tra giúp cho người LĐ-QL kịp thời phát hiện và uôn nắn nhữngbiểu hiện lệch lạc của người thừa hành, để hoạt động đi đúng hướng, kịp thời phát hiệnnhững khó khăn và những vấn để nảy sinh cản trỏ quá trình thực hiện nhiệm vụ
- Cơ sở cho kiểm tra là những đòi hỏi khách quan của nhiệm vụ phát triển cũng nhưhoạt động nhận thức của người LĐ-QL đối với diễn biến của quá trình thực hiện nhiệm vụcủa người thừa hành Đặc điểm tâm lý của quá trình nhận thức đó, một mặt phụ thuộc vàotâm trạng của bản thân người tiến hành kiểm tra, mặt khác phụ thuộc vào tâm lý của đốitượng kiểm tra, vào đặc điểm riêng của mỗi công việc cụ thể
Hoạt động kiểm tra có ba chức năng:
Thứ nhất: Chức năng liên hệ ngược: Giúp cho người LĐ-QL nắm được những thôngtin chính xác về quá trình thực hiện quyết định của người thừa hành cả về số lượng và chấtlượng
Thứ hai: Chức năng định hướng hoạt động: Là chức năng hưống dẫn hoạt động củangười thừa hành nhằm vào các lĩnh vực chủ yếu của nhiệm vụ chung (Tuy nhiên, công táckiểm tra phải được tiến hành trên tất cả các mặt hoạt động, theo một kế hoạch thống nhấtđối với tất cả các đối tượng không bỏ qua một vấn đề nào)
Thứ ba: Chức năng động viên, khuyến khích: Quá trình kiểm tra giúp người LĐ-QLđánh giá đúng mức độ ưu điểm, khuyết điểm của những người thừa hành, có thái độ khenngợi hay phê phán, khiển trách Thái độ đồng tình của người LĐ-QL có tác dụng khích lệrất đáng kể đối với cấp dưới Ngay cả khi người LĐ-QL phê bình, khiển trách cấp dưới vìnhững hành động, hay kết quả hoạt động không tốt nếu sự phê bình đó là chân tình, xácđáng, có chỉ dẫn phương hướng khắc phục và bày tỏ sự tin tưởng vào khả năng sủa chữacủa người mắc khuyết điểm cũng có tác dụng động viên, khích lệ sự đồng tình ủng hộ củachính ngay những người mắc sai lầm khuyết điểm
b Bổ sung, điều chỉnh việc thực hiện quyết định
Một mục đích nữa của kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quyết định là nhằm đi đếnquyết định bổ sung, điều chỉnh việc thực hiện quyết định đã đề ra Cần lưu ý là bổ sung,điều chỉnh các quyềt định đã có không chỉ đơn thuần là do các quyết định được đề ra cókhiếm khuyết nào đó mà còn có thể do cần nâng cao, cụ thể hơn nữa các quyết định đã banhành, nâng cao hơn nữa hiệu lực của LĐ-QL Quá trình này đòi hỏi người LĐ-QL phải biếttập trung ý thức vào việc phân tích các thông tin ngược, những ý kiến, dư luận, tâm trạngcủa tập thể trước tất cả những vấn đề của quyết định và của việc thực hiện, nó cũng nhưnhững kinh nghiệm - bài học sẽ được rút ra từ đó, làm cơ sở cho việc bổ sung, điều chỉnh và
xa hơn triển khai thực hiện tiếp các quyết định sau này Thực hiện công tác LĐ-QL ở đơn vị
cơ sở luôn yêu cầu người LĐ-QL phải thực hiện nhiều quyết định một cách đồng thời, màmỗi quyết định lại có những yêu cầu riêng về nội dung và thời hạn thực hiện Do vậy đòihỏi người LĐ-QL phải có sự phát triển cao về tư duy LĐ-QL, nhằm đảm bảo đựợc tính trítuệ trong quá trình chỉ đạo
Nguyên nhân dẫn đến sự điều chỉnh này có thể do tình hình nhiệm vụ đã có sự thayđổi, hoặc do việc thực hiện quyết định còn có những yếụ kém - những hạn chế nào đó, nhânlực - vật lực - tài lực được dùng trong việc thực hiện quyết định đã có sự thay đổi, hoặc donội dung chính của quyết định cũng có những hạn chế, thiếu đầy đủ và đúng đắn